Supreme Court partially allows appeal against labor contract judgment, ruling employer liability limited to company, not individual directors.

Απόφαση 704 / 2010 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 704/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Παναγιώτη Κομνηνάκη και Νικόλαο Πάσσο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1 και 2) Χ2, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Φίλιππο Φυλακτόγλου.

Της αναιρεσίβλητης: ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-12-2006 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Πύργου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 229/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 106/2008 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ηλείας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 18-12-2008 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Πάσσος διάβασε την από 18-2-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Όπως αποδεικνύεται από την με αριθ. ... έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή ..., ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με πράξη προσδιορισμού της δικασίμου που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης αυτής και κλήση προς παράσταση κατ' αυτήν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα με την επιμέλεια των νομίμως παρισταμένων αναιρεσειόντων (με αριθ. ... ειδικό πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Πύργου Μ. Μπαμπίλη-Μπουλογεώργου) στην αναιρεσίβλητη που όμως δεν εμφανίσθηκε, ούτε έλαβε μέρος με οποιονδήποτε τρόπο στην συζήτηση αυτή, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε με την σειρά της από το πινάκιο. Επομένως, πρέπει παρά την απουσία της το Δικαστήριο να προχωρήσει στην συζήτηση της υπόθεσης (άρθ. 576§2 Κ.Πολ.Δ).

II. Από τις διατάξεις των άρθρων του ΑΚ (α) 648 που ορίζει, ότι με την σύμβαση εργασίας ο εργαζόμενος έχει υποχρέωση να παρέχει, για ορισμένο ή αόριστο χρόνο, την εργασία του στον εργοδότη και αυτός να καταβάλλει τον συμφωνημένο μισθό, ο οποίος μπορεί να υπολογίζεται και κατά μονάδα εργασίας ή κατ' αποκοπή (β) 649, σύμφωνα με το οποίο αν η εργασία κατά τις συνηθισμένες περιστάσεις παρέχεται μόνο με μισθό, λογίζεται ότι έχει σιωπηρά συμφωνηθεί μισθός και (γ) 653, κατά το οποίο ο εργοδότης έχει υποχρέωση να καταβάλλει τον συμφωνημένο ή συνηθισμένο μισθό, συνάγεται ότι στην ιδιωτικού δικαίου σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, ορισμένου ή αορίστου χρόνου, εργοδότης είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο (ενόψει του ότι η ιδιότητα του εργοδότη, σε αντίθεση με την ιδιότητα του εργαζομένου, μπορεί ν' αποκτηθεί και από νομικό πρόσωπο) που ως αντισυμβαλλόμενο μέρος στην σύμβαση εργασίας και με βάση αυτήν δικαιούται ν' αξιώσει από τον εργαζόμενο την παροχή εργασίας, για ορισμένο ή αόριστο χρόνο, και υποχρεούται να του καταβάλλει τον συμφωνημένο ή συνηθισμένο μισθό και όχι απαραίτητα το πρόσωπο που προέβη στην πρόσληψή του.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθ. 61, 65, 67, 68 και 70 ΑΚ προκύπτει ότι το νομικό πρόσωπο δεσμεύεται από δικαιοπραξία που συνάπτει είτε το όργανο που το διοικεί, μέσα στα όρια της εξουσίας του κατά τους όρους της συστατικής πράξης ή του καταστατικού, είτε φυσικό πρόσωπο, στο οποίο παρέσχε σχετική εξουσία το όργανο που διοικεί το νομικό πρόσωπο.

Ειδικότερα, ως προς τις ανώνυμες εταιρείες από τις διατάξεις των άρθ. 18 παρ.1 και 2 και 22 του κν. 2190/1920, αντίστοιχες με τις προπαρατεθείσες διατάξεις του ΑΚ, προκύπτει, ότι η ανώνυμη εταιρεία, που αποτελεί νομικό πρόσωπο, εκπροσωπείται δικαστικά και εξώδικα από το διοικητικό συμβούλιο αυτής, το οποίο ενεργεί συλλογικά και είναι αρμόδιο ν' αποφασίζει για κάθε πράξη που αφορά την διοίκηση της εταιρείας, την διαχείριση της περιουσίας της και γενικά την επιδίωξη του σκοπού της (εκτός από εκείνες τις πράξεις που υπάγονται στην αρμοδιότητα της γενικής συνέλευσης), και ότι το καταστατικό της μπορεί να ορίσει ότι ένα ή περισσότερα μέλη του Δ.Σ.

ή άλλα, τρίτα, πρόσωπα μπορούν να εκπροσωπούν την εταιρεία γενικά ή μόνο για ορισμένου είδους πράξεις, στην περίπτωση δε αυτή της μεταβίβασης, ολικά ή μερικά, της εξουσίας του Δ.Σ. σε μέλος αυτού ή τρίτο τα πρόσωπα αυτά είναι υποκατάστατα του Δ.Σ. και ενεργούν ως όργανα εκπροσώπησης του νομικού προσώπου της εταιρείας, εκφράζοντας πρωτογενώς την βούλησή του, και αντλούν την εξουσία τους από το νόμο και το καταστατικό, ενώ η υποκατάσταση αυτή του Δ.Σ.

από μέλος του ή από τρίτο πρόσωπο διαφέρει από τις σχέσεις της πληρεξουσιότητας και της εντολής (άρθ. 216 επ. και 713 επ. ΑΚ), καθόσον ο πληρεξούσιος και ο αντιπρόσωπος δεν αποτελούν όργανα εκφράζοντα την βούληση του νομικού προσώπου αλλά ενεργούν ως αντιπρόσωποί του πράξεις που αποφασίσθηκαν από το Δ.Σ. ή υποκατάστατα αυτού όργανα.

Σε κάθε περίπτωση η σχετική απόφαση του Δ.Σ. ή των ως άνω οργάνων δεν είναι απαραίτητο να διατυπώνεται πανηγυρικά, αλλά αρκεί να προκύπτει απ' αυτήν βούληση του Δ.Σ. ή των προαναφερομένων οργάνων, ώστε να εκπροσωπηθεί γενικά η εταιρεία και δη κατά την κατάρτιση δικαιοπραξίας από άλλο πρόσωπο. Περαιτέρω, κάθε υπάλληλος της ανώνυμης εταιρείας, όταν καταρτίζει δικαιοπραξία, ενεργεί ως άμεσος αντιπρόσωπος αυτής, εφόσον οι εξωτερικές εκδηλώσεις της δράσης του, οι εμφανιζόμενες στο κοινό, εν γνώσει, κατ' εντολή ή κατ' ανοχή του Δ.Σ.

ή των υποκατάστατων αυτού οργάνων και γενικά των διοικούντων το νομικό πρόσωπο της εταιρείας, παρέχουν σύμφωνα με τα κριτήρια που διαμορφώνονται στις συναλλαγές του είδους της επιχειρηματικής δραστηριότητας της ανώνυμης εταιρείας την εντύπωση, ότι έχει ανατεθεί σε αυτόν (υπάλληλό της) κύκλος εργασιών που περιλαμβάνει και την προαναφερομένη δικαιοπραξία, η οποία σύμφωνα με το άρθ. 211 ΑΚ ενεργεί υπέρ και κατά (μόνο) του αντιπροσωπευομένου, δηλ.

του νομικού προσώπου της εταιρείας. Στην προκειμένη περίπτωση το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ηλείας που δίκασε ως Εφετείο αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης ... κατά των αναιρεσειόντων Χ1 και Χ2, καθώς και κατά των μη διαδίκων στην αναιρετική δίκη ... και ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "KIDDO ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ", (KIDDO ΑΒΕΕ), με αντικείμενο αξιώσεις από σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, με την προσβαλλομένη 106/2008 απόφαση του, και όπως απ' αυτήν προκύπτει, δέχθηκε, ότι με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου που καταρτίσθηκε την 24-9-2004 στον ...η ενάγουσα προσελήφθη από τον ήδη 2° αναιρεσείοντα (τρίτο εναγόμενο) Χ2 για λογαριασμό της ως άνω ανώνυμης εταιρείας "KIDDO ΑΒΕΕ", της οποίας πρόεδρος (του ΔΣ) και διευθύνουσα σύμβουλος κατά τον χρόνο εκείνο ήταν η τώρα 1η αναιρεσείουσα (δεύτερη εναγομένη) Χ1, προκειμένου να εργασθεί ως πωλήτρια στο κατάστημα παιδικών ενδυμάτων, το οποίο διατηρεί στον ....η ως άνω εταιρεία και στο οποίο υπεύθυνος ήταν ο ως άνω εναγόμενος δεύτερος αναιρεσείων, ότι η αναιρεσίβλητη ενάγουσα εργάσθηκε μέχρι την 31-12-2004, όταν και απολύθηκε, χωρίς όμως να γίνει έγγραφη καταγγελία της σύμβασης εργασίας της, ότι ο ως άνω 3ος εναγόμενος και 2oς αναιρεσείων ως υπεύθυνος του προαναφερθέντος καταστήματος, αν και κατ' εκείνο το χρονικό διάστημα δεν είχε την ιδιότητα του μέλους του Δ.Σ.

της ανώνυμης εταιρείας, ενεργούσε ωστόσο εν γνώσει ή κατ' ανοχή του τότε διοικητικού συμβουλίου, μεταξύ των μελών του οποίου ήταν και η θυγατέρα του, 2η εναγομένη και ήδη 1η αναιρεσείουσα, ως αρμόδιος για την πρόσληψη προσωπικού στο κατάστημα αυτό, ενώ αυτός συνήψε σύμβαση εργασίας με την ενάγουσα αναιρεσίβλητη, παντού κατονομαζόταν ως εργοδότης της και περαιτέρω ύστερ' από μηνυτήρια αναφορά της ενάγουσας οι δύο αυτοί εναγόμενοι και ήδη αναιρεσείοντες καταδικάσθηκαν λόγω μη εμπρόθεσμης καταβολής στην ενάγουσα οφειλομένων αποδοχών για το χρονικό διάστημα που απασχόλησαν την ενάγουσα, και δη ο Χ2 (2ος αναιρεσείων) ως υπεύθυνος της ανώνυμης εταιρείας και η Χ1 (1η αναιρεσειουσα) ως τότε πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος αυτής, και ότι συνεπώς η συναφθείσα με την ενάγουσα σύμβαση εργασίας δεσμεύει όχι μόνο την εταιρεία αλλά και τους ως άνω εναγομένους και ήδη αναιρεσείοντες, με συνέπεια να ευθύνονται εις ολόκληρον με αυτήν για την παράβαση των συμβατικών υποχρεώσεών της, με βάση δε τα γενόμενα ως άνω δεκτά και μετ' εξαφάνιση της απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου δέχθηκε εν μέρει την ένδικη αγωγή της αναιρεσίβλητης και υποχρέωσε τους εναγομένους αναιρεσείοντες να καταβάλουν στην ενάγουσα αναιρεσίβλητη, εις ολόκληρον κάθε ένας με την ως άνω ανώνυμη εταιρεία, το συνολικό ποσό των 3.379,2Ε για διαφορές αποδοχών, αμοιβή ιδιόρρυθμης και παράνομης υπερωριακής εργασίας, αναλογία επιδόματος εορτών Χριστουγέννων και αποζημίωση απόλυσης.

Με την κρίση του αυτή το ως Εφετείο δίκασαν Πολυμελές Πρωτοδικείο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προδιαληφθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, διότι (α)σύμφωνα με τα γενόμενα δεκτά με την προσβαλλομένη απόφασή του ως άνω περιστατικά ο 2ος αναιρεσείων κατά την κατάρτιση της επίμαχης σύμβασης ενήργησε για λογαριασμό της ως άνω ανώνυμης εταιρείας και ως αρμόδιος, εν γνώσει και κατ' ανοχή του Δ.Σ.

αυτής, για την πρόσληψη προσωπικού, δηλ. ως άμεσος αντιπρόσωπος της και στα πλαίσια ατύπως παρασχεθείσας πληρεξουσιότητας από τα όργανα διοίκησης του νομικού προσώπου της εταιρείας, ενώ η 1η δεν είχε οποιασδήποτε μορφής ανάμειξη στην σύναψη της σύμβασης, ούτε άλλη ιδιότητα συνεπαγόμενη υποχρεώσεις απ' αυτήν (β) κατά συνέπεια η σύμβαση αυτή συνήφθη και, επομένως παράγει δέσμευση και έννομα αποτελέσματα, μεταξύ της ενάγουσας και της εταιρείας, η οποία και μόνο είναι, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, ως αντισυμβαλλομένη στην σύμβαση εργασίας, η εργοδότρια της ενάγουσας και υπόχρεη για την καταβολή των οφειλομένων από την σύμβαση αυτή αποδοχών, ενώ τυχόν ποινική ευθύνη των αναιρεσειόντων (σύμφωνα με τον α.ν. 690/1945) για την μη εμπρόθεσμη καταβολή αυτών ουδεμία επιρροή ασκεί στην ευθύνη από την σύμβαση.

Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο μοναδικός λόγος αναίρεσης από το άρθ. 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ, ν' αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση όσον αφορά τους αναιρεσείοντες, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές (άρθ. 580§3 ΚΠολΔ), και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό εκτιθέμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί ως προς τους αναιρεσείοντες Χ1 και Χ2 την 106/2008 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ηλείας.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ως άνω δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2300) ευρώ·

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Μαρτίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Απριλίου 2010 .

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ