Supreme Court dismisses appeal against civil court jurisdiction ruling due to excess of jurisdiction by lower court.

Απόφαση 714 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 714/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αβροκόμη Θούα, Γεώργιο Αποστολάκη, Θεόδωρο Κανελλόπουλο και Κυριάκο Οικονόμου - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) κοινοπραξίας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα και 2) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΤΕ", που εδρεύει στη …. και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Καρτσιούνη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ) με την επωνυμία Δήμος Νέας Προποντίδας, ως οιονεί καθολικού διαδόχου του συνενωθέντος και καταργηθέντος δήμου Μουδανιών, που εδρεύει στα Νέα Μουδανιά Χαλκιδικής και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτρη Μπακρατσά, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-6-2011 ανακοπή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκιδικής. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 153/2012 του ίδιου Δικαστηρίου και 1867/2015 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 30-12-2015 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Κυριάκος Οικονόμου ανέγνωσε την από 12-11-2018 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της από 30-12-2015 αιτήσεως, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1867/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, ως προς τον αυτεπαγγέλτως προτεινόμενο λόγο του άρθρου 559 αριθμ.4 ΚπολΔ, καθώς και ως προς τους πρώτο και δεύτερο λόγους αυτής, και την απόρριψή της ως προς τους λοιπούς λόγους.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 95 παρ. 1 εδαφ. α' και 94 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος προκύπτει ότι διοικητική διαφορά (ακυρωτική ή ουσίας) γεννάται από μονομερή πράξη (παράλειψη ή υλική ενέργεια) της Διοικήσεως, η οποία, στο πλαίσιο των διατάξεων που διέπουν τη διοικητική δράση, εκδίδεται κατ' ενάσκηση δημοσίας εξουσίας και αποβλέπει στην επίτευξη δημοσίου σκοπού (πρβλ.

ΣτΕ 3776/2012). Εξ άλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων του άρθρου 93 παρ. 1, του άρθρου 94 του Συντάγματος, του άρθρου 1 παρ. 1 και παρ. 2 περ. ια' του ν. 1406/1983 και του άρθρου 199 του ΚΔΔ, συνάγεται ότι το Σύνταγμα οργανώνει την απονομή της δικαιοσύνης με την λειτουργία δικαιοδοτικών οργάνων αντιστοίχων προς τη φύση των αναφυομένων δικαστικών διαφορών, ως ιδιωτικών ή διοικητικών, κατά τα λοιπά δε αναθέτει στον κοινό νομοθέτη την υποχρέωση να θεσπίζει τους κατάλληλους δικονομικούς κανόνες για την εκδίκαση των ιδιωτικών διαφορών από τα πολιτικά δικαστήρια και των διοικητικών διαφορών από το Συμβούλιο της Επικρατείας και τα διοικητικά δικαστήρια, υπό την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Εξαίρεση από τον κανόνα της κατανομής της δικαιοδοσίας, αναλόγως προς τη φύση της διαφοράς ως ιδιωτικής ή διοικητικής, επιτρέπεται με τις τασσόμενες στο άρθρο 94 παρ. 3 του Συντάγματος προϋποθέσεις. Επίσης, οι αναφυόμενες κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας περί εισπράξεως δημοσίων εσόδων διαφορές υπάγονται στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων, εφ' όσον η υποκειμένη σχέση, στην οποία στηρίζεται ο αποτελών το θεμέλιο της διοικητικής εκτελέσεως τίτλος, είναι σχέση δημοσίου δικαίου.

Άλλως, αν δηλαδή η υποκείμενη σχέση είναι ιδιωτικού δικαίου, υπάγονται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων (ΑΕΔ 5, 8/1989,18/1993). Συναφώς, η υποκείμενη σχέση, στην οποία στηρίζεται ο τίτλος, που αποτελεί το θεμέλιο της αναγκαστικής εκτελέσεως κατά τις διατάξεις του ΚΠολΔ, εξετάζεται για τον καθορισμό της δικαιοδοσίας και στην περίπτωση κατά την οποία ιδιώτης επιδιώκει την ικανοποίηση απαιτήσεώς του από καταψηφιστική απόφαση διοικητικού δικαστηρίου εις βάρος του Δημοσίου ή ΝΠΔΔ.

Κατά συνέπεια, εκτός από τις σχετικές με τη διοικητική εκτέλεση διαφορές (άρθρο 217 ΚΔΔ), και οι περί την αναγκαστική εκτέλεση τοιαύτες, όταν η εκτέλεση επισπεύδεται από ιδιώτη εις βάρος του Δημοσίου ή ΝΠΔΔ, με βάση τις κατά την παρ. 1 του άρθρου 199 ΚΔΔ καταψηφιστικές αποφάσεις των διοικητικών δικαστηρίων που αποτελούν τίτλο εκτελεστό, εμπίπτουν, ως διοικητικές διαφορές ουσίας, στην κατά τα άρθρα 94 παρ. 1 του Συντάγματος και 1 παρ. 1 του ν. 1406/1983 δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, τα οποία εφαρμόζουν αναλόγως, συμφώνως προς την παρ. 2 του άρθρου 199 ΚΔΔ, τις διατάξεις του ΚΠολΔ για την αναγκαστική εκτέλεση των καταψηφιστικών αποφάσεων των πολιτικών δικαστηρίων( ΑΠ 107/2018, ΣΤΕ 1171/2018, 819/2015).

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 4, 559 αρ. 4, 560 αρ. 3 και 580 αρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, ο λόγος αναιρέσεως για υπέρβαση δικαιοδοσίας ιδρύεται όταν το δικαστήριο αποφάνθηκε για υπόθεση, η οποία δεν υπάγεται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων (Ολ ΑΠ 293/1981, ΑΠ 966/2017). Τέλος, κατά την έννοια του άρθρου 562 παρ. 4 του ΚΠολΔ - ως ίσχυε προ της τροποποιήσεώς του με το άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 του Ν 4335/2015 - που ορίζει ότι " Κατ' εξαίρεση ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, ύστερα όμως από πρόταση του εισηγητή αρεοπαγίτη, που έχει περιληφθεί στην έγγραφη εισήγηση του, λόγο αναίρεσης από εκείνους που αναφέρονται στους αριθμούς, 1, 4, 14, 16, 17 και 19 του άρθρου 559", η αυτεπάγγελτη εξέταση λόγων αναιρέσεως προϋποθέτει, αφ' ενός ότι δεν προσκρούει σε δικονομικά απαράδεκτα της αναιρετικής διαδικασίας και αφ' ετέρου ότι υπάρχουν στην προσβαλλομένη απόφαση διαπιστωμένες παραβάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των αναφερομένων στην ιδία παράγραφο λόγων αναιρέσεως (ΟΛΑΠ 5/1995, ΑΠ 1427/2017).

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από το δικόγραφο της 20-6-2011 ανακοπής του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής, ο ανακόπτων (ήδη αναιρεσίβλητος) ΟΤΑ υπό την επωνυμία "Δήμος Νέας Προποντίδας", ως δυνάμει του άρθρου 1 παρ. 2 του ν. 3852/2010 καθολικός διάδοχος του Δήμου Μουδανιών, εξέθεσε ότι οι καθ' ων (ήδη αναιρεσείοντες) επέσπευσαν εναντίον του αναγκαστική εκτέλεση βάσει της υπ' αριθ. 1778/2009 τελεσίδικης αποφάσεως τού Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης και ζήτησε να ακυρωθούν οι αναφερόμενες στην ανακοπή πράξεις αυτής( εκτελέσεως) για τους αναλυτικώς εκτιθέμενους στο δικόγραφό της λόγους. Υπό το ανωτέρω περιεχόμενο και αίτημα η ανακοπή υπάγεται, ως αφορώσα σε διοικητική διαφορά ουσίας, στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων, εφ' όσον η προσβαλλομένη διαδικασία αναγκαστικής εκτελέσεως επισπεύδεται με εκτελεστό τίτλο την ανωτέρω απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης, συμφώνως και προς τα εκτεθέντα στη μείζονα πρόταση.

Το Εφετείο με την προσβαλλομένη υπ' αριθ. 1867/2015 απόφασή του, δέχθηκε κατά το ενδιαφέρον την παρούσα αναιρετική διαδικασία μέρος, τα εξής: "...Δυνάμει της από 20.11.2003 συμβάσεως μεταξύ του Δήμου Μουδανιών και της πρώτης των καθ' ων η ανακοπή - εφεσιβλήτων, κοινοπραξίας με την επωνυμία "...", η τελευταία ανέλαβε την εκτέλεση του έργου 'Έργα διάθεσης Ε.Ε.Λ.

Ποτίδαιας", αντί εργολαβικού ανταλλάγματος ύψους 554.923,40 ευρώ. Στις 17.6.2005, μεταξύ των ανωτέρω συμβαλλόμενων, υπογράφτηκε συμπληρωματική σύμβαση με την οποία συμφωνήθηκε πρόσθετο αντάλλαγμα ποσού 170.778,99 ευρώ. Για την εργολαβία αυτή εγκρίθηκαν τρεις λογαριασμοί που πιστοποιήθηκαν, αλλά δεν εξοφλήθηκαν, ποσού 443.000, 108.000 και 269.088,48 ευρώ, αντιστοίχως.

Λόγω μη εξοφλήσεως του ποσού αυτού από το Δήμο, η καθ' ης η ανακοπή ζήτησε εγγράφως, στις 12.12.2006, την εξόφλησή του και, τελικώς, άσκησε αγωγή ενώπιον του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία ζητούσε να υποχρεωθεί ο Δήμος να τής καταβάλει το συνολικό ποσό των 820.488,48 ευρώ με τους νόμιμους τόκους από την πάροδο τριακονθημέρου από την έκδοση κάθε λογαριασμού στις 8.1.2005, 23.1.2005 και 29.1.2005, αντιστοίχως.

Το δικαστήριο, με την 1778/2009 απόφασή του, έκανε δεκτή την αγωγή και υποχρέωσε το Δήμο Μουδανιών, να καταβάλει το παραπάνω ποσό, εντόκως από τις 12.12.2006, εφαρμόζοντας ρητώς τη διάταξη του άρθρου 5 παρ.8 του ν. 1418/1984... Οι καθ' ων ή ανακοπή, δηλαδή η ενάγουσα κοινοπραξία και τα μέλη της, επέδωσαν στον εκκαλούντα, στις 17.5.2010, αντίγραφο από πρώτο απόγραφο εκτελεστό της ανωτέρω απόφασης, με το οποίο τον διέτασσαν να τούς καταβάλει 820.488,48 ευρώ για κεφάλαιο, 296.268,85 ευρώ για τόκους υπερημερίας από 12.12.2006 έως και την κοινοποίηση της επιταγής (17.5.2010), συνολικά δε με το δικαστικό ένσημο, τα έξοδα έκδοσης αντιγράφου του απογράφου, τη σύνταξη επιταγής κλπ, το ποσό των 1.122.440,50 ευρώ...".

Ακολούθως, το Εφετείο δέχθηκε κατ' ουσίαν την έφεση και εν μέρει την ανακοπή του αναιρεσιβλήτου, εξαφάνισε την υπ' αριθ. 153/2012 πρωτόδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής με την οποία είχε απορριφθεί η ανακοπή ως ουσιαστικώς αβάσιμη και ακύρωσε τις προσβληθείσες πράξεις αναγκαστικής εκτελέσεως.

Συνεπώς, το Εφετείο, το οποίο δέχθηκε με τη προσβαλλομένη απόφασή του ότι η διαφορά υπαγόταν στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, υπερέβη τη δικαιοδοσία του ως πολιτικό δικαστήριο και υπέπεσε στην πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αριθ. 4 ΚΠολΔ, κατά τον βάσιμο περί τούτου, προτεινόμενο από τον Εισηγητή κατ' άρθρο 562 παρ. 4 ΚΠολΔ, λόγο αναιρέσεως, εφ' όσον με το αναιρετήριο διώκεται η αναίρεση της προσβαλλομένης αποφάσεως. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, όπως επίσης και η 153/2012 πρωτόδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής, εφόσον και αυτή ενέχει υπέρβαση δικαιοδοσίας. Κατά τις διατάξεις των άρθρων 580 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 2 του ίδιου Κώδικα, σαφώς προκύπτει, ότι εάν ο 'Αρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση λόγω υπερβάσεως της δικαιοδοσίας, πρέπει περαιτέρω να απορρίψει την αγωγή ή την ανακοπή επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεθείσα απόφαση, λόγω ελλείψεως δικαιοδοσίας, ως απαράδεκτη (ΑΠ 1781/2005).

Συνεπώς, πρέπει να απορριφθεί η ανακοπή της αναιρεσίβλητης, επί της οποίας εκδόθηκαν οι αναιρούμενες αποφάσεις και να καταδικασθεί η ο αναιρεσίβλητος (Δήμος) στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων όλων των βαθμών δικαιοδοσίας, μειωμένα όμως κατ' άρθρ. 276 παρ. 1, 281 παρ. 2 του Ν. 3463/2006 σε συνδυασμό με άρθρο 285 του Ν. 3852/2010 και 22 παρ. 1 Ν. 3693/1957, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η απόδοση στους αναιρεσείοντες των υπ' αυτών κατατεθέντων παραβόλων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθ. 1867/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης και την 153/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής.

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 20-6-2011 ανακοπή του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου (ΟΤΑ) με την επωνυμία Δήμος Νέας Προποντίδας.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσίβλητο-ανακόπτοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων-καθ'ων η ανακοπή, όλων των βαθμών δικαιοδοσίας, εκ ποσού οκτακοσίων (800) ευρώ. Και

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή στους αναιρεσείοντες των κατατεθέντων παραβόλων.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 16 Ιανουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 20 Ιουνίου 2019.

ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ