Supreme Court dismisses appeal against termination compensation cap for public utility enterprise employee.

Απόφαση 675 / 2014 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 675/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη, Νικόλαο Τρούσα και Κωνσταντίνο Παπασταματίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Ιανουαρίου 2014, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Α. του Μ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Δήμητρα Κουφογιάννη και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." (Ο.Τ.Ε.), που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Απόστολο Τζώτζο και Γεώργιο Θεοδόση και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16/2/2010 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η 1997/2011 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 23/1/2012 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Κωνσταντίνος Παπασταματίου ανέγνωσε την από 20/1/2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αναίρεση.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 2 παρ.2 του α.ν.173/1967 "Εις τας περιπτώσεις εργοδότης τυγχάνει το Δημόσιον ή ΝΠΔΔ ή Τράπεζαι ή Επιχειρήσεις και Οργανισμοί κοινής ωφελείας (ΔΕΗ, ΟΤΕ, Εταιρεία Υδάτων κ.λπ) ή επιχειρήσεις επιχορηγούμενοι υπό του Κράτους, η υπό τον ν.2112/1920, ως ούτος ετροποποιήθη και συνεπληρώθη μεταγενεστέρως, οφειλομένη αποζημίωσις δεν δύναται να υπερβαίνει εις πάσαν περίπτωσιν το ποσό των 240.000 δραχμών, καταργούμενης πάσης αντιθέτων ειδικής διατάξεως νόμου ή συμβάσεως οιασδήποτε μορφής ή τυχόν υπάρχοντος εθίμου".

Το ανωτέρω αυτό όριο μεταβλήθηκε μεταγενεστέρως και προσδιορίστηκε με το άρθρο 21 παρ.13 του ν.3144/2003 στο ποσό των 15.000 ευρώ. Εξάλλου, με το άρθρο 1 παρ.1 και 2 του ν.δ.618/1970 "περί εφαρμογής των διατάξεων του α.ν.173/1967 επί αποζημιώσεωνκ.λπ." ορίστηκαν τα εξής: "Τα υπό των διατάξεων της παρ.2 του άρθρου 2 και του άρθρου 3 του α.ν.173/1967 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του α.ν.99/1967 περί ελέγχου ομαδικών απολύσεων κ.λπ." τιθέμενα ανώτατα όρια αποζημίωσης ισχύουν δια πάσαν περίπτωσιν οφειλομένης, δυνάμει γενικής ή ειδικής διατάξεως νόμου ή κανονισμού εις τους αποχωρούντας, απομακρυνομένους ή απολυόμενους υπαλλήλους και εργάτας του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, Τραπεζών, Επιχειρήσεων Κοινής Ωφελείας ή Επιχειρήσεων επιχορηγουμένων υπό του Κράτους, εφ' οιαδήποτε σχέσει εργασίας μετ' αυτών συνδεομένους, καταργουμένης πάσης αντιθέτου γενικής ή ειδικής διατάξεως νόμου, κανονισμού, συμβάσεως οιασδήποτε μορφής ή εθίμου".

Οι ως άνω διατάξεις, ως εκ του σκοπού θεσπίσεώς τους, που προδήλως έγκειται στον περιορισμό, για λόγους γενικότερου συμφέροντος, των αποζημιώσεων των άνω μισθωτών για την οικονομική ανακούφιση του Δημοσίου, των ΝΠΔΔ και των άλλων οργανισμών και επιχειρήσεων, περιλαμβανομένων των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας, δεδομένου ότι οι σχετικές δαπάνες επιβαρύνουν τελικώς τους φορολογούμενους και στις περιπτώσεις των μη επιχορηγουμένων από το Κράτος επιχειρήσεων κοινής ωφελείας το κόστος των παρεχομένων στους πολίτες υπηρεσιών τους (Ολ.ΑΠ 10/1998), αποτελούν κατά την έννοια του άρθρου 7 παρ.3 του ν.1876/1990 διατάξεις αναγκαστικού δικαίου με αμφιμενή ενέργεια, αφού τείνουν τελικά σε προστασία και των πολιτών.

Οι επιχειρήσεις κοινής ωφελείας, έχοντας εξ ορισμού ως αντικείμενο την εξυπηρέτηση κοινωφελών σκοπών, για τους οποίους πρωτίστως ενδιαφέρεται το Κράτος, αποτελούν κατά κανόνα κατηγορία δημοσίων επιχειρήσεων που ελέγχονται από το Δημόσιο ή άλλα νομικά πρόσωπα ή οργανισμούς δημοσίου χαρακτήρα. Αποφασιστικό όμως στοιχείο με τον χαρακτηρισμό μιας επιχείρησης ως κοινής ωφελείας δεν είναι η νομική μορφή ή ο φορέας της, ουτο νομικό καθεστώς που διέπει την ίδρυση και λειτουργία της, αλλά η φύση των υπηρεσιών της που πρέπει να είναι ζωτικής σημασίας για την εξυπηρέτηση βασικών αναγκών του κοινωνικού συνόλου (Ολ.ΑΠ 20/2006).

Τέλος το, κατά το άρθρο 17 παρ.3, του νέου Γενικού Κανονισμού Προσωπικού του ΟΤΕ (ΓΚΠ-ΟΤΕ) που τέθηκε σε ισχύ με την από 10-6-1998 ΕΣΣΕ, διατηρήθηκε με το άρθρο 38 παρ.3 του ν.3522/06 και έχοντος ισχύ νόμου (5491 ν.δ.165/1973), απολυόμενο προσωπικό που θεμελιώνει δικαίωμα συντάξεως, λαμβάνει την από την κείμενη νομοθεσία περί καταγγελίας αορίστου χρόνου συμβάσεως εργασίας ιδιωτικών υπαλλήλων, όπως αυτή εκάστοτε ισχύει για το προσωπικό του ΟΤΕ, οριζόμενη αποζημίωση.

Από το συνδυασμό των προαναφερομένων διατάξεων, ενόψει και του σκοπού που υπαγόρευσε το νομοθετικό περιορισμό της εν λόγω αποζημιώσεως, στα ανώτατα όρια, συνάγεται ότι η οφειλομένη αποζημίωση υπολογίζεται μεν σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.2112/1920, πλην όμως υπόκειται ως προς το ανώτατο όριο στους περιορισμούς που τίθενται από τις προμνημονευόμενες διατάξεις του νόμου, δεδομένου ότι ο αναιρεσίβλητος ΟΤΕ, κατά τις διατάξεις που διέπουν την ίδρυση, οργάνωση και λειτουργία του (ν.δ.1049/1999, α.ν.301/1968, αρθ.54 παρ.1 ν.δ.165/1973, ν.2167/93, ν.2257/1994) ήταν εξαρχής και εξακολουθεί να είναι και κατά τον κρίσιμο χρόνο επιχείρηση κοινής ωφελείας, ειδικά, άλλωστε, μνημονεύεται τούτο στο άρθρο 2 παρ.2 του α.ν.173/1967.

Τον χαρακτήρα του αυτόν, ως επιχείρησης κοινής ωφελείας, δεν απέβαλε το αναιρεσίβλητο από το γεγονός της εξόδου του από το δημόσιο τομέα, δυνάμει του π.δ.361/1991, όπως ρητά αναφέρεται στο άρθρο πρώτο του ν.2257/1994 σύμφωνα με το οποίο ο ΟΤΕ, ο οποίος ιδρύθηκε με το ν.δ.1049/1949 και του οποίου το καταστατικό αναμορφώθηκε με το νόμο 2167/1993, όπως ισχύει σήμερα, διέπεται εφεξής από τις διατάξεις του παρόντος καταστατικού και του κωδ.

Ν.2190/1920, όπως εκάστοτε ισχύει χωρίς να μεταβάλλεται η νομική προσωπικότητά του και χωρίς να αλλοιώνεται ο χαρακτήρας του, ως ανώνυμης εταιρίας που ασκεί επιχείρηση δημόσιας ωφέλειας. Αντίθετο συμπέρασμα δεν μπορεί να συναχθεί από τις διατάξεις του άρθρου 2 του ν.2257/1994 "περί οργανώσεως και λειτουργίας του ΟΤΕ", στο οποίο περιγράφεται αναλυτικά ο σκοπός της εταιρείας, μεταξύ δε άλλων αναφερομένων δραστηριοτήτων είναι και η εγκατάσταση, λειτουργία, εκμετάλλευση, διαχείριση και ανάπτυξη κάθε είδους τηλεπικοινωνιακής υποδομής σε τυπικό, εθνικό, διακριτικό και διεθνές επίπεδο.

Το ότι το ανώτατο όριο αποζημιώσεως αυξήθηκε ακολούθως με ειδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας, δεν επέφερε κατάργηση του νομοθετικώς θεσπισμένου ορίου, ώστε η οφειλόμενη από τον ΟΤΕ αποζημίωση να έχει πλέον εξομοιωθεί με τη γενικώς προβλεπόμενη στο ν.2112/1920 (Ολ.ΑΠ 10/1998). Τέλος, με την παρ.3 του άρθρου 3 του ν.2374/1996 (Εισαγωγη μετοχών του ΟΤΕ στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών...) ορίζεται ότι : "οι διατάξεις της παραγράφου 2 του α.ν.173/1967 που αφορούν το ύψος της οφειλομένης στο απολυόμενο προσωπικό του ΟΤΕ αποζημίωσης του ν.2112/1920, όπως ισχύουν, μετά τις υπογραφείσες μεταξύ του ΟΤΕ και της Ομοσπονδίας Εργαζομένων ΟΤΕ (Ο.Μ.Ε. - Ο.Τ.Ε.) Ειδικές Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και τις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου ΟΤΕ εξακολουθούν να ισχύουν (ΑΠ 551/2008).

Επίσης, αντίθετο συμπέρασμα δεν μπορεί να συναχθεί από το άρθρο πρώτο (προοίμιο) του ν.3676/2008, σύμφωνα με το οποίο "Η εταιρεία με την επωνυμία Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος ΑΕ Ο.Τ.Ε. είναι επιχείρηση ηλεκτρονικών επικοινωνιών νομίμως συσταθείσα και λειτουργούσα ως ανώνυμη εταιρεία κατά το δίκαιο της Ελληνικής Δημοκρατίας με έδρα το Αμαρούσιο Αττικής" (ΑΠ 1621/2011), ούτε και από το άρθρο 38 παρ.3 του ν.3522/2006 κατά το οποίο "Από την Έναρξη ισχύος του παρόντος εφαρμόζεται στο σύνολο του προσωπικού του ΟΤΕ ΑΕ ο Εσωτερικός Κανονισμός Προσωπικού της COSMOTE ΑΕ, ως ισχύει σήμερα, με την εξαίρεση των άρθρων 11, 12, 13, καταργούμενης κάθε αντίθετης διάταξης νόμου, όρου συλλογικής σύμβασης εργασίας ή επιχειρησιακής συλλογικής συμφωνίας, απόφασης της διοίκησης του ΟΤΕ ή εντεταλμένων οργάνων του και πρακτικής, οποιουδήποτε χαρακτήρα ή νομικής δεσμευτικότητας, που αφορούν σε θέματα εσωτερικού κανονισμού του προσωπικού του ΟΤΕ και αντίκεινται στις ρυθμίσεις του ως άνω Εσωτερικού Κανονισμού Προσωπικού της COSMOTE...." που σαφώς ρυθμίζει μόνο το θέμα εναρμόνισης του εσωτερικού κανονισμού του προσωπικού του ΟΤΕ Α.Ε.

προς αυτόν της COSMOTE ΑΕ. Περαιτέρω κατά το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε ή αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 36/1988, ΑΠ 1011/2007).

Εξάλλου κατά το άρθρο 578 ΚΠολΔ αν το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης κρίνεται εσφαλμένο, αλλά το διατακτικό της ορθό ο Άρειος Πάγος απορρίπτει την αναίρεση, εκτός αν υπάρχει έννομο συμφέρον να αποτραπεί δεδικασμένο, οπότε αναιρείται η απόφαση μόνο ως προς την εσφαλμένη αιτιολογία. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι αν το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης είναι εσφαλμένο, αλλά το διατακτικό της ορθό, ο Άρειος Πάγος απορρίπτει την αναίρεση και αντικαθιστά το εσφαλμένο αιτιολογικό με ορθό.

Στην περίπτωση δηλαδή αυτή το διατακτικό της απόφασης του Αρείου Πάγου περιέχει απορριπτική της αναίρεσης διάταξη και στο σκεπτικό παράθεση του ορθού αιτιολογικού σε αντικατάσταση του εσφαλμένου (ΑΠ 931/2001). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της αγωγής του, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων εκθέτει τα ακόλουθα: "Προσελήφθην υπό της εναγομένης (αναιρεσίβλητης) την 7.2.1978 με σύμβαση εξηρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου ως Μηχανικός - Τεχνικός και μονιμοποιηθείς έκτοτε στο τεχνικό προσωπικό εξήντλησα όλους τους βαθμούς της ιεραρχίας και έλαβα τον βαθμό Τ/Α.

Στις 8.8.2009 απολύθηκα κατ'εφαρμογή του άρθρου 74 του ν.3371/2009 και εδικαιούμην την κατά νόμο αποζημίωση λόγω απολύσεως σύμφωνα με τις διατάξεις του ΓΚΠ-ΟΤΕ....Το έτος 1999 και δυνάμει της από 10.6.1994 ΕΣΣΕ που υπεγράφη μεταξύ των νομίμων εκπροσώπων της εναγομένης και της ΟΜΕ-ΟΤΕ της οποίας και εγώ ήμουν μέλος τέθηκε σε ισχύ ο νέος ΓΚΠ-ΟΤΕ ο οποίος στο άρθρο 17 στις παρ.3 και 6 όρισε το εξής.....Εκ πάντων των ανωτέρω σαφώς προκύπτει ότι η αποζημίωση απόλυσης του προσωπικού της εναγομένης διέπεται αποκλειστικά και μόνο από το άρθρο 17 του ΓΚΠ-ΟΤΕ το οποίο παραπέμπει στις διατάξεις του ν.2112/1990 που προβλέπουν αποζημίωση απολύσεως λόγω καταγγελίας συμβάσεων εργασίας αορίστου χρόνου ιδιωτικών υπαλλήλων.

Η εναγομένη με απέλυσε μετά από αίτησή μου σύμφωνα με τις διατάξεις του αρθρ.74 του ν.3371/2005 και μου δήλωσε ότι δικαιούμαι αποζημίωση λόγω απόλυσης που προβλέπεται από τον Εσωτερικό Κανονισμό Προσωπικού-ΟΤΕ και ότι θα την εισπράξω από το Κεντρικό Ταμείο του ΟΤΕ. Σύμφωνα με το χρόνο υπηρεσίας μου που υπερβαίνει τα 30 έτη έπρεπε να λάβω 24 τακτικούς μηνιαίους μισθούς.

Ο μηνιαίος μισθός μου κατά την απόλυσή μου ανήρχετο εις 3628,87 ευρώ ο οποίος προσαυξανόμενος κατά 2/12 με την αναλογία των εορτών αδείας ήταν κατά 604,81 ευρώ ανέρχεται σε 4233,68 ευρώ. Η εναγομένη όφειλε να μου καταβάλλει για αποζημίωση απόλυσης 24 Χ 4233,68 = 101608,32 ευρώ αντί του οποίου μου κατέβαλε 22701 ευρώ". Ακολούθως ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγομένη - αναιρεσίβλητη, να του καταβάλει τη διαφορά των 78898 ευρώ νομιμοτόκως από 9.8.2009.

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών κρίνοντας ότι το αναιρεσίβλητο ως επιχείρηση κοινής ωφελείας υπάγεται στη ρύθμιση του άρθρου 2 παρ.2 του α.ν.173/1967 και ότι το ποσό των 22701 ευρώ, που έλαβε ο αναιρεσείων ως αποζημίωση απόλυσης κατά τις διατάξεις του ν.2112/1920, υπερβαίνει το ανώτατο όριο ποσού αποζημίωσης των 15.000 ευρώ που έχει ορισθεί με το άρθρο 21 παρ.13 του ν.3144/2003, απέρριψε την αγωγή ως νομικά αβάσιμη.

Με το δεύτερο λόγο αναίρεσης εκ του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ ο αναιρεσείων παραπονείται για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των άρθρων 2 παρ.2, 3 α.ν.173/1967 1 παρ.1, 2 ν.δ.618/1970 και εσφαλμένη μη εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 3 παρ.3 ν.2374/1996, 38 παρ.3 ν.3522/2006 και 40 του Εσωτερικού Κανονισμού Προσωπικού ΟΤΕ (άρθρο 17 της από 10.6.1999 ΕΣΣΕ) ο οποίος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, καθόσον σύμφωνα με τα προαναφερθέντα ορθά το δικαστήριο της ουσίας έκρινε με βάση τις ανωτέρω διατάξεις ότι ο ΟΤΕ εξακολουθεί να παραμένει επιχείρηση κοινής ωφελείας εφαρμοζομένου του άρθρου 2 παρ.2, 3 του α.ν.173/1967.

Τέλος, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης εκ του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ ο αναιρεσείων παραπονείται ότι το δικαστήριο της ουσίας για το σχηματισμό της κρίσης του διέλαβε την εσφαλμένη αιτιολογία ότι ο καθορισμός της αποζημίωσης απολύσεως των υπαλλήλων του ΟΤΕ ρυθμίζεται από το προϊσχύσαν αλλά καταργηθέν από το 1999, άρθρο 19 παρ.1, 2 του ΓΚΠ-ΟΤΕ και όχι από το τυγχάνον εφαρμογής νέο άρθρο 17 παρ.3, 6 της από 10.6.1999 ΕΣΣΕ (40 του νέου ΓΚΠ-ΟΤΕ).

Η εσφαλμένη όμως αυτή αιτιολογία δηλαδή η αναφορά του εφαρμοσί...της καταργηθείσας παλαιάς διατάξεως αντί της αναφερθείσας τοιαύτης του νέου ΓΚΠ-ΟΤΕ, δεν επηρεάζει το ορθό διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, αφού το κρίσιμο ζήτημα είναι αν ο ΟΤΕ είναι επιχείρηση κοινής ωφέλειας. Πρέπει επομένως αντικαθισταμένης της αιτιολογίας ως προς την εφαρμοστέα στην παρούσα διάταξη του αρθρ.40 του νέου ΓΚΠ-ΟΤΕ με την παρούσα απόφαση, ν'απορριφθεί ως αβάσιμος και ο λόγος αυτός της αναίρεσης.

Κατ'ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης (αρθρ.176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23.1.2012 αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ'αριθμ.1997/2011 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 20 Μαρτίου 2014.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Μαρτίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ