Supreme Court dismisses appeal on abuse of right grounds, upholding lower court's rejection of property claim.

Απόφαση 67 / 2006 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 67/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Γκιάφη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αλέξανδρο Κασιώλα, Χαράλαμπο Αντωνιάδη, Γεώργιο Φώσκολο και Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Σεπτεμβρίου 2005, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Π. χήρας Τ. Σ., το γένος Μ. Σ., 2) Π. Σ. του Τ. και 3) Α. Σ. του Τ., κατοίκων ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Φειδά.

Της αναιρεσίβλητης: Ε. συζύγου Ι. Μ., το γένος Ν. Σ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Μπιλιάνη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-1-1989 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο ...ς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 189/1989 μη οριστική,34/1020.226/1995 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 195/1998 του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 31-8-2001 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη ανέγνωσε την από 2-9-2005 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης κατά της 195/1998 απόφασης του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Για την εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 281 ΑΚ, που απαγορεύει την άσκηση του δικαιώματος εάν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλονται από την καλή πίστη ή τα χρηστή ήθη ή από τον κοινωνικό ή σκοπό του δικαιώματος, απαιτείται όπως η υπέρβαση των πιο πάνω ορίων προκύπτει από τη συμπεριφορά του δικαιούχου που προηγήθηκε ή από την πραγματική κατάσταση που δημιουργήθηκε ή τις περιστάσεις που μεσολάβησαν ή από άλλα περιστατικά, τα οποία χωρίς κατά νόμο να εμποδίζουν τη γένεση ή να επάγονται την απόσβεση του δικαιώματος, καθιστούν μη ανεκτή τη μεταγενέστερη άσκησή του, κατά τις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου (Ολ.ΑΠ 17/1995).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, κατ' ορθή εκτίμησή της, δέχθηκε τα ακόλουθα: Με το ... πωλητήριο συμβόλαιο, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, ο Ν. Σ., πατέρας του άμεσου δικαιοπαρόχου των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων Τ. Σ. και της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης, έγινε κύριος ενός οικοπέδου, έκτασης 172 τετρ.

μέτρων, που βρίσκεται στην ..., στην οδό ... αριθ. 10. Επί του οικοπέδου αυτού ανήγειρε ο ίδιος πολυόροφη οικοδομή, αποτελούμενη από τέσσερις ορόφους και δύο ισόγεια καταστήματα. Η ανέγερση των ορόφων και του ενός καταστήματος έγινε με δαπάνες του γιού του Τ. Σ., ενώ του άλλου καταστήματος, του και ήδη επιδίκου, που έχει εμβαδόν 65 τετρ.

μέτρα και βρίσκεται δεξιά της εισόδου της οικοδομής, με δαπάνες του ίδιου αγοραστή. Με το ... πωλητήριο συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Νεστορίου Αναστασίου Σιλεγόγλου, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, ο πιο πάνω Ν. Σ. μεταβίβασε την κυριότητα του ακινήτου αυτού στο γιό του Τ. Σ., σύζυγο της πρώτης ενάγουσας και πατέρα των λοιπών εναγόντων.

Στο ίδιο συμβόλαιο καταχωρίστηκε δήλωση του πωλητή, ότι εκείνος κρατούσε για τον εαυτό του την κυριότητα, κατοχή και επικαρπία του πιο πάνω επίδικου καταστήματος. Βέβαια, με τη δήλωση αυτή εκείνος δεν προέβη και στη σύσταση της αντίστοιχης οριζόντιας ιδιοκτησίας. Για το κατάστημα μάλιστα αυτό ζήτησε στη συνέχεια, εκείνος και έλαβε άδεια λειτουργίας πρατηρίου υγρών καυσίμων και αργότερα το εκμίσθωσε σε τρίτους, εισπράττοντας κάθε φορά το μίσθωμα για λογαριασμό του.

Η εν λόγω δήλωση έγινε εικονικά, προκειμένου να λάβει, όπως και συνέβη, ο αγοραστής γιός του τη σχετική άδεια λειτουργίας ξενοδοχείου, δεδομένου ότι έπρεπε αυτό να εμφανίζεται ως κύριος ολοκλήρου του οικοπέδου. Ο Ν. Σ., πέθανε στις 23.1.1971. Με την από 27.5.1967 δημόσια διαθήκη του, που συντάχθηκε ενώπιον του τότε συμβολαιογράφου Καστοριάς Δημητρίου Σαραγιώση και νόμιμα δημοσιεύθηκε, εκείνος δήλωσε, ότι κατέλιπε την κυριότητα του επίδικου καταστήματος με το αναλογούν ποσοστό εξ αδιαιρέτου επί του οικοπέδου και των λοιπών κοινόκτητων και κοινόχρηστων χώρων της οικοδομής, κατ' εφαρμογή του Ν.3741/1929 "περί οριζοντίου ιδιοκτησίας" και των άρθρων 1002 και 1117 Α.Κ., στην εναγόμενη θυγατέρα του, η οποία αποδέχθηκε την κληρονομία και μετέγραψε τη σχετική δήλωση αποδοχής αυτής.

Τόσο δε ο δικαιοπάροχος των εναγόντων Τ. Σ., όσο και οι ίδιοι γνώριζαν, ότι η σύνταξη του πιο πάνω υπ'αριθμ. ... πωλητηρίου συμβολαίου με το περιεχόμενο που προεκτέθηκε, έγινε για να εμφανιστεί ότι ολόκληρο το ακίνητο ανήκε στον Τ. Σ., προκειμένου να μπορέσει αυτός να λάβει την άδεια λειτουργίας ξενοδοχείου, όπως και συνέβη και ότι η αληθινή βούληση του πωλητή ήταν να παραμείνει σ' αυτόν η κυριότητα του επίδικου καταστήματος.

Η εναγομένη και ο σύζυγός της δαπάνησαν πριν από το έτος 1963 για την κατασκευή και βελτίωση του επίδικου καταστήματος, σε αγορές υλικών και αμοιβή τεχνιτών, το ποσό των 150.000 δραχμών, το οποίο σε σημερινή αξία υπερβαίνει εκείνο των 3.000.000 δραχμών, και ότι μετά το θάνατο του κληρονομούμενου πατέρα της η εναγομένης εισέπραττε για λογαριασμό της τα μισθώματα του καταστήματος, χωρίς ο δικαιοπάροχος των εναγόντων και οι ίδιοι, μετά το θάνατο αυτού, να προβάλουν οποιαδήποτε αντίρρηση και δικό τους δικαίωμα.

Απεναντίας, με τη συμπεριφορά τους αυτή και τη μακροχρόνια αδράνεια έδιναν την εντύπωση, ότι αποδέχονται το περιεχόμενο της πιο πάνω διαθήκης. Και ότι υπό τα πραγματικά αυτά περιστατικά η άσκηση του αγωγικού δικαιώματος των εναγόντων υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.

Ακολούθως, το Εφετείο, κατά παραδοχή ως βάσιμης της ένστασης καταχρηστικής άσκησης του ένδικου δικαιώματος των εναγόντων, επικύρωσε την εκκαλούμενη απόφαση, με την οποία είχε απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη η τότε ένδικη διεκδικητική ακινήτου αγωγή τους. Κρίνοντας, έτσι, το Εφετείο, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 281, 1002 και 117 ΑΚ, σε συνδυασμό με εκείνες του ν. 3741/1929 "περί οριζοντίου ιδιοκτησίας", ούτε στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, αφού διέλαβε σ'αυτήν πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες αναφορικά με το ουσιώδες ζήτημα της κατάχρησης του αγωγικού δικαιώματος των αναιρεσειόντων διεκδίκησης του επίδικου καταστήματος.

Οι ερευνώμενοι, επομένως, πρώτος και δεύτερος, αντίστοιχα, αναιρετικοί λόγοι, με τους οποίους προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τους αριθμούς 19 και 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλειες, είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι. Η περιλαμβανόμενη, εξάλλου, στον πρώτο λόγο αιτίαση, ότι το Εφετείο δέχθηκε κυριότητα της αναιρεσίβλητης στο επίδικο κατάστημα, δηλαδή σε συστατικό εδάφους χωρίς να έχει συσταθεί νόμιμα συμβολαιογραφική πράξη σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας και να έχει μεταγραφεί η τελευταία, και ότι με την απόρριψη ως καταχρηστικής της υπό κρίση αγωγής συνιστάται και αναγνωρίζεται σε συστατικό πράγματος, όπως είναι το επίδικο κατάστημα, για το οποίο δεν υφίσταται νόμιμη συμβολαιογραφική πράξη σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας, το δικαίωμα να αποτελεί το εν λόγω συσταστικό αντικείμενο χωριστής κυριότητας ή συγκυριότητας, διάφορης εκείνης του κύριου πράγματος, είναι απορριπτέα ως αλυσιτελής, αφού όσον αφορά επικουρικές και επί υποθετικών σκέψεων στηριζόμενες αιτιολογίες, η δε μη πληττόμενη επιτυχώς κύρια αιτιολογία της απόρριψης της επίμαχης ένστασης στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της απόφασης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 31.8.2001 αίτηση για αναίρεση της 195/1998 απόφασης του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170,00) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Οκτωβρίου 2005.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 11 Ιανουαρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ