Supreme Court dismisses appeal against co-defendants but allows it against others in joint tort case due to lack of legal interest.

Απόφαση 680 / 2007 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 680/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1΄ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Στέφανο Γαβρά, Αντιπρόεδρο, Εμμανουήλ Καλούδη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Ειρήνη Αθανασίου και Αλέξανδρο Νικάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ....., που εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ευφροσύνη Δημητρακοπούλου, η οποία δήλωσε ότι ανακαλεί την από 5-2-2007 δήλωση του άρθρου 242 § 2 Κ.Πολ.Δ και παρίσταται.

Των αναιρεσιβλήτων: .....(αναφέρονται 7 ονόματα). Οι 1ος, 2η, 3ος και 5η εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Κωνσταντίνα Ζαμπάρα - Μήτση. Οι 4ος, 6η και 7ος δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο. Στο σημείο αυτό η ως άνω δικηγόρος έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο και δήλωσε ότι ο 4ος αναιρεσίβλητος .... απεβίωσε και συνεχίζουν την βιαίως διακοπείσα δίκη οι κληρονόμοι του ....(αναφέρονται 5 ονόματα), οι οποίοι εκπροσωπούνται δια πληρεξουσίου από την ίδια.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-3-2000 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1339/2002 του ίδιου Δικαστηρίου και 8344/2003 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 8-3-2004 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Καλούδης, διάβασε την από 29-3-2006 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι πρώτος και δεύτερος και να απορριφθούν οι λοιποί λόγοι της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθεμία δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 556 και 558 του ΚΠολΔ, συνάγεται, ότι αν υπάρχει απλή ομοδικία και την αναίρεση ασκεί ο αντίδικος των ομοδίκων, η αναίρεση στρέφεται μόνο κατ' εκείνων που νίκησαν, έναντι των οποίων ο αναιρεσείων έχει έννομο συμφέρον. Στην προκείμενη περίπτωση όλοι οι αναιρεσίβλητοι άσκησαν αγωγή κατά των αναφερομένων σ' αυτήν εναγομένων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και ο αναιρεσείων, για καταβολή χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ψυχικής οδύνης, την οποία υπέστησαν από το θάνατο που συγγενούς αυτών Χ1 σε εργατικό ατύχημα που προκλήθηκε από υπαιτιότητα των εναγομένων, και η αγωγή αυτή απορρίφθηκε, με την προσβαλλόμενη απόφαση, ως προς τους ενάγοντες ...

και ... (6η και 7ο αναιρεσίβλητους). Επομένως, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, κατά το μέρος που στρέφεται κατά των παραπάνω διαδίκων -οι οποίοι συνδέονται με απλή ομοδικία με τους λοιπούς ενάγοντες- χωρίς ο αναιρεσείων να επικαλείται έννομο προς τούτο συμφέρον, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, χωρίς να επιβληθεί υπέρ αυτών δικαστική δαπάνη, αφού δεν παραστάθηκαν κατά τη συζήτηση της αναιρέσεως.

Επειδή η δίκη, μετά τη βίαιη διακοπή της με το θάνατο του 4ου από τους αναιρεσίβλητους ... στις 7-8-2003, νομίμως επαναλαμβάνεται από τους εξ αδιαθέτου κληρονόμους αυτού και συγκεκριμένα τη σύζυγό του ... και τα τέκνα του ... , ...., ... και .... . Επειδή, από το περιεχόμενο της ένδικης αγωγής προκύπτει, ότι εκτίθενται με πληρότητα και σαφήνεια σ΄ αυτή τα πραγματικά περιστατικά που απαιτούνται, κατά νόμο (άρθρ. 914 και 932 ΑΚ), για την θεμελίωση του δικαιώματος των εναγόντων-αναιρεσίβλητων να λάβουν χρηματική ικανοποίηση, λόγω ψυχικής οδύνης και ειδικότερα εκτίθενται στην αγωγή οι συνθήκες του θανατηφόρου τραυματισμού του Χ1 στο αναφερόμενο εργατικό ατύχημα και τα περιστατικά που στηρίζουν την ευθύνη του αναιρεσείοντος, ως προστήσαντος τους μηχανικούς ...

και .... , την εταιρεία "..... Ο.Ε.", τον χειριστή και οδηγό αυτής .... , καθώς και την εταιρεία "ΑΛΦΑ ΜΠΕΤΟΝ Α.Β.Ε.Τ.Ε.", από υπαιτιότητα των οποίων επήλθε το εν λόγω ατύχημα. Επομένως η αγωγή περιείχε τα απαιτούμενα, κατά το άρθρο 216 παρ.1 του ΚΠολΔ, στοιχεία και ο τέταρτος λόγος της αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ. 14 του ΚΠολΔ, κατά τον οποίο το Εφετείο παρά το νόμο παράλειψε να κηρύξει άκυρο το δικόγραφο της αγωγής ως αόριστο, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Επειδή, ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ πράξεως και ζημιογόνου αποτελέσματος συνίσταται κατά τον ΑΚ (βλ. άρθρο 298 αυτού) στο ότι η πράξη είναι πρόσφορη προς παραγωγή του αποτελέσματος, δηλ. έχει την τάση κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων να επιφέρει αυτό, και - επιπλέον - ότι πράγματι στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι αυτή, που το επέφερε.

Το πρώτο ζήτημα είναι νομικό, ενώ το δεύτερο πραγματικό. Εξάλλου, από τα άρθρα 914, 932, του ΑΚ και 16 του Ν. 551/1915 προκύπτει, ότι χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη οφείλεται και επί εργατικού ατυχήματος, όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας. Οι διατάξεις του άρθρου 16 παρ. 1 του Ν. 551/1915, κατά τις οποίες ο παθών σε εργατικό ατύχημα δικαιούται να εγείρει την αγωγή του κοινού αστικού δικαίου και να ζητήσει πλήρη αποζημίωση μόνον όταν το ατύχημα μπορεί να αποδοθεί σε δόλο του εργοδότη ή των προστηθέντων του ή όταν επήλθε σε εργασία, στην οποία δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών για τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων και εξαιτίας της μη τηρήσεως των διατάξεων αυτών, αναφέρονται στην επιδίκαση αποζημιώσεως για περιουσιακή ζημία και όχι στη χρηματική ικανοποίηση, για την οποία δεν υπάρχει πρόβλεψη στον ανωτέρω νόμο και εφαρμόζονται γι' αυτό μόνο οι γενικές διατάξεις (Ολ.ΑΠ 1117/1986).

Επομένως, για να δικαιούται ο παθών σε εργατικό ατύχημα χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, αρκεί να συνετέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος και πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων από αυτόν, με την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, δηλαδή αρκεί να συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια αυτών και όχι μόνο η ειδική αμέλεια περί την τήρηση των όρων ασφαλείας του άρθρου 16 παρ. 1 του Ν. 551/1915.

Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση όταν στις αιτιολογίες, που συνιστούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: Οι ... και .... ανέθεσαν στον εναγόμενο και ήδη αναιρεσείοντα εργολάβο ... την κατασκευή πολυώροφης οικοδομής επί οικοπέδου, που βρίσκεται στη ..... . Ο αναιρεσείων, προς εκτέλεση του αναληφθέντος από την ως άνω σύμβαση έργου, ανέθεσε τη μεταφορά και άντληση μπετόν στην υπό ανέγερση οικοδομή στην εταιρεία "ΑΛΦΑ ΜΠΕΤΟΝ Α.Β.Ε.Τ.Ε.", η οποία ανέθεσε περαιτέρω τη μεταφορά αυτή στην εταιρία με την επωνυμία "....

Ο.Ε" επειδή δεν διέθετε η ίδια μπετονιέρα και αντλία. Περί ώρα 07.30 της 12-12-1997 η ... αντλία σκυροδέματος της τελευταίας αυτής εταιρείας με οδηγό-χειριστή τον .... κατέφθασε στην ανεγειρόμενη οικοδομή και, πριν αρχίσει να λειτουργεί, ο αναιρεσείων εργολάβος ... έδωσε εντολή στον εργαζόμενο μαζί του από οκταετίας τουλάχιστον και κατά συνέπεια έμπειρο, αλλά όμως ανειδίκευτο εργάτη Χ1 να κρατήσει τον λαστιχένιο σωλήνα εκχύσεως του σκυροδέματος προκειμένου να γίνει η σκυροδέτηση και στη συνέχεια η επίστρωση του δαπέδου του υπογείου ορόφου της ανεγειρόμενης οικοδομής.

Ο Χ1, χωρίς να φέρει το απαιτούμενο προστατευτικό κράνος και λαστιχένιες μπότες (άρθρα 102, 103, 114 παρ. 4 ΠΔ 1073/1981), στάθηκε κάτω από τον ιστό της αντλίας και έπιασε τον προαναφερθέντα λαστιχένιο σωλήνα, αλλά ευθύς ως ο χειριστής αυτής .... την έθεσε σε λειτουργία, έσπασε αυτή στην κλείδωση μεταξύ πρώτου και δευτέρου βραχίονα, και το τμήμα της που αποκολλήθηκε, έπεσε με δύναμη και καταπλάκωσε το Χ1 προκαλώντας σ' αυτόν βαρύτατες κακώσεις κεφαλής, θώρακος, κοιλίας και δεξιού άνω και δεξιού κάτω άκρων, εκ των οποίων κακώσεων, ως μόνης ενεργού αιτίας, επήλθε περί ώρα 10.00 της ίδιας ημέρας, ο θάνατος αυτού.

Η ως άνω αντλία σκυροδέματος που κατασκευάστηκε το έτος 1982, περιήλθε στην κυριότητα της ".... Ο.Ε" το έτος 1991, μεταχειρισμένη και επισκευασμένη στην άρθρωση που έσπασε, κατά τον χρόνο δε του ένδικου ατυχήματος ήταν μηχάνημα γηρασμένο και καταπονημένο. Το αίτιο της αποκόλλησης του ιστού της αντλίας ήταν η κόπωση του υλικού στην προαναφερθείσα δεύτερη άρθρωση, η οποία ήταν η πλέον επιβαρυμένη και αδύναμη, λόγω φυσιολογικής φθοράς από την πάροδο του χρόνου και τις ειδικές συνθήκες λειτουργίας.

Σε καμιά περίπτωση δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθεί η φθορά του υλικού από το χειριστή και το συνεργείο που προέβαινε στη συντήρησή της, δεδομένου ότι το φαινόμενο της κόπωσης αναπτύσσεται στο εσωτερικό του υλικού. Τα δύο τεμάχια του ιστού της αντλίας που έσπασαν είχαν επισκευαστεί κατά το παρελθόν και είχαν αντικατασταθεί τόσο τα εξωτερικά χαλύβδινα δακτυλίδια του κάθε αρμού, τα οποία είχαν συγκολληθεί με ηλεκτροκόλληση, όσο και τα εσωτερικά ορειχάλκινα δακτυλίδια.

Για να γίνει όμως αντιληπτή η επισκευή αυτή, η οποία ήταν εσωτερική, έπρεπε να λυθούν οι βραχίονες και οι αρθρώσεις. Η ως άνω εταιρεία "..... Ο.Ε" και ο ......, ως διαχειριστής και χειριστής του μηχανήματος, θα έπρεπε, επιδεικνύοντας την επιμέλεια του μέσου συνετού ανθρώπου, να έχουν προβεί στην αντικατάσταση των παρειών του θραυσθέντος τμήματος της πρέσας, και αν είχε γίνει η αντικατάσταση αυτή θα είχε αποτραπεί η θραύση του μηχανήματος και ο συνεπεία αυτής θανάσιμος τραυματισμός του Χ1.

Περαιτέρω, το Εφετείο, ως προς την ευθύνη του αναιρεσείοντος δέχτηκε τα ακόλουθα: Ο .... είχε αναλάβει, ως εργολάβος, με σύμβαση που είχε συνάψει με τους συνιδιοκτήτες της οικοδομής την κατασκευή της και όφειλε, με την ιδιότητα του αυτή, να καθοδηγήσει τον παθόντα Χ1 για τη λήψη των απαιτουμένων μέτρων ασφαλείας και να του χορηγήσει τα ατομικά μέσα προστασίας.

Οφειλε δηλ. να υποδείξει στον παθόντα να φορέσει το προστατευτικό κράνος και τις μπότες και να μην βρίσκεται κάτω από τον ιστό της πρέσας, όταν αυτή θα ήταν σε λειτουργία. Επιπλέον, δεν έπρεπε να είχε στείλει τον παθόντα να κρατήσει το λαστιχένιο σωλήνα εκχύσεως σκυροδέματος για να γίνει η ρίψη του μπετόν, διότι αυτός δεν ήταν χειριστής σωλήνα εκχύσεως σκυροδέματος ("λαστιχάς") αλλά ανειδίκευτος εργάτης που έργο είχε εκείνη την ημέρα τη διάστρωση του σκυροδέματος, αλλά και διότι η πρέσα λειτουργούσε με τηλεχειριστήριο που είχε ο χειριστής .... , ο οποίος και θα την κατηύθυνε με αυτό.

Αυτή δε η συγκλίνουσα αμελής συμπεριφορά των παραπάνω τετάρτου και πέμπτου των εναγομένων .... και .... , σε συνδυασμό προς την προαναφερθείσα αμελή συμπεριφορά της έκτης και του όγδοου των εναγομένων εταιρείας "..... Ο.Ε" και .... , ιδιοκτήτριας και χειριστή της πρέσας, αντίστοιχα, συνετέλεσε στην επέλευση του ένδικου ατυχήματος, δεδομένου ότι η πρέσα έσπασε, εκτινάχθηκε και έπεσε με δύναμη στον κάτω από τον ιστό της ευρισκόμενο χωρίς προστατευτικό κράνος Χ1, στον οποίο προκάλεσε, μεταξύ άλλων, και βαρύτατες κακώσεις κεφαλής.

Τέλος το Εφετείο, αναφορικά με την ένσταση συνυπαιτιότητας του παθόντος, που είχαν προβάλει ορισμένοι από τους εναγομένους, ισχυριζόμενοι ότι αυτός δεν φορούσε κράνος και μπότες, όπως είχε υποχρέωση, δέχτηκε ότι η ένσταση αυτή δεν ήταν βάσιμη, διότι δεν προέκυψε ότι ο εργολάβος είχε τέτοια εξαρτήματα, ούτε ότι τα διέθεσε στον εργαζόμενο και εκείνος δεν τα χρησιμοποίησε και ότι, σε κάθε περίπτωση, από το περιεχόμενο της εκθέσεως νεκροψίας-νεκροτομίας του ιατροδικαστή Αθηνών ....

προέκυψε, ότι ο παθών υπέστη βαρύτατες κακώσεις όχι μόνο στην κεφαλή αλλά και στο θώρακα και στην κοιλιά, όπως κατάγματα πλευρών δεξιού ημιθωρακίου, θλάσεις και διασχίσεις του δεξιού πνεύμονος, ρήξη σπληνός και πολλαπλές ρήξεις του ήπατος, οι οποίες δεν θα είχαν αποτραπεί και αν ακόμη φορούσε κράνος και μπότες.

Κατόπιν αυτών το Εφετείο εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, η οποία είχε απορρίψει ως προς τον αναιρεσείοντα την περί καταβολής χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ψυχικής οδύνης, ένδικη αγωγή, την οποία δέχτηκε ακολούθως εν μέρει και ως προς αυτόν. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο, καθόσον αφορά στο πρόσφορο της αιτίας προς παραγωγή του αποτελέσματος, κατά τους βάσιμους, από το άρθρο 559 αριθ.19 του ΚΠολΔ, πρώτο και δεύτερο λόγους της αναιρέσεως, αφού δέχεται ότι α) η δοθείσα προς το Χ1 εντολή "να κρατήσει το λαστιχένιο σωλήνα εκχύσεως σκυροδέματος", και β) η παράλειψη του αναιρεσείοντος να υποδείξει στον ως άνω εργαζόμενο να φορέσει το προστατευτικό κράνος και τις μπότες μπορούσαν γενικώς κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων να προκαλέσουν ατύχημα, όπως το ένδικο, μολονότι δέχεται, επίσης, ότι α) ο εργαζόμενος ήταν έμπειρος εργάτης, β) ότι σε καμιά περίπτωση δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθεί η φθορά του υλικού από το οποίο είχε κατασκευαστεί η αντλία, τόσο από το χειριστή όσο και από το συνεργείο που προέβαινε στη συντήρησή της, και γ) ότι ο παθών υπέστη βαρύτατες κακώσεις όχι μόνο στην κεφαλή αλλά και στο θώρακα και στην κοιλιά, όπως κατάγματα πλευρών δεξιού ημιθωρακίου, θλάσεις και διασχίσεις του δεξιού πνεύμονος, ρήξη σπληνός και πολλαπλές ρήξεις του ήπατος, οι οποίες δεν θα είχαν αποτραπεί και αν ακόμη φορούσε κράνος και μπότες.

Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο με άλλη σύνθεση (άρθρ.580 παρ.3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Aπορρίπτει την από 8-3-2004 αίτηση περί αναιρέσεως της υπ' αριθ. 8.344/2003 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, καθόσον στρέφεται κατά των 6ης και 7ου αναιρεσιβλήτων ... και ..... .

Αναιρεί την ως άνω απόφαση, καθόσον αφορά τους λοιπούς αναιρεσιβλήτους.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους 1ο, 2η, 3ο, 4ο και 5η αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατό (1100) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 26 Φεβρουαρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στην Αθήνα, στις 28 Μαρτίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ