Supreme Court dismisses appeal on contract interpretation and waiver of claims against insolvent contractor.

Απόφαση 690 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 690/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βασίλειο Ρήγα, Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε και Νικόλαο Λεοντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 17 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ :

Του αναιρεσείοντος: Χ1 ο οποίος δεν εμφανίστηκε ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Των αναιρεσιβλήτων : 1) Ψ1 τον οποίο εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος του Δημήτρης Χατζηαποστόλου, 2) Ψ2 3) Ψ3 4α) Ψ4 4β) Ψ6και 4γ) Ψ5 ως καθολικών διαδόχων του αποβιώσαντος αρχικού διαδίκου ...... 5α) Ψ7 και 5β) Ψ8, ως καθολικών διαδόχων του αποβιώσαντος αρχικού διαδίκου .... και 6) Ψ9, οι οποίοι δεν εμφανίσθηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12.01.1979 με αριθμό καταθέσεως 57/13.01.1979 αγωγή του Ψ1 ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 2814/3.11.1979 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 474/1981 προδικαστική και 346/2004 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά ο αναιρεσείων με την από 08.04.2004 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Λεοντής ανέγνωσε την από 07.12.2006 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Διονυσίου Γιαννακόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθούν οι λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του παραστάντος αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τη κρινόμενη 118/8-4-2004 αίτηση αναιρέσεως, με αναιρεσείοντα τον Χ1 και αναιρεσιβλήτους τους α. Ψ1 β. Ψ2 γ. Ψ3 δ. ......μετά τον επισυμβάντα στις 21-4-2004 θάνατο του οποίου υπεισήλθαν στην δικονομική του θέση, ως μόνοι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του, η σύζυγος του και τα τέκνα του (αα) Ψ4 (ββ) Ψ5 και (γγ) Ψ6 ε. ......, μετά τον επισυμβάντα στις 6-10-2003 θάνατο του οποίου υπεισήλθαν στην δικονομική αυτού θέση, ως μόνες εξ αδιαθέτου αυτού κληρονόμοι η σύζυγος και η θυγατέρα του (αα) Ψ7 και (ββ) Ψ8, και (στ) Ψ9 προσβάλλεται η 346/2004 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία εκδόθηκε, κατ' επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ, επισκόπησή της, κατά παραδοχή της 57/13-1-1979 αγωγής του πρώτου των αναιρεσιβλήτων και την απόρριψη ως μη νόμιμης της 2687/24-10-1980 κύριας παρεμβάσεως του ήδη αναιρεσείοντος, έννοια με την οποία και ερευνάται στη συνέχεια.

Ειδικότερα, από τις ....., .... και ...,..., ..... εκθέσεις επιδόσεως των δικαστικών επιμελητών στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και Αθηνών .....και ...., αντίστοιχα, προκύπτει, ότι με εντολή του νομίμως παρισταμένου ως πληρεξουσίου δικηγόρου του πρώτου των αναιρεσιβλήτων Δημ. Χατζηαποστόλου, ο οποίος επισπεύδει τη συζήτηση της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως, ακριβές αντίγραφο της εν λόγω αιτήσεως, με τις κάτω από αυτή πράξεις καταθέσεως δικογράφου και ορισμού δικασίμου, νομότυπα και εμπρόθεσμα επιδόθηκε στον αναιρεσείοντα και τους λοιπούς αναιρεσιβλήτους, με κλήση προς συζήτηση για την αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο της 18-12-2006, κατά την οποία, αντιμωλία του αναιρεσείοντος και του πρώτου των αναιρεσιβλήτων και ερήμην των λοιπών αναβλήθηκε για τη σημειούμενη στην αρχή της παρούσης (17-12-2007).

Κατ' αυτή κατά την οποία συζητήθηκε υπόθεση με εκφώνηση της από τη σειρά του οικείου πινακίου, ο αναιρεσείων και οι λοιποί, πλην του πρώτου, των αναιρεσιβλήτων δεν εμφανίσθηκαν, ούτε κατέθεσαν δήλωση σύμφωνα με το άρθρο 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ 573 παρ. 1. Στην περίπτωση αυτή η αναγραφή της υποθέσεως στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων για τη μετ' αναβολή δικάσιμο (Κ.Πολ.Δ 226 παρ. 4 εδ. 2, 3, 573 παρ. 1).

Επιτρεπτώς επομένως το Δικαστήριο προχωρεί στην συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία των απολιπομένων διαδίκων (Κ.Πολ.Δ 576 παρ. 2) Ι. Κατά το άρθρο 559 αρ. 14 ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτα. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως αναφέρεται σε ακυρότητες, δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό δίκαιο.

Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 1 εδ. α Κ.Πολ.Δ, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Η παραβίαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου είναι δυνατό να έχει ως περιεχόμενο, πλην άλλων, την αιτίαση ότι η αγωγή, επί της οποίας έκρινε σε δεύτερο βαθμό το δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, απορρίφθηκε ως μη νόμιμη, ενώ θα έπρεπε να γίνει το αντίθετο σύμφωνα με το συγκεκριμένο κανόνα του ουσιαστικού δικαίου, και τα αντιστρόφως.

Πρόκειται για τη νομική αοριστία της αγωγής, δηλαδή εκείνη που συνδέεται με την εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, η οποία ελέγχεται ως παράβαση από το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ αν το δικαστήριο, για την κρίση του ως προς τη νομική βασιμότητα της αγωγής, είτε αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα ο νόμος απαιτεί, είτε αρκέστηκε σε λιγότερα.

Για τον έλεγχο όμως της βασιμότητας του λόγου αναιρέσεως είναι αναγκαία η προσκόμιση του δικογράφου της αγωγής, χωρίς δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 227 Κ.Πολ.Δ περί προσκλήσεως για συμπλήρωση τυπικών ελλείψεων, το οποίο δεν ισχύει κατά την αναιρετική διαδικασία (Κ.Πολ.Δ 573 παρ. 1). Με τον πρώτο κατά σειρά λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη δι' αυτής απόφαση, με αναφορά στο άρθρο 559 αρ. 14 Κ.Πολ.Δ, ότι παρά το νόμο και κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 79 - 81 Κ.Πολ.Δ, απέρριψε ωςαπαράδεκτη, και κατ' επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ, επισκόπηση της αποφάσεως, ως μη νόμιμη, την κύρια παρέμβαση του ήδη αναιρεσείοντος, κατά του ισχυρισμού του οποίου αποτελούσε παράλληλα και πρόσθετη παρέμβαση υπέρ των με την κύρια αγωγή εναγομένων.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως ελέγχεται ως αβάσιμος, εφόσον δεν προσκομίζεται αντίγραφο του δικογράφου της παρεμβάσεως.

ΙΙ. Κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ, ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νομίμου βάσεως, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά τα οποία σύμφωνα με το νόμο είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Προκειμένου όμως να στοιχειοθετηθεί ο λόγος αυτός αναιρέσεως, προϋποτίθεται ότι το δικαστήριο εισήλθε στην ουσία και διατύπωση αποδεικτικό πόρισμα και κατά συνέπεια αποκλείεται στην ερευνώμενη περίπτωση απορρίψεως της κύριας παρεμβάσεως του αναιρεσείοντος ως μη νόμιμης, με άμεση δικονομική συνέπεια ο δεύτερος κατά σειρά λόγος με προβαλλόμενη δι' αυτού αναιρετική αιτίαση εκείνης ελλείψεως νόμιμης βάσεως, να ελέγχεται ως απαράδεκτος.

ΙΙΙ. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας για την ύπαρξη κενού στη δικαιοπρακτική δήλωση βουλήσεως ή ασάφειας στη διατύπωση αυτής και για το λόγο αυτό η προσφυγή στους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ για τη συμπλήρωση του κενού ή την άρση της ασάφειας, δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, εκτός αν από όσα το δικαστήριο της ουσίας δέχεται, δεν διευκρινίζεται η θέση του στο ζήτημα αν υπάρχει ή όχι κενό ή ασάφεια στη δήλωση βουλήσεως αφού, από την καταφατική ή αποφατική απάντηση στο ζήτημα αυτό, εξαρτάται αν θα εφαρμοσθούν ή όχι οι παραπάνω ερμηνευτικές διατάξεις.

Παραβιάζονται ομοίως οι διατάξεις των άρθρων αυτών στην περίπτωση που το δικαστήριο της ουσίας, παρά τη διαπίστωση, έστω και έμμεση, κενού ή αμφιβολία την έννοια της δικαιοπραξίας, είτε παραλείπει να προσφύγει σ' αυτές για να διαπιστώσει την αληθινή βούληση των δικαιοπρακτησάντων ή δεν παραθέτει στην απόφασή του πραγματικά στοιχεία, από τα οποία προκύπτει η εφαρμογή των διατάξεων αυτών, είτε προβαίνει σε κακή εφαρμογή τους.

Κατά τις ενδιαφέρουσες τους ερευνώμενους στη συνέχεια αναιρετικούς λόγους ανέλεγκτες ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως "Με το ..... προσύμφωνο και εργολαβικό συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Γεωργίου Γαρέζου, καταρτίστηκε σύμβαση μεταξύ του .... αφ' ενός των τριών πρώτων εναγομένων Ψ2 , Ψ3 και ....

ως και της Ψ5 η οποία ως συνομολογείται απεβίωσε στη συνέχεια και κληρονομήθηκε από τους εναγομένους αφετέρου δυνάμει της οποίας ο πρώτος ως εργολάβος οικοδομών ανέλαβε την υποχρέωση να ανεγείρει με δικές του δαπάνες πολυόροφη οικοδομή επί οικοπέδου των λοιπών [οικοπεδούχων] κειμένου εις την πόλη της ......

και αυτοί ανέλαβαν την υποχρέωση να μεταβιβάσουν σ' αυτόν ή σε τρίτα πρόσωπα που θα τους υποδείκνυε αυτός ως εργολαβική αμοιβή το 58% εξ αδιαιρέτου του εν λόγω οικοπέδου τους, με τις αντιστοιχούσες σε αυτά οριζόντιες ιδιοκτησίες της αναγερθησομένης οικοδομής. Μεταξύ τούτων κατά τα εκατέρωθεν συνομολογούμενα περιλαμβάνεται και το αγωγικό διαμέρισμα.

Με το ..... προσύμφωνο συμβόλαιο του ίδιου συμβολαιογράφου ο ως άνω εργολάβος προσυμφώνησε με τον ενάγοντα την πώληση και μεταβίβαση σ' αυτόν αντί τιμήματος 240.000 δραχμών το εις την αγωγή διαμέρισμα με το αναλογούν σ' αυτό ποσοστό επί του οικοπέδου 2%. Οι αντισυμβαλλόμενοι στο αρχικό ως άνω συμβόλαιο και οικοπεδούχοι στη συνέχεια προέβησαν σε δήλωση που διαλαμβάνεται στο ....

συμβολαιογραφικό έγγραφο του ίδιου ως άνω συμβολαιογράφου στην οποία μεταξύ άλλων διαλαμβάνονται και τα εξής "...λαβόντες γνώσιν του περιεχομένου του άνω υπ' αριθμ. .... προσυμφώνου εγκρίνουν την δι' αυτού λαβούσαν χωράν προσυμφωνίαν μεταβιβάσεως εις τον ήδη ενάγοντα του εν αυτώ περιγραφομένου διαμερίσματος, μετά του αντιστοιχούντος αυτώ εξ αδιαιρέτου ποσοστού οικοπέδου, διορίζουν δε συγχρόνως και αποκαθιστούν ειδικόν των πληρεξούσιαν του ως άνω [ενάγοντος] προς ον παρέχουν την εντολήν και πληρεξουσιότητα ίνα πωλήσει και μεταβιβάσει το άνω διαμέρισμα και το αντιστοιχούν αυτώ εξ αδιαιρέτου ποσοστόν -οικοπέδου προς εαυτόν δι' αυτοσυμβάσεως του άρθρου 235 του Α.Κ. ...

υπό την απαραίτητον προϋπόθεσιν ότι θα περιληφθούν εις το συνταγησόμενο συμβόλαιο της μεταβιβάσεως άπαντες οι όροι οι τεθειμένοι εις το άνω υπ' αριθμ. ...... εργολαβικόν συμβόλαιον ... και υπό την προϋπόθεση ότι η σύνταξις και υπογραφή του συμβολαίου πωλήσεως θα λαβή χωράν, μόνο μετά την πλήρη αποπεράτωσιν ολοκλήρου του εκ μπετόν αρμέ σκελετού της οικοδομής...".

Από την ανωτέρω έγκριση και ανέκκλητη πληρεξουσιότητα κατά ερμηνεία τους σύμφωνα προς τις αρχές της καλής πίστεως λαμβανομένων υπόψη και των συναλλακτικών ηθών προκύπτει κατά την πλειοψηφίσασα γνώμη του Δικαστηρίου το μεν ότι οι εναγόμενοι οικοπεδούχοι παραιτήθηκαν από το δικαίωμα τους να προτείνουν κατά του ενάγοντος τις ενστάσεις τους από την εργολαβική σύμβαση συνεπώς και από την εκ μέρους των υπαναχώρηση από αυτή το δε αναδέχθηκαν σωρευτικώς την υποχρέωση του εργολάβου προς μεταβίβαση του διαμερίσματος.

Η κρίση αυτή ενισχύεται και από 1] το ότι η προσυμφωνία μεταξύ του ενάγοντος και του ανωτέρω εργολάβου ήταν έγκυρη και δεν χρειαζόταν καμία έγκριση, συνεπώς υπάρχει σκοπός που δόθηκε αυτή [έγκριση] και ο οποίος ήταν η περαιτέρω δέσμευση των εναγομένων και κατοχύρωση του ενάγοντος, με αποκλεισμό προβολής κατ' αυτού ενστάσεως από την εργολαβική σύμβαση, β] το ότι συγχρόνως παρασχέθηκε στον ενάγοντα και ειδική και ανέκκλητη πληρεξουσιότητα προς αυτοσύμβαση η οποία λογικά διαφορετικά δεν θα παρείχετο και γ] το ότι η αυτοσύμβαση αυτή εξαρτήθηκε από τον ως άνω όρο της κατασκευής του εκ μπετόν αρμέ της οικοδομής.

Περαιτέρω καθό συνομολογείται (αντίθετος ισχυρισμός δεν υπάρχει) πριν από την κήρυξη του εργολάβου ως εκπτώτου, είχε αποπερατωθεί και ο εκ μπετόν αρμέ σκελετός της οικοδομής".

Από το περιεχόμενο των διαφευγουσών τον αναιρετικό έλεγχο ουσιαστικών αυτών παραδοχών της προσβαλλόμενης αποφάσεως προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας με σαφήνεια δέχεται, με ανέλεγκτη περί τούτου κρίση του, την ύπαρξη κενού και ασάφειας στην δήλωση των οικοπεδούχων περί εγκρίσεως του προσυμφώνου μεταξύ εργολάβου και ενάγοντος - καθού η κύρια παρέμβαση και ήδη πρώτου των αναιρεσβλήτων και παροχής στον τελευταίο της ανέκκλητης πληρεξουσιότητας ως προς την τύχη των εκ του προσυμφώνου αξιώσεων του τελευταίου ενόψει της επακολουθήσασης εκπτώσεως του εργολάβου και σε συνέπεια με την παραδοχή αυτή προέβη στην ερμηνεία της δικαιοπρακτικής δηλώσεως με βάση τις αρχές της καλής πίστεως, λαμβανομένων υπόψη και των συναλλακτικών ηθών, όπως επιτάσσουν τα άρθρα 173 και 200 ΑΚ, καταλήγοντας, με πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες, ότι οι οικοπεδούχοι παραιτήθηκαν από το δικαίωμα τους να προτείνουν κατά του ενάγοντος - καθού η παρέμβαση τις ενστάσεις τους από την εργολαβική σύμβαση και συνεπώς και εκείνη της υπαναχωρήσεως τους και παράλληλα αναδέχθηκαν σωρευτικώς την υποχρέωση του εργολάβου προς μεταβίβαση στον ήδη πρώτο των αναιρεσιβλήτων του διαμερίσματος.

Με βάση τις παραδοχές αυτές, κατ' ορθή εφαρμογή του άρθρου 477 ΑΚ, υποχρέωσε τους εναγομένους οικοπεδούχους να μεταβιβάσουν στον τελευταίο το διαμέρισμα, αίτημα που διατυπώθηκε και με την απορριφθείσα κύρια παρέμβαση του ήδη αναιρεσείοντος, θεμελιουμένου στη συνομολογηθείσα με το ..... συμβόλαιο του συμ/φου Θεσ/κης Γεωργίου Καραμάνου προσύμβαση πωλήσεως του αυτού διαμερίσματος μεταξύ αυτού και της εταιρείας "......", που ανέλαβε ως εργολάβος την αποπεράτωση της εγκαταλειφθείσης από τον κηρυχθέντα έκπτωτο εργολάβο ημιτελούς οικοδομής.

Επομένως, οι λοιποί λόγοι αναιρέσεως, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, με αναφορά στο άρθρο 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ, ευθεία και εκ πλαγίου παράβαση των άρθρων 173, 200, 410,411,477 ΑΚ, ελέγχονται ως αβάσιμοι. Συνακόλουθα αυτών πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως, με παράλληλη καταδίκη του αναιρεσείοντος στα δικαστικά έξοδα του παριστάμενου πρώτου των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσε προτάσεις, τα οποία ορίζει στο ποσό των 1800,00Ευρώ (Κ.Πολ.Δ 183)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την 118/8-4-2004 αίτηση για αναίρεση της 346/2004 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του πρώτου των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800,00)ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Ιανουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Απριλίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ