Supreme Court dismisses insurance company appeal allowing claimant to recover duplicate disability benefits from insurer.

Απόφαση 676 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 676/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Δεκεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας γενικών ασφαλίσεων με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΕΓΑ", που εδρεύει στο Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Δαρούδη, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ανακαλεί την από 13-12-2016 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται.

Του αναιρεσιβλήτου: Ι. Ι. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Άννα Ψωμιάδου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-5-2011 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκε με την από 20-10-2011 αγωγή του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "ΙΚΑ - ΕΤΑΜ", μη διαδίκου στην παρούσα δίκη, καθώς και με τις από 20-7-2011 (αρ. εκθ. καταθ. 30960/2011) και 29-11-2011 (αρ. εκθ. καταθ. 46529/2011) παρεμπίπτουσες αγωγές της ήδη αναιρεσείουσας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 17703/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 321/2015 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22-5-2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 24-3-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 10 παρ. 5 του ν.δ. 4104/1965, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 18 παρ. 1 του ν. 4476/1965, σε συνδυασμό με το άρθρο 18 του ν. 1654/1986 προκύπτει, ότι σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή τις υγείας προσώπου ασφαλισμένου στο ΙΚΑ, η αξίωση αποζημίωσης του ασφαλισμένου, που απορρέει από το άρθρο 929 ΑΚ, κατά του υπόχρεου, μεταβιβάζεται στο ΙΚΑ από την ημέρα που γεννήθηκε η σχετική αξίωση. Για να λειτουργήσει το σύστημα της αυτοδίκαιης μεταβίβασης στο ΙΚΑ της αξίωσης αποζημίωσης του παθόντα κατά του ζημιώσαντος τρίτου, πρέπει να συντρέχει, ποιοτική και ποσοτική αντιστοιχία μεταξύ των παροχών του ΙΚΑ προς τον ασφαλισμένο και των αξιώσεων αποζημίωσης του παθόντος κατά του υπόχρεου τρίτου. Η αντιστοιχία αυτή συντρέχει, όταν αμφότερες οι παροχές είναι ομοειδείς και υπηρετούν τον ίδιο σκοπό. Τούτο συμβαίνει, όταν οι παροχές αυτές τελούν μεταξύ τους υπό χρονική και ποιοτική άποψη, σε μία εσωτερική συνάφεια. Εφόσον συντρέξουν οι προϋποθέσεις αυτές, επέρχεται η μεταβίβαση της απαίτησης στο ΙΚΑ.

Εν προκειμένω δεν εφαρμόζεται η διάταξη του άρθρου 930 παρ. 3 ΑΚ, στην οποία στηρίζεται η σωρευτική απόληψη της σύνταξης και της αποζημίωσης κατά το άρθρο 928 ΑΚ, που ισχύει για τους λοιπούς, πλην του ΙΚΑ ασφαλιστικούς οργανισμούς. Σκοπός της παραπάνω νομοθετικής ρύθμισης είναι κυρίως, η παρεμπόδιση μιας διπλής, ουσιαστικά αποζημίωσης του θύματος, της αδικοπραξίας ή σε περίπτωση θανάτου του των δικαιούχων διατροφής.

Εφόσον, συνεπώς, συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής των παραπάνω νόμων, περιορίζεται αντίστοιχα, η εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 930 παρ. 3 ΑΚ αναφορικά με το δικαίωμα του ζημιωθέντα να απαιτήσει, αθροιστικά, την αποζημίωση από τον υπόχρεο και την ασφαλιστική παροχή από το ΙΚΑ (ΑΠ 803/2004). Εξ άλλου, με τις παραγράφους 1 και 3 του άρθρου 42 του ν. 1140/1981 ορίσθηκαν τα εξής: "Ησφαλισμένοι φορέων Κοινωνικής Ασφαλίσεως...

πάσχοντες εκ τετραπληγίας ως και παραπληγίας, κρινόμενοι από Ειδικήν Επιτροπήν ως ανίκανοι προς πάσαν βιοποριοτικήν εργασίαν, δικαιούνται μηνιαίου εξωϊδρυματικού επιδόματος... 3. Το ποσόν της καταβαλλομένης συντάξεως λόγω αναπηρίας εις συνταξιούχους Ασφαλιστικών φορέων αρμοδιότητος Υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών, προσαυξάνεται κατά ποσοστά 50% εφόσον ο ανάπηρος ευρίσκεται διαρκώς εις κατάστασιν απαιτούσαν συνεχή επίβλεψη, περιποίησιν και συμπαρόστασιν ετέρου προσώπου [απόλυτος αναπηρία]".

Από το συνδυασμό των πιο πάνω διατάξεων προκύπτει, ότι "μεταξύ των χρηματικών παροχών που καταβάλει το ΙΚΑ στον παθόντα ασφαλισμένο του περιλαμβάνεται και το παραπληγικό επίδομα που προβλέπεται από το άρθρο 42 παρ. 1 ν. 1140/1981. Το ΙΚΑ όμως εκ μόνου του λόγου ότι καταβάλει το ως άνω επίδομα δεν σημαίνει αναγκαίως ότι υποκαθίσταται αυτοδικαίως σε κάθε σχετική ισόποση αξίωση του παθόντος κατά του υπόχρεου.

Για την υποκατάσταση αυτή προϋποτίθεται ότι ο παθών ασφαλισμένος έχει στη συγκεκριμένη περίπτωση σχετική αξίωση αποζημιώσεως κατά του υπόχρεου. Τέτοια δε αξίωση κατά του υπόχρεου έχει ο παθών, επειδή λόγω της ειδικής καταστάσεως στην οποία περιέρχεται έχει ανάγκη πρόσθετης υποστήριξης από άλλο πρόσωπο και κατ' ακολουθία υποβάλλεται σε επί πλέον έξοδα, εξ αιτίας της αύξησης των δαπανών του, κατ' άρθρ. 929 ΑΚ (ΑΠ 123/2010).

Για την κάλυψη αυτής της ανάγκης παρέχεται από το ΙΚΑ το ως άνω παραπληγικό επίδομα, το οποίο τελεί σε σχέση αντιστοιχίας, κατά την έννοια που προαναφέρθηκε, με τη δαπάνη για την αμοιβή προσώπου, απασχολούμενου με την επίβλεψη, περιποίηση και συμπαράσταση του παθόντος (ΑΠ 163/2012).

Με τον μοναδικό από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο κατ' εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 10 παρ. 5 του Ν.Δ. 4104/1960, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 18 του Ν. 4476/1965 σε συνδυασμό με το άρθρο 18 του Ν. 1654/1986 και 929 ΑΚ, δέχθηκε, ότι ο ενάγων - παθών και νυν αναιρεσίβλητος, ο οποίος σύμφωνα με τις παραδοχές της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τραυματίσθηκε, κατά το ένδικο τροχαίο ατύχημα, που προκλήθηκε από αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού, του ασφαλισμένου στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία ζημιογόνου οχήματος, νομιμοποιείται ενεργητικά να ζητήσει αποζημίωση για την κάλυψη της δαπάνης "πλασματικής" αμοιβής της συζύγου του ένεκα αδυναμίας του να αυτοεξυπηρετείται, κονδύλιο για το από 16.5.2011 έως 25.5.2011 χρονικό διάστημα, διότι για την αξίωσή του αυτή λαμβάνει αποζημίωση - παραπληγικό επίδομα με την υπ' αριθμ. 18960/2011 Απόφαση του Διευθυντή του ΙΚΑ - από 16.5. 2011 έως 28.2.2013, στο οποίο (ΙΚΑ - ΕΤΑΜ) αυτός είναι ασφαλισμένος και το οποίο έχει υποκατασταθεί εκ του νόμου στην αξίωση αυτή για το εν λόγω χρονικό διάστημα, έναντι της υπόχρεης προς αποζημίωση αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας και κατά το ποσό αυτό πρέπει να μειωθεί η αποζημίωση που επιδικάστηκε στον αναιρεσίβλητο για την ίδια αιτία.

Από το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε ότι ο ενάγων - παθών δικαιούται να ζητήσει από τον υπαίτιο οδηγό και την αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία την δαπάνη για την κάλυψη της δαπάνης "πλασματικής" αμοιβής της συζύγου του για το από 10.7.2010 μέχρι 25.5.2011 χρονικό διάστημα ανερχόμενη στο ποσό των 800 ευρώ μηνιαίως.

Όμως για το από 16.5.2011 έως 25.5.2011 επίδικο χρονικό διάστημα δέχθηκε ότι δικαιούται το ως άνω ποσό παρά την παραδοχή του, ότι με την υπ' αριθμ. 18960/30.8.2011 Απόφαση του Διευθυντή του ΙΚΑ Θεσσαλονίκης χορηγήθηκε στον ενάγοντα - παθόντα και ήδη αναιρεσίβλητο παραπληγικό επίδομα για το χρονικό διάστημα από 16.5.2011 έως 28.2.2013 ποσού 660,80 ευρώ με κράτηση 4% για τον κλάδο Ασθενείας.

Τα παραπάνω δέχθηκε το Εφετείο απορρίπτοντας σχετικό λόγο έφεσης της νυν αναιρεσείουσας και τότε εκκαλούσας. Έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε ευθέως τις ως άνω ουσιαστικές διατάξεις και υπέπεσε στην από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, καθόσον μεταξύ της αξίωσης του άρθρου 929 ΑΚ, που αφορά την δαπάνη για την αμοιβή προσώπου απασχολούμενου με την επίβλεψη, περιποίηση και συμπαράσταση του παθόντος και του παραπληγικού επιδόματος, που παρέχεται από το ΙΚΑ στους ασφαλισμένους του, υφίσταται σχέση αντιστοιχίας με αποτέλεσμα ο παθών και εν προκειμένω ο ενάγων - παθών -αναιρεσίβλητος δεν νομιμοποιείται ενεργητικά να ζητήσει αποζημίωση για την πλασματική αμοιβή της βοηθού - παρέχουσας περιποίηση συζύγου του ένεκα αδυναμίας του να αυτοεξυπηρετείται, κατά το ποσό του καταβληθέντος από το ΙΚΑ παραπληγικού επιδόματος, διότι για την αξίωση αυτή έλαβε παραπληγικό επίδομα από το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, στο οποίο αυτός είναι ασφαλισμένος και το οποίο έχει υποκατασταθεί εκ του νόμου στην αξίωση αυτή, έναντι της υπόχρεης προς αποζημίωση αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας για το από 16.5.2011 έως 25.5.2011 επίδικο χρονικό διάστημα.

Κατ' ακολουθία τούτων πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τους διαδίκους της προκείμενης δίκης κατά το μέρος, που αφορά την εκ του άρθρου 929 ΑΚ αγωγική αξίωση της αποζημίωσης της πλασματικής αμοιβής του αναιρεσιβλήτου για το από 16.5.2011 έως 25.5.2011 χρονικό διάστημα, να παραπεμφθεί η υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότηση αυτού από άλλο Δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε και προτάσεις (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ) κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

Τέλος πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στην καταθέσασα αναιρεσείουσα (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 321/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά το κεφάλαιό της, που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας, καθόσον αφορά τους διαδίκους της προκείμενης δίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το ίδιο κεφάλαιο στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλο Δικαστή, εκτός εκείνου, που δίκασε προηγουμένως.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ. Και Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στην καταθέσασα αναιρεσείουσα.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Απριλίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Μαΐου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ