Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal of third-party objection to seizure due to missing ministerial permit.

Απόφαση 687 / 2021 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 687/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου - Μωρέση, Μυρσίνη Παπαχίου - Εισηγήτρια και Ιωάννη Δουρουκλάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Οκτωβρίου 2020, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ι. Δ. του Δ., προσωρινώς διαμένοντος στη …. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Παπασωτηρίου, ο οποίος ανακάλεσε την από 8-10-2020 δήλωσή του για παράσταση με το άρθρο 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Της αναιρεσιβλήτου: Δημόσιας Επιχειρήσεως Αερίου υπό τον διακριτικό τίτλο Δ.ΕΠ.Α., η οποία εδρεύει στο Ηράκλειο Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξουσίους δικηγόρους της Ελευθέριο Τσαχάλη και Ιωάννη Οικονομόπουλο, οι οποίοι δήλωσαν στο ακροατήριο ότι παρίσταται η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "ΔΕΠΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ Α.Ε.", όπως μετονομάστηκε η "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΑΕΡΙΟΥ (Δ.ΕΠ.Α.) Α.Ε.".

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-9-2016 ανακοπή -αγωγή αποζημιώσεως του ήδη αναιρεσείοντος και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4684/2017 του ίδιου Δικαστηρίου και 5469/2019 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 2-12-2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο ήδη αναιρεσείων με την από 10-9-2016 προς το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών ανακοπή του ζήτησε να αναγνωριστεί η ακυρότητα της, εξομοιούμενης με αρνητική δήλωση, παράλειψης δήλωσης της ήδη αναιρεσίβλητης σχετικά με την ύπαρξη εις χείρας της, ως τρίτης, της κατασχεθείσης απαίτησής του έναντι της (μη διαδίκου) καθ' ης η εκτέλεση Τουρκικής Δημοκρατίας και να υποχρεωθεί να του καταβάλει το ποσό, των 10.188.075,60 ευρώ, το οποίο οφείλει σ' αυτόν η τελευταία, δυνάμει της αναφερόμενης απόφασης, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της ανακοπής μέχρι την εξόφληση.

Εκδόθηκε η υπ' αριθ. 4684/2017 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία, κατά παραδοχή ένστασης της αναιρεσίβλητης, περί ακυρότητας της επισπευδομένης αναγκαστικής εκτελέσεως, λόγω ελλείψεως της, εκ του άρθρου 923 ΚΠολΔ, προβλεπομένης αδείας του Υπουργού Δικαιοσύνης, η ανακοπή απερρίφθη. Ακολούθως, με την υπ' αριθ. 5469/2019 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών απερρίφθη η έφεση του αναιρεσείοντος. Η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, με την οποία προσβάλλεται η ανωτέρω απόφαση του Εφετείου είναι παραδεκτή (άρθρα 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) διότι ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 και 566 παρ.1 ΚΠολΔ). Πρέπει, επομένως, να ερευνηθούν οι λόγοι της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Σύμφωνα με το άρθρο 987 ΚΠολΔ, "ο τρίτος δεν έχει δικαίωμα να προσβάλει το κύρος της κατάσχεσης παρά μόνο αν το κατασχετήριο δεν περιέχει τα στοιχεία του άρθρου 983 ή δεν κοινοποιήθηκε σε εκείνον κατά του οποίου στρέφεται η εκτέλεση". Επομένως, επί κατασχέσεως στα χέρια τρίτου, ο τρίτος δικαιούται να προσβάλλει την κατάσχεση για ακυρότητα, μόνον α) όταν το κατασχετήριο δεν περιέχει τα στοιχεία που αξιώνει το άρθρο 983, ιδίως περιγραφή του εκτελεστού τίτλου και της απαιτήσεως, όπως και το ποσό για το οποίο επιβάλλεται η κατάσχεση και β) όταν το κατασχετήριο δεν κοινοποιήθηκε στον καθού η εκτέλεση.

Αντίθετα, δεν νομιμοποιείται, κατ' αρχήν, ο τρίτος να προσβάλλει την κατάσχεση για λόγους, που αφορούν στην υπόσταση και στην έκταση της κατασχεμένης απαιτήσεως. Δεν νομιμοποιείται με άλλα λόγια να προβάλλει ουσιαστικές ενστάσεις σχετικές με την υπόσταση και την έκταση της κατασχεμένης απαίτησης. Κατ' εξαίρεση επιτρέπεται στον τρίτο η προβολή ουσιαστικών ενστάσεων αν παρέχεται σ' αυτόν τέτοιο δικαίωμα από ειδική διάταξη, καθώς και αν αυτές προκύπτουν από παράβαση διατάξεων που θεσπίζονται για το δημόσιο συμφέρον ή για το δικό του συμφέρον, όπως λ.χ.

είναι το ακατάσχετο της απαιτήσεως (ΑΠ 221/1976). Είναι προφανές ότι οι ανωτέρω αιτιάσεις συνιστούν λόγους που κατά κανόνα θα μπορούσε ο καθού η εκτέλεση (και όχι τρίτος) να προβάλλει μέσω της ανακοπής κατά του κύρους της εκτελέσεως του άρθρου 933 ΚΠολΔ. Αντίθετα, ο τρίτος δεν μπορεί να προβάλλει δικονομικές ενστάσεις οι οποίες αναφέρονται στο κύρος και τις προϋποθέσεις της αναγκαστικής εκτελέσεως που ενεργείται σε βάρος του καθού η εκτέλεση, πλην αυτών που ρητά το άρθρο 987 ορίζει.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 923 ΚΠολΔ, αναγκαστική εκτέλεση κατά αλλοδαπού δημοσίου δεν μπορεί να γίνει χωρίς προηγουμένη άδεια του Υπουργού Δικαιοσύνης. Αποκλειστικός δε σκοπός της θεσπίσεως της διατάξεως αυτής είναι, κατά την προφανή έννοιά της, να παρασχεθεί στον Υπουργό Δικαιοσύνης η εξουσία εκτιμήσεως της σκοπιμότητας της επισπεύσεως αναγκαστικής εκτελέσεως κατά του αλλοδαπού δημοσίου με κριτήριο τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η λήψη των μέτρων αυτών στις ομαλές σχέσεις της Χώρας με το εν λόγω κράτος.

Χωρίς την άδεια αυτή επέρχεται ακυρότητα της εκτελέσεως ανεξαρτήτως βλάβης (159 αριθ. 1). Την ως άνω, σαφώς δικονομικού (και όχι ουσιαστικού) χαρακτήρα, ακυρότητα μόνο το αλλοδαπό δημόσιο μπορεί να επικαλεσθεί και μάλιστα αποκλειστικά με την ανακοπή του άρθρου 933 ΚΠολΔ εντός της οριζόμενης από το άρθρο 934 του ιδίου κώδικα προθεσμίας, δυνάμενο να παραιτηθεί αυτής είτε ρητώς είτε σιωπηρώς (ΑΠ 460/1962, εκδοθείσα υπό την ισχύ του ήδη καταργηθέντος, με το άρθρο 5 παρ.6 ΕισΝΚΠολΔ, άρθρου 1 παρ. 1 του α.ν. 1519/1938, ομοίου περιεχομένου προς το άρθρο 923 ΚΠολΔ).

Έτσι, σε περίπτωση κατασχέσεως εις χείρας τρίτου, ενόψει του ότι η ως άνω διάταξη του άρθρου 923 ΚΠολΔ καθιερώνει όρο του παραδεκτού της εις βάρος αλλοδαπού δημοσίου εκτελέσεως και επομένως συνιστά δικονομική ένσταση, ισχύουν οι εκ των άρθρων 987 και 262 παρ. 2 ΚΠολΔ περιορισμοί των δυνάμενων να προταθούν κατά της εκτελέσεως ενστάσεις του τρίτου και επομένως ο τελευταίος δεν νομιμοποιείται να προβάλλει την έλλειψη αυτή κατά του επισπεύδοντος την εκτέλεση δανειστή, έστω και αν τέθηκε προς προστασία του δημοσίου συμφέροντος.

Τέλος, κατά το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής η ακυρότητα πρέπει να έχει λάβει χώρα ενώπιον του δικάζοντος δικαστηρίου και να χαρακτηρίζεται ως δικονομική (ΑΠ 139/2018).

Εν προκειμένω, με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, προσάπτεται στην προσβαλλομένη απόφαση, η πλημμέλεια από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, ότι εσφαλμένως η τελευταία απέρριψε τον τρίτο λόγο της από 8-2-2018 εφέσεως, με τον οποίο ο εκκαλών και ήδη αναιρεσείων παραπονέθηκε ότι εσφαλμένα πρωτοδίκως εκρίθη παραδεκτή η εκ του άρθρου 923 ΚΠολΔ ένσταση της αναιρεσίβλητης, περί ακυρότητας της επιβληθείσας εις χείρας της ως τρίτης κατασχέσεως, την οποία πρότεινε η τελευταία αμυνόμενη κατά της ένδικης εκ του άρθρου 986 ΚΠολΔ ανακοπής του κατά της αρνητικής δηλώσεως αυτής, ενώ έπρεπε να την απορρίψει ως απαράδεκτη, αιτούμενος, την παραδοχή του σχετικού λόγου της εφέσεως αυτού και την εξαφάνιση της προσβαλλομένης πρωτόδικης απόφασης.

Από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτει, ότι το Εφετείο, ερευνώντας τον τρίτο λόγο της εφέσεως του αναιρεσείοντος, δέχτηκε κατά το ενδιαφέρον την αναιρετική διαδικασία μέρος, τα ακόλουθα: "...ο εκκαλών (αναιρεσείων) με τον τρίτο λόγο της έφεσής του...ισχυρίζεται ότι η εκκαλουμένη κατ' εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου έκανε δεκτή ως βάσιμη την ένσταση της καθής η ανακοπή (αναιρεσίβλητης) περί ακυρότητας της ένδικης κατασχέσεως κατά του Τουρκικού Δημοσίου εις χείρας της ως τρίτης, κατά παραδοχή της κατ' άρθρο 923 ΚΠολΔ ενστάσεώς της, διότι την ένσταση αυτή δεν μπορούσε να την προτείνει η ίδια, αλλά μόνο το καθ' ου η εκτέλεση αλλοδαπό Δημόσιο με ανακοπή του άρθρου 933 ΚΠολΔ, εντός της προβλεπομένης από το άρθρο 934 του ιδίου κώδικα προθεσμίας.

Όμως τέτοια ανακοπή δεν έχει ασκηθεί εκ μέρους του Τουρκικού Δημοσίου, με αποτέλεσμα η μεταγενέστερη προβολή της ενστάσεως στην παρούσα δίκη να είναι απαράδεκτη κατ' άρθρο 935 του ΚΠολΔ. Ο λόγος αυτός της εφέσεως κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στην πιο πάνω μείζονα σκέψη, παραδεκτά προβλήθηκε από την καθ' ης ο ισχυρισμός περί ακυρότητας της κατασχέσεως, λόγω ελλείψεως της σχετικής αδείας του Υπουργού Δικαιοσύνης, κατ' άρθρο 923 του ΚΠολΔ, δεδομένου ότι η διάταξη αυτή τέθηκε προς προστασία του δημοσίου συμφέροντος, αφού στοχεύει στην αποφυγή διαταράξεως τόσο των διμερών όσο και των διεθνών σχέσεων της χώρας.

Ενόψει δε της θεμελιώσεως αυτοτελούς δικαιώματος της καθής προς προβολή της συγκεκριμένης ενστάσεως στην παρούσα δίκη ανακοπής του άρθρου 987 του ΚΠολΔ αυτή δεν καταλαμβάνεται από τις προθεσμίες του άρθρου 934 του ΚΠολΔ.

Συνεπώς αλυσιτελώς προβάλλεται από τον εκκαλούντα ο ισχυρισμός ότι το Τουρκικό Δημόσιο ως καθ' ου η εκτέλεση δεν έχει ασκήσει εμπρόθεσμη κατ' άρθρο 934 του ΚΠολΔ ανακοπή για ακύρωση της εκτελεστικής διαδικασίας...". Στη συνέχεια, το Εφετείο απέρριψε κατ' ουσίαν τον τρίτο λόγο της εφέσεως του αναιρεσείοντος και την έφεση στο σύνολό της επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, παρά το νόμο δεν απέρριψε ως απαράδεκτη την, εκ του άρθρου 923 ΚΠολΔ, ένσταση της αναιρεσίβλητης, περί ακυρότητας της επιβληθείσης στα χέρια της ως τρίτης (και τετάρτης) κατασχέσεως, που πρότεινε η τελευταία αμυνόμενη κατά της ένδικης εκ του άρθρου 986 ΚΠολΔ ανακοπής του αναιρεσείοντος κατά της αρνητικής της δηλώσεως. Τούτο διότι, ενόψει του ότι η διάταξη του άρθρου 923 ΚΠολΔ, έστω και αν τέθηκε προς προστασία του δημοσίου συμφέροντος, παρέχει δικονομική και όχι ουσιαστική ένσταση, την οποία μόνον το καθού η εκτέλεση αλλοδαπό δημόσιο νομιμοποιείται να προβάλλει, όχι και η αναιρεσίβλητη ως τρίτη.

Συνεπώς, ο από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ τρίτος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος. Κατά συνέπεια, πρέπει, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναίρεσης, οι οποίοι καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του κριθέντος ως βασίμου, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολό της και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από δικαστές διαφορετικούς από αυτούς που εξέδωσαν την απόφαση αυτή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως η παράγραφος αυτή ισχύει μετά την αντικατάστασή της με το άρθρ. 65 του ν. 4139/2013. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η απόδοση στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που καταβλήθηκε απ' αυτόν (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να συμψηφισθούν τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων, κατά το άρθρο 179 ΚΠολΔ, διότι η ερμηνεία του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε, ήταν ιδιαίτερα δυσχερής.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 5469/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Αθηνών, συγκροτούμενο από διαφορετικούς, από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση, δικαστές.

Διατάσσει την απόδοση στον αναιρεσείοντα του παραβόλου, που αυτός κατέθεσε για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης.

Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 24 Μαρτίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, 1η Ιουνίου 2021.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ