Supreme Court remands appeal regarding 2-year statute of limitations extension to full bench on public entity status.

Απόφαση 68 / 2007 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 68/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ανδρέα Μαρκάκη, Ηλία Γιαννακάκη, Αθανάσιο Θεμέλη, Μάριο-Φώτιο Χατζηπανταζή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Οκτωβρίου 2006, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανωνύμου Εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." ("Ο.Σ.Ε. ΑΕ"), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Ανδρέα Ζαχόπουλο και Αρτεμισία Κομπάρου. Του αναιρεσίβλητου: ....., ο οποίος παραστάθηκε με τη δικηγόρο του Παναγιώτα Παπαδήμου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12/10/2001 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Δράμας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 47/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 58/2005 οριστική του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23/6/2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ανδρέας Μαρκάκης, ανέγνωσε την από 13/10/2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου και την απόρριψη των λοιπών λόγων της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσείουσας ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια του αναιρεσίβλητου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 90 παρ. 3 του Ν. 2362/1993 περί Δημοσίου Λογιστικού κ.λ.π., που ισχύει κατ΄ άρθρο 119 αυτού από 1.1.1996, ο χρόνος παραγραφής των αξιώσεων των υπαλλήλων του Δημοσίου, πολιτικών ή στρατιωτικών, που συνδέονται με αυτό με σχέση δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, που αφορούν αποδοχές ή άλλες κάθε φύσης απολαυές αυτών ή αποζημιώσεις, έστω και αν βασίζονται σε παρανομία των οργάνων του Δημοσίου ή στις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού διατάξεις, παραγράφονται μετά διετία από της γενέσεώς τους.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 του Ν.Δ. 4/4.9.1935 περί διοικήσεως των Σιδηροδρόμων του Ελληνικού Κράτους κ.λ.π., η οποία διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά τον Α.Ν. 392/1968, οι ΣΕΚ απολαμβάνουν ως προς τις αστικές τους σχέσεις όλων των προνομίων του Δημοσίου (δικαστικών κ.λ.π.) εφαρμόζονται δε και σ΄ αυτούς οι περί παραγραφής διατάξεις των κατά του Δημοσίου απαιτήσεων.

Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Ν.Δ. 674/1970 "περί ιδρύσεως Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος" ο ΟΣΕ από της ισχύος ατού, απολαμβάνει κατά πλήρες και αποκλειστικό δικαίωμα την ευθύνη και αρμοδιότητα των συγκοινωνιακών και μεταφορικών υπηρεσιών που ήδη διεξάγονται και παρέχονται από το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους (Σ.Ε.Κ.), οι υπηρεσίες δε αυτές "μεθ΄ όλων των συμπαραμαρτούντων δικαιωμάτων, υποχρεώσεων, προνομίων και καθηκόντων των Σ.Ε.Κ.

περιέχονται αυτοδικαίως και άνευ οιασδήποτε μεταβολής εις το Ελληνικόν Δημόσιον, μεταβιβαζόμενα αυτοδικαίως δυνάμει του παρόντος εις τον Ο.Σ.Ε. όστις διαδέχεται ούτω τους Σ.Ε.Κ. ως καθολικός αυτών διάδοχος". Επομένως, σύμφωνα με τις τελευταίες δύο διατάξεις έχει εφαρμογή και επί του Ο.Σ.Ε. ο οποίος κατά τα άρθρα 1 και 2 του Ν.Δ. 674/1970 αποτελεί νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου που λειτουργεί με τη μορφή της ανώνυμης εταιρείας, η διάταξη του άρθρου 90 παρ. 3 του ν. 2362/1995 και άρα υπόκεινται σε διετή παραγραφή μισθολογικές αξιώσεις εργαζομένων σ΄ αυτόν (Ο.Σ.Ε.) που γεννήθηκαν από 1.1.1996 και εφεξής, ακόμη και αν βασίζονται σε παρανομία των οργάνων του.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος, οι ΄Ελληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου. Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται όχι μόνον η ισότητα των Ελλήνων πολιτών έναντι του νόμου αλλά και η ισότητα του νόμου έναντι αυτών, με την έννοιαν ότι ο νομοθέτης κατά τη ρύθμιση ουσιωδώς ομοίων πραγμάτων, σχέσεων ή καταστάσεων και κατηγοριών προσώπων δεν μπορεί να νομοθετεί κατά διαφορετικό τρόπο, εισάγοντας εξαιρέσεις και κάνοντας διακρίσεις, εκτός αν η διαφορετική ρύθμιση δεν είναι αυθαίρετη, αλλά επιβάλλεται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος, η συνδρομή των οποίων υπόκειται στον έλεγχο των δικαστηρίων.

Ενόψει της άνω συνταγματικής διάταξης η επέκταση επί του Ο.Σ.Ε. που έχει τα παραπάνω χαρακτηριστικά, της διάταξης του άρθρου 90 παρ. 3 του Ν. 2362 /1995, την οποία συνεπάγεται η εφαρμογή των άρθρων 2 παρ. 3 του Ν.Δ. από 4/4.9.1935 και 4 παρ. 1 του Ν.Δ. 674/1970 φαίνεται να διαταράσσει την ισοτιμία των διαδίκων χωρίς να συντρέχει αποχρών λόγος που να καθιστά ανεκτή αυτή την παρέκκλιση.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, σε σχέση με τον περί παραγραφής των ενδίκων αξιώσεων του αναιρεσιβλήτου, ισχυρισμό (και λόγο έφεσης) της αναιρεσείουσας, δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα εξής : "Ο ενάγων προσελήφθη από τον εναγόμενο ΟΣΕ στις 21.6.1963 με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου ως διοικητικός υπάλληλος, απεχώρησε δε της υπηρεσίας του λόγω συνταξιοδότησής του, την 20/5/1998 με τον βαθμό του Υποπροϊσταμένου Υπηρεσίας.

Ακολούθως, μετά την αποχώρησή του, ζήτησε με την από 10/2/1999 αγωγή του ν' αναγνωριστεί η υποχρέωση του ΟΣΕ να τον προάγει στο βαθμό του προϊσταμένου υπηρεσίας από 30/9/1995. Επί της αγωγής του αυτής εκδόθηκαν οι υπ' αριθμ. 94/2000 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Δράμας και η υπ' αριθμ. 198/2002 οριστική απόφαση του Εφετείου Θράκης που έκαναν δεκτή την αγωγή του.

Ενόψει αυτών ο ενάγων δικαιούται των διαφορών αποδοχών του που θα εισέπραττε αν είχε προαχθεί σε προϊστάμενο υπηρεσίας από 30/9/1995 μέχρι την αποχώρησή του την 20/5/1998. Όμως για τις διαφορές αυτές που αφορούν το χρονικό διάστημα από την παράλειψή του την 30/9/95 - 31/12/95, η απαίτησή του αυτή έχει υπoπέσει στη πενταετή παραγραφή του άρθρoυ 937 A.Κ..

Ειδικότερα, επειδή ο Ο.Σ.Ε. απολαμβάνει όλων των προνομίων του Δημοσίου (άρθρο 4 ν.δ. 674/1970), οι κατ' αυτού απαιτήσεις από διαφορές αποδοχών υπόκεινται σε διετή παραγραφή (άρθρο 91 παρ. 3 ν.δ. 321/1969 περί Δημοσίου Λογιστικού) αρχόμενη από τέλους του οικονομικού έτους κατά το οποίο γεννήθηκε η αξίωση και είναι δικαστικά επιδιώξιμη, ενώ αν οι απαιτήσεις αφορούν αποζημίωση από παράνομη πράξη ή παράλειψη των οργάνων του Δημοσίου, η παραγραφή είναι πενταετής (παρ. 1 του άνω ν.δ.) άρχεται δε σε κάθε περίπτωση από το τέλος του οικονομικού έτους κατά το οποίο γεννήθηκε η αξίωση και είναι δικαστικά επιδιώξιμη (άρθρο 93 του άνω ν.δ.), χωρίς ν' απαιτείται γνώση της ζημίας.

Συνεπώς από τις άνω αποδοχές που οφείλονται στην αδικοπρακτική συμπεριφορά του ΟΣΕ, έχουν υποπέσει σε παραγραφή εκείνες που αφορούν το χρονικό διάστημα 30/9/1995 - 31/12/1995, καθ' όσον η αγωγή του εργαζομένου ασκήθηκε την 12/11/2001 χωρίς να έχει διακοπεί νόμιμα ο χρόνος της παραγραφής αυτής, και τ' αντίθετα υποστηριζόμενα από τον ενάγοντα είναι αβάσιμα, όπως κατά τ' ανωτέρω, είναι απορριπτέος ο ισχυρισμός του ΟΣΕ ότι υφίσταται διετής παραγραφή, καθ' όσον πρόκειται για αξιώσεις από παράνομη συμπεριφορά και όχι αντισυμβατική".

Με τον πρώτο εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ. λόγο αναίρεσης πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για παράβαση του άρθρου 90 παρ. 3 του Ν. 2362/1995, στην οποία υπέπεσε με το να μη δεχθεί ότι οι μισθολογικές αξιώσεις του αναιρεσιβλήτου για ολόκληρο το επίδικο διάστημα υπέκυψαν στην υπό της εν λόγω διάταξης θεσπιζόμενη διετή παραγραφή.

Η κατάφαση όμως της βασιμότητας του λόγου αυτού της αναίρεσης προϋποθέτει την κρίση ότι είναι συνταγματικώς ανεκτή η επέκταση της άνω διάταξης και επί του Ο.Σ.Ε., την οποία επιβάλλουν τα άρθρα 2 παρ. 3 του Ν.Δ. από 4/4.9.1935 και 4 παρ. 1 του Ν.Δ. 674/1970. το εντεύθεν όμως ανακύπτον ζήτημα είναι γενικωτέρου ενδιαφέροντος, αφού μπορεί να οδηγήσει στην εφαρμογή νόμου αντισυνταγματικού.

Ως εκ τούτου ο προϋποθέτων ως συνταγματική την επέκταση της εφαρμογής του άρθρου 90 παρ. 3 Ν. 2362/1995 επί του ΟΣΕ, ως αν λόγος αναίρεσης, πρέπει να παραπεμφθεί στη Τακτική Ολομέλεια του Δικαστηρίου τούτου, σύμφωνα με το άρθρο 563 παρ. 2 περ. β εδ. γ ΚΠολΔ, επιφυλασσομένου του Τμήματος να αποφανθεί επί των λοιπών λόγων της αίτησης αναίρεσης μετά την απόφαση της Ολομέλειας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Παραπέμπει στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου τον πρώτο εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Δεκεμβρίου 2006. Και,

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Ιανουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ