Supreme Court allows appeal against labor court ruling on joint venture liability and procedural standing. Joint ventures without legal personality are treated as unlimited liability partnerships. Workers can sue the joint venture directly. Court remands case for retrial.

Απόφαση 680 / 2014 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 680/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη, Νικόλαο Τρούσα και Ασπασία Καρέλλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Φεβρουαρίου 2014, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Μ. του Σ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Παναγιώτη Παπανικολάου και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε.", που εδρεύει στην Κηφισιά Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεόδωρο Κριθαρά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25/4/2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2808/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3999/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 10/5/2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ασπασία Καρέλλου ανέγνωσε την από 28/11/2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της από 10/5/2013 αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 62 και 64 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ προκύπτει, ότι οι εταιρείες, οι οποίες δεν έχουν νομική προσωπικότητα, όπως είναι οι ενώσεις φυσικών ή νομικών προσώπων με πρόθεση εταιρικής συνεργασίας και ενέργεια εμπορικών πράξεων με εταιρικό σκοπό (κοινοπραξίες), μολονότι δεν είναι αυτοτελείς φορείς δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, μπορούν, κατ' εξαίρεση του κανόνα του άρθρου 62 Κ.Πολ.Δ που υπαγορεύθηκε από την ανάγκη δικονομικής διευκολύνσεως των συναλλασσομένων με την ένωση τρίτων, να είναι διάδικοι και να παρίστανται στο δικαστήριο με τα πρόσωπα που κατά το καταστατικό τις αντιπροσωπεύουν ή που διαχειρίζονται τις υποθέσεις τους. (Ολ.

Α.Π. 14 /2007). Εξ άλλου από τις διατάξεις των άρθρων 741 ΑΚ, 20 ΕΝ και 2 του Β.Δ. της 2/14-5-1835 "Περί της αρμοδιότητας των Εμποροδικείων", συνάγεται, ότι η κοινοπραξία, εφόσον δεν προκύπτει κάτι άλλο, έχει το χαρακτήρα ομόρρυθμης εταιρείας. Εάν όμως αυτή δεν υποβλήθηκε στις προβλεπόμενες από το άρθρο 42 Εμπ. Ν., για τις ομόρρυθμες εταιρίες, διατυπώσεις δημοσιότητας, λειτουργεί ως ομόρρυθμη εταιρεία "εν τοις πράγμασι" (Ολ.Α.Π. 22/1998) με όλες τις συνέπειες που απορρέουν από το γεγονός αυτό, δηλαδή εφαρμόζεται το δίκαιο της ομόρρυθμης εταιρείας σε όλη του την έκταση, ως προς τη διαχείριση της εταιρείας, την ευθύνη των εταίρων, τη λύση και τις συνέπειες αυτής. 'Ετσι ισχύει η απεριόριστη και εις ολόκληρον ευθύνη των εταίρων και ο κανόνας της ατομικής εκπροσωπήσεως, ο οποίος καθιερώνεται με τη διάταξη του άρθρου 22 ΕΝ και επομένως και τα πρόσωπα που συναποτελούν την κοινοπραξία (φυσικά ή νομικά) και όχι μόνο αυτή μπορούν να είναι διάδικοι.

Συνεπώς, νομιμοποιείται παθητικώς ο εναγόμενος πρόσωπο μέλος της κοινοπραξίας, ευθυνόμενος απεριόριστα και εις ολόκληρον ως οφειλέτης για απαίτηση που γεννήθηκε από τη δράση αυτού είτε ατομικώς είτε στο πλαίσιο της κοινοπραξίας. Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα : Δυνάμει της υπ' αριθμ. ...

πράξης συστάσεως κοινοπραξίας της συμβ/φου Αθηνών Ελένης Θεοδωρακοπούλου, που κατατέθηκε στην αρμόδια ΔΟΥ Χολαργού, οι ανώνυμες εργοληπτικές εταιρείες με την επωνυμία " ΜΕΤΩΝ Α.Ε. ", " ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε.", " Τ.Ε.Β." και " Α.Ε.Γ.Ε.Κ " συνέστησαν μεταξύ τους την κοινοπραξία με τη επωνυμία "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΕΤΩΝ - ΑΚΤΩΡ-ΤΕΒ - ΑΕΓΕΚ", με σκοπό τη συμμετοχή της στο δημόσιο μειοδοτικό διαγωνισμό για την ανάδειξη αναδόχου εκτελέσεως του έργου "Συγκοινωνιακός 'Αξονας:

Πάτρα - Αθήνα- Θεσσαλονίκη -Εύζωνοι: Οδικά και Σιδηροδρομικά 'Εργα στο Τμήμα της Κακιάς Σκάλας", που προκηρύχθηκε από το υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ και διεξήχθη στις 19/10/1998. Στον εν λόγω διαγωνισμό η ανωτέρω κοινοπραξία αναδείχθηκε στις 21/1/1999 μειοδότης του ανωτέρω έργου, ως προς το οποίο, με το άρθρο 2.2 του ανωτέρω από 20/4/1999 κοινοπρακτικού συμφωνητικού, προβλεπόταν η δυνατότητα της γεωγραφικής κατανομής του σε επιμέρους τμήματα, κατόπιν κοινής αποφάσεως των ανωτέρω μελών - εταιρειών της κοινοπραξίας για λόγους έγκαιρης περαίωσής του.

Με την από 21/6/1999 τροποποίηση του κοινοπρακτικού συμφωνητικού, η οποία κατατέθηκε στην αρμόδια ΔΟΥ Χολαργού, συμφωνήθηκε μεταξύ των ως άνω μελών της ανωτέρω αναδόχου κοινοπραξίας ο γεωγραφικός διαχωρισμός του παραπάνω αναληφθέντος έργου σε δύο τμήματα Α και Β, εκ των οποίων το μεν Α τμήμα ανέλαβαν τα μέλη - εταιρείες της αναδόχου κοινοπραξίας ΑΕΓΕΚ - ΜΕΤΩΝ, το δε τμήμα Β τα μέλη εταιρείες ΑΚΤΩΡ-Τ.Ε.Β.

Περαιτέρω, με την από 4/3/2000 τροποποίηση του κοινοπρακτικού συμφωνητικού αποφασίσθηκε μεταξύ των ως άνω μελών - εταιρειών της αναδόχου κοινοπραξίας ο περαιτέρω χωρισμός του αναληφθέντος έργου και δη ο χωρισμός του τμήματος Α σε δύο υποτμήματα Α1 και Α2, από τα οποία το μεν τμήμα Α1 ανέλαβε να εκτελέσει η εταιρεία ΑΕΓΕΚ, μέλος της αναδόχου κοινοπραξίας, το δε τμήμα Α2 θα αναλάμβανε να εκτελέσει η συσταθησόμενη κοινοπραξία μεταξύ της αναδόχου κοινοπραξίας και της εταιρείας "ΑΛΤΕ Α.Τ.Ε.".

Ακολούθως, δυνάμει του από 5/3/2000 συμφωνητικού συστάσεως κοινοπραξίας, το οποίο κατατέθηκε στην αρμόδια Δ.Ο.Υ Αμαρουσίου Αττικής, η ανωτέρω ανάδοχος κοινοπραξία με την επωνυμία "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΕΤΩΝ - ΑΚΤΩΡ-ΤΕΒ - ΑΕΓΕΚ " και η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "ΑΛΤΕ Α.Τ.Ε." συνέστησαν μεταξύ τους κοινοπραξία με την επωνυμία "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΛΤΕ - ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΕΤΩΝ - ΑΚΤΩΡ ΤΕΒ - ΑΕΓΕΚ", με σκοπό την εκτέλεση του αναφερομένου σ' αυτήν από την ανάδοχο κοινοπραξία τμήματος Α2 του ως άνω αναληφθέντος έργου και ποσοστού συμμετοχής 99% η πρώτη (ΑΛΤΕ ) και 1% η δεύτερη (ανάδοχος κοινοπραξία).

Συνεχίζει το Εφετείο, ότι στις 5/6/2000

η δεύτερη κοινοπραξία, της οποίας μέλη ετύγχαναν η προαναφερθείσα ανάδοχος κοινοπραξία και η εταιρεία " ΑΛΤΕ ΑΤΕ" και όχι οι εταιρείες "Τ.Ε.Β.", " ΑΚΤΩΡ", " ΜΕΤΩΝ " και " ΑΕΓΕΚ ", τον προσέλαβε με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου, προκειμένου να εργασθεί ως αποθηκάριος στο τμήμα προμηθειών του πιο πάνω έργου, που αυτή ανέλαβε να εκτελέσει.

Δυνάμει της επίδικης συμβάσεως ο ενάγων παρείχε στην εργοδότριά του κοινοπραξία με την επωνυμία "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΛΤΕ - ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΕΤΩΝ -ΑΚΤΩΡ - ΤΕΒ -ΑΕΓΕΚ", τις υπηρεσίες του ως αποθηκάριος από 5/6/2000 έως 30/4/2001. Σύμφωνα με τα ανωτέρω, υποκείμενο της επίδικης έννομης σχέσης στην οποία αφορούν οι ένδικες αξιώσεις του ενάγοντος είναι η εργοδότρια κοινοπραξία "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΛΤΕ - ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΕΤΩΝ- ΑΚΤΩΡ -ΤΕΒ - ΑΕΓΕΚ", η οποία είναι και φορέας των αγωγικών αξιώσεων και όχι η εναγομένη εταιρεία, η οποία όχι μόνο δεν υπήρξε εργοδότρια του ενάγοντος, αλλά ούτε και κοινοπρακτούν μέλος της εργοδότριας κοινοπραξίας και καταλήγει (το Εφετείο) ότι η εργοδότρια κοινοπραξία ναι μεν δεν έχει νομική προσωπικότητα, γιατί δεν τήρησε τις οριζόμενες από το άρθρο 42 του Εμπ.Ν.

διατυπώσεις, πλην όμως για τη διευκόλυνση των συναλλασσομένων μ' αυτήν μπορεί να είναι διάδικος και να παρίσταται στα δικαστήρια με τα πρόσωπα που την εκπροσωπούν και συνεπώς ο ενάγων έπρεπε να ενάγει την κοινοπραξία με την επωνυμία "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΛΤΕ -ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΕΤΩΝ - ΑΚΤΩΡ -ΤΕΒ -ΑΕΓΕΚ" που τον προσέλαβε και στην οποία αυτός εργάσθηκε κατά το επίδικο διάστημα και όχι την εναγομένη.

Κατ' ακολουθίαν των παραδοχών αυτών το Εφετείο επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση που δέχθηκε τα ίδια και απέρριψε την αγωγή ως παθητικά ανομιμοποίητη. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο, καθόσον, ο ενάγων είχε τη διακριτική ευχέρεια να απευθύνει την αγωγή του τόσο κατά της κοινοπραξίας με την επωνυμία "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΛΤΕ - ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΜΕΤΩΝ - ΑΚΤΩΡ-ΤΕΒ- ΑΕΓΕΚ", που κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως τον προσέλαβε, όσο και κατά νομικού προσώπου μέλους της κοινοπραξίας, όπως είναι η εναγομένη - αναιρεσίβλητη ανώνυμη εταιρεία ΑΚΤΩΡ, αφού και για τις δύο κοινοπραξίες, κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως, δεν τηρήθηκαν οι διατυπώσεις δημοσιότητας του άρθρου 42 ΕμπΝ για να λάβουν το χαρακτήρα της ομόρρυθμης εταιρείας [οπότε θα μπορούσε να περιληφθεί στο καταστατικό διάταξη με την οποία να ορίζεται ότι η εκπροσώπηση της εταιρείας θα γίνεται από περισσοτέρους, ενεργούντες χωριστά ή από κοινού] και ως εκ τούτου, τόσο η αρχικώς συσταθείσα κοινοπραξία (ανάδοχος κοινοπραξία), όσο και η μεταγενεστέρως συσταθείσα κοινοπραξία (εργοδότρια του ενάγοντος) λειτουργούν ως ομόρρυθμες εταιρείες "εν τοις πράγμασι" και κάθε νομικό πρόσωπο - μέλος της κάθε κοινοπραξίας ευθύνεται απεριόριστα και εις ολόκληρον για τις υποχρεώσεις της κοινοπραξίας και μπορεί να είναι διάδικος για απαίτηση που γεννήθηκε από τη δράση είτε της κοινοπραξίας, είτε κάθε νομικού προσώπου - μέλους της κοινοπραξίας.

Επομένως ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως, κατ' ορθή υπαγωγή από το άρθρο 559 αρ. 14 (και όχι από τον αρ. 1) του Κ.Πολ.Δ. είναι βάσιμος και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Αθηνών, του οποίου η συγκρότηση από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 583 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 3999/2011 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300 ) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 20η Μαρτίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 27η Μαρτίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ