Supreme Court allows appeal against lower court's finding of res judicata regarding a procedural dismissal.

Απόφαση 702 / 2011 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 702/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μίμη Γραμματικούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Αθηναίο, Σαράντη Δρινέα, Χριστόφορo Κοσμίδη και Νικόλαο Τρούσα , Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 8η Μαρτίου 2011 , με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Καραβέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσειόντος: Θ. Σ. του Δ., κατοίκου ... .Παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Χρυσομάλλη.

Της αναιρεσίβλητης: Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Καρδίτσας με έδρα την Καρδίτσα ,που εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Ιωάννη Τσίχλη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-12-2001 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καρδίτσας. Επί της αγωγής εκδόθηκε η 312/2002 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως η 147/2004 απόφαση του Εφετείου Λάρισας. Στην συνέχεια ο αναιρεσείων άσκησε την από 7-7-2004 νέα αγωγή που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καρδίτσας .Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η 29/2005 απόφαση του ιδίου Δικαστηρίου και κατόπιν ασκήσεως εφέσεως η 406/2007 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 2-12-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω . Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Τρούσας ανέγνωσε την από 25-2-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψη , καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στην δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 321, 322 § 1, 324 και 330 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν αγωγή ή ένσταση απορριφθεί τελεσιδίκως από το αρμόδιο δικαστήριο επειδή δεν περιέχονται στο οικείο διαδικαστικό έγγραφο (αγωγή ή προτάσεις) ορισμένα από τα στοιχεία που αξιώνει ο νόμος, αφενός μεν πρόκειται για απόρριψη λόγω αοριστίας, έστω και αν η αγωγή ή η ένσταση χαρακτηρίζεται μη νόμιμη, αφετέρου δε το δεδικασμένο που έτσι παράγεται αφορά μόνο στο κριθέν διαδικαστικό ζήτημα όχι δε και στην ανυπαρξία ουσιαστικού δικαιώματος.

Έτσι η απόφαση, η οποία δεν έκρινε κατ' ουσία και απέρριψε την αγωγή για τυπικό λόγο, όπως για αοριστία αυτής (νομική ή ποσοτική), όταν καταστεί τελεσίδικη δημιουργεί δεδικασμένο μόνο ως προς το δικονομικό ζήτημα της αοριστίας της αγωγής που δεσμεύει το καλούμενο να εξετάσει εκ νέου την αγωγή δικαστήριο, μόνον εφόσον έχει την ίδια δικονομική έλλειψη, για την οποία απορρίφθηκε προηγουμένως.

Περαιτέρω, από το άρθρο 559 αριθ. 16 περ. α' Κ.Πολ.Δ, που ορίζει ότι αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο κατά παράβαση του νόμου δέχθηκε ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει δεδικασμένο, συνάγεται ότι στον έλεγχο του Αρείου Πάγου υπόκειται τόσο η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας περί του αν τα υπ' αυτού γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά συνιστούν την έννοια του δεδικασμένου και αν τούτο έχει την έκταση και τα αποτελέσματα που του προσέδωσε η απόφαση, όσο και η κρίση περί της συνδρομής ή μη των κατά το άρθρο 324 του Κ.Πολ.Δ πραγματικών προϋποθέσεων αυτού, εφόσον στηρίζεται μόνον επί διαδικαστικών εγγράφων, η εκτίμηση του περιεχομένου των οποίων υπόκειται, κατά το άρθρο 561 παρ. 2 του ίδιου Κώδικα, στον αναιρετικό έλεγχο για την έρευνα της βασιμότητας του προβαλλόμενου λόγου αναιρέσεως.

Σύμφωνα δε με τις διατάξεις των άρθρων 322 παρ. 1 και 324 Κ.Πολ.Δ, το δεδικασμένο αφορά το δικαίωμα, το οποίο είχε με την αγωγή προβληθεί, με βάση την επικληθείσα συγκεκριμένη ιστορική και νομική αιτία. Δεν γεννάται δεδικασμένο ως προς άλλες ιστορικές βάσεις που θα ήταν δυνατό να στηρίξουν το δικαίωμα και το ίδιο αγωγικό αίτημα, οι οποίες όμως δεν είχαν προβληθεί με την αγωγή και επί των οποίων επομένως το δικαστήριο δεν έκρινε.

Ο ενάγων, ο οποίος είχε στηρίξει το αγωγικό αίτημα σε ορισμένη ιστορική αιτία, δεν κωλύεται, αν η αγωγή εκείνη απορρίφθηκε, να στηρίξει με νέα αγωγή του όμοιο αίτημα σε διάφορη ιστορική αιτία. Η βάση όμως επί της οποίας το δικαστήριο έκρινε καθώς και ο λόγος της απόρριψης κρίνεται από την ίδια την απορριπτική απόφαση.

Διότι αυτή αναγκαίως αξιολόγησε την αγωγή, επί της οποίας έκρινε και αποφάνθηκε επί της ιστορικής αιτίας της, η δε επ' αυτής κρίση της παράγει δεδικασμένο, η έκταση του οποίου καθορίζεται από την αιτιολογία της απόρριψης. Προκειμένου, επομένως, να εξεταστεί, αν υφίσταται από προηγηθείσα τελεσίδικη απόφαση δεδικασμένο, το οποίο κωλύει την έρευνα του ήδη με νέα αγωγή φερόμενου προς κρίση, βάσει ορισμένης ιστορικής αιτίας, αιτήματος, θα ληφθεί υπόψη η αιτιολογία της πρώτης απόφασης όσον αφορά την ιστορική αιτία επί της οποίας έκρινε και ο λόγος της απόρριψης (ΟλΑΠ 15/1998).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων (άρθρ. 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ) της δίκης προκύπτουν τα εξής: Ο ήδη αναιρεσείων με την από 12-12-2001 αγωγή του κατά της αναιρεσίβλητης, ζήτησε, κατά την κύρια βάση της, τις αναφερόμενες σ' αυτή δεδουλευμένες αποδοχές από σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου και αποζημίωση λόγω απολύσεώς του και, κατά την επικουρική βάση της αγωγής τα ίδια ποσά κατά τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο (Μον. Πρωτοδικείο Καρδίτσας) με την 312/2002 απόφασή του έκρινε νόμιμη και εν μέρει κατ' ουσία βάσιμη την αγωγή κατά την κύρια βάση της, ενώ απέρριψε αυτήν ως μη νόμιμη κατά την επικουρική από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό βάση της, με την αιτιολογία ότι για την επικουρική αυτή βάση της αγωγής δεν έγινε επίκληση διαφορετικών περιστατικών από εκείνα στα οποία στηριζόταν η κύρια από τη σύμβαση βάση της αγωγής.

Το Εφετείο Λάρισας, μετά από άσκηση εφέσεως εκ μέρους της αναιρεσίβλητης (εναγομένης), με την 147/2004 απόφασή του, απέρριψε ως μη νόμιμη την αγωγή κατά την κύρια βάση της, λόγω ακυρότητας της σύμβασης εργασίας, χωρίς φυσικά να ερευνήσει την απορριφθείσα επικουρική βάση της αγωγής από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, λόγω μη ασκήσεως έφεσης ή αντέφεσης από τον αναιρεσείοντα (ενάγοντα).

Στη συνέχεια, ο αναιρεσείων άσκησε κατά της αναιρεσίβλητης νέα αγωγή (από 07-07-2004), με αίτημα την επιδίκαση των ίδιων αξιώσεών του με βάση τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, εκθέτοντας τα για τη θεμελίωση της βάσεως αυτής της αγωγής πραγματικά περιστατικά. Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, με την 29/2005 απόφασή του, έκρινε νόμιμη και εν μέρει κατ' ουσία βάσιμη την αγωγή αυτή.

Κατά της απόφασης αυτής η αναιρεσίβλητη (εναγομένη) άσκησε έφεση, παραπονούμενη για εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων ως προς την απόρριψη της ενστάσεως της για εξόφληση των ένδικων απαιτήσεων του αναιρεσείοντος (ενάγοντος). Επί της εφέσεως αυτής εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 406/2007 απόφαση, η οποία έκρινε, κατ' αυτεπάγγελτη έρευνα, ότι από την απόρριψη, με την ως άνω 312/2002 απόφαση του Πρωτοδικείου, της επικουρικής από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό βάσης της αγωγής, ως μη νόμιμης, προκύπτει δεδικασμένο για το ασκούμενο με την δεύτερη ως άνω αγωγή δικαίωμα που δεν επιτρέπει την εξέταση της και απέρριψε την αγωγή αυτή ως απαράδεκτη.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, παρά το νόμο δέχθηκε την ύπαρξη του ως άνω δεδικασμένου. Και τούτο διότι είναι σαφές ότι το Πρωτοδικείο, ανεξάρτητα από την ορολογία που χρησιμοποίησε, με την ως άνω αιτιολογία του απέρριψε την επικουρική βάση της πρώτης αγωγής λόγω αοριστίας του δικογράφου της και όχι ως νομικά αβάσιμης και ως εκ τούτου δεν παρήχθη ουσιαστικό δεδικασμένο.

Επομένως, ο μοναδικός εκ του άρθρου 559 αριθ. 16 περ. α' Κ.Πολ.Δ λόγος αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που εξέδωσε αυτήν, εφόσον μπορεί να συγκροτηθεί από άλλους δικαστές (άρθ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 406/2007 απόφαση του Εφετείου Λάρισας.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ως άνω δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 11 Απριλίου 2011.Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Μαΐου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ H ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ