Supreme Court dismisses State's appeal, reducing compensation for unauthorized beach use to 17,000 euros.

Απόφαση 67 / 2012 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 67/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Πατινίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη και Νικόλαο Τρούσα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 8 Νοεμβρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Παναγιώτη Παππά, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΗΛΙΟΣ Α.Ε." (Ξενοδοχεία Ελούντα Μπητς και Ελούντα Μπέι), που εδρεύει στην Ελούντα Λασιθίου Κρήτης και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αικατερίνη Σωτηροπούλου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22/4/2003 ανακοπή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λασιθίου.

Εκδόθηκε η 395/2004 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 24/4/2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Μουστάκας ανέγνωσε την από 27/10/2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της ένδικης αιτήσεως.

Η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 115 παρ. 1 και 2 του από 11/12-11-1929 Π. Διατάγματος "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων", το οποίο εκδόθηκε κατ` εξουσιοδότηση του άρθρου 2 ν. 4266/1929 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 ν.5895/1933 όπως περαιτέρω τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τα άρθρα 20 α.ν. 1540/1938, 19 α.ν. 1919/1939, 2 α.ν. 1925/1951 και 5 παρ.4 α.ν. 263/1968, σε βάρος εκείνων που χωρίς συμβατική σχέση καρπώνονται ή κάνουν χρήση δημοσίων κτημάτων , στους οποίους περιλαμβάνεται και ο αιγιαλός (άρθρα 968 και 969 Α.Κ.), βεβαιώνεται αποζημίωση για το χρονικό διάστημα που έκαναν χρήση (παρ.1).

Η αποζημίωση αυτή ορίζεται "κατά την κρίση αγαθού ανδρός", ήτοι εύλογη, με πρωτόκολλο του αρμοδίου Οικονομικού Εφόρου και ήδη της Κτηματικής Υπηρεσίας (άρθρο 9 παρ. 1 εδ. β' και 4 Π.Δ. 551/1998), το οποίο κοινοποιείται σε αυτόν που καρπώνεται ή χρησιμοποιεί το ακίνητο. Εντός μηνός δικαιούται αυτός να ασκήσεις ανακοπή ενώπιον του Ειρηνοδίκη ή του προέδρου Πρωτοδικών, αναλόγως του ποσού της αποζημίωσης, οι οποίοι, κρίνοντες εκ των ενόντων, ακυρώνουν ή επικυρώνουν το πρωτόκολλο ή περιορίζουν την αποζημίωση.

Κατά της αποφάσεως αυτής ουδέν ένδικο μέσο επιτρέπεται. Αν όμως αμφισβητείται με την ανακοπή το δικαίωμα του Δημοσίου, η απόφαση του Ειρηνοδίκη ή του προέδρου ουδεμία ασκεί επιρροή στη δίκη για το δικαίωμα, η οποία ήθελε κινηθεί ενώπιον του αρμόδιου Δικαστηρίου. Το πρωτόκολλο αποζημίωσης εφόσον δεν ανακοπεί εμπροθέσμως ή εφόσον επικυρωθεί ή τροποποιηθεί, αποτελεί τίτλο διοικητικής εκτέλεσης κατά το νόμο περί εισπράξεως δημοσίων εσόδων κατά της οποίας ουδεμία ανακοπή χωρεί από τις διατάξεις του νόμου αυτού (παρ.2).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 3 παρ.1 και 2 Εισ.Ν.ΚΠολΔ στις περιπτώσεις που ειδικοί νόμοι παραπέμπουν σε διατάξεις οι οποίες καταργούνται με το νόμο αυτό, από την εισαγωγή του ΚΠολΔ εφαρμόζονται οι αντίστοιχες διατάξεις του, ενώ στις περιπτώσεις που διατάξεις του Αστικού κώδικα ή άλλου νόμου παραπέμπουν στην αρμοδιότητα και στην επ' αναφορά διαδικασία γενικά του προέδρου πρωτοδικών, από την εισαγωγή του ΚΠολΔ είναι αρμόδιο το Μονομελές Πρωτοδικείο, δικάζοντας κατά τη διαδικασία των άρθρων 686 επ.

ΚΠολΔ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά. Από τις ως άνω διατάξεις, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 1 εδ.ε' και στ' και 4 Εισ.Ν. ΚΠολΔ, κατά τις οποίες καταργούνται όλες οι διατάξεις που αφορούν θέματα που ρυθμίζει ο ΚΠολΔ, εφόσον δεν συμβιβάζονται με τις διατάξεις αυτού ή καθιερώνουν ειδικές διαδικασίες ή ειδικούς κανόνες για ορισμένες κατηγορίες υποθέσεων προκύπτει ότι από την εισαγωγή του ΚΠολΔ αρμόδιο καθ' ύλην δικαστήριο για την εκδίκαση των ως άνω διαφορών από τη βεβαίωση με πρωτόκολλο της αποζημίωσης που οφείλει στο Δημόσιο εκείνος ο οποίος καρπώνεται ή κάνει χρήση αυθαίρετα δημοσίου κτήματος, είναι το Μονομελές Πρωτοδικείο, δικάζοντας κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, κατ' άρθρα 682 επ.

ΚΠολΔ, στα πλαίσια της οποίας, αντίστοιχης προς την ως άνω εκ των ενόντων διαδικασία του άρθρου 115 Π.Δ. τη 11/12.11.1929, προς ταχεία και ολιγοδάπανη εκδίκαση των διαφορών αυτών, αρκεί η πιθανολόγηση των ισχυρισμών, κατ' άρθρο 690 παρ.1 ΚΠολΔ εφόσον τούτο δεν αποκλείεται στη συγκεκριμένη περίπτωση από άλλη διάταξη νόμου.

Η απόφαση αυτή υπόκειται στα ένδικα μέσα της έφεσης και της αναίρεσης, χωρίς εμπόδιο από τη διάταξη του άρθρου 699 του ίδιου Κώδικα, αφού δεν πρόκειται στην περίπτωση αυτή για λήψη ασφαλιστικού μέτρου, αλλά για παροχή οριστικής δικαστικής προστασίας, απλώς δε , για την ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης και λόγω της φύσεως των σχετικών υποέσεων, η εκδίκασή τους γίνεται κατά την διαδικασία των άρθρων 686 επ.

Κ.Πολ. Δικ. (Ολ.Α.Π. 21 και 22/2002, 754/1986). Από τα ανωτέρω, εξάλλου, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 561 Α.Κ., προκύπτει μεν ότι ο προσδιορισμός του ύψους της ως άνω αποζημίωσης, ως ανήκων στην ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, δεν υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο, ως κρίση περί τα πράγματα, όμως η απόφαση ελέγχεται αναιρετικά, αν έχει υποπέσει στην από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ.

πλημμέλεια. Αν δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία δέχεται το δικαστήριο ως αποδειχθέντα δεν είναι επαρκή, για να στηρίξουν το διατακτικό της απόφασης. Ειδικότερα ο λόγος αναιρέσεως της απόφασης, λόγω ελλείψεως νόμιμης βάσης, κατά το άρθρο 559 αριθ.19 ΚΠολΔ, ιδρύεται όταν από το αιτιολογικό της δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση περί της συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων για την εφαρμογή της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή της μη συνδρομής των όρων αυτών που αποκλείει την εφαρμογή της, όπως και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα, δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός όταν η αντίστοιχη έλλειψη, αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια αφορά στην ανάλυση, στάθμιση, αξιολόγηση και γενικότερα στην εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη, αρκεί δε ότι το πόρισμα του δικαστηρίου το οποίο έχει εξαχθεί από αυτές, εκτίθεται με σαφήνεια.

Στην προκειμένη περίπτωση το Μονομελές Πρωτοδικείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ως αποδειχθέντα τα εξής:

"Στις 14-4-03 επιδόθηκε στην ανακόπτουσα το με αριθ.8/17-3-03 επιδόθηκε στην ανακόπτουσα το με αριθ. 8/17-3-2003 πρωτόκολλο καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης δημοσίου κτήματος (αιγιαλού), το οποίο εκδόθηκε εις βάρος της στις 17-3-2003 από την προϊσταμένη της Κτηματικής Υπηρεσίας Λασιθίου, με το οποίο καθορίστηκε αποζημίωση υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, για το χρονικό διάστημα από 1-4-2002 μέχρι 31-10-2002, συνολικού ύψους 72.658 ΕΥΡΩ, για αυθαίρετη χρήση από την ανακόπτουσα δημοσίου κτήματος και ειδικότερα αιγιαλού με την κατασκευή έργων, συνολικής εκτάσεως 7.191 τ.

μ. και ειδικότερα αιγιαλού και παραλίας στην περιοχή "..." Αγίου Νικολάου - Λασιθίου, όπως ο χώρος αυτός αποτυπώνεται στο από 20-5-2002 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου - μηχανικού Κ. Σ. (μάρτυρα ανταποδείξεως), που συνοδεύει στο προσβαλλόμενο πρωτόκολλο. Στους παραπάνω χώρους αιγιαλού και παραλίας είναι εγκατεστημένες διάφορες μόνιμες εγκαταστάσεις της ανακόπτουσας, οι οποίες κατά το χρόνο εκδόσεως του ανακοπτομένου πρωτοκόλλου χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά από την ανακόπτουσα ξενοδοχειακή εταιρία, η οποία έχει ως αντικείμενο την εκμετάλλευση ξενοδοχείων και στα πλαίσια της δραστηριότητας της αυτής χρησιμοποιεί τους προαναφερθέντες Χώρους.

Ειδικότερα, η ανακόπτουσα είναι ιδιοκτήτρια των ξενοδοχείων "ΕΛΟΥΝΤΑ ΜΠΗΤΣ" και "ΕΛΟΥΝΤΑ ΜΠΕΙ", που βρίσκονται στην παραλία της Ελούντας της κτηματικής περιφέρειας Δήμου Αγίου Νικολάου, στον οποίο, δυνάμει της με αριθ. πρωτ.1037970/3563/Β001/21-4-1999 απόφασης του Υπουργού Οικονομικών παραχωρήθηκε η απλή χρήση των υπαγομένων στα διοικητικά του όρια κοινοχρήστων χώρων αιγιαλού.

Ακολούθως ο Δήμος Αγίου Νικολάου παραχώρησε στην ανακόπτουσα το δικαίωμα απλής χρήσης του αιγιαλού, που βρίσκεται μπροστά από τα εν λόγω ξενοδοχεία της, υπό τον όρο να μην αναιρείται ο κοινόχρηστος χαρακτήρας του αιγιαλού και η ελεύθερη προσπέλαση του κοινού σ' αυτόν, να μην επιτρέπεται η περίφραξη του αιγιαλού και λειτουργία μονίμων εγκαταστάσεων.

Το μίσθωμα καθορίστηκε με βάση την με αριθ. Δ100/1137/Π.Ε./π.Ο.Π.53/7-1985 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και καταβάλλεται κατ' έτος από την ανακόπτουσα στο Δήμο Αγίου Νικολάου. Πλην , όμως, η ανακόπτουσα έχει εκτελέσει μέσα στη ζώνη του αιγιαλού, διάφορες οικοδομικές εργασίες, χωρίς την άδεια των αρμοδίων αρχών και όπως αυτές αναφέρονται λεπτομερώς στην από 20-5-2002 έκθεση αυτοψίας, που συνέταξε ο τοπογράφος- μηχανικός Κ.

Σ., τόσο μπροστά από το ξενοδοχείο "ΕΛΟΥΝΤΑ ΜΠΗΤΣ", όσο και μπροστά από το ξενοδοχείο "ΕΛΟΥΝΤΑ ΜΠΕΙ". Ειδικότερα, κατασκευάστηκαν αυθαίρετα στον αιγιαλό πλακοστρώσεις και ξύλινες κατασκευές επιφάνειας 6.230 τ.μ., τμήματα κτιρίων, βεραντών και πισίνας επιφάνειας 110 τ.μ., λιμενίσκος και προβλήτα μέσα στη θάλασσα επιφάνειας 650 τ.μ.

και υπαίθριο BAR με κυκλικό χώρο επιφάνειας 201 τ.μ. Έτσι, η συνολική έκταση των αυθαιρέτων κατασκευών, που έχουν γίνει από την ανακόπτουσα ανέρχεται σε 7.191 τ.μ. (βλ. και την από 20-5-2002 έκθεση αυτοψίας του τοπογράφου - μηχανικού της Κτηματικής Υπηρεσίας Λασιθίου και μάρτυρα ανταποδείξεως Κ. Σ.). Οι εν λόγω κατασκευές χαρακτηρίζονται ως αυθαίρετες, διότι, όπως προαναφέρθηκε, δεν έγιναν ύστερα από προηγούμενη άδεια των αρμοδίων αρχών (βλ.

αρθρ. 12 Α.Ν. 2344/1940, που προβλέπει έκδοση απόφασης του υπουργού Οικονομικών μετά γνώμη του ΓΕΝ) και με αυτές έχει επέλθει αλλοίωση του αιγιαλού και αναιρείται ο κοινόχρηστος χαρακτήρας του. Επομένως, οι περί του αντιθέτου λόγοι της ανακοπής ελέγχονται ως αβάσιμοι.

Συνεπώς, ορθά επιβλήθηκε αποζημίωση εις βάρος της ανακόπτουσας με το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο για την αυθαίρετη χρήση του αιγιαλού, εφόσον από την αυθαίρετη αυτή χρήση η ανακόπτουσα καθίσταται αδικαιολογήτως πλουσιότερη, διότι εξοικονομεί δαπάνη, που θα κατέβαλλε ως μίσθωμα σε τρίτο εκμισθωτή της, για τη χρησιμοποίηση της έκτασης αυτής και ως εκ τούτου η τελευταία οφείλει αντίστοιχη χρηματική αποζημίωση στο καθ' ου Ελληνικό Δημόσιο, για το χρονικό διάστημα, που πραγματικά χρησιμοποιούσε την έκταση αυτή.

Η αποζημίωση, όμως, αυτή, που επιβλήθηκε, ήτοι 72658 ΕΥΡΩ, για το χρονικό διάστημα από 1-4-02 μέχρι 31-10-02 στην ανακόπτουσα κρίνεται υπερβολική, αφού ο καθορισμός της στο ύψος αυτό, δεν δικαιολογείται από κανένα από τα προσκομιζόμενα αποδεικτικά στοιχεία, ενόψει του ότι για ομοειδείς επιχειρήσεις στην ίδια περιοχή, οι αποζημιώσεις, που έχουν καθοριστεί με αποφάσεις των δικαστηρίων του Λασιθίου είναι πολύ μικρότερες.

Περαιτέρω, ενόψει της θέσεως της εν λόγω δημόσιας έκτασης, τον λόγο, για τον οποίο έλαβε χώρα η αυθαίρετη χρήση, της μη μεταβολής ουσιωδώς και σε υπολογίσιμο βαθμό των οικονομικών συνθηκών κατά το ένδικο χρονικό διάστημα σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, το Δικαστήριο συνεκτιμώντας και τα συγκριτικά στοιχεία, που επικαλείται το καθ' ου και περιγράφονται στην από 17-3-2003 έκθεση ελέγχου Π.Κ.Α.Α.Χ, που συνοδεύει το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο και τις εν γένει οικονομικές συνθήκες , κρίνει, σύμφωνα με το κριτήριο αγαθού ανδρός, που τάσσει ο νόμος, ότι η παραπάνω αποζημίωση πρέπει να περιοριστεί και να καθοριστεί το ύψος της, για το προαναφερθέν χρονικό διάστημα στο ποσόν των 17.000 ΕΥΡΩ, το οποίο κρίνεται εύλογο και δίκαιο και ανταποκρινόμενο στις μισθωτικές συνθήκες της μείζονος περιοχής (βλ.

και την 507/2003 απόφαση του αυτού δικαστηρίου, που περιόρισε την επιβληθείσα στην ανακόπτουσα αποζημίωση για τα ίδια παραπάνω ξενοδοχεία της, για τα προγενέστερα έτη 2000 και 2001)". Σύμφωνα με τα παραπάνω, η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει επαρκείς αιτιολογίες, με βάση τις οποίες οδηγήθηκε στην ως άνω κρίση, ήτοι του καθορισμού του ύψους της αποζημίωσης, για τη χρήση των εν λόγω κοινοχρήστων χώρων, στο ως άνω χρηματικό ποσό, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα συγκριτικά στοιχεία, περί της μισθωτικής αξίας άλλων, ομόρων της επιδίκου εκτάσεων, τη θέση και το χρόνο χρήσης αυτής και τις εν γένει οικονομικές συνθήκες, που επικρατούσαν, κατά την κρίσιμο, ως άνω, χρόνο.

Συνεπώς, ο περί του αντιθέτου, εκ του αριθ. 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ. δεύτερος λόγος της ένδικης αίτησης, πρέπει να απορριφθεί, ως αβάσιμος. Περαιτέρω, ο πρώτος λόγος, με τον οποίο παραπονείται το αναιρεσείον, για το ύψος της εύλογης αποζημίωσης, που καθόρισε ο δικαστήριο, είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος, καθόσον με αυτόν πλήττεται η απόφαση, ως προς τις πραγματικές της παραδοχές. Μετά από αυτά, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση και να καταδικασθεί το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, κατά το διατακτικό.

ΓIA TOYΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24-4-2010 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 395/2004 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, εκ τριακοσίων (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Νοεμβρίου 2011. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Ιανουαρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ