Supreme Court dismisses appeal on work injury compensation, ruling employer liability requires safety code violations.

Απόφαση 69 / 2007 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 69/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ανδρέα Μαρκάκη, Ηλία Γιαννακάκη, Αθανάσιο Θεμέλη, Μάριο-Φώτιο Χατζηπανταζή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Νοεμβρίου 2006, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΟΙΚΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΙΣ Α.Ε.", που εδρεύει στη Λάρισα, όπως εκπροσωπείται νόμιμα, 2) .... , οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Πετρόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) .... , ατομικά και ως ασκούσης την γονική μέριμνα του ανήλικου τέκνου της ... , 2) .... , 3) .. 4) ..... εκ των οποίων οι 1η, 3ος και 4η παραστάθηκαν με το δικηγόρο τους Νικόλαο-Ηλία Ιωάννου, ενώ η 2η εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο της.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7/3/2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 342/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 685/2005 οριστική του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 9/11/2005 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ανδρέας Μαρκάκης, ανέγνωσε την από 1/11/2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη, κατά τ'ανωτέρω της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τα άρθρα 914, 932 του ΑΚ και 1, 16 του ν. 551/1915 προκύπτει ότι χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη οφείλεται και επί εργατικού ατυχήματος όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας. Οι διατάξεις του άρθρου 16 παρ. 1 του ν. 551/1915 κατά τις οποίες ο παθών σε εργατικό ατύχημα ή τα κατά το άρθρο 6 αυτά πρόσωπα, δικαιούνται να εγείρουν την αγωγή του κοινού αστικού δικαίου και να ζητήσουν πλήρη αποζημίωση μόνον όταν το ατύχημα μπορεί να αποδοθεί σε δόλο του εργοδότη ή των προστηθέντων του ή όταν επήλθε σε εργασία στην οποία δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών για τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων και εξαιτίας της μη τηρήσεως αυτών, αναφέρονται στην επιδίκαση αποζημιώσεως για περιουσιακή ζημία και όχι στη χρηματική ικανοποίηση για ηθική ζημία, για την οποία δεν υπάρχει πρόβλεψη στον ανωτέρω νόμο και εφαρμόζονται γι΄ αυτό μόνο οι γενικές διατάξεις (Ολ.

ΑΠ 1117/1986). Επομένως για να δικαιούται η οικογένεια του θανατωθέντος σε εργατικό ατύχημα, χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης αρκεί να συνετέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος πταίσμα του εργοδότη του θανατωθέντος ή του κυρίου του έργου ή των προστηθέντων απ΄ αυτούς (άρθρ. 922 ΑΚ) με την έννοια της διάταξης του άρθρου 914 ΑΚ δηλαδή της υπαίτιας ζημιογόνου πράξης ή παράλειψης (ΑΠ 1155/1993, 60/2003).

Τέτοιο πταίσμα, προκειμένου περί οικοδομικών εν γένει εργασιών θεμελιώνεται και από την μη τήρηση των διατάξεων του π.δ. 778/1980 "περί των μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών" από τους κατά νόμο υπεύθυνους του έργου (άρθρ. 1) μεταξύ των οποίων η διάταξη του άρθρου 20 αυτού κατά την οποία "φωταγωγοί, φρεάτια ανελκυστήρων και εν γένει ανοίγματα επί των δαπέδων, δέον όπως προστατεύονται είτε περιμετρικώς δι΄ ανθεκτικών κιγκλιδωμάτων ύψους τουλάχιστον ενός (1.00) μέτρου και θωρακίων ύψους δεκαπέντε εκατοστών (0,15) του μέτρου, είτε δια της πλήρους καλύψεως των δι΄ αμετακινήτου στερεού σανιδώματος πάχους δύο και ημίσεως εκατοστών (0,025) του μέτρου, ηλουμένου επί ανθεκτικού πλαισίου εκ ξυλίνων λατακίων, είτε δια της τοποθετήσεως σιδηρού πλέγματος οπλισμού, στερεουμένου εντός της πλακός κατά την κατασκευή της".

Στη προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε τα εξής: Η πρώτη των εκκαλούντων εναγομένων ανώνυμος εταιρεία, κυρία του έργου ανεγέρσεως πολυορόφου οικιστικού συγκροτήματος εις την περιοχή .... , εκπρόσωπος της οποίας και επιβλέπων μηχανικός του έργου ήτο ο δεύτερος των εκκαλούντων, δυνάμει της από 3-7-2002 εγγράφου συμβάσεως καταρτισθείσης μεταξύ αυτής και του ....

υπεργολάβου επιχρισμάτων, ανέθεσε εις τον τελευταίον την εκτέλεση των εργασιών επιχρισμάτων των εσωτερικών επιφανειών των κτιριακών εγκαταστάσεων του προπεριγραφομένου συγκροτήματος. Εν συνεχεία ο άνω υπεργολάβος προσέλαβε με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου τον .... , οικοδόμον, ο οποίος υπήγετο εις την ασφάλιση του ΙΚΑ, σύζυγον της πρώτης εναγούσης, πατέρα των εκπροσωπουμένων από αυτήν ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου ανηλίκων θυγατέρων των ενηλικωθείσης ήδη της δεκαεπταετούς τότε Αθηνάς .... , και γαμπρό του δευτέρου και τρίτης των εναγόντων γονέων της πρώτης, δια την αντί μισθού εκτέλεση του έργου των επιχρισμάτων.

Την ...., ημέρα Κυριακή, ο ανωτέρω ..., εργασθείς εις το συγκρότημα οικοδομών κατά τις έξι προηγούμενες ημέρες της εβδομάδος, προσήλθε κατόπιν εντολής του υπεργολάβου και με άλλους τρεις εργαζομένους, εις τον χώρον της εργασίας των δια να τοποθετήσουν σταθερά με δοκούς δαπέδου εργασίας ικριώματα ώστε να εργασθούν από την επομένη ημέρα εις το έργον των επιχρισμάτων και εξυπηρετηθούν οι εις διάφορα ύψη εκτελούμενες εργασίας των.

Οι εργασίες εκτελούντο εις τον ισόγειον χώρον του κτιριακού συγκροτήματος όπου υπήρχε ένα φρεάτιο εύρους 60 εκατοστών του μέτρου και μήκους 2,50 μέτρων και κάτω από αυτό εις το υπόγειον υπήρχε ένα ακόμη φρεάτιο, δια τα οποία δεν είχαν ληφθεί προστατευτικά μέτρα και δεν είχαν τοποθετηθεί περιμετρικά ανθεκτικά κιγκλιδώματα ή θωράκια άλλως σιδηρούν πλέγμα οπλισμού κατά την κατασκευή της πλάκας δια την προφύλαξη από πτώση των εργαζομένων (άρθρ. 20 ΠΔ 778/1980, ΑΚ 662) με αποτέλεσμα ο εργαζόμενος και συγγενής των εναγόντων, ενώ ευρίσκετο εις το δάπεδον του ισογείου και πλησίον του φρεατίου και έδινε δοκούς εις τον εξετασθέντα και ως μάρτυρα, ευρισκόμενον επί του ικριώματος, κατέπεσε εις το κενό και εν συνεχεία εις το επίσης μη καλυμμένο δεύτερο φρεάτιο από ύψος 3,40 μέτρων και υπέστη κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις οι οποίες επέφεραν την θανάτωσή του.

Ότι η ως άνω πτώση του εργαζομένου και ο εντεύθεν θανατηφόρος τραυματισμός του οφείλεται και εις αμέλεια των νομίμων εκπροσώπων της εναγομένης εταιρείας και του δευτέρου εναγομένου επιβλέποντος μηχανικού ο οποίος είχε προστηθεί εις την εκτέλεση του άνω οικοδομικού έργου από την πρώτη. Η αμέλεια, ειδικώτερον, αυτών οφείλεται εις το ότι, ενώ εγνώριζαν την επικινδυνότητα εκ του ανοίγματος εύρους 0,60 εκ.

εις το δάπεδον του ισογείου και του υπογείου χώρου του κτίσματος όπου κινούνται οι εκτελούντες διάφορες εργασίες εργαζόμενοι δεν μερίμνησαν να τοποθετήσουν εις το άνοιγμα περιμετρικώς ανθεκτικό κιγκλίδωμα ύψους τουλάχιστον ενός μέτρου και θωράκιον ύψος 0,15 μ. είτε πλήρη κάλυψη με αμετακίνητο στερεό σανίδωμα πάχους 0,025 μ.

καρφωμένο σε ανθεκτικό πλαίσιο από ξύλινα λατάκια είτε με την τοποθέτηση σιδηρού πλέγματος οπλισμού στερεωμένου μέσα στην πλάκα κατά την κατασκευή της (άρθρ. 20 του ΠΔ 778/1980) όπως επισημαίνουν και εις την από 20-1-2003 έκθεση αυτοψίας οι τεχνικοί επιθεωρητές του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Ως εκ των άνω παραλείψεων οι εναγόμενοι ώφειλαν και μπορούσαν να προβλέψουν ότι η μη λήψη υπ' αυτών των άνω προστατευτικών μέτρων δυνατόν να έχει ως αποτέλεσμα την πτώση κάποιου εργαζομένου εις το φρεάτιον της οικοδομής. Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, κατ' ακολουθίαν των ο ποίων έκαμε εν μέρει δεκτή την αγωγή των αναιρεσιβλήτων περί επιδικάσεως σ' αυτούς χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης συνεπεία του άνω ατυχήματος, δεν παραβίασε τις εφαρμοστέες εν προκειμένω ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις.

Επομένως οι πρώτος και δεύτερος λόγοι της κρινόμενης αίτησης με τους οποίους η πρώτη των αναιρεσειόντων προβάλλει την αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε τις άνω διατάξεις και υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ με το να καταλήξει στο συμπέρασμα περί υπαιτιότητας αυτής για τον θάνατο του άνω εργαζομένου χωρίς καμία παραδοχή ότι αυτός είχε προσληφθεί από την εν λόγω αναιρεσείουσα, που ήταν κυρία του έργου και ότι ο κύριος του έργου ευθύνεται για την τήρηση των κανόνων ασφαλείας, ανεξάρτητα από το αν έχει προσλάβει εργαζομένους, δηλαδή είναι εργοδότης, είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι, αφού η ευθύνη της αναιρεσείουσας αυτής στηρίζεται στην πραγματική παραδοχή ότι προέστησε τον επιβλέποντα μηχανικό εις αμέλεια του οποίου οφείλεται ο θανατηφόρος τραυματισμός του συγγενούς των αναιρεσιβλήτων.

Η μη τήρηση της προσήκουσας διαδικασίας δεν θεμελιώνει κανένα από τους αναφερομένους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ λόγους αναίρεσης. Επομένως ο τρίτος λόγος της κρινόμενης αίτησης με τον οποίο η πρώτη των αναιρεσειόντων προβάλλει την αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεχόμενη αναφορικά με την εφαρμοσθείσα για την υπόθεση ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, ότι με αυτή δικάζονται όχι μόνο οι απαιτήσεις κατά του εργοδότη αλλά και κατά των προστηθέντων, υπέπεσε στη πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ. διότι δεν αναφέρονται περιστατικά ότι ο εργολάβος των επιχρισμάτων είχε προστηθεί από την αναιρεσείουσα, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

Σε σχέση με τον δεύτερο αναιρεσείοντα, επιβλέποντα μηχανικό, η αίτηση αναιρέσεως δεν περιέχει λόγο που να αφορά στο πρόσωπο αυτού. Επομένως η αίτηση αναιρέσεως κατά το μέρος που ασκείται από τον αναιρεσείοντα αυτόν πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη (άρθρ. 566 παρ. 1 και 577 παρ. 1, 2 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 9.11.2005 αίτηση των α) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΙΚΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΙΣ ΑΕ" και β) ... , για αναίρεση της 685/2005 απόφασης του Εφετείου Λάρισας. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων τα οποία ορίζει σε επτακόσια εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Δεκεμβρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Ιανουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ