Supreme Court allows appeal against appeal dismissal due to inadmissibility ruling violating statutory procedural requirements.

Απόφαση 687 / 2019 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 687/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Ντάντου, Μαρία Τζανακάκη, Αντώνιο Τσαλαπόρτα και Κωνσταντίνο Παναρίτη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Α. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Σπυρόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Γ. Γ. του Ν., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο και 2) ανώνυμης εταιρίας γενικών ασφαλίσεων με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Καραγκούνη, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ανακαλεί την από 31-10-2018 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-6-2012 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5480/2013 μη οριστική και 23876/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1085/2015 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 17-6-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Κωνσταντίνο Παναρίτη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο ο αναιρεσείων και η 2η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος της 2ης των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του πινακίου, δεν εμφανίσθηκε και δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση η πρώτη των αναιρεσιβλήτων Γ. Γ. του Ν.. Όπως, όμως, προκύπτει από τη με αριθμό ....32Β/8-9-2017 έκθεση επίδοσης του Δικαστικού Επιμελητή στο Εφετείο Θεσσαλονίκης Α. Χ., που προσκομίζει και επικαλείται ο επισπεύδων τη συζήτηση αναιρεσείων, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού ως αρμοδίου του Δ' Πολιτικού Τμήματος και πράξη ορισμού δικασίμου την αρχικώς ορισθείσα 17-11-2017, καθώς και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο αυτή, επιδόθηκε με την επιμέλεια αυτού στην ως άνω πρώτη των αναιρεσιβλήτων. Κατά την ανωτέρω δικάσιμο η συζήτηση της υπόθεσης αναβλήθηκε από το πινάκιο (άρθρο 226 παρ. 4 ΚΠολΔ) για τη δικάσιμο που αναγράφεται στην αρχή της παρούσας απόφασης, εφόσον δε, κατά τη διάταξη του άρθρου 226 παρ. 4 του ΚΠολΔ, δεν απαιτείται κλήση του διαδίκου για εμφάνισή του κατά την ορισθείσα μετ' αναβολή δικάσιμο και η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων, η ως άνω αναιρεσίβλητη έχει νόμιμα και εμπρόθεσμα κλητευθεί από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση αναιρεσείοντα για την ως άνω δικάσιμο, οπότε εκδικάσθηκε η υπόθεση, και κατά συνέπεια η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης θα χωρήσει, κατά το άρθρο 576 παρ. 2 του ΚΠολΔ, σαν να ήταν και αυτή παρούσα.

Με την κρινόμενη από 17-6-2016 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 1085/2015 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο και τη σύμβαση ασφάλισής του (άρθρο 681Α ΚΠολΔ). Με την απόφαση αυτή απορρίφθηκε ως απαράδεκτη η από 30-5-2014 έφεση του ενάγοντος - αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθμ. 23876/2013 οριστικής αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, ως στρεφομένη, κατά τις παραδοχές της αναιρεσιβαλλομένης, κατά εν μέρει οριστικής απόφασης.

Με την ως άνω πρωτόδικη απόφαση είχε απορριφθεί ως αβάσιμη (γιατί κρίθηκε με αυτή ότι αποκλειστικά υπαίτιος της ένδικης σύγκρουσης και των ζημιογόνων αποτελεσμάτων της είναι ο ενάγων - αναιρεσείων) η από 19-6-2012 (αριθμ. καταθ. 19981/2012) αγωγή του αναιρεσείοντος, με αίτημα να υποχρεωθούν οι εναγόμενες - αναιρεσίβλητες, η πρώτη ως κυρία και οδηγός του ζημιογόνου αυτοκινήτου και η δεύτερη ως η ασφαλιστική εταιρεία που είχε ασφαλίσει την έναντι τρίτων ευθύνη της πρώτης από τη λειτουργία του ως άνω αυτοκινήτου, να του καταβάλουν το ποσό των 77.772,65 ευρώ, για αποκατάσταση της θετικής και αποθετικής ζημίας του, καθώς και για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, που υπέστη κατά το ένδικο τροχαίο ατύχημα, για την πρόκληση του οποίου αποκλειστικά υπαίτια είναι, κατά τους αγωγικούς ισχυρισμούς, η πρώτη εναγομένη.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τους λόγους αυτής.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 309 εδ. α' και β' ΚΠολΔ, οι αποφάσεις που αποφαίνονται οριστικά σε κύρια ή παρεμπιπτουσα αίτηση δεν μπορούν μετά τη δημοσίευσή τους να ανακαλούνται από το δικαστήριο που τις εξέδωσε. Όσες δεν κρίνουν οριστικά μπορούν είτε αυτεπαγγέλτως είτε με πρόταση κάποιου διαδίκου που υποβάλλεται μόνο στη διάρκεια της συζήτησης της υπόθεσης και όχι αυτοτελώς, να ανακληθούν σε κάθε στάση της δίκης από το δικαστήριο που την εξέδωσε εωσότου εκδοθεί οριστική απόφαση.

Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής οριστική είναι η απόφαση που δέχεται ή απορρίπτει ολικά ή μερικά την αίτηση παροχής έννομης προστασίας, περιέχουσα διάγνωση ως προς όλα τα επίπεδα της δικαστικής κρίσης και απεκδύουν έτσι το δικαστήριο από κάθε περαιτέρω εξουσία σε σχέση με την εν λόγω αίτηση (ΑΠ 2008/2009, ΑΠ 1821/2008).

Μη οριστική είναι η απόφαση που επιφυλάσσεται να αποφανθεί για την ουσία ανεξάρτητα από την παραδοχή της συνδρομής των διαδικαστικών προϋποθέσεων του νόμω βασίμου της αγωγής. Δεν αποκλείεται πάντως η απόφαση να είναι εν μέρει οριστική, όπως λ.χ. όταν δέχεται ή απορρίπτει ένα από τα περισσότερα αιτήματα της αγωγής και διατάζει αποδείξεις για τα λοιπά ή κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση για κάποιο από αυτά.

Οι μη οριστικές αποφάσεις μπορούν να ανακληθούν από το δικαστήριο που τις εξέδωσε σε κάθε στάση της δίκης, είτε αυτεπαγγέλτως, είτε με πρόταση κάποιου διαδίκου, η ανάκληση δε μπορεί να είναι και σιωπηρή, με την οριστική εκδίκαση της υπόθεσης, χωρίς ειδική αναφορά ή αιτιολόγηση της απόφασης αυτής (ΑΠ 1708/2014, ΑΠ 677/1988, ΑΠ 687/1985).

Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 513 παρ. 1β', εδαφ. α' ΚΠολΔ, κατά την οποία η έφεση συγχωρείται μόνον κατά των οριστικών αποφάσεων του πρώτου βαθμού, οι οποίες περατώνουν όλη τη δίκη ή μόνο τη δίκη για την αγωγή ή την ανταγωγή, σε συνδυασμό με τις ως άνω διατάξεις του άρθρου 309 του ΚΠολΔ, συνάγεται ότι σε έφεση υπόκεινται μόνο οι οριστικές αποφάσεις των πρωτοβαθμίων δικαστηρίων που περατώνουν τη δίκη ως προς την κύρια ή παρεμπίπτουσα αίτηση, ενώ η εν μέρει οριστική απόφαση δεν υπόκειται σε έφεση, ούτε ως προς τις διατάξεις της, με τις οποίες αποφαίνεται οριστικά ως προς ορισμένα κονδύλια της αγωγής.

Στην προκειμένη περίπτωση από την επιτρεπτή, σύμφωνα με το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτει ότι με την από 19-6-2012 αγωγή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης ο ενάγων - αναιρεσείων ισχυρίσθηκε ότι η πρώτη των εναγομένων - αναιρεσιβλήτων, οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ...66 ΙΧΕ αυτοκίνητό της, που ήταν ασφαλισμένο για τις ζημίες σε τρίτους από τη λειτουργία του στη δεύτερη των εναγομένων (ήδη δεύτερη των αναιρεσιβλήτων), προκάλεσε από υπαιτιότητά της τη σύγκρουση του ως άνω αυτοκινήτου με τη με αριθμό κυκλοφορίας ...44 δίκυκλη μοτοσυκλέτα του, που έγινε κάτω από τις αναφερόμενες στην αγωγή συνθήκες και κατά την οποία υπέστη εκτεταμένες φθορές και βλάβες η μοτοσυκλέτα του και ο ίδιος τραυματίσθηκε σοβαρά.

Ζήτησε δε να υποχρεωθούν οι εναγόμενες, εις ολόκληρο η καθεμία, να του καταβάλουν α) το ποσό των 1.000 ευρώ ως αποζημίωση για την καταστροφή της μοτοσυκλέτας, β) το ποσό των 514 ευρώ για την καταστροφή των προσωπικών του αντικειμένων, γ) το ποσό των 9.400 ευρώ για τη χρησιμοποίηση υποκατάστατης δύναμης ως νοσοκόμας, δ) το ποσό των 840 ευρώ για τη λήψη βελτιωμένης διατροφής, ε) το ποσό των 5.511 ευρώ για διαφυγόντα εισοδήματα από την εργασία του, για χρονικό διάστημα 165 ημερών, στ) το ποσό των 10.507,65 ευρώ για διαφυγόντα εισοδήματα από την εργασία, που με την κανονική πορεία των πραγμάτων, θα ελάμβανε το χρονικό διάστημα από 1-7-2011 έως 30-6-2012 και να αναγνωρισθεί η υποχρέωση των εναγομένων να του καταβάλουν το ποσό των 50.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 5480/2013 μη οριστική απόφαση του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, με την οποία, αφού κρίθηκε νόμιμη η αγωγή, πλην του κονδυλίου των 514 ευρώ για την καταστροφή των προσωπικών ειδών του ενάγοντος, κρίθηκε ότι πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση για τα κονδύλια των διαφυγόντων εισοδημάτων, λόγω μη επιδόσεως αντιγράφου της αγωγής στην αρμόδια Δ.Ο.Υ, χωρίς να περιληφθεί σχετική διάταξη στο διατακτικό της απόφασης, και ότι πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω κατ' ουσία η αγωγή, κατά το μέρος που κρίθηκε νόμιμη, ακολούθως δε ανέβαλε την έκδοση οριστικής απόφασης και διέταξε την επανάληψη της συζήτησης προκειμένου να προσκομισθεί έγγραφο της αρμόδιας Υπηρεσίας σχετικά με τις ενδείξεις των φωτεινών σηματοδοτών, που βρίσκονται στη διασταύρωση που έλαβε χώρα το επίδικο τροχαίο ατύχημα.

Στη συνέχεια με την υπ' αριθμ. ....373/2013 κλήση του ο ενάγων - αναιρεσείων επανέφερε προς συζήτηση την αγωγή του ενώπιον του ιδίου ως άνω Δικαστηρίου, προσκομίζοντας και το ανωτέρω έγγραφο, χωρίς όμως να προσκομίσει σχετική έκθεση επίδοσης από την οποία να προκύπτει ότι αντίγραφο της αγωγής επιδόθηκε στην αρμόδια ΔΟΥ.

Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο ερεύνησε την υπόθεση και εξέδωσε την υπ' αριθμ. 28376/2013 οριστική απόφασή του, με την οποία, χωρίς να αναφερθεί στο ζήτημα της επιδόσεως της αγωγής στη ΔΟΥ και της κηρύξεως της προηγούμενης συζήτησης ως απαράδεκτης ως προς τα κονδύλια των διαφυγόντων εισοδημάτων, έκρινε ότι ο ενάγων είναι αποκλειστικά υπαίτιος της ένδικης σύγκρουσης και των ζημιογόνων αποτελεσμάτων της.

Κατόπιν τούτου απέρριψε την αγωγή στο σύνολο της ως ουσιαστικά αβάσιμη και καταδίκασε τον ενάγοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των εναγομένων. Από τις παραδοχές αυτές προκύπτει ότι το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο ανακάλεσε σιωπηρώς την προεκδοθείσα υπ' αριθμ. 5480/2013 μη οριστική απόφασή του, με την οποία κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση της αγωγής για τα κονδύλια των διαφυγόντων εισοδημάτων, γιατί δέχθηκε εκ των πραγμάτων ότι, εφόσον ο ενάγων ουδεμία αξίωση έχει από το ένδικο τροχαίο ατύχημα, γιατί όπως έκρινε είναι αποκλειστικά υπαίτιος στην πρόκληση αυτού, είναι άσκοπη και χωρίς αντικείμενο η επίδοση της αγωγής στην αρμόδια Δ.Ο.Υ.

η οποία να σημειωθεί επιδόθηκε πριν από τη συζήτηση της έφεσης. Η απόφαση αυτή, η οποία έχει το αιτιολογικό και το διατακτικό που προαναφέρθηκε, είναι οριστική, καθόσον με αυτή περατώθηκε η επί της αγωγής δίκη και το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο απεκδύθηκε από κάθε περαιτέρω εξουσία σε σχέση με την αγωγή αυτή και, επομένως, υπόκειται σε έφεση.

Κατά της εν λόγω απόφασης ο ενάγων άσκησε την από 30-5-2014 έφεσή του, η οποία συζητήθηκε στις 19-2-2015 στο Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης και εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 1085/2015 απόφαση αυτού (προσβαλλομένη), με την οποία το Εφετείο απέρριψε την έφεση ως απαράδεκτη, καθόσον, σύμφωνα με τις παραδοχές της, η εκκαλουμένη απόφαση είναι εν μέρει οριστική, δεδομένου ότι η δίκη στο Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο περατώθηκε ως προς τα λοιπά κεφάλαιά της, εκτός από εκείνα των διαφυγόντων κερδών, γιατί ως προς αυτά είχε κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση με την πρώτη με αριθμό 5480/2013 προδικαστική απόφαση του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου.

Πλην όμως μετά την έκδοση της εν λόγω μη οριστικής απόφασης, ο ενάγων επανέφερε την αγωγή του προς συζήτηση και το ως άνω Δικαστήριο, αφού ερεύνησε τις συνθήκες του ενδίκου ατυχήματος, έκρινε με την εκκαλουμένη απόφαση ότι ο ενάγων είναι αποκλειστικός υπαίτιος του ατυχήματος και των συνεπειών του και, αφού ανακάλεσε σιωπηρώς κατά τα ανωτέρω, την προεκδοθείσα μη οριστική απόφασή του, απέρριψε την αγωγή ως προς όλα τα κεφάλαιά της με την 23876/2013 απόφασή του, η οποία, όπως έχει αναφερθεί, είναι οριστική και υπόκειται σε έφεση.

Επομένως, το Εφετείο που δέχθηκε το αντίθετο και απέρριψε την έφεση ως απαράδεκτη παραβίασε τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 309 και 513 παρ. 1 περ. β' του ΚΠολΔ και ιδρύεται έτσι αληθώς ο από το άρθρο 559 αρ. 14 του ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως (κήρυξη απαραδέκτου παρά το νόμο), και όχι ο από τον αρ. 1 του άρθρ. 559 Κ.Πολ.Δ.

λόγος αναίρεσης που επικαλείται ο αναιρεσείων. Ενόψει όλων αυτών ο πρώτος λόγος της αναίρεσης από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για κήρυξη απαραδέκτου παρά το νόμο, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, παρέλκει δε η έρευνα των λοιπών λόγων αναίρεσης.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλον δικαστή εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα πρέπει να συμψηφιστούν μεταξύ των διαδίκων λόγω του δυσερμήνευτου των διατάξεων που εφαρμόσθηκαν (άρθρα 179 περ. β' και 183 του ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1085/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως.

Συμψηφίζει μεταξύ των διαδίκων τα δικαστικά έξοδα. Και

Διατάσσει να επιστραφεί στον αναιρεσείοντα το παράβολο που κατέθεσε.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10 Μαΐου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Ιουνίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ