Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal of claim for lost profits due to tenant's breach of lease contract.
Greece (EL)
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court of Greece partially allowed the appellant's appeal against the second-instance court's dismissal of a claim for lost profits. The appellant argued that the lessee's failure to maintain the premises caused a significant drop in business, resulting in a specific monetary loss of €149,832. The court held that the lower courts erred in law by refusing to award damages for lost profits despite the lessee's breach of contract, establishing that such damages are recoverable when directly linked to the breach. Consequently, the appeal was granted, the case was remitted for retrial, and the losing party was ordered to pay legal costs.
Legislator headnote
AI generatedArticles 559(1) and 561(2) of the Code of Civil Procedure; The lower court erred in law when it refused to award damages for lost profits (displaced profits) to the lessor, despite the lessee's breach of contract causing a direct causal link to the financial loss.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Απόφαση 675 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 675/2011
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Δ' Πολιτικό Τμήμα
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χαράλαμπο Ζώη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.
Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 14 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:
Της αναιρεσείουσας: Α. Κ.-Ζ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χαρίλαο Κοψαχείλη και δεν κατέθεσε προτάσεις ούτε νομιμοποιητικά έγγραφα.
Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΚΟ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ" και διακριτικό τίτλο "ΕΚΟ ΑΒΕΕ", καθολικής διαδόχου δι' απορροφήσεως της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ Γ. Μ. ΚΑΙ ΣΙΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ζαραφέτα και κατέθεσε προτάσεις.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10/9/2004 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 316/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 367/2008 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 11/9/2009 αίτησή της.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Λαμπρόπουλος ανέγνωσε την από 5-1-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου και την απόρριψη του δευτέρου λόγου της από 11-9-2009 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 367/2008 απόφασης του Εφετείου Λαρίσης.
Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Το άρθρο 559 του ΚΠολΔ, καθορίζει περιοριστικά τους λόγους αναίρεσης και δεν καταλαμβάνει σ' αυτούς και την εσφαλμένη από το δικαστήριο εκτίμηση δικογράφων, μεταξύ των οποίων και η αγωγή, το δε άρθρο 561 παρ. 2 του ίδιου κώδικα, δεν καθιερώνει ιδιαίτερο λόγο αναίρεσης, αλλά επιτρέπει την εξέταση, αν από την εσφαλμένη εκτίμηση του περιεχομένου του διαδικαστικού εγγράφου, ιδρύεται λόγος αναίρεσης από τους αναφερόμενους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ.
Έτσι αν από την εκτίμηση του περιεχομένου της αγωγής προκύψει, ότι το δικαστήριο έλαβε υπόψη του πραγματικούς ισχυρισμούς που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, αν και δεν περιλαμβάνονταν στο δικόγραφο αυτής ή αντίθετα, δεν έλαβε υπόψη τέτοιους ισχυρισμούς, αν και περιλαμβανόνταν ιδρύεται ο λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 1 (και όχι από τους αριθ. 8 και 14) του ΚΠολΔ, υπό την έννοια ότι το δικαστήριο ή αξίωσε για την εφαρμογή της διάταξης του εφάρμοσε, περισσότερα στοιχεία από τα απαιτούμενα κατά τη διάταξη αυτή ή αρκέσθηκε σε λιγότερα (ΑΠ 231/2004).
Με το λόγο αυτό ελέγχεται αν η αγωγή, ένσταση κλπ απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν κατά παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν. Αντίθετα το ορισμένο η αόριστο της αγωγής ως προς την έκθεση σε αυτή των πραγματικών περιστατικών που απαρτίζουν την ιστορική της αιτία (ποιοτική και ποσοτική αοριστία της αγωγής), εκτιμά κυριαρχικώς το δικαστήριο της ουσίας και δεν υπόκειται κατά τούτο η απόφαση του σε αναιρετικό έλεγχο, εκτός αν αυτό έκρινε ορισμένη την αγωγή, λαμβάνοντας υπόψη γεγονότα μη διαλαμβανόμενα σε αυτή και ασκούντα ουσιώδη επιρροή στην κρίση περί του νόμω βασίμου της ή αντιθέτως έκρινε αόριστη την αγωγή επειδή δεν έλαβε υπόψη τέτοια γεγονότα, καίτοι διαλαμβάνονται σε αυτή, οπότε μπορούν να θεμελιωθούν οι από το άρθρο 559 αριθ. 8 και 14 ΚΠολΔ, λόγοι αναίρεσης (ΑΠ 314/2004).
Περαιτέρω από τις διατάξεις του άρθρου 594 σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, ΑΚ, που εφαρμόζονται και επί εμπορικών μισθώσεων, κατά τα άρθρα 15 και 44 του Π.Δ 34/1995, ο εκμισθωτής έχει δικαίωμα να καταγγείλει αμέσως τη μίσθωση και συγχρόνως να ζητήσει αποζημίωση, αν ο μισθωτής παρά τις διαμαρτυρίες του εκμισθωτή δεν μεταχειρίζεται το μίσθιο με επιμέλεια και όπως συμφωνήθηκε ή δεν τηρεί τη συμπεριφορά που πρέπει απέναντι στους άλλους ενοίκους, Από το περιεχόμενο της διατάξεως αυτής προκύπτει, ότι ο εκμισθωτής έχει δικαίωμα να καταγγείλει τη μίσθωση, και όταν ο μισθωτής δεν μεταχειρίζεται το μίσθιο όπως συμφωνήθηκε με τους όρους της μισθώσεως, τέτοια δε κακή χρήση αποτελεί και η αχρησία του μισθίου από το μισθωτή, η οποία παρέχει το δικαίωμα στον εκμισθωτή να ζητήσει αποζημίωση (θετική ζημία και διαφυγόν κέρδος) εφόσον η ζημία αυτή τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με την αντισυμβατική συμπεριφορά του μισθωτή.
Εξ άλλου, κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως του άρθρου 594 ΑΚ η κακή χρήση του μισθίου και με την ως άνω μορφή της παραβάσεως συμβατικού όρου, για να θεμελιώσει δικαίωμα καταγγελίας της μισθώσεως και αποζημίωσης, πρέπει να οφείλεται σε υπαιτιότητα του μισθωτή. Η ευθύνη αυτή, εφόσον αφορά αθέτηση προϋφισταμένης ενοχής, είναι νόθος αντικειμενική, με την έννοια ότι ο νόμος καθιερώνει νόμιμο μαχητό τεκμήριο υπαιτιότητας του μισθωτή κι' επομένως, για την απόκρουση του τεκμηρίου αυτού, ο μισθωτής είναι υποχρεωμένος να επικαλεστεί και να αποδείξει γεγονός, για το οποίο δεν φέρει ευθύνη (άρθρο 336 ΑΚ).
Τα ανωτέρω ισχύουν και επί της υπομισθώσεως (ΑΠ 1975/2006). Στην προκειμένη περίπτωση, με την αγωγή της εναντίον της ήδη αναιρεσίβλητης, η αναιρεσείουσα εκθέτει εκτός των άλλων και τα εξής κρίσιμα πραγματικά περιστατικά: Με το από 1-3-1997 ιδιωτικό συμφωνητικό μίσθωσης ακινήτου η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα εκμίσθωσε στην ανώτερη εταιρία πετρελαιοειδών με την επωνυμία "ΑΕΕΠ Γ.
Μ. ΚΑΙ ΣΙΑ" και έδρα την Αθήνα ένα ακίνητο που ευρίσκετο στο 13ο χιλιόμετρο της παλαιάς εθνικής οδού Λάρισας-Βόλου, εμβαδού 15.000 τ.μ. προκειμένου να χρησιμοποιηθεί από τη μισθώτρια ως πρατήριο υγρών καυσίμων, πλυντήριο, λιπαντήριο και για κάθε άλλη συναφή δραστηριότητα. Η διάρκεια της μίσθωσης ορίσθηκε για εννέα έτη, ήτοι από 1-3-1997 έως 28.2.2006 και το ετήσιο μίσθωμα ορίσθηκε στο ποσό των 5.270.000 δραχμών, πλέον χαρτοσήμου, καταβαλλόμενο στο πρώτο πενθήμερο κάθε έτους.
Με τον υπ' αριθ. 13ο όρο της σύμβασης συμφωνήθηκε ότι τόσον η εκμισθώτρια όσον και η μισθώτρια, καθώς και οιοσδήποτε έλκει δικαιώματα από αυτές υποχρεούται να μην προβαίνουν σε ενέργειες που παρακωλύουν τόσο τη μισθώτρια και τον υπομισθωτή στην ελεύθερη και ανεμπόδιστη χρήση του μισθίου, όσο και την εκμισθώτρια από την άσκηση της επιχειρηματικής της δραστηριότητας στο παρακείμενο του μισθίου ακίνητό της.
Με το από 1-4-1997 ιδιωτικό συμφωνητικό παράτασης της μίσθωσης η διάρκεια της μίσθωσης παρατάθηκε για έξι (6) ακόμη έτη και με το υπ' αριθ. 5ο όρο του συμφωνητικού επιτράπηκε στη μισθώτρια η υπομίσθωση και συμφωνήθηκε ότι σε περίπτωση υπομίσθωσης αποκλειστικά υπόχρεη για την εκπλήρωση των όρων αυτού είναι η μισθώτρια.
Η ως άνω μισθώτρια, η οποία συγχωνεύτηκε με απορρόφηση από την εναγόμενη και ήδη αναιρεσίβλητη, δυνάμει του υπ' αριθ. .../8.11.2000 συμβολαίου της συμβολαιογράφου Αθηνών Ελένης Κανελλοπούλου και η συγχώνευση αυτή εγκρίθηκε με την υπ' αριθ. 33434/1.12.2000 απόφαση του Νομάρχη Αθηνών, υπομίσθωσε το ανωτέρω συγκρότημα στη Σ.
Κ. για χρονικό διάστημα εννέα (9) ετών. Περαιτέρω ότι η ως άνω υπομισθώτρια κατά τη διάρκεια της εκμετάλλευσης του πρατηρίου δεν έδειχνε το απαιτούμενο ενδιαφέρον εις ότι αφορά τη συντήρηση, καλή λειτουργία και εμφάνιση του όλου συγκροτήματος παρά τη συμβατική της υποχρέωση, με συνεπεία να μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των πελατών.
Αποτέλεσμα δε αυτής της αντισυμβατικής συμπεριφοράς της υπομισθώτριας ήταν το όλο συγκρότημα να εμφανίσει όψη εγκατάλειψης και να μειωθεί δραστικά ο κύκλος εργασιών της μισθώτριας και ήδη αναιρεσείουσας στο παρακείμενο του μισθίου συγκροτήματος κατάστημα της (αναψυκτήριο-οβελιστήριο), του οποίου την κερδοφόρο εκμετάλλευση και κυρίως προσέλευση πελατών στήριξε στην καλή λειτουργία του υπομισθωμένου συγκροτήματος της.
Ότι συνεπεία της αντισυμβατικής αυτής συμπεριφοράς της υπομισθώτριας, η οποία ελάμβανε χώρα υπό την ανοχή της μισθώτριας και ήδη αναιρεσίβλητης, η εκμισθώτρια και ήδη αναιρεσείουσα υπέστη αποθετική ζημία, λόγω της μείωσης του κύκλου εργασιών, για τα έτη 2000-2004, συνολικού ύψους 149.832 ευρώ και ζήτησε την αποκατάσταση αυτή από την εκμισθώτρια και ήδη αναιρεσίβλητη, την οποία όμως το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε ως μη νόμιμη, δεδομένο ότι η αποθετική αυτή ζημία δεν αφορούσε το υπομισθωμένο μίσθιο.
Το Εφετείο σύμφωνα με τις παραδοχές αυτές απέρριψε σχετικό λόγο έφεσης της αναιρεσείουσας με τον οποίον παρεπονείτο κατά της πρωτόδικης απόφασης, δεχόμενο και αυτό ότι η αποθετική αυτή ζημία δεν αφορούσε το μίσθιο. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παρεβίασε τις προαναφερθείσες διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου και τούτο όταν ο εκμισθωτής ή ο υπομισθωτής δεν μεταχειρίζεται το μίσθιο όπως συμφωνήθηκε με τους όρους της σύμβασης παρέχεται το δικαίωμα στον εκμισθωτή να ζητήσει αποζημίωση (θετική ζημία ή διαφυγόν κέρδος), εφόσον η ζημία τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με την αντισυμβατική συμπεριφορά του μισθωτή ή υπομισθωτή.
Επομένως, πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι οι από του αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγοι αναιρέσεως (ο δεύτερος κατ' ορθήν εκτίμηση), αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που απέρριψε λόγο έφεσης που αφορούσε την απόρριψη από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο του αιτήματος της αγωγής για επιδίκαση διαφυγόντων κερδών, παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη, λόγω της ήττας της (άρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ) στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, σύμφωνα με το διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την υπ' αριθ. 367/2008 απόφαση του Εφετείου Λάρισας.
Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το ως άνω αναιρούμενο μέρος της, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.
Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 2 Μαρτίου 2011.
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Μαΐου 2011.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ