Supreme Court allows appeal against insurance company regarding death compensation for family members of driver.

Απόφαση 689 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 689/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ανδρέα Μαρκάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Μαρτίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Σ. χήρας Χ. Κ., το γένος Θ. Κ., ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα επί της ανήλικης θυγατέρας της Α., 2. Λ. Κ. του Χ., 3. Α. Κ. του Χ., 4. Λ. συζ. Α. Κ., το γένος Σ. Α., κατοίκων ..., 5. Δ Κ. του Α., κατοίκου ... και 6. Α. Κ. του Α., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Σαράντη Τόλια.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Κ. Χ. του Δ., κατοίκου ..., 2. ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "....", που ... και εκπροσωπείται νόμιμα και 3. Ι. Π. του Β., κατοίκου .... Η 2η αναιρεσίβλητη εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευθύμιο Καραϊσκο ενώ οι 1ος και 3η αναιρεσίβλητοι δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμούς έκθ. κατάθεσης 796/2000 και 33.311/2000 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5.107/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1999/2002 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 5 Μαϊου 2005 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι πλην των 1ου και 3ης εκ των αναιρεσιβλήτων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Κυριτσάκης, ανέγνωσε την από 9 Μαρτίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της παραστάσας αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις 2262 και 2261/13.1.2006 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Γιαννιτσών Κ. Κ., που προσκομίζουν και επικαλούνται οι αναιρεσείοντες, προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας συνεδρίαση καθώς και κλήση προς συζήτηση της αίτησης , επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους πρώτο και τρίτη από τους αναιρεσιβλήτους Κ. Χ. και Ι. Π. οι οποίοι, όμως, δεν εμφανίσθηκαν, κατά την ως άνω συνεδρίαση, κατά την οποία, η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της, από το πινάκιο. Επομένως, πρέπει, σύμφωνα και με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση, που επισπεύδεται από τους αναιρεσείοντες, παρά την απουσία των εν λόγω αναιρεσιβλήτων.

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 10 του ν. ΓΠΝ/1911, 297, 300, 330 και 914 ΑΚ προκύπτει, ότι απαραίτητη προϋπόθεση της ευθύνης προς αποζημίωση σε περίπτωση συγκρούσεως οχημάτων είναι η υπαιτιότητα του οδηγού του αυτοκινήτου που προκάλεσε τη ζημία καθώς και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της πράξεως ή παραλείψεως του οδηγού και της συγκρούσεως, από την οποία προκλήθηκαν οι ζημίες.

Η ύπαρξη της υπαιτιότητας δεν αποκλείεται καταρχήν από το γεγονός, ότι στο αποτέλεσμα της συγκρούσεως των αυτοκινήτων συντέλεσε και συνυπαιτιότητα του ζημιωθέντος, εφόσον δεν διακόπτεται ο αιτιώδης σύνδεσμος. Η ύπαρξη της υπαιτιότητας ή της συνυπαιτιότητας καθώς και ο βαθμός του πταίσματος των υπαιτίων οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων δεν αναιρούνται από μόνο το γεγονός, ότι ο ένας από τους οδηγούς αυτούς παραβίασε τις διατάξεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Κ.Ο.Κ.), αφού μόνη η παραβίαση των διατάξεων τούτου από τους οδηγούς, δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος.

Αποτελεί απλώς στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως και του επελθόντος αποτελέσματος( ΑΠ 464/2003).Περαιτέρω από το άρθρο 19 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 2696/1999), που καθιερώνει υποχρεώσεις και κανόνες προς τους οποίους, πρέπει, να συμμορφώνεται ο οδηγός κάθε οχήματος, προκειμένου να αποφεύγονται κατά το δυνατόν ατυχήματα πεζών και οχημάτων, προκύπτει, ότι ο οδηγός, επιβάλλεται να έχει τον έλεγχο του οχήματός του, ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελέσει τους απαιτούμενους χειρισμούς ( άρθρ. 19 παρ. 1 ), να έχει την επιβαλλόμενη από τις περιστάσεις ταχύτητα , η οποία μπορεί να είναι και κατώτερη της προβλεπόμενης από το νόμο, κυρίως σε κατοικημένες περιοχές, έχει υποχρέωση να τη μειώνει μέχρι διακοπής της πορείας του , όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν (άρθρ. 19 παρ. 2 ) και να μειώνει την ταχύτητα του οχήματος μεταξύ άλλων, πλησίον ισόπεδων οδικών κόμβων, ανεξάρτητα αν αυτή είναι σεσημασμένη από πλευράς προτεραιότητας διέλευσης ή και σηματοδοτούμενη και γενικά σε κάθε άλλη γενική περίπτωση, που επιβάλλεται ο μετριασμός αυτός ( άρθρ. 19 παρ. 3 ).

Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.19 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν δεν προκύπτουν από το αιτιολογικό της απόφασης, τα περιστατικά εκείνα που είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή για τη συνδρομή τους που αποκλείει την εφαρμογή της καθώς και όταν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς ή αντιφατικές, όχι ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος αλλά στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγινα δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Στην προκείμενη περίπτωση, το εφετείο ανελέγκτως δέχθηκε, ότι αποκλειστικός υπαίτιος του ατυχήματος που έλαβε χώρα στις 5.7.1999 και περί ώρα 23.05 στη συμβολή της Εθνικής οδού ... με την επαρχιακή ..., ήταν ο ηλικίας 39 ετών Χ. Κ. οδηγός του υπ'αρίθ. κυκλ. ...43 ιδιωτικής χρήσεως αυτοκινήτου, ιδιοκτησίας του, ασφαλισμένου στη δεύτερη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία ...

ΑΕΕΓΑ, ο οποίος κινούμενος στην πιο πάνω επαρχιακή ..., με πρόθεση να κινηθεί αριστερά επί της εθνικής οδού στο ρεύμα πορείας προς Βέροια, επέπεσε στο εμπρόσθιο δεξιό τμήμα του κινούμενου κανονικά και με μικρή ταχύτητα, που δεν υπερέβαινε τα 50 χιλιόμετρα την ώρα, ...44 ΙΧΦ αυτοκινήτου ιδιοκτησίας της τρίτης αναιρεσίβλητης Ι.

χήρας Β. Π., ασφαλισμένου για τις ζημίες προς τρίτους στην ίδια πιο πάνω ασφαλιστική εταιρία, ... , με αποτέλεσμα το θανάσιμο τραυματισμό του ίδιου και τον τραυματισμό, επίσης, της συζύγου Σ. και των ανήλικων τέκνων τους Λεμονιάς και Α.. Την αποκλειστική υπαιτιότητα του θανόντος οδηγού, εντοπίζει η προσβαλλόμενη απόφαση, στο ότι από αμέλεια του, δεν κατέβαλε την απαιτούμενη στις συναλλαγές επιμέλεια την οποία όφειλε και μπορούσε να καταβάλει σαν κάθε μέσος, συνετός και επιμελής οδηγός και οδηγούσε το όχημα του με ιλιγγιώδη ταχύτητα, χωρίς να πραγματοποιήσει κανένα έλεγχο των κινούμενων επί της διασταυρώσεως οχημάτων, παρόλο που πλησίαζε στην προαναφερόμενη διασταύρωση, της επαρχιακής με την εθνική οδό, όπου υπήρχε η ρυθμιστική της κυκλοφορίας πινακίδα Ρ-2 (ΣΤΟΡ) καθώς και η πινακίδα αναγγελίας κινδύνου (Κ-27), σύμφωνα με την οποία οι κινούμενοι επί της επαρχιακής ..., οφείλουν να παραχωρούν προτεραιότητα στα κινούμενα επί της Εθνικής ...

οχήματα, όχι μόνο δεν διέκοψε την πορεία του αυτοκινήτου του στο ύψος αυτής, και δεν παραχώρησε, προτεραιότητα, αλλά αντίθετα ανέπτυξε ακόμα μεγαλύτερη ταχύτητα και επιχείρησε παράνομα και επικίνδυνα να διασχίσει τη διασταύρωση. 'Ότι η αμελής αυτή οδηγητική συμπεριφορά του, είχε ως αποτέλεσμα τη σφοδρή πρόσκρουση του αυτοκινήτου του με το εμπρόσθιο τμήμα του στο πλάγιο δεξιό εμπρόσθιο τμήμα του ...44 ΙΧΦ αυτοκινήτου, το οποίο ήδη είχε εισέλθει κανονικά στη διασταύρωση και έτεινε να εξέλθει αυτής. 'Ότι η κίνηση του Χ.

Κ. με ιλιγγιώδη ταχύτητα στη διασταύρωση , προέκυψε με βεβαιότητα, κατά την απόφαση, εκτός από τη σαφή και κατηγορηματική κατάθεση του αυτόπτη μάρτυρα Π. Π., ο οποίος είναι τρίτος και ξένος προς τα διάδικα μέρη και από τα αποτελέσματα της σύγκρουσης, αφού μετά από αυτή, το μεν φορτηγό αυτοκίνητο (...44 ΙΧΦ) αν και ήταν πιο βαρύ όχημα από το αυτοκίνητο του Χ.

Κ. (...43 ΙΧΕ) εκτινάχθηκε σε απόσταση 14,90 μέτρων, το δε επιβατηγό αυτοκίνητο σε απόσταση 25 μέτρων. Αντίθετα, κατά την απόφαση, δεν βαρύνει καμία υπαιτιότητα για το ατύχημα τον οδηγό του ...44 ΙΧΦ αυτοκινήτου Κ. Χ., αφού κινούνταν κανονικά, με μικρή ταχύτητα, είχε προτεραιότητα διέλευσης έναντι του αυτοκινήτου του Χ.

Κ., δέχτηκε δε το σφοδρό χτύπημα του αυτοκινήτου του τελευταίου, όταν το όχημα του είχε ήδη εισέλθει στη διασταύρωση και έτεινε να εξέλθει αυτής και δεν είχε εκ των πραγμάτων καμία δυνατότητα, για την αποφυγή του ατυχήματος ή για τη μείωση της έντασης αυτού. 'Ετσι, που έκρινε το εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, στα ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, στην ύπαρξη, δηλαδή, ή όχι συνυπαιτιότητας του πρώτου των αναιρεσιβλήτων στο επισυμβάν ατύχημα.

Ειδικότερα, επαρκώς προσδιορίζεται, τόσο η ταχύτητα του φορτηγού αυτοκινήτου , που κατά την απόφαση δεν υπερέβαινε 50 χιλιομέτρων, ως πραγματικό γεγονός, ανεξάρτητο από το αν η περιοχή ήταν ή όχι κατοικημένη , όσο και το ότι ο αναιρεσίβλητος οδηγός του φορτηγού αυτοκινήτου, δεν είχε χρονικά περιθώρια και ευχέρεια να αντιδράσει και να αποφύγει το ατύχημα ή να μειώσει την ένταση αυτού, επειδή όταν δέχθηκε το χτύπημα , είχε εισέλθει στη διασταύρωση και έτεινε να εξέλθει αυτής.

Ασάφεια, επίσης, δεν δημιουργείται από το χαρακτηρισμό της ταχύτητας ως ιλιγγιώδους, αφού αυτή συσχετίζεται με τις συνθήκες της περιοχής, σε κάθε δε περίπτωση σημειώνεται η ύπαρξη πινακίδας ΣΤΟΠ που επέβαλε την ακινητοποίηση του οχήματος προ αυτής. Περαιτέρω, ούτε και αντίφαση υπάρχει μεταξύ των παραδοχών του εφετείου ότι η ταχύτητα των συγκρουσθέντων οχημάτων ήταν ιλιγγιώδης και μικρή, αντίστοιχα, και ότι τα αυτοκίνητα μετά τη σύγκρουση κινήθηκαν προς την πορεία του Ι.Χ.Φ αυτοκινήτου, διότι η πορεία μετά τη σύγκρουση είναι συνάρτηση και άλλων παραγόντων (σημεία επαφής, βάρος οχημάτων κλπ).

Επομένως, είναι αβάσιμος και ,εντεύθεν, απορριπτέος, ο πρώτος από το άρθρ. 559 αρίθ. 19 λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση, ότι περιέχει ελλιπή, ασαφή και αντιφατική αιτιολογία.

ΙΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 6 παράγραφο 2 του ν. 489/1986, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του από το άρθρ. 2 παράγραφος 2 του Π.Δ. 264/1991, " η ασφαλιστική κάλυψη, πρέπει, να περιλαμβάνει την έναντι τρίτων αστική ευθύνη εξαιτίας θανάτωσης ή σωματικής βλάβης ή ζημιών σε πράγματα, στην οποία περιλαμβάνεται και η χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη ή ηθική βλάβη, καθώς και την αστική ευθύνη λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών έναντι των μελών της οικογένειας του ασφαλισμένου, οδηγού ή κάθε άλλου προσώπου, του οποίου η αστική ευθύνη καλύπτεται σύμφωνα με την πρώτη παράγραφο, ανεξάρτητα από δεσμό συγγενείας".

Εξ άλλου, κατά το άρθρο 7 του ίδιου ν. 486/1989, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή και αυτού , με το άρθρο 4 του πιο πάνω Π.Δ. 264/1991, "δεν θεωρούνται τρίτοι κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 2 παράγραφος 1 και του άρθρου 6 παρ. 2: α) Ο οδηγός του αυτοκινήτου που προξένησε τη ζημιά, β) κάθε πρόσωπο του οποίου η ευθύνη καλύπτεται με τη σύμβαση ασφάλισης, γ) εκείνος ο οποίος έχει καταρτίσει μετά του ασφαλιστή την ασφαλιστική σύμβαση, δ) οι νόμιμοι εκπρόσωποι νομικού προσώπου που είναι ασφαλισμένο ή εταιρίας που δεν έχει αποκτήσει νομική προσωπικότητα".

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών και ιδιαίτερα μετά την απάλειψη από την αρχική διατύπωση του άρθρ. 7, της περιπτώσεως δ' με την οποία ορίζονταν, ότι δεν θεωρούνταν τρίτοι " οι σύζυγοι των αναφερόμενων στις προηγούμενες περιπτώσεις προσώπων, όπως και οι συγγενείς αυτών εξ αίματος ή εξ αγχιστείας εφόσον κατοικούν υπό την αυτή στέγη ή διατρέφονται από αυτούς ή εφόσον μεταφέρονται με το αυτοκίνητο που προξένησε τη ζημία", προκύπτει, ότι μετά το πιο πάνω Π.Δ 264/1991 , που εκδόθηκε στα πλαίσια συμμόρφωσης προς τις διατάξεις της Οδηγίας 84/5 GEG (Ε.Ε.) της 30.12.1983 για την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών - μελών των σχετικών με την ασφάλιση της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία αυτοκινήτων οχημάτων, η σύζυγος και οι εξ αίματος και εξ αγχιστείας συγγενείς του οδηγούντος το ζημιογόνο αυτοκίνητο στο οποίο και επέβαιναν είναι τρίτοι και με την ιδιότητά τους αυτή, σε περίπτωση θανατώσεώς ή σωματικής τους βλάβης, η ασφαλιστική τους κάλυψη περιλαμβάνει και τη χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη των ιδίων ως παθόντων και ψυχική οδύνη συνεπεία του θανάτου τους , η οποία, δύναται να επιδικαστεί στην οικογένειά τους.

Από το ότι δεν επαναλήφθηκε στο δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 2 του πιο πάνω άρθρου 6, η περικοπή του πρώτου εδαφίου , ότι , δηλαδή, στην αστική ευθύνη περιλαμβάνεται και η χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, κατά περίπτωση, δεν έπεται ότι αποκλείστηκε από τα μέλη της οικογένειας του οδηγού, η δυνατότητα να επιδιώξουν να τους επιδικαστεί χρηματική ικανοποίηση, διότι τούτο θα αποτελούσε , χωρίς αποχρώντα λόγο, περιορισμό της αποζημίωσης των δικαιούχων συγγενών, τα πρόσωπα των οποίων ο νομοθέτης επιδίωξε να προστατεύσει (ΑΠ 924/2004, ΑΠ 1114/2000).

Στην προκείμενη περίπτωση, το εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του έκρινε μη νόμιμη και εντεύθεν απορριπτέα, την αγωγή σε σχέση με το επικουρικό αυτής αίτημα να επιδικαστεί στην πρώτη αναιρεσείουσα και τα ανήλικα τέκνα της που επέβαιναν του αυτοκινήτου και τραυματίστηκαν, ανεξάρτητα από την αποκλειστική υπαιτιότητα του συζύγου και πατέρα τους.

χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής τους βλάβης με την αιτιολογία, ότι οι ανωτέρω, σύζυγος και τέκνα, δεν θεωρούνται κατά νόμο τρίτοι και ως εκ τούτου δεν έχουν δικαίωμα να στραφούν εναντίον της ασφαλιστικής εταιρίας που καλύπτει το ζημιογόνο γεγονός.. 'Ετσι, που έκρινε το Εφετείο παραβίασε τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 2 και 4 Π.Δ. 264/1991 και 6 παρ. 2 και 7 του ν. 489/1976 και ,πρέπει, να γίνει δεκτός ως και κατ'ουσίαν βάσιμος ο προβαλλόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ, δεύτερος από τους λόγους της αιτήσεως αναιρέσεως, να αναιρεθεί κατά το μέρος αυτό η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συντεθεί από άλλους δικαστές.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΣ

Αναιρεί, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό, την 1999/2002 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το μέρος που αναιρέθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, στο ίδιο εφετείο, που θα συντεθεί από άλλους δικαστές και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη των δύο πρώτων αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500 ) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Μαρτίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στην Αθήνα, στις 7 Απριλίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ