Supreme Court allows appeal against municipality's refusal of 6% interest on debt, ruling it constitutional and compliant with international treaties.

Απόφαση 725 / 2018 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 725/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ασπασία Μαγιάκου, Πέτρο Σαλίχο, Ιωάννη Φιοράκη και Παρασκευή Καλαϊτζή - εισηγήτρια Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 21η Μαρτίου 2018 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ο.Τ.Α. με την επωνυμία "Δήμος Ηγουμενίτσας", που εκπροσωπείται νόμιμα, κατοικοεδρεύοντα στην Ηγουμενίτσα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Γεώργιο Πατρικουνάκο.

Της αναιρεσίβλητης: Δ. χήρας Ά. Λ., το γένος Μ. Γ., κατοίκου ... ... που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Βασίλειο Σαξώνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13-3-2009 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσπρωτίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 33/2013 του ιδίου Δικαστηρίου και 68/2015 του Εφετείου Κέρκυρας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 25-10-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. O πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Το άρθρο 21 του δ/τος της 26-6/10-7-1944 περί του Κώδικος των νόμων περί δικών του Δημοσίου ορίζει ότι "ο νόμιμος και ο της υπερημερίας τόκος πάσης του Δημοσίου οφειλής ορίζεται εις 6% ετησίως....Ο ειρημένος τόκος άρχεται από της επιδόσεως της αγωγής", νοουμένης ως τοιαύτης της καταψηφιστικής. Εξάλλου, στο άρθρο 304 του Π.Δ.410/1995 (και ήδη άρθρο 276 παρ.1 του Ν.3463/2006) ορίζονται, εκτός άλλων, και τα εξής: "Οι Δήμοι και οι Κοινότητες έχουν όλες ανεξαιρέτως τις ατέλειες και τα δικαστικά διοικητικά και δικονομικά προνόμια που παρέχονται στο δημόσιο", μεταξύ δε αυτών περιλαμβάνεται και το ως άνω προνόμιο του άρθρου 21 του δ/τος της 26-6/10-7-1944, που διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του ΑΚ με το άρθρο 109 του ΕισΝΑΚ, στο οποίο ορίζεται ότι "εξακολουθούν να ισχύουν οι ειδικές διατάξεις που κανονίζουν διαφορετικά το ποσοστό ή την έναρξη του τόκου ως προς τις οφειλές ή τις απαιτήσεις του δημοσίου, των δήμων, των κοινοτήτων ή άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου" και ως ειδικό κατισχύει των διατάξεων του ΑΚ.

Ωσαύτως, κατά το άνω αρθρ.276 παρ.3 (του ν.3463/06) ο τόκος (νόμιμος και υπερημερίας) κάθε οφειλής των Ο.Τ.Α. ανέρχεται στο ποσοστό που ορίζεται για τις αντίστοιχες οφειλές του Δημοσίου. Εξετέρου, η διάταξη του άρθρου 21 του δ/τος της 26-6/10-7-1944 δεν αντίκειται στα άρθρα 4 παρ.1 και 2, 20 παρ.1, 25 παρ.1, 28 παρ.1 του Συντάγματος, 6 παρ.1 της Διεθνούς Συμβάσεως της Ρώμης της 4-3-1950, 14 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, 1 του πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, διότι η θεσπισθείσα από αυτήν, κατά παρέκκλιση των άρθρων 221 παρ.1γ'ΚΠολΔ και 345, 346 ΑΚ, υποχρέωση καταβολής τόκων από το Δημόσιο μόνον από την επίδοση καταψηφιστικής αγωγής, δικαιολογείται για λόγους δημοσίου συμφέροντος, ώστε οι εκπρόσωποι και τα λοιπά αρμόδια όργανα αυτού να αντιλαμβάνονται αμέσως την έκταση των εναντίον τους απαιτήσεων και να ενεργούν ταχέως για την αντιμετώπισή τους, περαιτέρω δε με την παρέκκλιση αυτήν δεν παραβλάπτεται το δικαίωμα δικαστικής προστασίας που εξασφαλίζει το άρθρο 6 παρ.1 της Ε.Σ.Δ.Α.

σε κάθε πρόσωπο.

ΙΙ. Ο από τον αρ.1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, για ευθεία παράβαση κανόνος ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμοσθεί ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, αντιστοίχως δε, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του κανόνος δικαίου για την επέλευση της απαγγελθείσης έννομης συνέπειας ή την άρνησή της.

ΙΙΙ. Στην προκειμένη περίπτωση ο αναιρεσείων Δήμος Ηγουμενίτσας (ΝΠΔΔ) με τον (μοναδικό) λόγο αναιρέσεως προσάπτει στο Τριμελές Εφετείο Κερκύρας την κατ'αρθρ.559 αρ.1 ΚΠολΔ πλημμέλεια, υπό την έννοια ότι με την προσβαλλομένη 68/2015 απόφασή του απέρριψε την έφεσή του και δεν εφήρμοσε (ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής) τις ανωτέρω περί 6% επιτοκίου ουσιαστικές διατάξεις εν σχέσει προς την τοκογονία της απαιτήσεως, ύψους 482.960€, της αναιρεσίβλητης, που επιδικάσθηκε σε αυτήν με την 33/2013 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας.

IV. Η παραδεκτή επισκόπηση του πορίσματος της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως καταδεικνύει την βασιμότητα του λόγου αναιρέσεως, τούτου δοθέντος, εφόσον στο εν λόγω πόρισμα διαλαμβάνεται η εσφαλμένη και αποφατική του τρίτου λόγου εφέσεως του νυν αναιρεσείοντος παραδοχή, ότι το αίτημα περί 6% επιτοκίου είναι μη νόμιμο, διότι η διάταξη του άρθρου 21 του προμνησθέντος διατάγματος ενέχει αντισυνταγματικότητα και αντίθεση στη σύμβαση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, ως παραβιάζουσα την ισονομία και ισοπολιτεία όλων των πολιτών.

Το Εφετείο "διολίσθησε" στην αποδιδομένη πλημμέλεια, αφού εν προκειμένω το ετήσιο επιτόκιο για τους αντιστοίχους επιδικαστέους τόκους της επιδικασθείσης στην αναιρεσίβλητη και εις βάρος του νυν αναιρεσείοντος αγωγικής απαιτήσεως της προαναφερθείσης χρηματικής αποζημιώσεως (από απαλλοτρίωση) είναι 6% και τούτο δεν προσκρούει στο Σύνταγμα, ούτε στην ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων, ουδέ εκτρέπεται από τις επι τη βάσει αυτών αρχές της ισονομίας και ισοπολιτείας, συμφώνως προς την προηγηθείσα νομική ανάλυση.

Μετά ταύτα, η εφετειακή απόφαση είναι αναιρετέα και κατ'αρθρ. 580 παρ.3 ΚΠολΔ η υπόθεση κρατείται και δικάζεται, διότι δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση. Έτι περαιτέρω, όπως επιτρεπτώς επισκοπείται, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο απέρριψε με την άνω παραδοχή τον τρίτο λόγο εφέσεως του αναιρεσείοντος, που εξέφρασε το αντίστοιχο παράπονο για την απόρριψη (ως μη νομίμου) του σχετικού αιτήματος από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, κατά τα ως άνω.

Γι'αυτό, μετ'αναίρεσιν, διακρατουμένης της υποθέσεως, δικαζομένης δε της αγωγής μόνον επί του προειπωθέντος παρεπομένου αιτήματος (της τοκοδοσίας), μετά προηγουμένην εξαφάνισιν, κατά παραδοχήν της εφέσεως, αντιστοίχως, της εκκληθείσης αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας, πεπλανημένης ομοίως, κατά τούτο, πρέπει να ορισθεί το ετήσιο επιτόκιο, του τόκου, ως προεκτέθηκε.

V. Κατά συνέπεια η αίτηση αναιρέσεως πρέπει, συμφώνως προς όσα προεκτίθενται, να γίνει δεκτή και να επιβληθεί στην αναιρεσίβλητη η δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, κατά παραδοχή του αιτήματός του (αρθρ. 176, 183, 191 παρ.2 ΚΠολΔ και 1 επ., 281 παρ.2 του Δημοτικού Κώδικος, κυρωθέντος υπό ν.3463/06), συμφώνως προς το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 68/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κερκύρας, κατά τα ειδικότερα στο σκεπτικό εκτιθέμενα.

Κρατεί την υπόθεση.

Δέχεται την έφεση, κατά τα ως άνω στο σκεπτικό.

Εξαφανίζει την 33/2013 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας κατά το μέρος που αφορά στην επιδίκαση τόκων επί της επιδικασθείσης χρηματικής απαιτήσεως της (ενάγουσας -) αναιρεσίβλητης.

Δικάζει επί της από 13-3-2009 αγωγής της ήδη αναιρεσίβλητης μόνον καθόσον αφορά στην επί της αγωγικής της χρηματικής απαιτήσεως ποσού 482.960 € επιδίκαση τόκων.

Ορίζει, ότι το ετήσιο επιτόκιο των επιδικαζομένων (και επιδικαστέων) αυτών τόκων είναι 6%, κατά τα ειδικότερα στο σκεπτικό αναπτυσσόμενα. Και Επιβάλλει στην αναιρεσίβλητη την δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος ύψους εξακοσίων ευρώ (600€). ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Απριλίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 19 Απριλίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ