Supreme Court dismisses appeal on Article 281 Civil Code abuse of rights claim regarding property disputes.

Απόφαση 713 / 2025 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 713/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Μουλιανιτάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρουλιώ Δαβίου, Γεώργιο Καλαμαρίδη, Αθανάσιο Θεοφάνη, Ευαγγελία Στεργίου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 15 Νοεμβρίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "M. ΑΚΙΝΗΤΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "M. Α.Ε.", με Α.Φ.Μ. ... ΦΑΕ Αθηνών, η οποία εδρεύει στο ..., επί της οδού ..., και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Κατηφόρη, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Μ. χήρας Κ. Χ., το γένος Ι. και Μ. Ν., κατοίκου ..., 2) Μ. Χ. του Κ. και της Μ., κατοίκου ..., 3) Ι. Χ. του Κ. και της Μ., κατοίκου ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Παπανότη, και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-7-2014 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, την από 16-7-2014 αγωγή προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη και την από 24-2-2017 πρόσθετη παρέμβαση των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σύρου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 52ΤΜ/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 45/2021 του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 16-2-2022 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αποτέλεσμα της ακόλουθης, κατά τα σημεία που ενδιαφέρουν την αναιρετική δίκη, διαδικαστικής πορείας:

Οι μη διάδικοι στην παρούσα αναιρετική δίκη, Σ. Δ., Ι. Δ., Μ. Δ., Μ. Κ., Β. Γ., Ε. Π., Α. Β. και Α. Σ. άσκησαν κατά της εδώ αναιρεσείουσας Ανώνυμης Εταιρίας, την από 16-7-2014 αγωγή τους ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σύρου με την οποία ζητούσαν, να αναγνωριστεί καθένας τους κύριος του αντίστοιχου ακινήτου που αναφέρεται στην αγωγή από τα οποία η εναγομένη αναιρεσείουσα τους έχει αποβάλει και τα κατέχει και να υποχρεωθεί η τελευταία να τους τα αποδώσει. Επιπλέον οι αναιρεσίβλητες άσκησαν ενώπιον του ιδίου ως άνω πρωτοβαθμίου δικαστηρίου την από 11-7-2014 αγωγή τους κατά της αναιρεσείουσας Ανωνύμου Εταιρίας με την οποία ζητούσαν να αναγνωριστούν (συγ)κυρίες κατά ποσοστό 1/3 εξ αδιαιρέτου εκάστη, τμήματος εμβαδού 2568,73 τμ μείζονος ακινήτου τους, το οποίο κατέλαβε παράνομα και κατέχει η εναγομένη Ανώνυμη Εταιρία και επίσης άσκησαν ενώπιον του αυτού ως άνω δικαστηρίου την από 24-2-2017 πρόσθετη παρέμβασή τους με αυτοτελές δικόγραφο με την οποία, επικαλούμενες έννομο συμφέρον, ζητούσαν να απορριφθεί η από 16-7-2014 αγωγή των παραπάνω πρώτων εναγόντων, για τους λόγους που ανέφεραν σε αυτή.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο μετά από συνεκδίκαση των δύο αγωγών και της πρόσθετης παρέμβασης, εξέδωσε την 52ΤΜ/2018 απόφασή του με την οποία απέρριψε την πρόσθετη παρέμβαση, ως απαράδεκτη, ελλείψει εννόμου συμφέροντος των προσθέτως παρεμβαινόντων, απέρριψε κατ' ουσίαν την από 16-7-2014 αγωγή και έκανε δεκτή την από 11-7-2014 αγωγή των αναιρεσιβλήτων κατά της αναιρεσείουσας εταιρίας. Η τελευταία κατά της απόφασης αυτής άσκησε έφεση επί της οποίας εκδόθηκε η 45/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου, η οποία όσον αφορά την αγωγή 11-7-2014, η οποία ενδιαφέρει την παρούσα αναιρετική δίκη, απέρριψε την ερειδόμενη στον παράγωγο τρόπο κτήσης κυριότητας, βάση της αγωγής ως προς την πρώτη αναρεσίβλητη -εκκαλούσα -ενάγουσα, δέχθηκε ως κατ' ουσίαν βάσιμη την ερειδόμενη στον πρωτότυπο τρόπο κτήση κυριότητας βάση της αγωγής και δέχθηκε επίσης ως κατ' ουσίαν βάσιμη την ερειδόμενη στον παράγωγο τρόπο κτήσης κυριότητας βάση της αγωγής, ως προς τις δεύτερη και τρίτη των αναιρεσιβλήτων - εφεσιβλήτων και εναγουσών, ακολούθως δε απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση της αναιρεσείουσας και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση.

Κατά της τελευταίας αυτής απόφασης η εναγομένη- εκκαλούσα- αναιρεσείουσα Ανώνυμη Εταιρία άσκησε την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Επομένως είναι παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη του "πράγματα" που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη "πράγματα" που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα, ως ουσιώδεις ισχυρισμοί, στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ή λόγου έφεσης (ΟλΑΠ 25/2003, ΟλΑΠ 3/1997, ΟλΑΠ 11/1996). Αντιθέτως δεν θεωρούνται "πράγματα" κατά την προαναφερθείσα έννοια, οι αιτιολογημένες αρνήσεις των πιο πάνω ισχυρισμών, ούτε οι ισχυρισμοί που συνιστούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων, αλλά ούτε και οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι κατά νόμο ισχυρισμοί, αφού οι τελευταίοι δεν είναι ουσιώδεις για την έκβαση της δίκης (ΟλΑΠ 8/2013, ΟλΑΠ 3/1997, ΑΠ 16/2023). Για την ίδρυση δηλαδή του λόγου αυτού, πρέπει να αγνοήθηκαν λόγοι εφέσεως αφορώντες σε αυτοτελείς ισχυρισμούς, ενώ δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός αν ρητώς ή "εκ των πραγμάτων" προκύπτει ότι το Εφετείο εξέτασε το λόγο αυτό της εφέσεως και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο τυπικό ή ουσιαστικό (Ολ.ΑΠ 25/2003, ΑΠ 1017/2021).

Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 1033 ΑΚ, για τη μεταβίβαση κυριότητας ακινήτου, απαιτείται συμφωνία μεταξύ του κυρίου και εκείνου που την αποκτά, ότι μετατίθεται σ' αυτόν η κυριότητα για κάποια νόμιμη αιτία. Η συμφωνία γίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο, που υποβάλλεται σε μεταγραφή. Για τη μεταβίβαση, με τον παράγωγο αυτό τρόπο της κυριότητας ακινήτου, αποτελεί προϋπόθεση το να ήταν κύριος εκείνος που συμφώνησε τη μεταβίβασή της.

Συνεπώς εκείνος προς τον οποίο μεταβιβάστηκε ξένο ακίνητο δεν αποκτά την κυριότητα, εφόσον του μεταβιβάστηκε από μη κύριο. Εξάλλου ο κατά της διεκδικητικής αγωγής ή αναγνωριστικής της κυριότητας ακινήτου αγωγής προβαλλόμενος από τον εναγόμενο ισχυρισμός, ότι απέκτησε αυτός την κυριότητα του επιδίκου με έκτακτη χρησικτησία, αποτελεί ένσταση μεν αν η αγωγή στηρίζεται σε παράγωγο τρόπο κτήσεως της κυριότητας ή και σε πρωτότυπο τρόπο, εφόσον όμως τα περιστατικά που προτείνονται από τον τελευταίο, με βάση την οποία απέκτησε την κυριότητα είναι μεταγενέστερα εκείνων της αγωγής ή ο χρόνος της νομής που περιέχεται σ' αυτά είναι επαρκής για τη συμπλήρωση διπλής χρησικτησίας, άρνηση δε της αγωγής αν τα περιστατικά αυτά συμπίπτουν ή είναι προγενέστερα εκείνων που περιέχονται στην αγωγή (ΑΠ 778/2021, ΑΠ 20/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων που περιέχονται στο φάκελο της υπόθεσης (άρθρ. 561 παρ.2 ΚΠολΔ), προκύπτουν τα ακόλουθα:

Οι ενάγουσες και ήδη αναιρεσίβλητες, όπως προαναφέρθηκε, με την αγωγή τους ισχυρίστηκαν ότι απέκτησαν την συγκυριότητα των επιδίκων ακινήτων, κατά το εξ αδιαιρέτου ποσοστό του 1/3 εκάστη, με τους εξής τρόπους:

1) Η πρώτη ενάγουσα, κατά την κύρια βάση της αγωγής, με παράγωγο τρόπο, επικαλούμενη συμβολαιογραφικό έγγραφο του έτους 1966 και μεταγραφή αυτού, αιτία πώλησης από την προηγούμενη αληθή κυρία αυτού (πωλήτρια), η οποία είχε καταστεί κυρία με έκτακτη χρησικτησία και κατά τις επικουρικές βάσεις πρωτοτύπως με τακτική και έκτακτη χρησικτησία επικαλούμενη εικοσαετή νομή και καλή πίστη.

2) Η δεύτερη και τρίτη των εναγουσών, με παράγωγο τρόπο, επικαλούμενες συμβολαιογραφικό έγγραφο του έτους 2007 και μεταγραφή αυτού, αιτία γονικής παροχής από την προηγούμενη αληθή κυρία αυτού (παρέχουσα), προαναφερόμενη πρώτη ενάγουσα- μητέρα τους.

Περαιτέρω, ισχυρίστηκαν ότι η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα, αμφισβητεί την κυριότητά τους σε τμήμα του μείζονος ακινήτου τους και ζήτησαν να αναγνωριστούν (συγ)κυρίες του επίδικου ακινήτου, κατά τα προαναφερόμενα εξ αδιαιρέτου ποσοστά. Η εναγομένη ανώνυμη εταιρία και ήδη αναιρεσείουσα, προς απόκρουση της αγωγής, πρότεινε στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο με δήλωση που καταχωρήθηκε στα πρακτικά της συνεδρίασης και με τις προτάσεις της, τον ισχυρισμό περί ιδίας κυριότητας στα επίδικα, τον οποίο ισχυρισμό επανέφερε στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, με λόγο έφεσης.

Ειδικότερα αμφισβήτησε την κυριότητα των 2ης και 3ης εναγουσών και της δικαιοπαρόχου τους, ισχυριζόμενη ότι η ίδια απέκτησε την κυριότητα του επιδίκου με παράγωγο τρόπο, με αιτία την αγοραπωλησία, επικαλούμενη συμβολαιογραφικό έγγραφο του έτους 2009 και μεταγραφή αυτού, από την προηγούμενη αληθή κυρία αυτού, πωλήτρια, η οποία είχε καταστεί κυρία τόσον ως εκ διαθήκης κληρονόμος της μητέρας της που απεβίωσε το έτος 1990, επικαλούμενη αποδοχή της κληρονομιάς και μεταγραφή, όσον και με τακτική και έκτακτη χρησικτησία επικαλούμενη πράξεις νομής και καλή πίστη, προσμετρώντας στην νομή της, την νομή χρησικτησίας της ως άνω κληρονομουμένης δικαιοπαρόχου της, που άρχισε το έτος 1966. 'Ότι η ίδια, η εναγομένη, απέκτησε την κυριότητα του επιδίκου και πρωτοτύπως με τακτική και έκτακτη χρησικτησία, με την προσμέτρηση της δικής της νομής, της νομής χρησικτησίας των δικαιοπαρόχων της.

Με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αρ. 8β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, συνισταμένη στο ότι το Εφετείο ερεύνησε τον παραπάνω ισχυρισμό της περί ιδίας κυριότητας, μόνο σε ότι αφορά την επικαλούμενη από την ίδια M., επικουρική βάση του ισχυρισμού της περί ιδίας κυριότητας, με πρωτότυπο τρόπο, κτήσης κυριότητας του επιδίκου, με τακτική και έκτακτη χρησικτησία, τον οποίο απέρριψε κατ' ουσίαν και ότι δεν ερεύνησε τον ίδιο ισχυρισμό κατά το μέρος που θεμελιώνεται στον παράγωγο τρόπο κτήσης κυριότητας.

Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, καθόσον ο ισχυρισμός αυτός, κατά το προσβαλλόμενο μέρος συνιστά άρνηση της αγωγής, συνεπώς δεν είναι "πράγμα" υπό την προεκτεθείσα έννοια, αφού τα επικαλούμενα προς θεμελίωσή του περιστατικά συμπίπτουν με εκείνα που περιέχονται στην αγωγή. Πέραν τούτου δε ο εν λόγω ισχυρισμός είναι αβάσιμος, καθόσον από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, δέχθηκε ότι αποκλειστική κυρία του επιδίκου ακινήτου ήταν η πρώτη ενάγουσα - αναιρεσίβλητη, η οποία απέκτησε την κυριότητα αυτού με έκτακτη χρησικτησία νεμόμενη τούτο συνεχώς και αδιαλείπτως με καλή πίστη από το έτος 1966 έως το έτος 2007, κατά το οποίο μεταβίβασε ποσοστό 1/3 εξ αδιαιρέτου του επιδίκου σε κάθε μία από τις άλλες δύο ενάγουσες- αναιρεσίβλητες θυγατέρες της και ότι και μετά την μεταβίβαση η πρώτη ενάγουσα συνέχισε να νέμεται μαζί με τις λοιπές το δικό της εξ αδιαιρέτου ποσοστό του 1/3 μέχρι και την άσκηση της αγωγής.

Δέχθηκε ακόμη το Εφετείο ότι η πρώτη ενάγουσα δεν απέκτησε κυριότητα στο επίδικο με παράγωγο τρόπο και δη με το υπ' αρ. ... αγοραπωλητήριο συμβόλαιο του Συμβολαιογραφούντος Ειρηνοδίκη Σερίφου Β. Ι., νομίμως μεταγραφέν, διότι η φερομένη ως πωλήτρια αυτού Κ. Λ., ουδέποτε υπήρξε κυρία του επιδίκου. Από τις παραδοχές αυτές προκύπτει ότι ο επικαλούμενος από την εναγομένη τίτλος κυριότητας της δικαιοπαρόχου της Κ.

Ζ. ήτοι το υπ' αρ. ... συμβόλαιο δωρεάς του ιδίου ως άνω Ειρηνοδίκη, δεν προσπόρισε σε αυτή κυριότητα στο επίδικο, διότι η δωρήτρια Κ. Λ. δεν ήταν κυρία αυτού.

Περαιτέρω ούτε η άμεση δικαιοπάροχος της εναγομένης, Α.- Ε. Γ. κατέστη κυρία του επιδίκου με παράγωγο τρόπο, ως εκ διαθήκης κληρονόμος της αποβιωσάσης το έτος 1990 μητέρας της Κ. Ζ., την κληρονομιά της οποίας αποδέχθηκε και μετέγραφε, διότι η κληρονομουμένη δεν ήταν κυρία αυτού κατά το χρόνο του θανάτου της. Τέλος, ούτε ο επικαλούμενος από την εναγομένη - αναιρεσείουσα, τίτλος, προς στήριξη του παράγωγου τρόπου κτήσης κυριότητας επί του επιδίκου ήτοι το υπ' αρ. ... συμβόλαιο αγοραπωλησίας της συμβολαιογράφου Πειραιά Ε. Μ. που μεταγράφηκε νόμιμα, προσπόρισε σε αυτή κυριότητα, καθόσον η πωλήτρια Α.- Ε. Γ., δεν ήταν κυρία του ακινήτου. Επομένως το Εφετείο, παρά την μη ρητή αναφορά στην προσβαλλόμενη απόφασή του, "εκ των πραγμάτων" προκύπτει ότι έλαβε υπόψη του τον παραπάνω ισχυρισμό της εναγομένης- αναιρεσείουσας και τον απέρριψε κατ' ουσίαν. Κατά συνέπεια ο αναιρετικός αυτός λόγος είναι απορριπτέος σε κάθε περίπτωση.

Κατά το άρθρο 281 ΑΚ, η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής το δικαίωμα θεωρείται ότι ασκείται καταχρηστικά, όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου που προηγήθηκε ή η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε, χωρίς κατά νόμο να εμποδίσουν τη γένεση ή να επάγονται την απόσβεση του δικαιώματος, καθιστούν μη ανεκτή τη μεταγενέστερη άσκησή του, κατά τις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινοτικού ανθρώπου, αφού τείνει στην ανατροπή κατάστασης που δημιουργήθηκε υπό ορισμένες ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε για πολύ χρόνο, με επακόλουθο να συνεπάγεται επαχθείς συνέπειες για τον υπόχρεο (Ολ.ΑΠ 8/2018, ΟλΑΠ 8/2001).

Απαιτείται, δηλαδή, για να χαρακτηρισθεί καταχρηστική η άσκηση του δικαιώματος, να έχει δημιουργηθεί στον υπόχρεο, από τη συμπεριφορά του δικαιούχου, σε συνάρτηση και με εκείνη του υπόχρεου και μάλιστα ευλόγως, η πεποίθηση ότι ο δικαιούχος δεν πρόκειται να ασκήσει το δικαίωμά του. Απαιτείται, ακόμη, οι πράξεις του υπόχρεου και η υπ' αυτού δημιουργηθείσα κατάσταση, επαγόμενη ιδιαιτέρως επαχθείς για τον υπόχρεο επιπτώσεις, να τελούν σε αιτιώδη σύνδεσμο με την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου, αφού κατά τους κανόνες της καλής πίστης, τις συνέπειες που απορρέουν από πράξεις άσχετες προς αυτή την συμπεριφορά δεν συγχωρείται να επικαλεστεί προς απόκρουση του δικαιώματος (ΟλΑΠ 10/2012, ΑΠ.1325/2022).

Μόνη η μακροχρόνια αδράνεια του δικαιούχου και όταν ακόμη δημιούργησε την εύλογη πεποίθηση στον υπόχρεο ότι δεν υπάρχει το δικαίωμα ή ότι δεν πρόκειται αυτό να ασκηθεί, δεν αρκεί για να καταστήσει καταχρηστική τη μεταγενέστερη άσκηση αυτού, αλλά απαιτείται να συντρέχουν, προσθέτως, ειδικές συνθήκες και περιστάσεις, προερχόμενες, κυρίως, από την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου και του υπόχρεου, ενόψει των οποίων και της αδράνειας του δικαιούχου, η επακολουθούσα άσκηση του δικαιώματος, που τείνει στην ανατροπή της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί υπό τις ανωτέρω ειδικές συνθήκες και έχει διατηρηθεί για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, να εξέρχεται των υπό της ανωτέρω διατάξεως διαγραφομένων ορίων.

Η ειρημένη δε, αδράνεια του δικαιούχου, που δεν είναι απαραίτητο να προκαλεί αφόρητες ή δυσβάστακτες για τον υπόχρεο συνέπειες, αφού αρκεί και η επέλευση δυσμενών απλώς για τα συμφέροντά του επιπτώσεων, πρέπει να υφίσταται επί μακρό χρονικό διάστημα, πλην ελάσσονα του διά την παραγραφή του δικαιώματος υπό του νόμου προβλεπομένου, από τότε που ο δικαιούχος μπορούσε να ασκήσει το δικαίωμά του (Ολ.

ΑΠ 7/2002, 8/2001, ΑΠ 151/2016, ΑΠ 311/2020). Μόνο, δε, το γεγονός ότι η άσκηση του δικαιώματος στη συγκεκριμένη περίπτωση επιφέρει βλάβη, έστω και μεγάλη, στον οφειλέτη δεν μπορεί να αποτελέσει κατάχρηση δικαιώματος, κατ' άρθρο 281 ΑΚ, παρά μόνον αν το γεγονός αυτό μπορεί να συνδυασθεί και με άλλες περιστάσεις, ως λ.χ. όταν ο δανειστής δεν έχει συμφέρον στην άσκηση του δικαιώματος (ΑΠ 69/2021).

Κατά το άρθρο 559 αρ. 1α' ΚΠολΔ., ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Τούτο συμβαίνει αν για την εφαρμογή κανόνα ουσιαστικού δικαίου το δικαστήριο απαίτησε περισσότερα στοιχεία ή αρκέστηκε σε λιγότερα στοιχεία από εκείνα που αυτός απαιτεί, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα δικαίου έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσία την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (ΟλΑΠ 10/2011, 7/2006, 4/2005).

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή, για τις ανάγκες της αναιρετικής διαδικασίας, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων (άρθρ. 561 παρ.2 ΚΠολΔ), προκύπτουν τα ακόλουθα: Η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα προς απόκρουση της ένδικης αγωγής πρότεινε στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο παραδεκτώς, με δήλωσή της που καταχωρήθηκε στα πρακτικά της συνεδρίασης και με τις προτάσεις της, την ένσταση καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος (281 ΑΚ), την οποία επανέφερε στη συνέχεια ενώπιον του Εφετείου με σχετικό λόγο έφεσης.

Ειδικότερα για την θεμελίωση της ένστασης αυτής, η εναγομένη επικαλέστηκε ότι: "οι ενάγουσες ισχυρίζονται με την αγωγή τους, ότι η πρώτη εξ αυτών, ταυτόχρονα με την αγορά του μείζονος ακινήτου τους, κατά το έτος 1966 προέβη στην οριοθέτησή του επί του εδάφους "δια της χρήσεως νήματος και δια παράλληλης τοποθέτησης μεγάλων και ογκωδών λιθαριών κατά μήκος του κοινού ορίου μεταξύ του πωληθέντος και μεταβιβασθέντος τμήματος και της υπόλοιπης (εναπομείνασας) ιδιοκτησίας".

Ο ισχυρισμός αυτός είναι ψευδής καθόσον η οριοθέτηση του ακινήτου των εναγόντων με τις ογκώδεις πέτρες έγινε πολλά χρόνια μετά την επικαλούμενη αγορά του ακινήτου τους και συγκεκριμένα περί το έτος 2013, όπως διαπιστώσαμε κατά τις τακτικές επισκέψεις μας στο ακίνητο προς επιθεώρησή του, αλλά και όπως ομολογούν οι ίδιες οι ενάγουσες στην κρινόμενη αγωγή τους.

Περαιτέρω, κατόπιν μιας γρήγορης επισκόπησης του ακινήτου μπορεί να διαπιστωθεί ότι έγινε μία προσπάθεια οριοθέτησής του, χωρίς όμως αυτή να μπορεί να τοποθετηθεί χρονικά, και η οποία δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, παρά το γεγονός ότι οι ενάγουσες επισκέπτονταν, κατά τα εκτεθέντα στην αγωγή τους, την επίδικη περιοχή τακτικά προς επιθεώρηση της καταστάσεως αυτού και των οροσήμων του και δη από το 2009, ότε και η εταιρεία μας απέκτησε την πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή αυτού του ακινήτου μας μέχρι και το 2013.

Εδώ, πρέπει να σημειωθεί ότι η επικαλούμενη από τις ενάγουσες νοητή γραμμή οριοθέτησης του ακινήτου τους δεν ταυτίζεται με τα περιγραφόμενα στην κρινόμενη αγωγή όρια του ακινήτου τους, αλλά με αυτά που περιγράφονται στο από 10 Απριλίου 2009 τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Ε. Σ., το οποίο προσαρτήθηκε στο υπ' αριθμ. ...-2009 αγοραπωλητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Πειραιά Ε.

Μ., με το οποίο εμείς αποκτήσαμε την κυριότητα του ως άνω περιγραφόμενου ακινήτου μας.

Συνεπώς, με τις ομολογούμενες ενέργειές τους οι ενάγουσες αποδέχονται τα όρια και την θέση του ακινήτου μας. Λαμβανομένου, λοιπόν, υπόψη τούτου, αλλά και της μεταγενέστερης μακροχρόνιας αδρανείας τους, αφού μολονότι καθ' όλο αυτό το μεγάλο χρονικό διάστημα επισκέπτονταν την επίδικη περιοχή χωρίς να αντιδράσουν ή να εγείρουν οποιαδήποτε αντίρρηση γνώριζαν πλήρως και αποδέχονταν την υφισταμένη, ήδη από το έτος 2009, κατάσταση μας δημιούργησαν την εύλογη πεποίθηση ότι δεν υφίσταται το δικαίωμα που επικαλούνται τώρα με την κρινόμενη αγωγή τους και σε κάθε περίπτωση δεν θ' ασκούσαν αγωγή εναντίον μας, όπως η ένδικη.

Συνεπώς, η επακολουθήσασα άσκηση του επικαλούμενου δικαιώματος τους, με την ένδικη αγωγή, τείνουσα στην ανατροπή της κατάστασης που διαμορφώθηκε υπό τις ανωτέρω ειδικές συνθήκες και παγιώθηκε, διατηρηθείσα για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα και μάλιστα από το έτος 2009 μέχρι και την ημερομηνία έγερσης της κρινόμενης αγωγής τους, χωρίς καμία αντίδρασή τους και ενώ είχαν πλήρη γνώση, ως ανεφέρθη, της από πολλών ετών υφισταμένης κατά τα παραπάνω κατάστασης, εξέρχεται των υπό της ανωτέρω διάταξης διαγραφομένων ορίων και καθίσταται καταχρηστική.

Σε περίπτωση που ήθελε κριθεί ότι οι ενάγοντες έχουν οιοδήποτε δικαίωμα επί του επίδικου ακινήτου, η αγωγή τους πρέπει να απορριφθεί, αφού η άσκηση του σχετικού, ασκουμένου μ' αυτή, δικαιώματος, υπό τις προαναφερθείσες περιστάσεις, είναι καταχρηστική.". Με αυτό το περιεχόμενο η ένσταση ήταν, κατά τα αναφερόμενα στην νομική σκέψη που προηγήθηκε, μη νόμιμη, καθόσον και αληθή υποτιθέμενα τα επικαλούμενα για την θεμελίωσή της πραγματικά περιστατικά δεν καθιστούν την άσκηση του ενδίκου δικαιώματος, προφανώς ^αντίθετη με τα αντικειμενικά όρια της καλής πίστης ή των χρηστών ηθών ή του κοινωνικού ή οικονομικού σκοπού του δικαιώματος που θέτει η διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, καθόσον η εναγομένη δεν επικαλείται επαχθείς συνέπειες σε βάρος της από την άσκηση του επιδίκου δικαιώματος των εναγουσών, ούτε η περιγραφόμενη στην παραπάνω ένσταση συμπεριφορά των τελευταίων είναι δηλωτική αδράνειας περί της άσκησης του νομίμου δικαιώματος τους, καθόσον η ίδια η εναγομένη στην ένστασή της αναφέρει ότι οι ενάγουσες επισκέπτονταν το ακίνητο, έκαναν προσπάθεια οριοθέτησης αυτού και εν τέλει το έτος 2014 άσκησαν την ένδικη αγωγή τους σε βάρος της.

Επιπλέον το χρονικό διάστημα μεταξύ της σύνταξης του συμβολαίου αγοραπωλησίας της εναγομένης (2009) και την άσκησης της αγωγής των εναγουσών (2014), δεν μπορεί να θεωρηθεί "μεγάλο χρονικό διάστημα αδράνειας" των εναγουσών κατά τις επιταγές του άρθρου 281 ΑΚ. Επομένως, το Εφετείο, το οποίο, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, εξέτασε την πιο πάνω ένσταση και την έκρινε μη νόμιμη, δεν παραβίασε ευθέως την πιο πάνω ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, την οποία ορθά ερμήνευσε και δεν εφάρμοσε. Έτσι, δεν υπέπεσε στην από τον αριθμό 1α' του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια και συνεπώς ο αντίθετος δεύτερος λόγος αναίρεσης, είναι αβάσιμος. Κατόπιν τούτου, εφόσον δεν υπάρχει προς έρευνα άλλος αναιρετικός λόγος, πρέπει η άνω αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ εδάφ. ε' του ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά παραδοχή του σχετικού νόμιμου και βάσιμου αιτήματος τους (άρθρα 17 , 182, 183, 191 § 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16-02-2022 αίτηση της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "M. ΑΚΙΝΗΤΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" περί αναιρέσεως της υπ' αρ. 45/2021 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Μαΐου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 28 Απριλίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ταύτης αποχωρησάσης από την Υπηρεσία, η αρχαιότερη της συνθέσεως Αρεοπαγίτης, και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου