Supreme Court overturns appeal court ruling due to insufficient and contradictory reasoning regarding traffic accident causation.

Απόφαση 676 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 676/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χαράλαμπο Ζώη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Π. Σ. του Θ., 2) Π. συζύγου Π. Σ., το γένος Ν. Σ., 3) Ι. Σ. του Π., κατοίκων ..., οι οποίοι παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Νικολάου Χατζημιχάλη και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Π. Π. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Θεόδωρου Σιώτα και κατέθεσε προτάσεις και 2) Ανώνυμη Ασφαλιστική Εταιρία με την επωνυμία "VICTORIA A.A.E.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Καρατζά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13/7/2004 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, την από 18/10/2004 αγωγή του πρώτου των ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 20/1/2005 παρεμπίπτουσα αγωγή νομικού προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1829/2006 μη οριστική και 4450/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 570/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 25/11/2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Λαμπρόπουλος ανέγνωσε την από 5-1-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της από 25-11-2009 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 570/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του πρώτου αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ο οποίος εφαρμόστηκε [υπαγωγικός συλλογισμός], ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Αντίθετα δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στη κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Περαιτέρω, για να ιδρυθεί ο λόγος αναίρεσης από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 πρέπει να παραβιαστεί κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Η παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή εσφαλμένη υπαγωγή. Εξ' άλλου, κατά τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ συνάγεται, ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υποχρέου, η οποία υπάρχει και στη περίπτωση της αμελείας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υποχρέου σε αποζημίωση έναντι κείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος να πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία, είτε από τη καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνομένου προσώπου, ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα ανωτέρω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν.ΓΠΝ /1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Τέλος, η παράβαση των διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση, ύστερα από αξιολόγηση του όλου αποδεικτικού υλικού, δέχθηκε ανέλεγκτα τα ακόλουθα κρίσιμα για την τύχη της αναίρεσης πραγματικά περιστατικά: Στις 1-5-2004 και περί ώρα 18:10' ο Π. Π. οδηγώντας την υπ' αριθμ. κυκλ... δίκυκλη μοτοσυκλέτα του, εκινείτο με κανονική ταχύτητα επί της επαρχιακής οδού Αίγινας-Πέρδικα στη νήσο Αίγινα, με κατεύθυνση προς την πόλη της Αίγινας, χωρίς να φοράει προστατευτικό κράνος.

Τον ίδιο ακριβώς χρόνο ο Θ. Σ., οδηγώντας την υπ' αριθμ. κυκλ. ... δίκυκλη μοτοσυκλέτα, χωρίς να φοράει προστατευτικό κράνος, εκινείτο με αυξημένη ταχύτητα επί της ανωτέρω οδού, αλλά με κατεύθυνση από την πόλη της Αίγινας προς Πέρδικα. Όταν ο τελευταίος έφθασε στην θέση που ευρίσκεται το ξενοδοχείο "Moody Bay" και σε μία αριστερή γι' αυτόν στροφή της οδού, λόγω της αυξημένης ταχύτητας που είχε αναπτύξει και στερούμενος της κατά νόμο άδειας οδήγησης, έχασε τον έλεγχο της μηχανής του, με αποτέλεσμα να εισέλθει, κατά μισό μέτρο περίπου στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και να συγκρουστεί με το εμπρόσθιο τμήμα της μοτοσυκλέτας του με την εμπρόσθια και πλάγια αριστερή πλευρά της υπ' αριθμ.

κυκλ... δίκυκλης μοτοσυκλέτας του Π. Π., η οποία εκινείτο κανονικά στο ρεύμα κυκλοφορίας προς Αίγινα. Στην συνέχεια εκτινάχθηκε προς τα πίσω στο δικό του ρεύμα κυκλοφορίας στο άκρο δεξιό τμήμα του οδοστρώματος, ενώ η υπ' αριθμ. κυκλ... δίκυκλη μοτοσικλέτα του Π. Π. μετά από σφοδρή σύγκρουση σύρθηκε διαγώνια προς τα δεξιά του ρεύματος κυκλοφορίας της και τελικά ακινητοποιήθηκε εκτός του οδοστρώματος σε απόσταση είκοσι τριών [23] μέτρων.

Αποτέλεσμα της ανωτέρω σύγκρουσης ήταν να τραυματισθεί σοβαρά ο Θ. Σ., ο οποίος έπαθε βαριές κακώσεις κεφαλής-θώρακος, συνεπεία των οποίων στις 22:30' ώρα της ιδίας ημέρας απεβίωσε στο Θριάσιο Νοσοκομείο Ελευσίνας που είχε μεταφερθεί αμέσως μετά το ατύχημα και ελαφρότερα ο οδηγός και η συνεπιβαίνουσα στην ως άνω υπ' αριθμ.

κυκλ... δίκυκλη μοτοσικλέτα Α. Ψ.. Η ανωτέρω οδός στο σημείο που συνέβει το ατύχημα είναι διπλής κατεύθυνσης, έχει πλάτος 7.20 μ., χωρίζεται με μονή συνεχόμενη διαχωριστική γραμμή, με μια λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση και εμφανίζει δεξιά στροφή στο ρεύμα προς Αίγινα. Αποκλειστικά υπαίτιος για το ένδικο αυτό ατύχημα και τα εξ αυτού αποτελέσματα είναι ο οδηγός της υπ' αριθμ.

κυκλ. ... δίκυκλης μοτοσυκλέτας Θ. Σ.. Η υπαιτιότητα του συνίσταται στο ότι δεν είχε την κατά νόμο άδεια οδήγησης και δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, ούτε ασκούσε τον πλήρη έλεγχο της μηχανής του ώστε να μπορεί ανά πάσα στιγμή να εκτελέσει τους αναγκαίους χειρισμός και επίσης δεν ρύθμισε την ταχύτητα αυτής σε αριστερή στροφή σε σχέση με την πορεία του.

Τέλος, ότι συνεπεία των ανωτέρω εισήλθε κατά ένα μέρος στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας της ως άνω υπ' αριθμ. κυκλ... δίκυκλης μοτοσικλέτας του Π. Π. οδηγούμενη από τον ίδιο. Τον τελευταίο δεν βαρύνει οποιαδήποτε μορφή αμελείας, καθόσον εκινείτο με κανονική ταχύτητα [50 χ/ω] εντός του ρεύματος κυκλοφορίας του, όταν εντελώς αιφνίδια μετά την έξοδό του από την δεξιά γι' αυτόν στροφή, δέχθηκε σφοδρό κτύπημα από την δίκυκλη μοτοσικλέτα του θανόντος.

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων κατά της υπ' αριθμ. 4450/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών με την οποίαν είχε απορριφθεί η αγωγή αποζημίωσης αυτών. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην απόφαση του ανεπαρκείς, ασαφείς και αντιφατικές εν μέρει αιτιολογίες, για το κρίσιμο ζήτημα της ύπαρξης ή όχι υπαίτιας συμπεριφοράς του οδηγού της υπ' αριθμ.

κυκλ... δίκυκλης μοτοσυκλέτας Π. Π. και ήδη πρώτου αναιρεσίβλητου και της συμμόρφωσης του προς τους κανόνες του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν. Ειδικότερα η προσβαλλόμενη απόφαση:

α]δεν διευκρινίζει εάν το ένδικο ατύχημα έγινε ακριβώς επάνω στη στροφή ή σε κάποια απόσταση από αυτή, β] εάν ταυτόχρονα με την κίνηση των ως άνω μοτοσικλετών στο σημείο και το χρόνο της σύγκρουσης εκινούντο και άλλα οχήματα και σε ποιο ρεύμα κυκλοφορίας της οδού, γ] για ποιο λόγο ο οδηγός της υπ' αριθμ. κυκλ...

δίκυκλης μοτοσυκλέτας δεν εκινείτο στο άκρο δεξιό μέρος του ρεύματος κυκλοφορίας του και εάν έκανε αποφευκτικό ελιγμό προς τα δεξιά προκειμένου να αποφευχθεί η σύγκρουση, δ] εάν ο οδηγός της ανωτέρω μοτοσυκλέτας αντελήφθηκε την εκτροπή της υπ' αριθμ. κυκλ. ... δίκυκλης μοτοσυκλέτας από το αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και από ποια απόσταση, ε] δεν διευκρινίζει με σαφήνεια τους λόγους για τους οποίους ο οδηγός της ανωτέρω μοτοσικλέτας εξήλθε του ρεύματος κυκλοφορίας του και εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, και στ] δεν αναφέρεται επακριβώς η ταχύτητα με την οποία εκινούντο οι ως άνω συγκρουσθείσες μοτοσικλέτες κατά το χρόνο της σύγκρουσης.

Συνεπώς είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός ο δεύτερος λόγος της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ με τον οποίον προβάλλεται ασάφεια, ανεπάρκεια και μερική αντιφατικότητα των αιτιολογιών, σε σχέση με τα ανωτέρω ουσιώδη ζητήματα. Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω, και παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές [άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ] και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι, λόγω της ήττας τους [άρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ] στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ.570/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δυο χιλιάδων επτακοσίων [2.700] ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 2 Μαρτίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 3 Μαΐου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ