Supreme Court allows appeal against appellate court decision due to failure to consider new evidence of justified provocation.

Απόφαση 674 / 2023 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 674/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Κατσιάνη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Ασημίνα Υφαντή, Στέφανο - Σπυρίδωνα Πανταζόπουλο - Εισηγητή, Γεώργιο Παπαγεωργίου και Κορνηλία Πανούτσου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 20 Μαρτίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ι. Σ. του Δ., 2) Κ. Β. του Γ., συζύγου Ι. Σ., κατοίκων ... οι οποίοι παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Λεωνίδα Μωρόπουλου και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ε. Β.-Κ., θυγατέρας Γ., κατοίκου ... η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26/11/2012 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Μεσολογγίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 198/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 36/2016 του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 30/7/2017 αίτησή τους. Με την υπ' αριθμ. 39/2022 Πράξη του Προέδρου του Α1' Πολιτικού Τμήματος, ορίστηκε, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 307 του ΚΠολΔ, η δικάσιμος, που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Νόμιμα φέρεται προς περαιτέρω συζήτηση για τη σημερινή δικάσιμο η από 30-7-2017 αίτηση αναίρεσης των αναιρεσειόντων ύστερα από την υπ' αριθμ. 39/2022 πράξη του Προέδρου του τμήματος λόγω επανασυζήτησης κατ' εφαρμογή του άρθρου 307 ΚΠολΔ, κατά την οποίαν δεν παρέστη ούτε εκπροσωπήθηκε η αναιρεσίβλητη, η οποία όμως είχε παρασταθεί με δήλωση του πληρεξούσιου δικηγόρου της κατά την αρχική συζήτηση στη δικάσιμο της 17-9-2018, συνέχεια της οποίας αποτελεί η σημερινή συζήτηση.

Υπόκειται προς κρίση η από 30-7-2017 αίτηση για αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 36/2016 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Ελλάδος. Με την προσβαλλόμενη απόφαση απορρίφθηκε η από 10-2-2014 έφεση και το από 15-2-2015 δικόγραφο πρόσθετου λόγου των εκκαλούντων, ήδη αναιρεσειόντων, κατά της της υπ' αριθμ. 198/2013 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, η οποία είχε δεχθεί εν μέρει ως κατ' ουσία βάσιμη την από 26-11-2012 αγωγή της ενάγουσας, ήδη αναιρεσίβλητης, και είχε υποχρεώσει τους ως άνω εναγόμενους να καταβάλουν εις ολόκληρον στην ενάγουσα το ποσό των 6.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης για τη σε βάρος της αδικοπραξία τους και την δεύτερη απ' αυτούς να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 3.200 ευρώ ως περιουσιακή ζημία για την ως άνω αιτία. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων τους ( άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αρ.11 περ. γ ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Για την ίδρυση του λόγου αυτού αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, που νόμιμα επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, τα οποία ήταν υποχρεωμένο να εκτιμήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340 και 346 ΚΠολΔ, υπό την προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός, για την απόδειξη του οποίου ο διάδικος επικαλείται το φερόμενο ως αγνοηθέν αποδεικτικό μέσο, ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (ΟλΑΠ 2/2008).

Καμία, ωστόσο, διάταξη δεν επιβάλλει να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα, αλλά αρκεί η γενική διαβεβαίωση του δικαστηρίου της ουσίας ότι ελήφθησαν υπόψη όλα τα κατ' είδος αναφερόμενα αποδεικτικά μέσα, που υποβλήθηκαν νομίμως στην κρίση του, έστω και αν στην απόφαση έχει γίνει ιδιαίτερη αναφορά σε ορισμένα μόνο από τα αποδεικτικά μέσα, επειδή θεωρήθηκαν μεγαλύτερης σημασίας, κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου (ΑΠ 765/2014).

Μόνο αν από τη γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της απόφασης, δεν προκύπτει κατά τρόπο αναμφίβολο ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο έγγραφο, στοιχειοθετείται ο από το άρθρο 559 αρ.11 περ. γ ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης. Ο λόγος αυτός δεν ιδρύεται, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη έγγραφο, αλλά του προσέδωσε αποδεικτική βαρύτητα διαφορετική από εκείνη που ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι αυτό έχει, αφού η σχετική εκτίμηση δεν υπόκειται, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ.1 ΚΠολΔ, στον αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 1047/2018, 569/2017, ΑΠ 967/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της ένδικης αναίρεσης από τον αρ. 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ οι αναιρεσείοντες ισχυρίζονται ότι δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του την υπ' αριθμ. 355/2014 αμετάκλητη απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Μεσολογγίου, η οποία αθώωσε κατ' έφεση τους νυν εναγόμενους του αποδιδόμενου σ' αυτούς εγκλήματος της απλής σωματικής βλάβης, κατά τα πραγματικά περιστατικά που ιστορούνται στην από 26-11-2012 ένδικης αγωγής της ενάγουσας.

Ότι την ως άνω δικαστική απόφαση ως έγγραφο δικαστικό τεκμήριο (άρθρο 339 ΚΠολΔ) νομίμως επικαλέστηκαν και προσκόμισαν ενώπιον του Εφετείου που εξέδωσε την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση με το από 15-2-2015 δικόγραφο πρόσθετων λόγων, από την οποίαν αποδεικνύεται ότι αυτοί ωθήθηκαν στην ως άνω αδικοπραξία κατά της ενάγουσας από δικαιολογημένη αγανάκτηση εξ αιτίας μιας αμέσως προηγούμενης πράξης που τέλεσε η τελευταία σε βάρος τους κατ' εφαρμογή του άρθρου 308 παρ. 3 ΠΚ.

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτουν τα εξής : Επί της από 26-11-2012 αγωγής της ενάγουσας, ήδη αναιρεσίβλητης, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 198/2013 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, η οποία την δέχθηκε εν μέρει ως κατ' ουσία βάσιμη και υποχρέωσε τους ως άνω εναγόμενους να καταβάλουν εις ολόκληρον στην ενάγουσα το ποσό των 6.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης για τη σε βάρος της αδικοπραξία τους (απλή σωματική βλάβη και εξύβριση) και την δεύτερη απ' αυτούς να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 3.200 ευρώ ως περιουσιακή ζημία συνεπεία της προκληθείσας απ' αυτήν σωματικής βλάβης.

Κατά της ως άνω απόφασης ασκήθηκε από τους εκκαλούντες η από 10-2-2014 έφεση και το από 15-2-2015 δικόγραφο πρόσθετου λόγου με τον οποίον οι εκκαλούντες επικαλέστηκαν την υπ' αριθμ. 355/2014 αμετάκλητη απόφαση του Tριμελούς Πλημμελειοδικείου Μεσολογγίου, η οποία αθώωσε κατ' έφεση τους νυν εναγόμενους του αποδιδόμενου σ' αυτούς εγκλήματος της απλής σωματικής βλάβης, επειδή δέχθηκε ότι ωθήθηκαν στην ως άνω αδικοπραξία από δικαιολογημένη αγανάκτηση εξ αιτίας μιας αμέσως προηγούμενης πράξης που τέλεσε η ενάγουσα σε βάρος τους.

Το Εφετείο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση θεώρησε ότι με τον ως άνω πρόσθετο λόγο προτείνεται για πρώτη φορά απαραδέκτως, κατά τα τότε ισχύοντα άρθρα 527 αρ. 3 και 269 παρ. 2 ΚΠολΔ, ο ως ένσταση κατ' αυτήν (απόφαση) χαρακτηριζόμενος ισχυρισμός ότι προέβησαν στην ως άνω αδικοπραξία σε βάρος της ενάγουσας από δικαιολογημένη αγανάκτηση εξ αιτίας προηγούμενης συμπεριφοράς που τέλεσε η ενάγουσα σε βάρος τους (μετατόπιση ορίων και κατάληψη ιδιοκτησίας των εναγομένων) και απέρριψε τον ισχυρισμό αυτόν, θεωρώντας ότι δεν δικαιολογείται η βραδεία προβολή του και ότι οι εκκαλούντες-εναγόμενοι αποβλέπουν στην παρέλκυση της δίκης, με επάλληλη δε αιτιολογία και ως αβάσιμο δεχόμενο ότι "οι εναγόμενοι είχαν τη δυνατότητα να ζητήσουν έννομη προστασία για να αποτρέψουν την πράξη της αυτοδικίας που τελούσε η ενάγουσα καθώς και τις λοιπές πράξεις της απλής σωματικής βλάβης, της εξυβρίσεως και της απειλής που φέρεται ότι τέλεσε η ενάγουσα σε βάρος τους".

Έτσι όμως από τις ως άνω παραδοχές του Εφετείου δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι αυτό έλαβε υπόψη του κατά τη διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος, και ότι συνεκτίμησε μετά των λοιπών αποδείξεων και την ως άνω υπ' αριθμ. 355/2014 αμετάκλητη αθωωτική απόφαση εν όψει του ότι με την επίκληση της τελευταίας ως αποδεικτικού μέσου οι εκκαλούντες δεν προέβαλαν νέο αυτοτελή ισχυρισμό, όπως εσφαλμένα υπέλαβε το Εφετείο, αλλά ουσιαστικά προσκόμισαν ενώπιον του Εφετείου κατ' εφαρμογή του άρθρου 529 ΚΠολΔ νέο αποδεικτικό μέσο, προκειμένου να ανταποδείξουν την έλλειψη υπαιτιότητάς τους για την επικαλούμενη από την αντίδικό τους αδικοπραξία τους ως στοιχείο της άρνησης της ένδικης αγωγής της, στην οποία (άρνηση) προέβησαν ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος αναίρεσης από τον αρ. 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι βάσιμος. Ακολούθως, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναίρεσης, λόγω της αναιρετικής εμβέλειας του ως άνω λόγου αναίρεσης στο σύνολο της προσβαλλόμενης απόφασης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Μονομελές Εφετείο Δυτικής Στερεάς Ελλάδος, συντιθέμενο από άλλον δικαστή, εκτός εκείνον ο οποίος εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), να διαταχθεί, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ, η επιστροφή του παραβόλου στους αναιρεσείοντες και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα αυτών, λόγω της ήττας της σύμφωνα με το υποβαλλόμενο με την αναίρεση αίτημά τους (άρθρα 106, 176, 183, 191 ΚΠολΔ), κατά αναφερόμενα στο διατακτικό της απόφασης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 36/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος.

Διατάζει την απόδοση του παραβόλου στους αναιρεσείοντες.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Απριλίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 2 Μαΐου 2023.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ