Supreme Court dismisses insurance appeal on procedural grounds and admissibility issues regarding non-appearance.

Απόφαση 717 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 717/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Ελένη Μαραμαθά, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη και Παναγιώτη Παρτσιλίβα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "EUROSTAR ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΖΗΜΙΩΝ Ε.Α.Ε.Α.Ζ.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Γεωργουλόπουλο,

Των αναιρεσιβλήτων: 1......., 2. ....., 3. ......, 4. ..... και 5. Ψ5, από τους οποίους οι 1η, 2η, 3ος και 4η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Εμμανουήλ Μουζάκη και η 5η δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 818/2004 αγωγή των 1ης, 2ης, 3ου και 4ης των ήδη αναιρεσιβλήτων, τις από 19 Απριλίου 2004 αγωγή και ανακοίνωση δίκης-προσεπίκληση της ήδη αναιρεσείουσας και την από 26 Αυγούστου 2004 αγωγή της 5ης των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2172/2005 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 5834/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως, καθώς και την επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση ζητά η αναιρεσείουσα με την από 10 Οκτωβρίου 2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Μαραμαθά ανέγνωσε την από 26 Οκτωβρίου 2007 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αναιρέσεως και του αιτήματος επαναφοράς. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 1 και 2 Κ.Πολ.Δ., αν ο διάδικος που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος ο 'Αρειος Πάγος συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι. Αν ο αντίδικος εκείνος ο οποίος επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος σε αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος ο 'Αρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Στην προκείμενη περίπτωση από τα πρακτικά της δημόσιας συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου προκύπτει, ότι κατά τη συζήτηση της υποθέσεως κατά τη σειρά της από το οικείο πινάκιο παραστάθηκαν η αναιρεσείουσα και οι τέσσερες πρώτοι αναιρεσίβλητοι. Δεν παραστάθηκε η πέμπτη αναιρεσίβλητη Ψ5. Όμως από την προσκομιζόμενη και επικαλούμενη.......έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή ...... αποδεικνύεται, ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για της ημερινή δικάσιμο, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στην αναιρεσίβλητη Ψ5, η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο και δεν παραστάθηκε με δικηγόρο, ούτε με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ..

Συνεπώς πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι.

ΙΙ.- Με τον πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση του Εφετείου η αιτίαση, ότι υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ. γιατί παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 932 Α.Κ. με το να συνυπολογίσει, προκειμένου να καθορίσει το ύψος της χρηματικής ικανοποιήσεως των τεσσάρων πρώτων ήδη αναιρεσιβλήτων που αποτελούν μέλη της οικογενείας της θανούσης σε αυτοκινητικό ατύχημα ....., την οικονομική κατάσταση των "διαδίκων φυσικών προσώπων" καίτοι η αγωγή και η έφεση αυτών εστρέφετο μόνο κατά δύο ασφαλιστικών εταιριών. Ο λόγος αυτός της αιτήσεως αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι στηρίζεται επί εσφαλμένης προϋποθέσεως, αφού όπως προκύπτει από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης και ιδίως από την αγωγή και την έφεση, οι ενάγοντες και εκκαλούντες ήσαν περισσότεροι του ενός και προφανώς η προσβαλλόμενη απόφαση (βλ. σελ. 31-32 και 37) αναφέρεται σ' αυτούς τους διαδίκους (ενάγοντες-εκκαλούντες). Γίνεται έτσι φανερό, ότι δεν έχει ληφθεί εδώ υπόψη, για τον καθορισμό της χρηματικής ικανοποιήσεως η οικονομική και κοινωνική κατάσταση της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας, όλες δε οι αντίθετες αιτιάσεις της τελευταίας είναι αβάσιμες και απορριπτέες.

ΙΙΙ.- Με το δεύτερο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως αποδίδεται η πλημμέλεια στην αναιρεσιβαλλομένη απόφαση από το άρθρο 559 αριθμός 1 και 19 ΚΠολΔ, για το λόγο ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 932 Α.Κ. και 25 παρ. 1 του Συντάγματος με το να επιδικάσει υπερμέτρως ασυνήθη ποσά (15.000 έως 60.000 ευρώ) χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης στους τέσσερες πρώτους των ήδη αναιρεσειόντων, την οποία υπέστησαν από τον επελθόντα σε αυτοκινητικό ατύχημα από συνυπαιτιότητα των οδηγών που ενεπλάκησαν σε αυτό οχημάτων, θάνατο της θυγατέρας της πρώτης, αδελφής της δεύτερης και τρίτου και εγγονής της τετάρτης, η οποία επέβαινε στο μοτοποδήλατο.

Όμως, κατά την πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου, ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης που οφείλεται στο δικαιούχο βάσει της Α.Κ. 932 αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας. Η κρίση αυτή σχηματίζεται από την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε κάποια νομική έννοια ώστε να μπορεί να νοηθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου είτε ευθέως (αριθμός 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ.) είτε εκ πλαγίου (αριθμός 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ.) είτε παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας.

Επομένως η σχετική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας στον καθορισμό του ύψους της οφειλόμενης χρηματικής ικανοποιήσεως δεν υπόκειται στον έλεγχο του Ακυρωτικού. Και ορίζεται μεν από το άρθρο 25 του ισχύοντος Συντάγματος ότι : "Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους

Οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας". Πλην η αρχή της αναλογικότητας οριοθετεί τον περιοριστικό του δικαιώματος νόμο, Ακολουθεί εντεύθεν ότι η τήρησή της εναπόκειται στο νομοθέτη.

Η διοίκηση και ο δικαστής μπορούν και οφείλουν να ελέγχουν απλώς, αν η αρχή αυτή έχει τηρηθεί και σε αρνητική περίπτωση να αρνούνται την εφαρμογή νόμου που ενέχει δυσανάλογο περιορισμό του ατομικού δικαιώματος. Η αρχή της αναλογικότητας δεν εφαρμόζεται απ' ευθείας από τα δικαστήρια παρά μόνο για τον έλεγχο συνταγματικότητας νόμων που περιορίζουν δικαιώματα του ανθρώπου.

Αυτό σημαίνει, ότι, όταν το δικαστήριο καλείται να προβεί σε προσδιορισμό εύλογης χρηματικής ικανοποιήσεως της ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης στα πλαίσια της Α.Κ. 932, δεν εφαρμόζει την αρχή της αναλογικότητας, αλλά τη σχετική νομοθετική διάταξη. Επομένως δικαστική απόφαση που δεν προβαίνει σε καθορισμό εύλογης χρηματικής ικανοποιήσεως δεν είναι αντίθετη στην αρχή της αναλογικότητας, αλλά υπόκειται σε έλεγχο με τα εκάστοτε επιτρεπόμενα ένδικα μέσα και μέσα στα πλαίσια που αυτά παρέχουν.

Αλλά όπως στην αρχή της παρούσας σκέψεως εκτέθηκε το καθορισθέν από το δικαστήριο της ουσίας ποσό χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, δεν ελέγχεται για ευθεία ή εκ πλαγίου παραβίαση της διατάξεως του άρθρου 932 Α.Κ.. Κατ' ακολουθία των όσων εκτέθηκαν ο ως άνω λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος γιατί τα καθορισθέντα με την απόφαση του Εφετείου ποσά (1 60.000 στη μητέρα της θανούσης, 30.000 στα αδέλφια της και 15.000 στη γιαγιά της) δεν υπόκεινται απευθείας σε έλεγχο μέσω της αρχής της αναλογικότητας, σε κάθε δε περίπτωση, με ακραίες εκτιμήσεις, στον υπερπλουτισμό των αναιρεσιβλήτων αυτών φυσικών προσώπων.

IV.- Με τον τρίτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως (που αφορά την πέμπτη των αναιρεσιβλήτων) προβάλλεται η αιτίαση κατά της προσβαλλόμενης αποφάσεως από το άρθρο 559 αριθμός 11 γ. Κ.Πολ.Δ. για το λόγο ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη την πρόταση ασφαλίσεως (από 10-01-03) από το περιεχόμενο της οποίας προέκυπτε, ότι δεν επιτρέπεται οδήγηση του οχήματος από άτομο κάτω των 23 ετών. Ο λόγος αυτός της αιτήσεως αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, αφού όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε μαζί με τα άλλα νομίμως προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία και την ως άνω πρόταση δεχθέν, ότι η αναιρεσίβλητη αυτή (Ψ5) και αντισυμβαλλομένη της αναιρεσείουσας συμβλήθηκε η ίδια προσωπικά ως λήπτρια της ασφάλισης και ως οδηγός του μοτοποδηλάτου, δήλωσε την ηλικία της, και ως εκ τούτου κατέστησε αυτή γνωστή στην αντισυμβαλλομένη της, αφού κατά την κατάρτιση της συμβάσεως ασφαλίσεως παρέδωσε το δίπλωμα οδηγήσεως του μοτοποδηλάτου της και την ταυτότητα της, από την οποία προέκυπτε η ηλικία της.

VI.- Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των παραστάντων αναιρεσιβλήτων.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-

Απορρίπτει την από 10 Οκτωβρίου 2006 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "EUROSTAR Ελληνική Ασφαλιστική Εταιρία Ασφαλίσεων κατά Ζημιών Ε.Α.Ε.Α.Ζ.", για αναίρεση της 5834/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

-

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των παραστάντων (τεσσάρωνπρώτων) αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει συνολικά στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 24 Οκτωβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Απριλίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ