Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds due to defendants' absence and upholds lawyer fee calculation.

Απόφαση 727 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 727 /2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Πετροπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 22 Φεβρουαρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, όπως νόμιμα εκπροσωπείται από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου Παρέδρου του ΝΣΚ Eυάγγελο Μαρίνη βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ι. Τ. του Κ., κατοίκου ..., 2. Η. Α. του Σ., 3. Κ. Κ. του Φ., 4 Χ. χας Φ. Κ., το γένος Μ., 5. Α. Κ. του Μ., 6. Η. Κ. του Μ. και 7. Ι. Μ. του Χ., άπαντες κάτοικοι ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-2-2009 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Τριμελές Εφετείο Θράκης. Εκδόθηκε η απόφαση 84/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 7-6-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Ιωάννα Πετροπούλου, ανέγνωσε την από 28-9-2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως και την απόρριψη του δεύτερου λόγου αυτής.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, όπως προκύπτει από τις υπ' αρ.6595 και 6594, 6597 και 6596 από 21.11.2012 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Γιαννιτσών ..., καθώς και τις υπ' αρ. 4407Β, 4408Β, 4404Β, 4403Β, 4409Β, από 7.11.2012 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Ξάνθης ..., ακριβές αντίγραφο της από 19.7.2012 κλήσης του αναιρεσείοντος με την οποία φέρεται προς συζήτηση η υπό κρίση από 7.6.2010 αίτηση αναιρέσεως με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης, καθώς και της από 7.6.2010 αίτησης αναιρέσεως με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αρχικά ορισθείσα δικάσιμο (7.10.2011), κατά την οποία η συζήτησή της αναβλήθηκε για τη δικάσιμο της 4.5.2012, οπότε και ματαιώθηκε λόγω της διεξαγωγής των βουλευτικών εκλογών της 7.5.2012, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, αντίστοιχα, στους αναιρεσίβλητους τρίτο, τέταρτη, πρώτο, δεύτερο, πέμπτο, έκτο, και έβδομο. Επομένως, εφ' όσον αυτοί δεν εμφανίστηκαν κατά την ως άνω συνεδρίαση κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το πινάκιο, πρέπει, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ.1 και 3 ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση που επισπεύδεται από το αναιρεσείον, παρά την απουσία τους.

Επειδή, από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 3 και 3 του ισχύοντος Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ συνάγεται, ότι για τον προσδιορισμό της πλήρους αποζημιώσεως λαμβάνεται υπόψη η αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου κατά το χρόνο της πρώτης συζητήσεως ενώπιον του δικαστηρίου της αιτήσεως καθορισμού (προσωρινού ή οριστικού σε περίπτωση παραλείψεως του προσωρινού) της αποζημιώσεως αυτής καθώς και η δαπάνη του ιδιοκτήτη του απαλλοτριουμένου ακινήτου.

Εξάλλου, στο άρθρο 13 παρ. 1 εδ. τελευτ. του ν. 2882/2001 Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ΚΑΑΑ), όπως το εδάφιο αυτό τροποποιήθηκε με το άρθρο 9 παρ. 1 του ν. 3193/2003, ορίζεται, ότι "ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν το χρόνο κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριουμένου".

Ως πρόσοδος, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, θεωρείται η προερχόμενη από τη φύση και τη δυνατότητα εκμεταλλεύσεως του απαλλοτριουμένου ακινήτου ως εκ του είδους, της θέσεως, της μορφής και του προορισμού του σε σχέση με τη συγκεκριμένη περιοχή, στην οποία βρίσκεται. Έτσι, ως κριτήριο διαφοροποιήσεως και στοιχείο αξιολόγησης αποτελεί επί αγροτικού ακινήτου, αν τούτο είναι γόνιμο ή άγονο, ξερικό ή ποτιστικό, φυτεία ή χέρσο, και προκειμένου περί αστικού, αν το απαλλοτριούμενο είναι εντός ή εκτός σχεδίου, εντός ή εκτός ζώνης, ποίοι σε κάθε περίπτωση οι όροι δόμησης, τα ποσοστά κάλυψης και αντιπαροχής και ο συντελεστής εμπορικότητας σε σχέση με τη συγκεκριμένη περιοχή στην οποία βρίσκεται το ακίνητο.

Αλλά η πιο πάνω διάταξη δεν καθιερώνει αποκλειστικά και για το δικαστήριο υποχρεωτικά κριτήρια για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριούμενου, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται αυτή στην περίπτωση, που το δικαστήριο δεν θα τα λάβει υπόψη ή θα λάβει υπόψη άλλα τέτοια, παρά μόνο παρέχει οδηγίες για το πώς πρέπει να καθορίζεται η πραγματική αξία και επιτρέπει στο δικαστήριο να λάβει υπόψη γι' αυτό το σκοπό, αφού χρησιμοποιείται η λέξη "ιδίως", κάθε πρόσφορο κατά την ανέλεγκτη κρίση του συγκριτικό στοιχείο, αφου το αξιολογήσει κατάλληλα.

Περαιτέρω, λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νομίμου βάσεως της αποφάσεως, κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αρ 19 του ΚΠολΔ δημιουργείται, όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά γεγονότα, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανελέγκτως τ' ακόλουθα: Με την απόφαση 1016141/1654/0010/2-3-2004 ΚΥΑ των υφυπουργών Οικονομίας & Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης (ΦΕΚ 206/5-3-2004, τεύχος Δ'), κηρύχθηκε αναγκαστικά απαλλοτριωτέα για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή της Εγνατίας Οδού στο τμήμα (14.2.1.), ποταμός Νέστος-Ανισόπεδος Κόμβος (Α/Κ) Βανιάνου, έκταση συνολικού εμβαδού 430.496 τμ, που βρίσκεται στην περιοχή του δήμου Τοπείρου Νομού Ξάνθης και εικονίζεται με κλίμακα 1:1000 στα από 31-5-2000 και με αριθμό σχεδίων 01 και 02 κτηματολογικά διαγράμματα και στον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα της ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε., τα οποία έχει συντάξει η ανάδοχος μελέτης ΕΥΠΑΛΙΝΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε.

και έχει θεωρήσει ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Δ12 του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., Κ. Δ.. Η ανωτέρω απόφαση μεταγράφηκε στα βιβλία μεταγραφών του υποθηκοφυλακείου Ξάνθης στον τόμο 1109 και στον αριθμό 136. Κατόπιν αιτήσεως των νυν καθών εκδόθηκε η 117/2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης, με την οποία καθορίστηκε προσωρινά αποζημίωση ως προς τις ιδιοκτησίες των καθών ως εξής: 1) για το αγροτεμάχιο ΑΚΠ 82, ιδιοκτησίας των υπό στοιχείο 4α και 4β των καθών, που έχει καταληφθεί έκταση 3.236 τμ, το ποσό των 15 ευρώ ανά τμ.

Το αιτούν υπολογίζει την αποζημίωση σε 0,41 ευρώ για την εδαφική έκταση του ΑΚΠ 82 αγροτεμαχίου. Περαιτέρω, προέκυψε ότι από το αγροτεμάχιο αυτό συνολικής επιφάνειας 7.000 τμ, απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά έκταση 1.167 τμ., για την οποία ορίστηκε προσωρινή αποζημίωση με την 100/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης (διορθώθηκε με την 172/2007 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου) το ποσό των 15 ευρώ ανά τμ.

Το τμήμα που καταλήφθηκε κατά τις εργασίες διάνοιξης, επιφάνειας 3.236 τμ., δεν διαφέρει σε θέση από το αρχικά απαλλοτριούμενο. Ο μάρτυρας του αιτούντος εκτιμά την αξία αυτού σε 10 ευρώ ανά τμ. Οι δε ανταιτούντες (υπό στοιχείο 4α και 4β των καθών) προσδιορίζουν την αξία σε 20 ευρώ ανά τμ. Κρίσιμος χρόνος εκτιμήσεως είναι ο χρόνος συζητήσεως ενώπιον του δικαστηρίου αυτού (9.10.2009), διότι από το χρόνο συζητήσεως ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης της αιτήσεως για την προσωρινή αποζημίωση (24.9.2008) μέχρι τη συζήτηση της αιτήσεως για την οριστική αποζημίωση (9.10.2009) παρήλθε έτος.

Ενόψει των ανωτέρω, κατά τον ως άνω κρίσιμο χρόνο, η αξία της έκτασης που καταλήφθηκε από το αγροτεμάχιο ΑΚΠ 82, με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς να υπολογίζεται η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμηση μετά τη δημοσίευση της πράξεως απαλλοτριώσεως και μόνο εξ αιτίας αυτής, ανέρχεται σε 15 ευρώ ανά τμ.

για την έκταση του αγροτεμαχίου ΑΚΠ 82 που καταλήφθηκε.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση σαφείς και πλήρεις αιτιολογίες αναφορικά με την αξία του απαλλοτριούμενου με αρ.ΚΠ 82 ακινήτου επιφανείας 3.236 τμ. Επομένως, ο πρώτος λόγος επομένως της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ,διότι δεν αναφέρεται η αξία ακινήτων που είναι παρακείμενα και ομοειδή των απαλλοτριούμενων, τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας παρακειμένων ακινήτων, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριούμενου και με τον οποίο, όπως εκτιμάται, δεν πλήττεται η κρίση για την αξία των επικείμενων (κινητών και ακινήτων) στα λοιπά απαλλοτριούμενα όπως στην αίτηση ακίνητα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, καθ' όσον η μη παράθεση των στοιχείων αυτών δεν προσδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση έλλειψη νομίμου βάσεως λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας ως προς τον καθορισμό της αξίας του επίδικου ακινήτου, αφού τα εν λόγω στοιχεία αποτελούν ενδεικτικούς παράγοντες διαγνώσεως της αξίας του απαλλοτριούμενου.

Επειδή κατά το άρθρο 18 παρ. 4 ν. 2882/2001: α) η δικαστική δαπάνη βαρύνει τον υπόχρεο προς αποζημίωση και επιδικάζεται από το δικαστήριο με την ίδια απόφαση, β) η εκκαθάριση της δικαστικής δαπάνης γίνεται σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες οικείες διατάξεις, γ) το άρθρο 22 ν. 3693/1957 δεν εφαρμόζεται, δ) η απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου, με την οποία καθορίζεται η προσωρινή τιμή μονάδος αποτελεί ως προς τη δικαστική δαπάνη εκτελεστό τίτλο σε βάρος του υποχρέου προς αποζημίωση, εάν και οι δύο διάδικοι αποδέχθηκαν την απόφαση ή παρήλθε άπρακτη η προθεσμία ασκήσεως αιτήσεως οριστικού προσδιορισμού της αποζημιώσεως και ε) σε περίπτωση ασκήσεως εμπρόθεσμης αιτήσεως, το Εφετείο αποφαίνεται ενιαίως, τόσο για τη δικαστική δαπάνη της ενώπιον αυτού διαδικασίας, όσο και για τη δικαστική δαπάνη του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημιώσεως.

Ως ενιαία απόφαση του Εφετείου για τη δικαστική δαπάνη αμφοτέρων των διαδικασιών, προσωρινού και οριστικού προσδιορισμού της αποζημιώσεως, είναι νοητέα η επιδίκαση των δικαστικών εξόδων του δικαιούχου και όχι η επιπρόσθετη επιδίκαση δικαστικών εξόδων για την δίκη του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημιώσεως, δεδομένου ότι σε περίπτωση αιτήσεως στο Εφετείο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημιώσεως η προσωρινώς καθορίσασα την αποζημίωση απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου καθίσταται, σύμφωνα με τα άρθρα 18 ν. 2882/2001, ενόλω ανίσχυρη, ο δε δικαιούχος της αποζημιώσεως διάδικος, αφού μια φορά θα πληρώσει την αμοιβή του δικηγόρου του, ακόμη και σε περίπτωση διπλού, προσωρινού και οριστικού προσδιορισμού της αποζημιώσεως, μια φορά πρέπει να λάβει την αμοιβή αυτή από τον αντίδικο του υποχρέου, 2) τα δικαστικά έξοδα περιλαμβάνουν:

α) τα γενόμενα για τη διεξαγωγή και υπεράσπιση της δίκης έξοδα, που ήταν απαραίτητα (άρθρ. 189 παρ. 1 ΚΠολΔ), β) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου για την ενώπιον του εφετείου παράσταση (άρθρ. 111 του Κώδικα περί Δικηγόρων), γ) την αμοιβή του δικηγόρου για τη σύνταξη της αίτησης ή ανταίτησης και των προτάσεων (άρθρ. 103 και 107 του Κώδικα περί Δικηγόρων).

Οι υπό στοιχ. (β) και (γ) δικηγορικές αμοιβές καθορίζονται πλήρεις, αφού δεν επιτρέπεται εν προκειμένω ο συμψηφισμός των δικαστικών εξόδων που προβλέπει η διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 22 ν. 3693/1957 (άρθρ. 18 παρ. 4 ν. 2882/2001). Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 και 4 εδ. τελευταίο του Συντάγματος, 17 παρ. 4 του ν.δ. 446/1974, 9 παρ. 1, 1α, 5 και 6 του ν. 1093/1980, όπως αυτό διαμορφώθηκε μετά την τροποποίησή του από το άρθρο 22 παρ. 10 του ν. 1868/1989, 189 ΚΠολΔ και 100 επομ.

του Κώδικα Δικηγόρων, συνάγεται ότι η αμοιβή την οποία καταβάλει ο δικαιούχος της αποζημιώσεως στο δικηγόρο του για τη σύνταξη αιτήσεως και προτάσεων ή ανταιτήσεως και προτάσεων προκειμένου να επιτύχει τον καθορισμό και την είσπραξη της αποζημιώσεως, αποτελεί παρακολούθημα της αποζημιώσεως, προσαυξάνει το ποσό της, βαρύνει τον υπόχρεο αυτής και πρέπει να επιδικάζεται σε βάρος του υπόχρεου και περιέρχεται, ώστε να μην επέρχεται φαλκίδευση της πλήρους αποζημιώσεως, ανέρχεται δε, προκειμένου περί δίκης καθορισμού οριστικής αποζημιώσεως ενώπιον του Εφετείου, κατά τα άρθρα 100, 103, 107 παρ1 και 110 παρ 3 του Κώδικα περί Δικηγόρων και την 1314/21.2.2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (ΦΕΚ Β 1626/29.12.2000) σε ποσοστό 3% της αποζημιώσεως, αν ο δικαιούχος έχει ασκήσει αίτηση ή ανταίτηση ή κυρία παρέμβαση και για τη σύνταξη προτάσεων επί της αιτήσεως ή της ανταιτήσεως ή της παρεμβάσεως και σε ποσοστό 2% επ' αυτής, αν ο δικαιούχος, είναι απλώς καθού.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, που δίκασε επί της από 5.2.2009 και με αρ. κατ. 1/5.1.2009 αιτήσεως του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου καθώς και επί των αντιθέτων αιτήσεων και ανταιτήσεων των αναιρεσιβλήτων που συνεκδικάστηκαν μετ' αυτής, περί καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως των ιδιοκτησιών που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά για λόγους δημοσίας ωφέλειας, και ειδικότερα, για την κατασκευή της Εγνατίας οδού στο τμήμα (14.2.1) ποταμός Νέστος-Ανισόπεδος Κόμβος (Α/Κ) Βανιάνου, έκταση συνολικού εμβαδού 430.496 τμ.

που βρίσκεται στην περιοχή του δήμου Τοπείρου, Νομού Ξάνθης, με την εκδοθείσα επ' αυτών προσβαλλόμενη απόφαση, καθόρισε την αμοιβή του πληρεξουσίου τους δικηγόρου ενιαίως και για τις δύο δίκες σε ποσοστό 3% επί του ποσού της οριστικής αποζημίωσης για καθένα των καθών (1% για τη σύνταξη προτάσεων επί της αίτησης και 2% για την άσκηση ανταίτησης με τις προτάσεις).

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, αναφορικά με την αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων των καθών η αίτηση- ανταιτούτων ορθά εφήρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου ως ανωτέρω διατάξεις του Κώδικα περί Δικηγόρων και ο περί του αντιθέτου δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως κατά τον οποίο έπρεπε να καθορίσει την αμοιβή του πληρεξουσίου τους δικηγόρου λόγω της άσκησης της ανταίτησης με τις προτάσεις και όχι με ιδιαίτερο δικόγραφο σε ποσοστό 2% επί του ποσού της οριστικά καθορισθείσης αποζημίωσης, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

Επειδή, με βάση τα προεκτιθέμενα, πρέπει να απορριφθεί η από 7.6.2010 αίτηση αναίρεσης της 84/2010 απόφασης του Εφετείου Θράκης και να μη επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσείοντος δικαστικά έξοδα, αφού οι αναιρεσίβλητοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο και δεν υποβλήθηκαν σε δικαστική δαπάνη, λόγω δε της απουσίας τους δεν υπέβαλαν και σχετικό αίτημα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 7.6.2010 αίτηση αναιρέσεως της 84/2010 απόφασης του Εφετείου Θράκης.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Μαρτίου 2013. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Απριλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ