Supreme Court dismisses appeal claiming lower court ignored planning zone facts as they are not legal 'things' under Civil Procedure Code.

Απόφαση 70 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Ε.Σ.

Αριθμός 70/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2, 3) Χ3, 4) Χ4, 5) Χ5, 6) Χ6, 7) Χ7, 8) Χ8, 9) Χ9, που δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 10) Χ10, 11) Χ11, 12) Χ12, που δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 13) Χ13, που δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 14) Χ14, 15) Χ15, 16) Χ16, 17) Χ17, που δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο και 18) ΝΠΙΔ με την επωνυμία "Φιλανθρωπικά Ιδρύματα Ανδρέου και Μαρίας Καλοκαιρινού", που εδρεύει στο Ηράκλειο Κρήτης και εκπροσωπείται νόμιμα. Οι 1η, 2η, 3ος, 4ος, 5ος, 6η, 7η, 8η, 10η, 11η, 14ος, 15η, 16η, και 18ο αναιρεσείοντες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Αντωνίου, που δήλωσε ότι: α) η 9η αναιρεσείουσα Χ9 απεβίωσε στις 22-6-2007 και κληρονομήθηκε από τους νόμιμους κληρονόμους της Ζ1 και Ζ2, που συνεχίζουν την βιαίως διακοπείσα δίκη και εκπροσωπούνται από αυτόν, βάσει πληρεξουσίου, β) ο 12ος αναιρεσείων Χ12 απεβίωσε την 9-9-2007 και κληρονομήθηκε από την Ζ3, που συνεχίζει την βιαίως διακοπείσα δίκη και εκπροσωπείται από αυτόν, βάσει πληρεξουσίου, γ) ο 13ος αναιρεσείων Χ13 απεβίωσε στις 12-5-2007 και κληρονομήθηκε από τους νόμιμους κληρονόμους του Ζ4 και Ζ5, που συνεχίζουν την βιαίως διακοπείσα δίκη και εκπροσωπούνται από αυτόν, βάσει πληρεξουσίου και δ) η 17η αναιρεσείουσα Χ17, απεβίωσε την 4-8-2005 και κληρονομήθηκε από την Ζ6 που συνεχίζει την βιαίως διακοπείσα δίκη και εκπροσωπείται από αυτόν, βάσει πληρεξουσίου.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό των Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και εν προκειμένω από τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Κρήτης και 2) Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "Ταμείο Χρηματοδοτήσεως Δικαστικών Κτιρίων", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου. Εκπροσωπήθηκαν από τον Γεώργιο Γρυλωνάκη, Πάρεδρο Ν.Σ.Κ., βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-11-2003 αίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων, τις από 19-11-2003, 5-12-2003 και 8-12-2003 αιτήσεις των ήδη αναιρεσειόντων, καθώς και την από 9-1-2004 παρέμβαση και ανταίτηση δια των προτάσεων, την από 26-2-2004 προσθήκη - αντίκρουση και τις ανταιτήσεις δια των προτάσεων των διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Κρήτης και συνεκδικάσθηκαν.

Εκδόθηκε η 256/2004 απόφαση του Εφετείου Κρήτης, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 25-5-2005 αίτηση τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος, διάβασε την από 8-11-2006 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Δημητρίου Πατινίδη, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος και να απορριφθεί ο δεύτερος λόγος των συνεκδικαζομένων αιτήσεων αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 286 εδ. α', 287 παρ. 1 και 290 Κ.Πολ.Δ προκύπτει, ότι η βίαιη διακοπή της δίκης, που επέρχεται από το θάνατο του διαδίκου, καθώς και η εκούσια επανάληψη αυτής από τους κληρονόμους του, μπορούν να γνωστοποιηθούν διαδοχικά με ενιαία δήλωση στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως προς συζήτηση, εφόσον δεν υπάρξει αμφισβήτηση της ιδιότητάς τους ως κληρονόμων, οπότε εξακολουθεί αμέσως η συζήτηση της υποθέσεως (Ολ.

ΑΠ 22/2000). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως αποδεικνύεται από τα προσκομιζόμενα και επικαλούμενα έγγραφα, ήτοι α)τις υπ' αριθ. ......, ....... και .......... ληξιαρχικές πράξεις θανάτου, του ληξιάρχου Ηρακλείου Κρήτης και β)το υπ' αριθ. ....... πιστοποιητικό του Γραμματέα του Πρωτοδικείου Πειραιά, οι αναιρεσείοντες 1) Χ9(εννάτη) 2) Χ12(δωδέκατος) 3) Χ13 (δέκατος τρίτος) και 4) Χ17 (δέκατη έβδομη) απεβίωσαν, αντίστοιχα στις 22-6-2007, 9-92007 12-5-2007 και 4-8-2005.

Εξάλλου, από τα νομίμως προσκομιζόμενα έγγραφα, ήτοι α)το από ........ πιστοποιητικό του Δήμου Ηρακλείου Κρήτης αναφορικά με την οικογενειακή κατάσταση της αναιρεσείουσας Χ9 β)την συνταχθείσα ενώπιον του Γραμματέα του Πρωτοδικείου Ηρακλείου έκθεση αποποίησης της κληρονομίας της ανωτέρω από τον σύζυγό της .........

γ)τα υπ' αριθ. 527/2007 πρακτικά συνεδριάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου περί δημοσιεύσεως της από ....... ιδιόγραφης διαθήκης του αποβιώσαντος Χ12 δ)το υπ' αριθ. ......... πιστοποιητικό του Δήμου Ηρακλείου για την οικογενειακή κατάσταση του αποβιώσαντος αναιρεσείοντος Χ13 και ε)το υπ' αριθ. ....... πιστοποιητικό του Γραμματέα του Πρωτοδικείου Πειραιά προκύπτει χωρίς να αμφισβητείται από τους αναιρεσιβλήτους, ότι η μεν πρώτη (Χ9) κληρονομήθηκε από τους Ζ1 και Ζ2, ο δεύτερος (Χ12) από την σύζυγό του Ζ3, ο τρίτος (Χ13) από την Ζ4 και την Ζ5 και η τέταρτη (Χ17) από την Ζ6.

Επομένως, οι ανωτέρω ως κληρονόμοι των ως άνω αποβιωσάντων αναιρεσειόντων, εκπροσωπούμενοι από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Αντωνίου, δυνάμει των προσκομιζομένων ειδικών πληρεξουσίων με αριθ. ......., ....... και ........ της συμβολαιογράφου Ηρακλείου Κρήτης Ειρήνης, συζύγου Νικολάου Νικολετάκη και του υπ'αριθ. ...........

πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Κυθήρων Στέλλας Καϊδετσή, δήλωσαν στο ακροατήριο, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως, το θάνατο των πιο πάνω αναιρεσειόντων και την εκούσια στο όνομά τους επανάληψη της δίκης που διακόπηκε βιαίως λόγω του θανάτου αυτών και έτσι παραδεκτώς παραχωρεί η συζήτηση της υποθέσεως.

ΙΙ.- Κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 Κ.Πολ.Δ, επιτρέπεται αναίρεση αν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 346 Κ.Πολ.Δ, το αποδεικτικό μέσο που έχει προσκομίσει ένας διάδικος καθίσταται κοινό αποδεικτικό μέσο και λαμβάνεται υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας για την απόδειξη ισχυρισμών άλλου διαδίκου ακόμη και του αντιδίκου του προσκομίσαντος (Ολ.

ΑΠ 58/1978). Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό προς τη διάταξη του άρθρου 106 Κ.Πολ.Δ, προκύπτει ότι ο ως άνω λόγος αναιρέσεως ιδρύεται και όταν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του αποδεικτικά μέσα που είχε προσκομίσει ένας διάδικος ομόδικος ή αντίδικος του αναιρεσείοντος, εφόσον όμως αυτός (αναιρεσείων) είχε επικαλεσθεί νομίμως τα προσκομισθέντα από άλλον διάδικο αποδεικτικά μέσα και αναφέρθηκε στο περιεχόμενο αυτών προς απόδειξη δικού του ισχυρισμού ή ανταπόδειξη ισχυρισμού του αντιδίκου του.

Εάν ο διάδικος δεν είχε επικαλεσθεί νομίμως το προσκομισθέντα από άλλον διάδικο (ομόδικο ή αντίδικο) αποδεικτικά μέσα δεν ιδρύεται υπέρ αυτού λόγος αναιρέσεως από την παράλειψη του δικαστηρίου να τα λάβει υπόψη του. Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως αποδίδουν στο Εφετείο την αιτίαση ότι με την προσβαλλόμενη απόφασή του υπέπεσε στην νομική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 11 Κ.Πολ.Δ, διότι κατά τον καθορισμό της οριστικής μονάδος αποζημίωσης του απαλλοτριωθέντος αναγκαστικά ακινήτου, του οποίου είναι συγκύριοι, δεν έλαβε υπόψη τα υπ' αριθ. ........

και ............ έγγραφα της Δ/νσεως Πολεοδομίας Ηρακλείου και ΥΠΕΧΩΔΕ, αντιστοίχως, τα οποία τόσο οι ίδιοι, όσο και λοιποί συνιδιοκτήτες του εν λόγω ακινήτου που άσκησαν την υπ' αριθ. 1095/2003 αυτοτελή αίτησή τους, επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, προς απόδειξη του ισχυρισμού τους, αναφορικά με την αξία του εν λόγω ακινήτου.

Όμως, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, ήτοι: α)των από 9-1-2004 προτάσεων - παρέμβασης και ανταίτησης με την από 26-2-2004 προσθήκη και αντίκρουση των αναιρεσειόντων Χ5 και Χ6 β)των από 16-1-2004 προτάσεων - ανταίτησης της πρώτης και δεύτερης από τους αναιρεσείοντες (Χ1 και Χ2) γ)των από 3-1-2004 προτάσεων - ανταίτησης των αναιρεσειόντων Χ14, Χ15, Χ17, Χ7, Χ12, Χ13, Χ11, Χ16, , Χ10, Χ8 και Χ9 δ)των από 12-1-2004 προτάσεων-ανταίτησης του αναιρεσείοντος Χ4 ε)των από 26-1-2004 προτάσεων του αναιρεσείοντος Χ3, και ε)των από 26-1-2004 προτάσεων του αναιρεσείοντος Ν.Π.Ι.Δμε την επωνυμία "Φιλανθρωπικά Ιδρύματα Ανδρέου και Μαρίας Καλοκαιρινού" προκύπτει ότι οι αναιρεσείοντες δεν επικαλέστηκαν τα έγγραφα που προαναφέρθηκαν, γι' αυτό και δεν ιδρύεται ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 11 Κ.Πολ.Δ.

Οι αναιρεσείοντες διατείνονται ότι τα πιο πάνω έγγραφα επικαλέστηκαν και προσκόμισαν στο Εφετείο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση και άλλοι συνιδιοκτήτες που άσκησαν την με αριθ. 1095.2003 αυτοτελή αίτησή τους για καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης. Όμως, από το γεγονός αυτό δεν ιδρύεται υπέρ των αναιρεσειόντων ο ως άνω λόγος αναιρέσεως, αφού οι ίδιοι δεν επικαλέστηκαν τα έγγραφα αυτά προς απόδειξη των ισχυρισμών τους, παρότι είχαν καταστεί κοινά μέσα αποδείξεως.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΙΙΙ.- Κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 106, 335 και 338 Κ.Πολ.Δ, προκύπτει ότι "πράγματα" κατά την έννοια της πρώτης από αυτές (άρθρο 559 αριθ. 8) που προτάθηκαν ή δεν προτάθηκαν, των οποίων η λήψη ή μη υπόψη από το δικαστήριο ιδρύει τον προβλεπόμενο από αυτή λόγο αναιρέσεως, αποτελούν οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, οι οποίοι ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που έχει ασκηθεί με αγωγή, ένσταση ή αντένσταση, καθώς και οι λόγοι εφέσεως που περιέχουν παράπονα κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης.

Αντίθετα, δεν αποτελούν "πράγματα" τα επικαλούμενα από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα και, πολύ περισσότερο, η αξιολόγηση από το δικαστήριο του περιεχομένου των εγγράφων και των λοιπών αποδεικτικών μέσων. Επομένως, δεν ιδρύεται ο ανωτέρω λόγος αναιρέσεως αν δεν λήφθηκαν υπόψη επιχειρήματα ή συμπεράσματα από την εκτίμηση των αποδείξεων, όπως και οι νομικοί ισχυρισμοί ή η νομική επιχειρηματολογία των διαδίκων, ούτε οι ισχυρισμοί που ανάγονται στην κατ' ορθή ερμηνεία έννοια του εφαρμοστέου νόμου.

Εξ άλλου από τη διάταξη του άρθρου 13 § 1 εδ. γ' του ΚΑΑΑ (ν. 2882/2001) που ορίζει ενδεικτικά τα αναφερόμενα σ' αυτή κριτήρια για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριούμενου ακινήτου, συνάγεται ότι δεν αποκλείεται η λήψη υπόψη και άλλων στοιχείων, τα οποία είναι απλώς προσδιοριστικά της αξίας του απαλλοτριουμένου ακινήτου, που αποτελεί "πράγμα" κατά την έννοια της ως άνω διάταξης.

Τα στοιχεία αυτά, κατά τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία αναφέρονται, δεν συνιστούν "πράγματα" κατά την έννοια της Κ.Πολ.Δ 559 αριθ. 8, δυνάμενα, ως εκ τούτου, να συναχθούν από τις αποδείξεις και χωρίς αυτά να προταθούν ειδικά (ΑΠ 214/1980).

Εν προκειμένω, με το δεύτερο λόγο αναιρέσεως, υπό την επίκληση του εδαφίου 8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ προσάπτεται στο Εφετείο η πλημμέλεια από τη διάταξη αυτή, γιατί παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη "πράγματα" που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και, ειδικότερα, στη δίκη του οριστικού καθορισμού της τιμής μονάδος αποζημίωσης, δεν έλαβε υπόψη του προβληθέντα από τους αναιρεσείοντες ισχυρισμό "ότι το ακίνητό τους που απαλλοτριώθηκε περιλαμβάνεται στη ζώνη V πρώην Δ του εγκεκριμένου σχεδίου πόλεως .......

με συντελεστή δόμησης 0,5 και ποσοστό καλύψεως 40%" και ότι, ακολούθως, το ακίνητο αυτό βρίσκεται εντός του εγκεκριμένου σχεδίου της πόλεως αυτής. Με το περιεχόμενο αυτό ο ως άνω λόγος αναίρεσης πρέπει ν' απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι ο εν λόγω ισχυρισμός δεν αποτελεί "πράγμα" κατά την έννοια του νόμου, αλλά περιέχει νομικά και πραγματικά περιστατικά που αποβλέπουν υπό τη μορφή της στήριξης έμμεσης απόδειξης ήτοι δια της προβολής νομικών και πραγματικών κριτηρίων (άρθρ. 13 παρ. 1 ν. 2882/2001) στην αποδεικτική υποστήριξη του πράγματι αυτοτελούς και ουσιώδους πραγματικού ισχυρισμού των αναιρεσειόντων περί της αξίας της απαλλοτριούμενης έκτασης και δεν αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή κάποιου κανόνα δικαίου.

Κατόπιν τούτων, πρέπει ν' απορριφθεί η αναίρεση και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες, λόγω της ήττας τους, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 176 και 183 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25-5-2005 αίτηση των Χ1 κλπ., για αναίρεση της 256/2004 αποφάσεως του Εφετείου Κρήτης. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Δεκεμβρίου 2007. Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 9 Ιανουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ