Supreme Court allows appeal against referral order, remanding case for substantive trial by the appellate chamber.

Απόφαση 696 / 2024 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 696/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Μαριάνθη Παγουτέλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Ζώη, Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη, Δημητρία Στρούζα-Ξένου-Κοκολέτση και Τριανταφυλλιά Πατρώνα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 1 Νοεμβρίου 2022, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην Αθήνα και παραστάθηκε δια της πληρεξουσίας δικηγόρου Ελευθερίας Τσίτα, η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: S. (Σ.) S. (Σ.) του M. (Μ.), κατοίκου ..., που παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Νικόλαου Ράπτη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-7-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, την από 2-3-2011 παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και την από 16-3-2011 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση-παρεμπίπτουσα αγωγή, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Αφού συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκαν η 2730/2013 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεων, η 5483/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας, ζήτησαν: α) η ήδη αναιρεσείουσα με την από 20-5-2016 αίτησή της και β) με την από 24-5-2016 αίτηση και τους από 9-1-2017 πρόσθετους λόγους της, εταιρειών και προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα υπόθεση. Εκδόθηκαν οι 1001/2017 και 999/2017 αντίστοιχα αποφάσεις του Αρείου Πάγου που παρέπεμψαν την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω Δικαστήριο. Αφού συνεκδικάσθηκαν οι υποθέσεις, εκδόθηκε η 3212/2019 μη οριστική απόφαση και η 1154/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29-4-2022 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Τριανταφυλλιά Πατρώνα. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση από 29.4.2022 και αριθ. εκθ. κατάθ. …../4-5-2022 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα υπ'αριθ. 1154/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Aθηνών ως Δικαστηρίου της παραπομπής και η υπ'αριθ. 3212/2019 προδικαστική απόφαση του ιδίου Δικαστηρίου, η οποία διέταξε την επανάληψη της συζητήσεως κατ'άρθρ. 254 ΚΠολΔ και οι οποίες εκδόθηκαν επί εφέσεων των διαδίκων κατά της υπ'αριθ. 2730/2013 πρωτόδικης αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, μετά την αναίρεση της προηγούμενης υπ'αριθ. 5483/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών με τις υπ'αριθ. 999/2017 και 1001/2017 αποφάσεις του Αρείου Πάγου για πλημμέλειες εκ του λόγου με αριθ. 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ και την παραπομπή της υπόθεσης για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο. Η αίτηση αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα [άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ.3, 566 παρ.1 ΚΠολΔ], θα ερευνηθεί δε περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των διαλαμβανομένων σ'αυτήν λόγων [άρθρ. 577 παρ.1, 3 ΚΠολΔ].

Από τον συνδυασμό των άρθρων 681, 688 - 691 και 698 ΑΚ, προκύπτει ότι ο εργολάβος δεν θεωρείται κατ' αρχήν, προστηθείς του εργοδότη. Όταν όμως ο εργοδότης επιφύλαξε για τον εαυτό του, ρητώς ή σιωπηρώς, τη διεύθυνση και την επίβλεψη της εκτελέσεως του έργου και μάλιστα το δικαίωμα παροχής οδηγιών προς τον εργολάβο, ο τελευταίος θεωρείται ότι βρίσκεται σε σχέση προστήσεως προς τον εργοδότη.

Από τις διατάξεις αυτές καθίσταται σαφές ότι ο κύριος του έργου, δεν ευθύνεται ως προστήσας για τις παράνομες πράξεις ή παραλείψεις του εργολάβου, αν δεν επιφύλαξε για τον εαυτό του τη διεύθυνση και επίβλεψη της εκτελέσεως του έργου, ενώ αντίθετα ο εργολάβος που ανέλαβε την εκτέλεση ολόκληρου ή τμήματος του έργου και ανέθεσε την εκτέλεση τμήματος τούτου σε υπεργολάβο, είναι συνυπεύθυνος με αυτόν για τη λήψη και τήρηση των μέτρων ασφαλείας, έστω και αν δεν επιφύλαξε για τον εαυτό του το δικαίωμα διευθύνσεως και επιβλέψεως του τμήματος που ανέθεσε στον υπεργολάβο [ΑΠ 2030/2022, 160/2021, 218/2018, 379/2012].

Περαιτέρω, ο Κανονισμός [ΕΚ] αριθ. 1260/1999 του Συμβουλίου της 21ης Ιουνίου 1999 <<περί γενικών διατάξεων για τα διαρθρωτικά Ταμεία ρυθμίζει τα ζητήματα που αφορούν τη χρηματοδότηση των κρατών - μελών από τα διαρθρωτικά ταμεία, ενώ ο ν. 2860/2000 "Διαχείριση , παρακολούθηση και έλεγχος του Κοινοτικού πλαισίου Στήριξης και άλλες διατάξεις" ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, τις αρμοδιότητες της διαχειριστικής αρχής του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, την οργάνωσή της, την ένταξη πράξεων στα μέτρα του επιχειρησιακού προγράμματος, τον έλεγχο των επιχειρησιακών προγραμμάτων από τις διαχειριστικές αρχές, τους ελέγχους από την Αρχή Πληρωμής, τις χρηματοδοτήσεις και τις πληρωμές από τον Προϋπολογισμό Δημοσίων Επενδύσεων, την αποτελεσματική και ορθή εφαρμογή του Κ.Π.Σ.

Στο άρθρο 1 του νόμου αυτού ορίζεται ότι για την εφαρμογή του παρόντος νόμου νοούνται α] "Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης" [Κ.Π.Σ.] το έγγραφο που καταρτίζεται από την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σε συνεργασία με το Ελληνικό Δημόσιο στο οποίο περιλαμβάνονται η στρατηγική ανάπτυξης της χώρας οι προτεραιότητες δράσης και οι ειδικοί στόχοι των διαρθρωτικών Ταμείων και του Κράτους και οι πηγές χρηματοδότησης, β] "Επιχειρησιακό Πρόγραμμα" το έγγραφο που υποβάλλεται από τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και εγκρίνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το οποίο περιέχει ένα συνεκτικό σύνολο αξόνων προτεραιότητας και αποσκοπεί την εφαρμογή του Κ.Π.Σ., γ] "'Αξονας Προτεραιότητας" προτεραιότητα της στρατηγικής που έχει επιλεγεί στο Κ.Π.Σ.

ή σε επιχειρησιακό πρόγραμμα, δ] "Μέτρο" το μέσο, με το οποίο πραγματώνεται ένας άξονας προτεραιότητας και το οποίο επιτρέπει τη χρηματοδότηση των πράξεων, ε] "Πράξη" κάθε έργο ή δράση που εκτελείται από τους τελικούς δικαιούχους στο πλαίσιο ενός επιχειρησιακού προγράμματος, στ] "Τελικοί Δικαιούχοι" οι φορείς και οι επιχειρήσεις του δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα που έχουν την ευθύνη για την εκτέλεση των πράξεων.

Στην περίπτωση καθεστώτων ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 της Συνθήκης των Ευρωπαικών Κοινοτήτων, καθώς και στην περίπτωση χορήγησης ενισχύσεων από φορείς που έχουν ορισθεί από τις αρμόδιες αρχές, οι τελικοί δικαιούχοι είναι οι φορείς που χορηγούν τις ενισχύσεις. Στο άρθρο 24 του ως άνω νόμου ορίζεται ότι ειδικά για την διαχείριση και παρακολούθηση του επιχειρησιακού προγράμματος «Κ.

Τ. «Π. συνιστάται στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας ειδική υπηρεσία κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 7. Ειδικότερα κατά την παράγραφο 3 του άρθρου 24 <<Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, συνιστάται ανώνυμη εταιρεία μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, με την επωνυμία «Κ.

Τ. Π. «Α. και καταρτίζεται το καταστατικό της>>. Κατά τις παραγράφους 4, 5 και 6 του ιδίου άρθρου η εταιρεία λειτουργεί χάριν του δημοσίου συμφέροντος, κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας, δεν έχει εμπορικό ή βιομηχανικό χαρακτήρα, διέπεται από τις διατάξεις του ν. 2190/1920, όπως ισχύει κάθε φορά, πλην αν ορίζεται διαφορετικά, το μετοχικό της κεφάλαιο αναλαμβάνεται εξ ολοκλήρου από το Ελληνικό Δημόσιο και έχει σκοπό α] τη χωρίς αντάλλαγμα παροχή υποστήριξης των τελικών δικαιούχων του επιχειρησιακού προγράμματος Κ.τ.Π.

κατά τα οριζόμενα στην παράγραφο 2β του άρθρου 24, β] την ανάληψη ως τελικής δικαιούχου της υλοποίησης πράξεων ή μέτρων, συμπεριλαμβανομένων ενεργειών τεχνικής βοήθειας στήριξης, που χρηματοδοτούνται από το επιχειρησιακό πρόγραμμα «Κ. Τ. «Π. κατά τα οριζόμενα στην παραγρ. 2β, γ] τη διαχείριση και την παραγωγική λειτουργία συστημάτων πληροφορικής και επικοινωνίας της δημόσιας διοίκησης, ύστερα από απόφαση παραχώρησης του Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Κατ'εξουσιοδότηση του ως άνω άρθρου 24 του ν. 2860/2000 εκδόθηκε η υπ'αριθ. 10071/23.3.2001 κοινή απόφαση των Υπουργών εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με την οποία συστάθηκε η ανώνυμη εταιρεία "Κ. της Π. Α.Ε."[ΦΕΚ Β - 324/27.3.2001] με τους ως άνω σκοπούς. Με το άρθρο 35 του ν. 3016/2002 "εφαρμογή κρατικών ενισχύσεων" ορίζεται ότι << 1.

Για την εφαρμογή δράσεων κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο επιχειρησιακού προγράμματος, ως στο άρθρο 1 του Ν. 2860/2000 (ΦΕΚ 251 Α'), μπορεί να διατίθενται πιστώσεις από τον κρατικό προϋπολογισμό με χρηματοδοτήσεις από κοινοτικούς ή/ και εθνικούς πόρους, να ορίζονται τα ποσά, τα ποσοστά και τα είδη των ενισχύσεων και να ρυθμίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια με απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών και των καθ' ύλην αρμόδιων Υπουργών, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορεί να ρυθμίζονται θέματα όπως: α) Οι υπαγόμενες κατηγορίες ενισχύσεων. β) Οι δικαιούχοι των ενισχύσεων. γ) Οι επιλέξιμες δαπάνες. δ) Το περιεχόμενο του φακέλου υποψηφιότητας και οι διαδικασίες προκήρυξης για την υπαγωγή στις ενισχύσεις.

ε) Η διαδικασία ενημέρωσης των δικαιούχων και υποβολής του φακέλου υποψηφιότητας. στ) Οι προϋποθέσεις και τα κριτήρια υπαγωγής των ενισχύσεων. ζ) Η διαδικασία αξιολόγησης των δικαιούχων και του φακέλου υποψηφιότητας. η) Η διαδικασία παρακολούθησης και ελέγχου των υπαγόμενων ενισχύσεων, καθώς και η πιστοποίηση ενισχυόμενων επιχειρήσεων και των επιλέξιμων δαπανών.

θ) Η σύσταση και λειτουργία επιτροπών αξιολόγησης και γνωμοδοτικών επιτροπών, καθώς και η χρησιμοποίηση εμπειρογνωμόνων από το όργανο που θα οριστεί στην απόφαση. ι) Τα αρμόδια όργανα και φορείς για την υποβολή και αξιολόγηση του φακέλου υποψηφιότητας, καθώς και για την έγκριση υπαγωγής, την παρακολούθηση και τον έλεγχο των ενισχύσεων, την πιστοποίηση των επιλέξιμων δαπανών και την παρακολούθηση της ολοκλήρωσης των ενισχύσεων.

ια) Τα δικαιολογητικά βάσει των οποίων παρέχονται οι ενισχύσεις. ιβ) Οι εμπλεκόμενοι φορείς για τη χορήγηση των ενισχύσεων, καθώς και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της διάταξης της παραγράφου αυτής>>. Κατ'εξουσιοδότηση του άρθρου αυτού εκδόθηκε η υπ'αριθ. 891/2006 απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών - Μεταφορών και Επικοινωνιών [ΦΕΚ Β 1000/26.7.2006], με την οποία προκηρύχθηκε η δράση κρατικών ενισχύσεων με τίτλο "Χρηματοδότηση Επιχειρήσεων για την ανάπτυξη της Ευρυζωνικής πρόσβασης στις Περιφέρειες της Ελλάδος" στο πλαίσιο των Μέτρων 4.2.

και 4.3. του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Κ. της «Π. του Κ.Π.Σ. 2000 - 2006. Κατά το άρθρο 1 παρ.1 της ΥΑ 'Η Δράση "Χρηματοδότηση επιχειρήσεων για την ανάπτυξη της ευρυζωνικής πρόσβασης στις Περιφέρειες της Ελλάδος" αφορά την ανάπτυξη ευρυζωνικών υποδομών και την τόνωση της ζήτησης ευρυζωνικών υπηρεσιών στην Ελληνική Περιφέρεια .

Στο πλαίσιο της Δράσης θα χρηματοδοτηθούν επενδυτικές πρωτοβουλίες σε δύο κύριους άξονες 1.1 την ανάπτυξη της ευρυζωνικής πρόσβασης στην περιφέρεια της Ελληνικής Επικράτειας, μέσω της χρηματοδότησης για την ανάπτυξη υποδομών, στο εξής και "Άξονας 1" της Δράσης. 1.2 την τόνωση της ζήτησης στην περιφέρεια της Ελληνικής Επικράτειας, μέσω της επιδότησης τελικών χρηστών ευρυζωνικών υπηρεσιών, στο εξής και "Άξονας 2" της Δράσης >>.

Στις επιλέξιμες περιοχές περιλαμβάνεται και η περιοχή, που συνέβη το επίδικο ατύχημα στις 11.12.2008 [42ο χλμ του αυτοκινητόδρομου Τρίπολης - Καλαμάτας], με συνέπεια τον τραυματισμό του αναιρεσιβλήτου. Στα επόμενα άρθρα 2 έως 8 της ΥΑ 891/2006 αναφέρονται το καθεστώς ενίσχυσης , οι δικαιούχοι των ενισχύσεων, οι επιλέξιμοι προς χρηματοδότηση, οι προτάσεις [επιχειρηματικά σχέδια] προς χρηματοδότηση, το ύψος και τα ποσοστά επιχορήγησης, η χρονική διάρκεια των έργων, οι επιλέξιμες δαπάνες, τα ποσοστά συμμετοχής της επιχείρησης.

Κατά το άρθρο 9 παρ.1 της ΥΑ Η "Κ. της Π. Α.Ε.", ως Τελικός Δικαιούχος της Δράσης "Χρηματοδότηση επιχειρήσεων για την ανάπτυξη της ευρυζωνικής πρόσβασης στις Περιφέρειες της Ελλάδας", σύμφωνα με την υπ'αριθ. ……./23.6.2006 κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών, και Μεταφορών και Επικοινωνιών θα αναλάβει την υλοποίηση των ενεργειών δημοσιότητας για την κατάλληλη ενημέρωση των δυνητικών δικαιούχων των ενισχύσεων και την υποστήριξή τους κατά την υποβολή των προτάσεων.

Στα επόμενα άρθρα της ΥΑ ορίζονται οι προϋποθέσεις συμμετοχής, η αξιολόγηση των προτάσεων, η ένταξη των έργων στη Δράση, η υλοποίηση των ενισχυομένων έργων, η διαδικασία παρακολούθησης και εν τέλει η καταβολή της επιχορήγησης , ενώ κατά το άρθρο 16 αυτής " Μ. της Κ. της Π. Α.Ε. από τη μία πλευρά και των επιχειρήσεων που επιλέχθηκαν προς χρηματοδότηση με βάση την Απόφαση 'Ενταξης των εγκεκριμένων προτάσεων στη Δράση από την άλλη, θα υπογραφούν ισάριθμες συμβάσεις.

Η σύμβαση θα καταρτισθεί στην ελληνική γλώσσα και θα διέπεται από το ελληνικό δίκαιο". Εξ άλλου κατά τα άρθρα 2 και 4 παρ. 1 της ΥΑ 38036/1060/23.6.2006 [ΦΕΚ Β 892/2006], που εκδόθηκε κατ'εξουσιοδότηση του ως άνω άρθρου 35 του ν. 3016/2002, Δυνητικοί αποδέκτες των ενισχύσεων του άρθρου 1 είναι οι επιχειρήσεις που θα υλοποιήσουν επενδυτικά σχέδια για την παροχή ευρυζωνικής πρόσβασης και την επιδότηση συγκεκριμένων πακέτων ευρυζωνικών υπηρεσιών σε πολίτες και επιχειρήσεις εντός επιλέξιμων γεωγραφικών περιοχών της ελληνικής επικράτειας , οι οποίες καθορίζονται με την Κοινή Υπουργική Απόφαση Προκήρυξης της Δράσης, "Κύριος του 'Εργου" και "Φορέας Χρηματοδότησης" ορίζεται το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών - Γενική Γραμματεία Επικοινωνιών, ως καθ'ύλην αρμοδιος Φορέας για την άσκηση πολιτικής στο πλαίσιο των Μέτρων 4.2/4.3 του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Κ.

της «Π.. Ο Φορέας Χρηματοδότησης αναλαμβάνει την εποπτεία της πορείας εκτέλεσης της παρούσας Δράσης και συνεργάζεται με τον Τελικό Δικαιούχο για την επιτυχή ολοκλήρωσή του. Επίσης φροντίζει για την έγκαιρη μεταφορά των απαραίτητων ποσών στον ειδικό λογαριασμό του Τελικού Δικαιούχου, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή χρηματοδότηση αυτού.

Κατά την παράγρ. 2 του ιδίου άρθρου 4 "Τελικός Δικαιούχος" κατά την έννοια του ν. 2860/2000 για την υλοποίηση της παρούσας Δράσης ορίζεται η εταιρεία "Κ. της Π. Α.Ε.", η οποία είναι ο Φορέας Υλοποίησης των απαραίτητων ενεργειών , όπως αυτές προσδιορίζονται στην εν λόγω Κοινή Υπουργική Απόφαση, ενώ κατά την παράγραφο 3 προκειμένου να οριοθετηθούν οι ρόλοι - υποχρεώσεις των εμπλεκομένων μερών, ο τρόπος χρηματοδότησης του τελικού δικαιούχου και οι προϋποθέσεις υλοποίησης της Δράσης ο Κύριος του 'Εργου και Φορέας Χρηματοδότησης, εκπροσωπούμενος από τον Γενικό Γραμματέα Επικοινωνιών και ο Τελικός Δικαιούχος, εκπροσωπούμενος από το αρμόδιο όργανο της εταιρείας υπογράφουν διμερή Προγραμματική Συμφωνία, οι όροι της οποίας εποπτεύονται από κοινή επιτροπή σε σχέση με την υλοποίησή τους.

Ακόμη κατ'εξουσιοδότηση του άρθρου 5 του ν. 2860/2000 που αφορά την ένταξη πράξεων στα μέτρα του επιχειρησιακού προγράμματος, εκδόθηκε η ΥΑ 18527/ΓΔΑΠΠΠΔΕ/156/7.6.2001 , η οποία ορίζει στο άρθρο 2 περιπτ. IV ότι καταγράφονται οι όροι ένταξης της πράξης στο συγκεκριμένο μέτρο του επιχειρησιακού προγράμματος, οι γενικοί και ειδικοί όροι ένταξης , οι υποχρεώσεις του τελικού δικαιούχου πέραν της υποχρέωσης εκτέλεσης της πράξης, και στην περιπτ. 3 η υποχρέωση τήρησης της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας κατά την εκτέλεση της πράξης ιδίως όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, το περιβάλλον τις κρατικές ενισχύσεις.

Σε ότι αφορά την εθνική νομοθεσία θα αναφέρονται οι σχετικοί νόμοι και κανονιστικές πράξεις που εφαρμόζονται για την υλοποίηση της πράξης, εφόσον έχουν εναρμονισθεί με το κοινοτικό δίκαιο. Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 1 παρ. 1, 2, 3 , 2 και 3 του ν. 1418/1984, που αντικαταστάθηκαν με όμοιες διατάξεις του νόμου 3669/2008, ορίζεται στο άρθρο 1 ότι τα δημόσια έργα είναι έργα υποδομής της χώρας που καλύπτουν βασικές ανάγκες του κοινωνικού συνόλου, συμβάλουν στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνατοτήτων, στην αύξηση του εθνικού προϊόντος, στην ασφάλεια της χώρας και γενικά αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του λαού.

Τα δημόσια έργα εντάσσονται στο γενικό πλαίσιο της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης της χώρας και υλοποιούν επιλογές του δημοκρατικού προγραμματισμού. Από τεχνική άποψη δημόσια έργα είναι όλα τα έργα που εκτελούν φορείς του δημόσιου τομέα και συνδέονται με οποιονδήποτε τρόπο με το έδαφος, το υπέδαφος ή τον υποθαλάσσιο χώρο, όπως και τα πλωτά τμήματα των τεχνικών έργων. ?ς έργο νοείται κάθε νέα κατασκευή ή επέκταση ή ανακαίνιση ή επισκευή και συντήρηση και κάθε σχετική ερευνητική εργασία, που απαιτεί τεχνική γνώση και επέμβαση.

Στο άρθρο 2 ορίζεται ότι ο νόμος αυτός εφαρμόζεται σε όλα τα έργα που προγραμματίζονται και εκτελούνται από φορείς του δημόσιου τομέα και στο άρθρο 3 ότι α] εργοδότης ή κύριος του έργου είναι το Δημόσιο ή άλλο νομικό πρόσωπο του δημόσιου τομέα για λογαριασμό του οποίου καταρτίζεται η σύμβαση ή κατασκευάζεται το έργο, β] φορέας κατασκευής του έργου είναι η αρμόδια Αρχή ή Υπηρεσία που έχει την ευθύνη παραγωγής του έργου, γ] Ανάδοχος εργολήπτης ή ανάδοχος είναι η εργοληπτική επιχείρηση στην οποία έχει ανατεθεί με σύμβαση η κατασκευή του έργου, δ] Σύμβαση είναι η γραπτή συμφωνία μεταξύ του εργοδότη ή του φορέα κατασκευής του έργου και του αναδόχου για την κατασκευή του έργου , καθώς και όλα τα σχετικά τεύχη, σχέδια και προδιαγραφές, ε] Διευθύνουσα Υπηρεσία ή Επιβλέπουσα Υπηρεσία είναι τεχνική υπηρεσία του φορέα κατασκευής του έργου , που είναι αρμόδια για την παρακολούθηση , έλεγχο και διοίκηση της κατασκευής του έργου και στ] Προϊσταμένη Αρχή ή Εποπτεύουσα Αρχή είναι η Αρχή ή Υπηρεσία ή όργανο του φορέα κατασκευής του έργου , που εποπτεύει την κατασκευή του και ιδίως αποφασίζει για κάθε μεταβολή των όρων της σύμβασης ή άλλων στοιχείων αυτής.

Κατά το άρθρο 5 η σύμβαση κατασκευής του έργου αν δεν ορίζεται διαφορετικά στην εγκριτική απόφαση, υπογράφεται από τον Προϊστάμενο της διευθύνουσας υπηρεσίας και αναφέρει τον κύριο του έργου για λογαριασμό του οποίου συνάπτεται. Ακόμη κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ` ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται εν όψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Τούτο συμβαίνει, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε τον νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται [ΑΠ 576/2016, ΑΠ 2112/2014).

Από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, που παραδεκτά επισκοπούνται [άρθρ. 561 παρ.2 ΚΠολΔ], συνάγεται, κατά το μέρος που ενδιαφέρει τον αναιρετικό έλεγχο, ότι ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος στην από 9.7.2010 αγωγή του εκθέτει ότι η πρώτη εναγομένη εταιρεία "I…… ΕΠΕ", εργοδότριά του, είχε αναλάβει εκ μέρους της δεύτερης εναγομένης "L… A.E" αναδόχου του έργου, ως εργολάβος την εγκατάσταση και συντήρηση του χερσαίου δικτύου οπτικών ινών, που αποτελούσε τμήμα του έργου <<Ανάπτυξη Ευρυζωνικότητας στην Ελληνική Επικράτεια - Ζώνη 3>> και στην οποία βρίσκεται ο τόπος του επιδίκου ατυχήματος. 'Ότι η δεύτερη εναγομένη [L…A.E.] ανέλαβε το έργο ως ανάδοχος δυνάμει συμβάσεως - πλαισίου, που κατάρτισε με την ανώνυμη εταιρεία "T….

Α.Ε.", στην οποία είχε ανατεθεί κατόπιν επιλογής της προς χρηματοδότηση από την εταιρεία "Κ. της Π. Α.Ε.", που είναι Δημόσια Επιχείρηση Κοινής Ωφελείας, και διαχειρίζεται επιχειρησιακά προγράμματα του 1ου και του 2ου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης. 'Ότι η τρίτη εναγομένη [WIND ...A.E.B.E.] ήδη αναιρεσείουσα, υπεισήλθε ως καθολική διάδοχος στη θέση της "T….

Α.Ε." κατόπιν συγχωνεύσεως, δι'απορροφήσεως της τελευταίας. 'Ότι στο περιγραφόμενο ατύχημα της 11.12.2008, ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος, συνδεόμενος με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας με την πρώτη εναγομένη, υπέστη βαρειά σωματική βλάβη, για την οποία κατά τις διατάξεις των νόμων 551/1994 της 31.12.1914/8.1.2015, άρθρ. 32 τμήμα Α παρ. 1 ν. 1568/1985, 111 παρ.3 Π.Δ. 1073/1981, 7 παρ.1 Π.Δ. 17/1996, 4 παρ.1 Π.Δ. 305/1996, 2 Π.Δ. 305/1996, 4 ν. 1568/1985 ευθύνονται η πρώτη εναγομένη, εργοδότριά του και υπεργολάβος του έργου, η δεύτερη εναγομένη, υπεργολάβος και ανάδοχος αυτού και η τρίτη ως καθολική διάδοχος της κυρίας του έργου [Τ….Σ] ή σε κάθε περίπτωση ως βασικός ανάδοχος και εργολάβος, γιατί δεν τήρησαν τα προβλεπόμενα μέτρα ασφαλείας, που ειδικότερα αναφέρει.

Ζητούσε δε χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης το ποσό των 300.000 ευρώ. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών με την υπ'αριθ. 2730/2013 απόφαση δέχθηκε εν μέρει την αγωγή ως προς όλους τους εναγομένους πλην της τρίτης [αναιρεσείουσας δεχόμενο ότι δεν θεμελιώνεται ευθύνη της, γιατί ως κυρία του έργου δεν είχε διαφυλάξει το δικαίωμα διεύθυνσης και επίβλεψης αυτού] επιδικάζοντας σε βάρος των λοιπών (εις ολόκληρον εκάστου) το ποσό των 60.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Στην έφεσή του ο ενάγων υποστήριξε ότι έσφαλε η προσβαλλομένη , αφού δεν έλαβε υπόψη ότι ο κύριος του έργου ευθύνεται κατά τις διατάξεις του ν. 1396/1983 [άρθρ. 4 παρ. 1] για την τήρηση των μέτρων ασφαλείας αλλά και για τις παράνομες πράξεις και παραλείψεις του εργολάβου ή του υπεργολάβου, στην προκειμένη δε περίπτωση η τρίτη εναγομένη ευθύνεται α] υπό την ιδιότητα της κυρίας του έργου και β] υπό την ιδιότητα της βασικής αναδόχου και συνεπώς εργολάβου του έργου, ιδιότητα που δεν εξετάσθηκε από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, της ευθύνης της συνισταμένης στους λόγους που ειδικότερα αναφέρει.

Ακολούθησε η υπ'αριθ. 5483/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών [δεν προσκομίζεται], η οποία δέχθηκε κατ'ουσίαν την έφεση του ενάγοντος, εξαφανίσθηκε η υπ'αριθ. 2730/2013 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου και αφού δικάσθηκε η αγωγή έγινε εν μέρει δεκτή. Ασκήθηκαν δύο αιτήσεις αναιρέσεως από τoυς εναγομένους και η ως άνω απόφαση αναιρέθηκε με τις υπ'αριθ. 999/2017 και 1001/2017 αποφάσεις του Αρείου Πάγου [η δεύτερη εκ των οποίων εκδόθηκε επί αιτήσεως αναιρέσεως της νυν αναιρεσείουσας [WIND] για πλημμέλειες εκ του λόγου με αριθ. 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ].

Η υπόθεση δικάσθηκε εκ νέου στο Μονομελές Εφετείο και εκδόθηκαν οι προσβαλλόμενες αποφάσεις. Η αίτηση αναιρέσεως καθ'ό μέρος προσβάλλει την υπ'αριθ. 3212/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου, η οποία διέταξε επανάληψη της συζήτησης προκειμένου α] να προσκομισθούν τα αποδεικτικά έγγραφα που αναφέρονται σε αυτήν, β] να εμφανισθεί αυτοπροσώπως στο ακροατήριο του Δικαστηρίου ο παθών, γ] να διενεργηθεί ιατρική πραγματογνωμοσύνη, είναι απαράδεκτη, αφού δεν πρόκειται για οριστική τελεσίδικη απόφαση [AΠ 2148/2007].

Κατά τις παραδοχές της προσβαλλομένης υπ'αριθ. 1154/2022 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατ'εξουσιοδότηση του ν. 2860/2000 εκδόθηκε η 891/2006 απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών - Μεταφορών και Επικοινωνιών, με την οποία προκηρύχθηκε η Δράση κρατικών ενισχύσεων με τίτλο "Χρηματοδότηση επιχειρήσεων για την ανάπτυξη της Ευρυζωνικής πρόσβασης στις Περιφέρειες της Ελλάδος στο πλαίσιο των Μέτρων 4.2 και 4.3 του "Ε.

Κ. Τ. Π." του ΚΠΣ 2000 - 2006. Με την ίδια απόφαση ορίσθηκε ότι η Κ.τ.Π. ως Τελικός Δικαιούχος της Δράσης θα αναλάβει την υλοποίηση ενεργειών δημοσιότητας για την κατάλληλη ενημέρωση των δυνητικών δικαιούχων των ενισχύσεων και την υποστήριξή τους κατά την υποβολή προτάσεων. Κατ'εφαρμογή αυτών <<...εκδόθηκε από την Κ.

της Π. Α.Ε. ο Οδηγός Υποβολής για τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων για την ανάπτυξη της ευρυζωνικής πρόσβασης στις Περιφέρειες της Ελλάδος το οποίο είχε ενταχθεί στο Ε. Κ. Τ. Π. που ήταν ... ένα από τα ΕΠ του Γ' ΚΠΣ. Στόχος της Δράσης [κρατικής ενίσχυσης] ήταν να βοηθήσει την ανάπτυξη της απαραίτητης υποδομής για την παροχή ευρυζωνικών υπηρεσιών σε περιοχές της Ελλάδας όπου δεν υπήρχε η αντίστοιχη υποδομή.

Η πιο πάνω Δράση κάλυπτε Ζώνες της Ελληνικής Επικράτειας, ώστε το σύνολο του έργου να χωριζόταν σε ισάριθμα υποέργα. Κάθε ενδιαφερόμενος μπορούσε να υποβάλει πρόταση για ένταξη στη χρηματοδότηση...Τελικός Δικαιούχος της Δράσης ήταν η Κ. της Π. Α.Ε. και δυνητικός δικαιούχος και τελικός αποδέκτης οι επιχειρήσεις που θα υπέβαλαν πρόταση για ένταξη στην επιδότηση ...

Ο συνολικός προϋπολογισμός που θα διατίθετο μέσω της Δράσης "Χρηματοδότηση επιχειρήσεων για την ανάπτυξη της ευρυζωνικής πρόσβασης στις Περιφέρειες της Ελλάδας" ανήλθε στα 210.000.000 ευρώ και κατανεμήθηκε στους δύο άξονες.... Η εταιρεία με την επωνυμία "Τ. Α. Ε. Τ." και το διακριτικό τίτλο "T….S", η οποία ήταν κάτοχος αδείας για την εγκατάσταση, προμήθεια και λειτουργία δημόσιων τηλεπικοινωνιακών δικτύων σε ολόκληρη την Ελληνική Επικράτεια που εκδόθηκε από την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων [ΕΕΤΤ], υπέβαλε πρόταση για να ενταχθεί στην πιο πάνω Δράση και με την 26419/14.12.2006 απόφαση της Κοινωνίας της Πληροφορίας Α.Ε. ...εντάχθηκε στην πιο πάνω χρηματοδότηση για την ανάπτυξη της Ευρυζωνικότητας στη Ζώνη 3 [υποέργο 3] που περιελάμβανε τους νομούς ....

Ηλείας, Αργολίδος, Αρκαδίας, Πειραιώς, Λακωνίας, Μεσσηνίας... Ακολούθως,... υπογράφηκε στις 12.3.2007 μεταξύ της πιο πάνω εταιρείας Κ. της Π. Α.Ε. ως τελικού δικαιούχου της Δράσης, ως αναθέτουσας αρχής και της εταιρείας Τ….Σ ως τελικού αποδέκτη η υπ'αριθ. ΒΑ - 03 σύμβαση, με την οποία η τελευταία ανέλαβε την εκτέλεση του έργου "Ανάπτυξη της ευρυζωνικής πρόσβασης στη γεωγραφική ζώνη του Υποέργου 3 της Δράσης "Χρηματοδότηση Επιχειρήσεων για την Ανάπτυξη της Ευρυζωνικής Πρόσβασης στις Περιφέρειες της Ελλάδας στα πλαίσια των Μέτρων 4.2 και 4.3 του Ε.

Κ. Τ. Π." και όπως η αρχική σύμβαση τροποποιήθηκε στη συνέχεια με τις από 21.5.2008 και 31.10.2008 1η και 2η αντίστοιχα τροποποιήσεις. Ρητά δε συμφωνήθηκε μεταξύ των ως άνω συμβαλλομένων μερών ότι το έργο θα υλοποιηθεί σύμφωνα με τους όρους της ΒΑ - 03, την υπ'αριθ. 891/2006 ΚΥΑ περί Προκήρυξης της Δράσης, τους Οδηγούς της Δράσης και την πρόταση που είχε υποβάλει για την ένταξή της στη Δράση...ορίστηκε η διάρκεια της σύμβασης, και ο χρόνος υλοποίησης του έργου ...ο προϋπολογισμός του έργου...ο τρόπος εκτέλεσης ...ο τρόπος καταβολής ποινικών ρητρών...συμφωνήθηκε η δυνατότητα καταγγελίας της σύμβασης σε περίπτωση διαπίστωσης παραβίασης των συμβατικών όρων από την Τ…Σ, ενώ τέλος...

ορίστηκε ότι η Τ….Σ έχει την αποκλειστική ευθύνη συμμόρφωσης με τις νομικές υποχρεώσεις τις οποίες υπέχει, ιδίως όσες απορρέουν από το εργατικό δίκαιο, το φορολογικό δίκαιο και την κοινοτική νομοθεσία....ο τελικός στόχος του ως άνω έργου ήταν η εκ μέρους του Τελικού Αποδέκτη ανάπτυξη ευρυζωνικών υποδομών, μέσω των οποίων ο Τελικός Αποδέκτης του έργου με την κατασκευασθείσα από τον ίδιο επιχορηγούμενη υποδομή θα παρείχε ευρυζωνικές υπηρεσίες έναντι επωφελούμενο από τον ίδιο τιμήματος στις περιοχές εκείνες στις οποίες δεν υπήρχε αντίστοιχη υποδομή ...οι υπηρεσίες δε αυτές θα διατίθεντο μέσω του τελικού αποδέκτη του έργου με ελάχιστη [υποχρεωτική] διάρκεια συμβολαίου παροχής ευρυζωνικών υπηρεσιών τόσο σε "οικιακούς χρήστες" όσο και σε "επιχειρηματικούς χρήστες".

Τις υπηρεσίες αυτές ο τελικός αποδέκτης με βάση την ως άνω σύμβαση υποχρεώθηκε να παρέχει για διάστημα τουλάχιστον πέντε [5] ετών από τη συμφωνηθείσα στο άρθρο 2 της σύμβασης έναρξη παροχής τους...Επί τη βάσει των όσων έγιναν δεκτά πιο πάνω και δεδομένου ότι η Κ. της Π. Α.Ε. κατά την υλοποίηση της Πράξης με τίτλο "Χρηματοδότηση Επιχειρήσεων για την ανάπτυξη της Ευρυζωνικής Πρόσβασης στις Περιφέρειες της Ελλάδος", η οποία έχει ενταχθεί στο Ε.

Κ. Τ. Π. του Γ'ΚΠΣ, υποχρεούται να εφαρμόζει, όπως προαναφέρθηκε εκτός από την κοινοτική νομοθεσία για τα δημόσια έργα και τις προμήθειες και ειδικότερα τα Π.Δ. που εκδόθηκαν για την εναρμόνιση της τελευταίας με το εσωτερικό δίκαιο συμπληρωματικώς και επικουρικώς και τις διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας, ήτοι τις διατάξεις των Ν. 1418/1984, 2286/1995, 2362/1995...ανεξαρτήτως αν εμπίπτει ή δεν εμπίπτει είτε στα νομικά πρόσωπα του δημόσιου τομέα ...ειτε στα νομικά πρόσωπα της παρ 1 του άρθρ. 1 του Ν. 2286/1995 ...για τις προμήθειες που διενεργούνται υπ'αυτών...Συνακόλουθα επί της υπ'αριθ.

ΒΑ - 03 συμβάσεως...εφαρμοστέες τυγχάνουν οι διατάξεις του Ν. 1418 1984...Πρόκειται συνεπώς για την εκτέλεση έργου επί του οποίου εφαρμόζονται οι διατάξεις περί δημοσίων έργων, όπως ίσχυαν κατά τον επίδικο χρόνο...Για την εκτέλεση του έργου αυτού κατά τους ορισμούς του άρθρου 3 του ν. 1418/1984 "α] εργοδότης ή κύριος του έργου είναι το Δημόσιο ή άλλο νομικό πρόσωπο του δημόσιου τομέα για λογαριασμό του οποίου καταρτίζεται η σύμβαση ή κατασκευάζεται το έργο, β] φορέας κατασκευής του έργου είναι η αρμόδια Αρχή ή Υπηρεσία , που έχει την ευθύνη παραγωγής του έργου, γ] ανάδοχος εργολήπτης ή ανάδοχος είναι η εργοληπτική επιχείρηση στην οποία έχει ανατεθεί με σύμβαση η κατασκευή του έργου, δ] σύμβαση είναι η γραπτή συμφωνία μεταξύ του εργοδότη ή του Φορέα κατασκευής του έργου και του αναδόχου για την κατασκευή του έργου, καθώς και όλα τα σχετικά τεύχη σχέδια και προδιαγραφές...

σύμφωνα με όσα αποδείχθηκαν σε συνδυασμό με τους ειδικότερους όρους της υπ'αριθ. ΒΑ - 03 "Κύριος" και "Φορέας Χρηματοδότησης" του έργου "Ανάπτυξη της ευρυζωνικής πρόσβασης στη γεωγραφική ζώνη του Υποέργου 3 της Δράσης "Χρηματοδότηση Επιχειρήσεων για την Ανάπτυξη της Ευρυζωνικής Πρόσβασης στις Περιφέρειες της Ελλάδας" στο μέτρο 4.2 και 4.3 του ΕΠ της Κ.

Τ. Π." τυγχάνει το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών - Γενική Γραμματεία Επικοινωνιών, ως ο καθ'ύλην αρμόδιος Φορέας για την άσκηση πολιτικής ...ο οποίος και αναλαμβάνει την εποπτεία της πορείας εκτέλεσης της Δράσης και συνεργάζεται με τον Τελικό Δικαιούχο για την επιτυχή ολοκλήρωσή του ...'Αλλωστε στο άρθρο 4.2.1.3 του Οδηγού Υποβολής της Κοινωνίας Πληροφορίας ΑΕ, του ένδικου επιχειρησιακού προγράμματος, ρητά χαρακτηρίζεται το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών ως Κύριος του 'Εργου, αφού ορίζεται ειδικότερα ότι "...Για την τιμολόγηση της υπηρεσίας χονδρικής διάθεσης ευρυζωνικών υπηρεσιών σε τρίτους θα χρησιμοποιηθούν ως βάση οι υπηρεσίες λιανικής του Τελικού Αποδέκτη στη ζώνη [υπηρεσίες για οικιακούς και επιχειρηματικούς χρήστες], οι οποίες παρέχονται στα πλαίσια της Δράσης καθώς και οι αντίστοιχες τιμές τις οποίες θα προτείνει ο Τελικός Αποδέκτης...Στη συνέχεια η εταιρεία της Κοινωνίας της Πληροφορίας Α.Ε.

ως Τελικός Δικαιούχος κατά την έννοια του ν. 2860/2000 για την υλοποίηση της Δράσης τυγχάνει ο Φορέας Κατασκευής του έργου και της υλοποίησης των απαραίτητων ενεργειών, όπως αυτές προσδιορίσθηκαν στο άρθρο 4 της υπ'αριθ. 38036/1060/23.6.2006 απόφασης [ΚΥΑ] κατ'άρθρο 4 παρ. 2 της ιδίας απόφασης, στις αρμοδιότητες της οποίας ως Τελικού Δικαιούχου, περιλαμβάνονται κατ'άρθρο 7 της ιδίας απόφασης - Η υποστήριξη του Κυρίου του 'Εργου και Φορέα Χρηματοδότησης στις διαδικασίες ωρίμανσης - σχεδιασμού των όρων υλοποίησης της Δράσης και η συνεργασία με αυτόν - η σύνταξη και έκδοση αναλυτικών Οδηγών της Δράσης σε συνεργασία με τον Κύριο του 'Εργου και Φορέα Χρηματοδότησης, σύμφωνα με τα αναγραφόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 1 της παρούσας. - Η ενημέρωση των τελικών αποδεκτών της Δράσης - Η υποδοχή των προτάσεων - η υποστήριξη της διαδικασίας αξιολόγησης, ο συντονισμός των αρμοδίων οργάνων και η έκδοση σχετικών αποφάσεων. - Η ανάληψη των συμβατικών δεσμεύσεων με τους εγκεκριμένους Τελικούς Αποδέκτες - η παρακολούθηση της εξέλιξης των έργων , ο έλεγχος και πιστοποίηση των σχετικών ενεργειών και δαπανών - η καταβολή των ενισχύσεων προς τους Τελικούς Αποδέκτες - η ενημέρωση του Κυρίου του 'Εργου και Φορέα Χρηματοδότησης για την πορεία της Εξέλιξης της Δράσης - η τήρηση των υποχρεώσεων από την απόφαση ένταξης της αντίστοιχης Πράξης στο Ε.

Κ. Τ. Π.. Σύμφωνα με τα ανωτέρω η Κ. της Π. ΑΕ ....αξιολόγησε την πρόταση που υποβλήθηκε από την εταιρεία Τ….Σ, έλαβε ....απόφαση με την οποία επέλεξε τον Τελικό Αποδέκτη για το Υποέργο 3 της Δράσης Κρατικών Ενισχύσεων ... ήταν αρμόδια στην καταβολή της χρηματοδότησης, παρακολουθούσε και ήλεγχε τη ροή της φυσικής και οικονομικής προόδου του έργου ....γενικότερα είχε την επίβλεψη της κατασκευής του έργου και υπό την ανωτέρω ιδιότητά της ...συμβλήθηκε με την Τ….Σ...ενώ η εταιρεία Τ…Σ ως Τελικός Αποδέκτης του έργου τυγχάνει η κύρια "ανάδοχος εργολήπτης" ή "ανάδοχος" υπό την έννοια της εργοληπτικής επιχείρησης , στην οποία έχει ανατεθεί με σύμβαση η κατασκευή του προαναφερθέντος επίδικου έργου έναντι αμοιβής, εργολαβικού ανταλλάγματος, το οποίο συνίσταται στην απόκτηση του αποκλειστικού δικαιώματος διάθεσης έναντι τιμήματος, των επιδοτούμεων ευρυζωνικών υπηρεσιών τόσο λιανικής διάθεσης σε "οικιακούς" και "επιχειρηματικούς" χρήστες όσο και χονδρικής διάθεσης σε άλλους τηλεπικοινωνιακούς οργανισμούς, με την έναρξη λειτουργίας του έργου, δηλαδή μετά την παράδοση των υποδομών προς χρήση...Σε κάθε όμως περίπτωση...αποδείχθηκε ότι η εταιρεία Τ…..Σ στην υπ'αριθ.

ΒΑ - 03 σύμβαση συμβλήθηκε ως ανάδοχος [εργολάβος] του ως άνω επιδίκου έργου και όχι ως κυρία, όπως αβάσιμα υποστηρίζει η τρίτη εναγομένη. Ακολούθως αποδείχθηκε ότι η εταιρεία Τ….Σ, έχοντας αναλάβει την εκτέλεση του ως άνω έργου, όπως κρίθηκε, ως ανάδοχος εταιρεία.... συμφώνησαν ότι θα αναθέσει ως εργοδότης στην εταιρεία L….

A.E. ως ανάδοχο και ο ανάδοχος θα αποδεχθεί την υλοποίηση και ανάπτυξη και συντήρηση του χερσαίου δικτύου οπτικών ινών για το έργο Ζώνη 3 της Κ. Τ. Π. υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις που ορίζονται στη σύμβαση ...η εκτέλεση και η επίβλεψη του όλου έργου και των επί μέρους τμημάτων αυτού ανατέθηκε στη δεύτερη εναγομένη, L….AE, ως ανάδοχο εργολάβο συνιστά "υποκατάσταση τρίτων" νοουμένης ως της μεταβίβασης των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων του εργολάβου από την εργολαβική σύμβαση σε τρίτον, όσον αφορά το όλον ή μέρος του αναληφθέντος έργου κατά τρόπον ώστε να υπεισέρχεται ο τρίτος στην μεταξύ του Φορέα Κατασκευής του έργου και εργολάβου σχέση και προσιδιάζει στην έννοια της συμβατικής υποκαταστάσεως σε ολόκληρο το επίδικο έργο, το οποίο κατά τη σύμβαση με το Φορέα εκτέλεσης του έργου Κ.

της Π. ΑΕ, θα έπρεπε να εκτελέσει η Τρίτη εναγομένη ως ανάδοχος....κατά το άρθρο 14 της ΒΑ - 03 σύμβασης απαγορεύεται η υποκατάσταση τρίτου στη θέση του Τελικού Αποδέκτη...για να είναι έγκυρη θα έπρεπε να εγκριθεί από τον Φορέα κατασκευής του έργου δηλαδή από την Κ. της Π. ...τέτοια έγκριση δεν αποδείχθηκε...δεν υφίσταται νόμιμη υποκατάσταση ...και κατά συνέπεια οι σχέσεις της εταιρείας Τ….Σ και της δεύτερης εναγομένης εταιρείας L….AE να καταλαμβάνονται από τις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του Ν. 1396/1983 και συνακόλουθα η εταιρεία Τ….Σ...ανεξάρτητα από το αν επιφύλαξε ή όχι ρητά για τον εαυτό της το δικαίωμα διεύθυνσης και επίβλεψης του έργου , σε κάθε περίπτωση να είναι συνυπεύθυνη ως εργολάβος του έργου με την υπεργολάβο εταιρεία για τη λήψη και τήρηση των μέτρων ασφαλείας...απορριπτομένου του ισχυρισμού της τρίτης εναγομένης εταιρείας με την επωνυμία "WIND ΕΛΛΑΣ ...", η οποία κατέστη καθολική διάδοχος της συμβαλλομένης ...Τ…Σ ...περί ελλείψεως παθητικής νομιμοποίησής της στην άσκηση της κρινόμενης αγωγής, για το λόγο ότι ως κυρία του έργου δεν είχε επιφυλάξει για τον εαυτό της το δικαίωμα διεύθυνσης και επίβλεψης του ως άνω επιδίκου έργου>>.

Καταλήγει δε το Μονομελές Εφετείο ότι η εταιρεία Τ…..Σ και συνακόλουθα η τρίτη εναγομένη WIND, ως καθολική της διάδοχος, η οποία ανέλαβε ως ανάδοχος την εκτέλεση του επιδίκου έργου από την εταιρεία Κ. της Π. ΑΕ και στη συνέχεια ανέθεσε την εκτέλεσή του στην υπεργολάβο , δεύτερη εναγομένη και η τελευταία ανέθεσε περαιτέρω την εκτέλεση τμήματος του έργου στην υπεργολάβο πρώτη εναγομένη είναι συνυπεύθυνες μεταξύ τους σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 1396/1983 για τη λήψη και τήρηση των μέτρων ασφαλείας ακόμα και στην περίπτωση που κάθε μία από αυτές δεν είχε επιφυλάξει για τον εαυτό της το δικαίωμα διεύθυνσης και επιβλέψεως του τμήματος ή και όλου του έργου.

Συνεπώς, για τον τραυματισμό του ενάγοντος στις 11.12.2008 κατά την εκτέλεση της εργασίας του είναι συνυπαίτιοι η αναιρεσείουσα τρίτη εναγομένη, η υπεργολάβος δεύτερη εναγομένη, L….. AE και η πρώτη εναγομένη, I….L ΕΠΕ, εργοδότρια του παθόντος, για τους λόγους που αναφέρονται σε αυτήν. Με αυτά που δέχθηκε η προσβαλλομένη απόφαση έσφαλε στην εφαρμογή του νόμου δεχόμενη ότι στη χρηματοδότηση της Τ….Σ ως δυνητικής δικαιούχου και τελικού αποδέκτη της ενίσχυσης έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του νόμου περί δημοσίων έργων, αφού η, υπ'αριθ.

…./ΓΔΑΠΠΠΔΕ …../7.6.2001, Υπουργική Απόφαση αναφέρεται σε υποχρέωση τήρησης της κοινοτικής και εθνικής νομοθεσίας κατά την εκτέλεση της Πράξης και όχι ειδικά στις διατάξεις περί δημοσίων έργων, κατά τις οποίες εργοδότης ή κύριος του έργου είναι το Δημόσιο ή το νομικό πρόσωπο του δημόσιου τομέα για λογαριασμό του οποίου καταρτίζεται η σύμβαση ή κατασκευάζεται το έργο.

Κατά τις ίδιες παραδοχές, ενώ με το άρθρο 24 του ν. 2860/2000 θεσπίζεται το νομοθετικό πλαίσιο που ρυθμίζει τα ζητήματα της διαχείρισης και ελέγχου των σχετικών δαπανών, η δε σύμβαση που συνάπτεται μεταξύ του φορέα της ενίσχυσης [τελικού αποδέκτη] και του τελικού δικαιούχου ρυθμίζει τους όρους της χρηματοδότησης, τους οποίους οφείλει να τηρήσει ο τελικός αποδέκτης, η προσβαλλομένη δεχόμενη ότι η Κ.

της Π. , ως Τελικός Δικαιούχος της ενίσχυσης [Δράσης] ανέθεσε την εκτέλεση του έργου της ανάπτυξης ευρυζωνικών υποδομών στον Τελικό Αποδέκτη ήτοι την εταιρεία Τ….Σ με την ΒΑ - 03 Σύμβαση και δι' αυτών η τελευταία θα παρείχε ευρυζωνικές υπηρεσίες στις κατονομαζόμενες περιοχές, ακόμη ότι η Τ…Σ ανέθεσε την κατασκευή του έργου στην εταιρεία L….

AE και ότι η τελευταία υπεργολαβικά την ανέθεσε στην πρώτη εναγομένη, I…. EΠΕ. και ότι Κύριος και Φορέας Χρηματοδότησης υπήρξε το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών - Γενική Γραμματεία Επικοινωνιών η δε Τ…Σ <<ανάδοχος εργολήπτης ή ανάδοχος με την έννοια της εργοληπτικής επιχείρησης>> με αντάλλαγμα το αποκλειστικό δικαίωμα διάθεσης των επιδοτούμενων ευρυζωνικών υπηρεσιών σε οικιακούς και επιχειρηματικούς χρήστες, εσφαλμένα χαρακτήρισε κύριο του έργου το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών, γιατί κατά τις ΥΑ 891 και 38036/2006, που προαναφέρθηκαν, πρόκειται για δράση κρατικής ενίσχυσης στην εκτέλεση της οποίας το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών εποπτεύει την πορεία εκτέλεσης της Δράσης, συνεργαζόμενο με τον τελικό δικαιούχο, Κ.

της Π., που αποτελεί τον Φορέα υλοποίησης αυτού και όχι για δημόσιο έργο, που εκτελείται για λογαριασμό του Υπουργείου Μεταφορών με επιβλέπουσα Υπηρεσία την αρμόδια τεχνική υπηρεσία του. 'Ητοι δεν έλαβε υπόψη ότι η έννοια του κυρίου του έργου συναρτάται με τον Φορέα που εποπτεύει την επιδοτούμενη δράση και όχι με τον κύριο του έργου για λογαριασμό του οποίου εκτελείται.

Πλην τούτων, από τις παραδοχές της απόφασης κατά τις οποίες η Τ….Σ ανέθεσε ως εργοδότης στην εταιρεία L…. AE ως ανάδοχο την υλοποίηση του χερσαίου δικτύου οπτικών ινών για το έργο "Ζώνη 3" της Κοινωνίας της Πληροφορίας υπό τους όρους που ορίζονται στη σύμβαση σαφώς συνάγεται ότι το έργο θα εκτελείτο για λογαριασμό της Τ….Σ ως κυρίας αυτού και όχι υπό την έννοια της εργοληπτικής επιχείρησης, που της αποδίδεται.

Επί πλέον, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης που παραδεκτά λαμβάνονται υπόψη [άρθρ. 261 παρ.2 ΚΠολΔ] προκύπτει ότι στην από 9.7.2010 αγωγή αλλά και στην έφεση του αναιρεσιβλήτου δεν γίνεται σαφής αναφορά της ιδιότητας της Τ….Σ αλλά φέρεται αναλαμβάνουσα το έργο από την Κ.τ.Π., ως κυρία του έργου ή σε κάθε περίπτωση βασικός ανάδοχος και εργολάβος [σελ. 2, 10 και 5 αντίστοιχα] χωρίς αναφορά στα προγράμματα και τις διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων αλλά στο ν. 1396/1983 [άρθρ. 4 παρ. 1].

Εν όψει τούτων η προσβαλλομένη εσφαλμένα εφάρμοσε το νόμο δεχόμενη ότι στο ένδικο ατύχημα εφαρμογή έχουν οι διατάξεις του νόμου περί δημοσίων έργων και ότι η αναιρεσείουσα συνεβλήθη με την ιδιότητα της εργολάβου του έργου, γι' αυτό πρέπει να αναιρεθεί κατά το μέρος που αφορά την τελευταία και ειδικότερα την ευθύνη της στο ένδικο ατύχημα.

Μετά από αυτά παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων εκ των αριθ. 19 και 11 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η παραδοχή των οποίων κατατείνει στο ίδιο αποτέλεσμα.

Κατά το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για οποιονδήποτε άλλο λόγο, εκτός από εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 (ήτοι για υπέρβαση δικαιοδοσίας και για παράβαση των διατάξεων των σχετικών με την αρμοδιότητα, αντίστοιχα), μπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να τη δικάσει, αν κατά την κρίση του δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση.

Στην αντίθετη περίπτωση παραπέμπει την υπόθεση σε ιδιαίτερη συζήτηση και, αν πρόκειται για τους λόγους που αναφέρονται στους αριθμούς 1, 2, 3, 6 έως 17, 19 και 20 του άρθρου 559, μπορεί να παραπέμψει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση σε άλλο δικαστήριο ισόβαθμο και ομοειδές προς εκείνο το οποίο εξέδωσε την απόφαση που αναιρέθηκε ή στο ίδιο, αν είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές.

Αν, όμως, αναιρεθεί η απόφαση του τελευταίου αυτού δικαστηρίου, δικάζει αυτός την ουσία της υπόθεσης. Στην περίπτωση αυτή η υπόθεση εισάγεται με κλήση στο ίδιο τμήμα. Εξάλλου, κατά το άρθρο 579 παρ. 1 ΚΠολΔ, αν αναιρεθεί η απόφαση, οι διάδικοι επανέρχονται στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την απόφαση που αναιρέθηκε, κατά δε το άρθρο 570 παρ. 2 του ίδιου Κώδικα, νέοι ισχυρισμοί των διαδίκων και νέα αποδεικτικά μέσα για την ουσιαστική εκδίκαση της υπόθεσης από τον Άρειο Πάγο μετά την αναίρεση, υποβάλλονται σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν για τα δικαστήρια της ουσίας.

Από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι για την εφαρμογή της πρώτης τούτων (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) πρέπει πρώτα να γίνεται η συζήτηση και να εκδίδεται απόφαση επί της αίτησης αναίρεσης και, εφόσον αυτή γίνει δεκτή, να ακολουθεί δεύτερη συζήτηση ενώπιον του αναιρετικού τμήματος, με κλήση του επιμελέστερου των διαδίκων, κατά την οποία θα συζητείται η υπόθεση κατ' ουσίαν και θα εκδίδεται η αντίστοιχη απόφαση (ΑΠ 1492/2023, 440/2022).

Στην προκειμένη περίπτωση, η προσβαλλόμενη υπ' αριθ. 1154/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών εκδόθηκε μετά την 1001/2017 απόφαση του Αρείου Πάγου, με την οποία, αναιρέθηκε η υπ' αριθ. 5483/2015 απόφαση του ως άνω Δικαστηρίου, παραπέμφθηκε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή.

Εφόσον λοιπόν, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν παραπάνω, αναιρείται η απόφαση του Δικαστηρίου της παραπομπής, δεν γίνεται δεύτερη παραπομπή, αλλά ο Άρειος Πάγος, με κλήση του επιμελέστερου των διαδίκων προς περαιτέρω συζήτηση, θα δικάσει αυτός την ουσία της υπόθεσης, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), ως ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αριθ. 1154/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος που αφορά την αναιρεσείουσα εταιρεία.

Διακρατεί την υπόθεση προς περαιτέρω συζήτηση ενώπιον του Β1 Τμήματος του Αρείου Πάγου, σε δικάσιμο που θα οριστεί με κλήση του επιμελέστερου από τους διαδίκους.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια [2.300] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Μαΐου 2023.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 16 Μαΐου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ