Supreme Court allows appeal against appellate court dismissal of co-ownership claim based on property law violations.

Απόφαση 678 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 678/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Χαράλαμπο Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Γεώργιο Πόντικα.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ψ1, 2. Ψ2, το γένος Ψ1 και 3. Ψ3, το γένος Ψ1, κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε α) με την από 4-10-2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος και β) με την από 26-9-2001 κύρια παρέμβαση των ΑΑ και ΒΒ, οι οποίες δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Γρεβενών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 16/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 33/2006 του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 22-10-2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Αθανασίου ανέγνωσε την από 9-12-2008 έκθεσή του με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη των αντίδικων του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις εκθέσεις επιδόσεως ..., ... και ... της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Λάρισας ..., τις οποίες επικαλείται και προσκομίζει ο αναιρεσείων, που επισπεύδει τη συζήτηση της υπό κρίση από 22-10-2007 αίτησης αναίρεσης, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο αυτής, στο τέλος της οποίας είναι συνημμένη πράξη, με την οποία δικάσιμος για τη συζήτησή της ορίσθηκε η αναφερόμενη στην αρχή της αποφάσεως αυτής, με κλήση για να παραστούν κατά τη συζήτησή της, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσιβλήτους. Όμως αυτοί δεν εμφανίσθηκαν κατά την ανωτέρω δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση πληρεξουσίου δικηγόρου, κατά τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 του Κ.Πολ..Δ. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση, παρά την απουσία τους (άρθρα 576 παρ. 2 εδάφ. α' του Κ.Πολ.Δ.).

ΙΙ. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 953,954,1002 και 1117 ΑΚ,1 και 14 του ν.3741/1929, περί ιδιοκτησίας κατ' ορόφους, 1 και 2 του ν.δ. 1024/1971 "περί διηρημένης ιδιοκτησίας επί οικοδομημάτων ανεγειρομένων επί ενιαίου οικοπέδου" προκύπτει, ότι, εκτός από τις περιπτώσεις συστάσεως οροφοκτησίας με βάση τη διάταξη του άρθρου 480 Α' Κ.Πολ.Δ., προστέθηκε με το άρθρο 11 του ν. 1562/1985 ή τις διατάξεις των άρθρον 1 και 6 του τελευταίου νόμου, χωριστή κυριότητα σε όροφο οικοδομής ή σε διαμέρισμα ορόφου μπορεί να συσταθεί μόνο με δικαιοπραξία του κυρίου ή των συγκυρίων του όλου ακινήτου, δηλαδή, είτε με σύμβαση μεταξύ όλων των συγκυριών του όλου ακινήτου είτε με μονομερή δικαιοπραξία του κυρίου του όλου ακινήτου, εν ζωή ή αιτία θανάτου, όχι όμως και με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία, η οποία, είναι δυνατή μόνο επί συστημένης ήδη χωριστής κυριότητας ορόφου ή διαμερίσματος, η σύσταση της οποίας περιβάλλεται τον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου και της μεταγραφής (ΑΠ 630/2006, ΑΠ 761/2002).

Περαιτέρω, μεταξύ των περιοριστικώς αναφερομένων στο άρθρο 559 ΚΠολΔ λόγων αναίρεσης, δεν περιλαμβάνεται και η από το Δικαστήριο εσφαλμένη εκτίμηση διαδικαστικών εγγράφων, ούτε εισάγεται ειδικός λόγος αναίρεσης από τη διάταξη του άρθρου 561 αριθ.2 του ίδιου Κώδικα, κατά την οποία "η εκτίμηση του περιεχομένου διαδικαστικών εγγράφων της ίδιας ή άλλης δίκης, ιδίως αγωγών, παρεμβάσεων, ενδίκων μέσων, προτάσεων ή δικαστικών αποφάσεων, ελέγχεται από τον 'Αρειο Πάγο".

Επομένως, ο ακυρωτικός έλεγχος της εκτίμησης των διαδικαστικών εγγράφων, από το δικαστήριο της ουσίας, ανάγεται στην έρευνα, αν η αποδιδόμενη εσφαλμένη εκτίμηση των εγγράφων αυτών οδηγεί σε πλημμέλεια, που ιδρύει λόγο αναίρεσης από τις αναφερόμενες στο άρθρο 59 ΚΠολΔ. Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ.1 α ΚΠολΔ, ιδρύεται ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναίρεσης, για παραβίαση, κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αν για την εφαρμογή κανόνα ουσιαστικού δικαίου, το δικαστήριο απαίτησε περισσότερα στοιχεία ή αρκέσθηκε σε λιγότερα στοιχεία από εκείνα που απαιτεί ο νόμος, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοα διαφορετική από την αληθινή.

Τέλος, από τις διατάξεις των άρθρων 974 και 1045 του ΑΚ προκύπτει, ότι για την κτήση της κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, απαιτείται άσκηση της φυσικής εξουσίας πάνω στο πράγμα, με διάνοια κυρίου επί συνεχή εικοσαετία. Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων ισχυρίσθηκε με την κρινόμενη αγωγή του, τα ακόλουθα: "Είμαι συγκύριος, συννομέας και συγκάτοχος σε ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου ενός οικοπέδου, που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του δημοτικού διαμερίσματος ..., του Δήμου ..., της περιφέρειας του Ειρηνοδικείου Γρεβενών, συνολικής εκτάσεως 219,73 τμ, που συνορεύει γύρω γύρω το όλο οικόπεδο, βόρεια σε πλευρά μέτρων γραμμικών 11,50 με ιδιοκτησία αφών ..., νότια σε πλευρά μέτρων γραμμικών 7 με κοινοτικό δρόμο, ανατολικά σε τεθλασμένη πλευρά μέτρων γραμμικών 10,30 με ιδιοκτησία ...

και σε πλευρά μέτρων γραμμικών 13 με ιδιοκτησία αδελφών ... και δυτικά σε πλευρά μέτρων γραμμικών 19 με ιδιοκτησία ... .

Εντός του ως άνω οικοπέδου υφίσταται προ του 1960 οικοδομή αποτελούμενη από υπόγειο εμβαδού 60,50 τμ, ισόγειο διαμέρισμα εμβαδού 60,50 τμ και διαμέρισμα του πρώτου πάνω από το ισόγειο ορόφου εμβαδού 60,50 τμ. Το υπόλοιπο 1/2 εξ αδιαιρέτου ανήκε στον πρώτο των εναγομένων. Το παραπάνω ποσοστό εξ αδιαιρέτου περιήλθε σε μένα, όπως και στον πρώτο των εναγομένων, ύστερα από άτυπη παραχώρηση της νομής και κατοχής του που μας έγινε άτυπα, από τον πατέρα μας ΓΓ, προς οικονομική και επαγγελματική μας αποκατάσταση κατά το έτος 1970 και της από τότε με διάνοια κυρίου ασκήσεως πράξεων νομής και κατοχής συνεχώς μέχρι σήμερα, δίχως να ενοχληθώ από κανέναν, γενόμενος με τον τρόπο αυτό συγκύριος του ως άνω ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία.

Πλέον συγκεκριμένα το ως άνω κτίσμα διένειμα άτυπα με τον πρώτο των εναγομένων την ίδια χρονιά, δηλαδή το 1970, και εγώ έλαβα την χρήση του 1/2 εξ αδιαιρέτου του υπογείου και το ισόγειο διαμέρισμα, ενώ ο πρώτος των εναγομένων έλαβε στην χρήση του το 1/2 εξ αδιαιρέτου του υπογείου και το διαμέρισμα του ορόφου, και από τότε μέχρι σήμερα κάνουμε χρήση των χώρων αυτών, διαμένοντας σ' αυτούς και χρησιμοποιώντας το υπόγειο ως αποθηκευτικό χώρο, ενώ στο υπόλοιπο οικόπεδο ασκούμε τις στην φύση του προσιδιάζουσες πράξεις νομής και κατοχής, δηλαδή το οριοθετούσαμε, χρησιμοποιούσαμε τον υπόλοιπο ακάλυπτο χώρο ως αύλειο χώρο και άλλες πράξεις νομής και κατοχής.

Και ενώ έτσι είχε η νομική και πραγματική κατάσταση επί του ως άνω ακινήτου, ο πρώτος των εναγομένων συνέταξε μόνος του ενώπιον του συμβολαιογράφου Τυρνάβου, όπως μόλις προ ημερών πληροφορήθηκα, την υπ. αριθμ. ... πράξη συστάσεως οριζοντίου ιδιοκτησίας στην οποία ισχυρίζεται ότι δήθεν είναι αποκλειστικός κύριος ολοκλήρου του οικοπέδου με το σ' αυτό κτίσμα και στη συνέχεια προέβη στην σύνταξη του υπ.

αριθμ. ... συμβολαίου γονικής παροχής του ιδίου ως άνω συμβολαιογράφου με το οποίο μεταβίβασε στις άλλες δύο εναγόμενες διαιρετούς χώρους της ως άνω οικοδομής τους οποίους είχε μόνος του καταστήσει διαιρετούς δια του προηγηθέντος συμβολαίου συστάσεως οριζοντίου ιδιοκτησίας, τα οποία συμβόλαια μετέγραψε στον Τόμο ...

και Αριθμούς ... και ... αντίστοιχα των βιβλίων μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Γρεβενών. Στη συνέχεια μάλιστα ο πρώτος των εναγομένων, απ' ότι πληροφορήθηκα, ζήτησε και έλαβε από τον ΤΑΣ Γρεβενών δάνειο επισκευής των βλαβών που υπέστη η οικία από τον σεισμό της 13ης Μαΐου 1995, ισχυριζόμενος και πάλι ότι δήθεν είναι αποκλειστικός κύριος του ως άνω ακινήτου.

Επειδή ύστερα από τη πρωτοφανή αυτή ενέργεια των εναγόμενων αμφισβητείται ευθέως το απόλυτο δικαίωμα της συγκυριότητάς μου επί του ως άνω ακινήτου και, συνεπώς, δικαιούμαι να ζητήσv από το Δικαστήριό σας την αναγνώριση της συγκυριότητάς μου επ'αυτού, έχοντας προς τούτο έννομο συμφέρον, αφού θίγονται τα έννομα συμφέροντά μου".

Με βάση την αγωγή αυτή ζήτησε να αναγνωρισθεί συγκύριος σε ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου του ανωτέρω επιδίκου ακινήτου. Το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, απέρριψε την αγωγή, ως μη νόμιμη, διότι υπέλαβε ότι ο ενάγων ζητούσε να αναγνωρισθεί η συγκυριότητά του, κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου, όχι επί όλου του ακινήτου (οικοπέδου και οικοδομής), αλλά επί των διαιρετών χώρων της οικοδομής, που κείται επί του οικοπέδου, ήτοι ξεχωριστά επί του υπογείου, του ισογείου και του πρώτου υπέρ το ισόγειο ορόφου, με την αιτιολογία ότι για να αποκτηθεί συγκυριότητα επ'αυτών, έπρεπε προηγουμένως να έχει συσταθεί οριζόντια ιδιοκτησία με νόμιμο τρόπο και τέτοιο νόμιμο τρόπο δεν αποτελεί, όπως αναφέρθηκε στη νομική σκέψη, η σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας με χρησικτησία (έκτακτη ή τακτική). 'Ετσι, όπως έκρινε το Εφετείο, προέβη σε εσφαλμένη εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής και παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 974 και 1045 επ.

ΑΚ, τις οποίες και δεν εφήρμοσε.

Συνεπώς, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ.1 ΚΠολΔ με τον οποίο αποδίδεται πλημμέλεια της παραβίασης των ανωτέρω διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

ΙΙΙ. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (άρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρ. 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 33/2006 απόφαση του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους Δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Μαρτίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ