Supreme Court dismisses appeal against first-instance judgment regarding forged bank draft and unauthorized signature issues.

Απόφαση 673 / 2010 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 673/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Χρυσικό, Νικόλαο Λεοντή, Γεώργιο Γεωργέλλη και Δημήτριο Τίγγα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, την 1η Μαρτίου 2010, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "... Ο.Ε" που εδρεύει στον οικισμό ... και εκπροσωπείται νόμιμα και 2. ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ηρακλή Γαρίδη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσιβλήτου: ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "MARFIN ΕΓΝΑΤΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε", που εδρεύει στην Θεσ/νικη και εν προκειμένω εκπροσωπείται νόμιμα από τον Διευθυντή του υποκαταστήματος στην ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αικατερίνη Κοκκαλιάρη-Γιατρά.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21 Νοεμβρίου 2006 ανακοπή των ήδη αναιρεσειόντων που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Καβάλας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 156/2007 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 118/2008 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καβάλας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 26 Αυγούστου 2008 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Λεοντής, ανέγνωσε την από 12 Ιανουαρίου 2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της 144/26.8.2008 αιτήσεως για αναίρεση της 118/1.7.2008 αποφάσεως του Πρωτοδικείου Καβάλας.

Η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως και την καταδίκη των αντιδίκων της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη 144/26-8-2008 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η 118/1-7-2008 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καβάλας, κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής, κατ' επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 §2 Κ.Πολ.Δ., εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων.

Ειδικότερα, με την 752/21-11-2006 ανακοπή εδιώκετο η ακύρωση της 583/2006 διαταγής πληρωμής της Ειρηνοδίκου Καβάλας, η οποία εκδόθηκε κατά παραδοχή σχετικής αιτήσεως της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΓΝΑΤΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.", απευθυνόμενης, πλην άλλων, και κατά της πρώτης των ανακοπτόντων και ήδη αναιρεσειόντων ομόρρυθμης εταιρείας, με ομόρρυθμο αυτής μέλος τον δεύτερο τούτον, ιδιότητα με την οποία και νομιμοποιείται ως ανακόπτων.

Επί της εν λόγω ανακοπής εκδόθηκε, κατά παραδοχή της, και ειδικότερα του διατυπούμενου δι' αυτής λόγου ότι η τραπεζική επιταγή είναι πλαστή κατά την υπογραφή του νομίμου εκπροσώπου της φερομένης ως εκδότριας αυτής πρώτης, των ανακοπτόντων ομόρρυθμης εταιρείας, η 156/2007 απόφαση του Ειρηνοδικείου Καβάλας και σε δεύτερο βαθμό, κατ' αποδοχή της 39/22-6-2007 εφέσεως της καθής, στη δικονομική θέση της οποίας υπεισήλθε στη συνέχεια, μετά τη συγχώνευσή της δι' απορροφήσεως, η ήδη αναιρεσίβλητη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "MARFIN ΕΓΝΑΤΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.", εξαφάνιση της προσβαλλόμενης δι' αυτής πρωτοβάθμιας αποφάσεως και εξέταση κατ' ουσίαν της υποθέσεως η 118/2008 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καβάλας, με απορριπτική επ' αυτής κατ' ουσίαν κρίση, την οποία στήριζε στις ακόλουθες αναιρετικώς ανέλεγκτες ουσιαστικές παραδοχές της, κατ' ακριβή κατά τούτο αντιγραφή της: "Ο μη διάδικος στην παρούσα δίκη Μ1, με την ιδιότητα του νομίμου εκπροσώπου και διαχειριστή της πρώτης ανακόπτουσας και ήδη εφεσίβλητης ομόρρυθμης εταιρείας, δυνάμει του με αριθμό ...ειδικού πληρεξουσίου ενώπιον της συμβολαιογράφου Αλεξανδρούπολης Χρυσής Μαυρουδή-Μηναΐδη, διόρισε και εγκατέστησε ειδικό πληρεξούσιο, αντιπρόσωπο και αντίκλητό του τον Ε1 πολιτικό μηχανικό, κάτοικο ..., στον οποίο έδωσε ειδικές εντολές, πληρεξουσιότητες και δικαιώματα, μεταξύ των άλλων, "να εκπροσωπεί τον εντολέα στις συναλλαγές του με οποιαδήποτε Τράπεζα στην Ελλάδα και οποιοδήποτε Υποκατάστημα αυτής σε κάθε δοσοληψία και ειδικότερα στις συναλλαγές του με την Τράπεζα Πειραιώς σχετικά με τον λογαριασμό όψεως με αριθμό ...

της ως άνω από τον εντολέα νομίμως εκπροσωπουμένης ομόρρυθμης εταιρείας. Για το σκοπό αυτό: Να καταθέτει χρήματα στον άνω λογαριασμό της Τραπέζης Πειραιώς ή σε οποιοδήποτε άλλο λογαριασμό της Τραπέζης της Ελλάδος ή οποιασδήποτε άλλης Τράπεζας, να υπογράφει τα σχετικά έγγραφα, να αιτείται αποδέσμευση των κατατεθειμένων χρημάτων και να αναλαμβάνει αυτά, να υπογράφει τις οικείες αποδείξεις και εξοφλήσεις, να εκπροσωπεί τον εντολέα του ενώπιον της ως άνω Τράπεζας Πειραιώς, της Τραπέζης της Ελλάδος ή άλλης Τράπεζας για οποιαδήποτε υπόθεση που αφορά την δέσμευση και αποδέσμευση χρημάτων.

Να κινεί τον ως άνω λογαριασμό όψεως της ως άνω από τον εντολέα νομίμως εκπροσωπουμένης ομμόρυθμης εταιρείας, καθώς και οποιοδήποτε άλλο λογαριασμό του εντολέως σε οποιαδήποτε Τράπεζα, να καταθέτει και να αναλαμβάνει, καθώς και γενικότερα να εισπράττει οποιοδήποτε χρηματικό ποσό οφείλεται ή ανήκει στον εντολέα του από οποιαδήποτε αιτία και από οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου, Τράπεζα ή Υποκατάστημα, Δημόσιο Ταμείο, Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων ή άλλο Οργανισμό και δυνάμει οποιουδήποτε δικαιογράφου, όπως από καταθέσεις, παρακαταθέσεις, επιστροφές φόρων, εμβάσματα από το εξωτερικό κλπ...".

Σε εκτέλεση της εντολής αυτής, μετά από τις προσκομιζόμενες αιτήσεις του εντολοδόχου Ε1 στις οποίες υπέγραψε αντί του αντιπροσωπευόμενου Μ1 νόμιμου εκπροσώπου και διαχειριστή της πρώτης ανακόπτουσας ομόρρυθμης εταιρείας και έθεσε τη σφραγίδα αυτής, χορηγήθηκαν από το υποκατάστημα ...της Τράπεζας Πειραιώς, στο όνομα της εταιρείας αυτής και σε χρέωση του πιο πάνω με αριθμό ...

λογαριασμού της, πέντε (5) βιβλιάρια επιταγών, μεταξύ των οποίων και το βιβλιάριο με αριθμούς επιταγών ... έως ..., στις οποίες περιλαμβάνεται και η επίδικη με αριθμό ...επιταγή. Στις 22-11-2006 ο εν λόγω αντιπρόσωπος του Μ1 νομίμου εκπροσώπου της ανακόπτουσας ομόρρυθμης εταιρείας, εξέδωσε σε διαταγή του Κ1, που διατηρεί ατομική επιχείρηση με το διακριτικό τίτλο "...", την επίδικη, μεταχρονολογημένη, με αριθμό ...επιταγή, αξίας 10.000 ευρώ, πληρωτέα στο υποκατάστημα ...της Τράπεζας Πειραιώς, θέτοντας στη θέση του εκδότη τη μη αμφισβητούμενη σφραγίδα της ανακόπτουσας εταιρείας, την οποία αβασίμως ισχυρίζονται οι εφεσίβλητοι ότι υπεξαίρεσε ο Ε1 καθώς και την υπογραφή του αντιπροσω-πευόμενου Μ1 νομίμου εκπροσώπου της πρώτης ανακόπτουσας εταιρείας, η οποία είναι το υποκείμενο δικαιοπραξίας της εκδόσεως της επιταγής, ήτοι ο εκδότης της επιταγής και δεσμεύεται από αυτή.

Την επιταγή αυτή ο Κ1 μεταβίβασε σε πρώτη οπισθογράφηση στον Λ1 και ο τελευταίος μεταβίβασε αυτήν με δεύτερη οπισθογράφηση στην καθ' ης η ανακοπή εκκαλούσα τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "ΕΓΝΑΤΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ", για αξία λόγω ενεχύρου. Την επιταγή αυτή παρουσίασε για πληρωμή η τελευταία κομίστρια Τράπεζα στις 19-10-2006, στο υποκατάστημα ..της πόλεως ...της Τράπεζας Πειραιώς, πλην όμως δεν πληρώθηκε, σύμφωνα με την επισημείωση του αρμοδίου υπαλλήλου της Τράπεζας στο σώμα αυτής, "λόγω έλλειψης επαρκών διαθεσίμων κεφαλαίων όπως διαπιστώθηκε από το ηλεκτρονικό κέντρο της Τράπεζας".

Μετά την από 25-10-2006 αίτηση της ήδη εκκαλούσας Τράπεζας κατά των: 1) πρώτης ανακόπτουσας-εφεσίβλητης ομόρρυθμης εταιρείας, 2) Κ1 και 3) Λ1 εκδόθηκε η προσβαλλόμενη διαταγή πληρωμής της Ειρηνοδίκη Καβάλας, με την οποία διατάχθηκαν οι καθ' ων να καταβάλλουν στην Τράπεζα, αλληλεγγύως και εις ολόκληρο ο καθένας, το ποσό της επιταγής των 10.000 ευρώ, νομιμοτόκως από της εμφανίσεως της επιταγής.

Επομένως ο προβαλλόμενος με τον μοναδικό λόγο της ανακοπής ισχυρισμός των ανακοπτόντων-εφεσιβλήτων περί πλαστότητας της ένδικης επιταγής από τον Ε1, ελέγχεται ως αβάσιμος. Τα πραγματικά αυτά περιστατικά δεν αναιρεί η μετά την κατάθεση της κρινόμενης ανακοπής (21-12-2006) υποβολή στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αλεξανδρούπολης της με Α.Β.Μ.Γ06/1365/14-12-2006 μηνυτήριας αναφοράς των ήδη εφεσιβλήτων και του Μ1 κατά του Ε1 και παντός τρίτου, περί πλαστογραφίας επιταγών στο όνομα της πρώτης, μεταξύ των οποίων η επίδικη.

Αντίθετα επιβεβαιώνονται: α) από την επιδοθείσα στους ανακόπτοντες-εφεσίβλητους και στον Μ1 από 14-9-2006 Εξώδικη Διαμαρτυρία-Δήλωση-Πρόσκληση του Ε1 και β) από την επιδοθείσα στην εκκαλούσα Τράπεζα από 18-6-2007 εξώδικη δήλωση του ιδίου, με τις οποίες ισχυρίζεται αυτός (Ε1) ότι ενήργησε πάντοτε στα πλαίσια της δοθείσας σ' αυτόν εντολής και πληρεξουσιότητας και των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που ανέπτυξε ο ίδιος με τους ανακόπτοντες και τις εταιρείες που εκπροσωπούσε ο Μ1.

Από την επίδοση μάλιστα της εξωδίκου δηλώσεως του Ε1 η εκκαλούσα πληροφορήθηκε την άνω πληρεξουσιότητα για πρώτη φορά και αφού είχε ήδη εκδοθεί, στις 25-4-2007, η πρωτόδικη απόφαση, μεταξύ αυτού και του Μ1. Αντιθέτως, ο ισχυρισμός των ανακοπτόντων ότι ο Ε1 υφήρπασε ένα μπλοκ επιταγών που η ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ είχε παραδώσει στην πρώτη των ανακοπτόντων-εφεσιβλήτων, καταρρίπτεται από το γεγονός ότι στις συνολικά πέντε αιτήσεις - σημειώματα που υποβλήθηκαν από την ανακόπτουσα στην τράπεζα για τη χορήγηση ισάριθμων μπλοκ επιταγών, εξουσιοδοτημένο φυσικό πρόσωπο, για να παραλάβει τα μπλοκ από το κατάστημά της, δηλώνεται ο Ε1.

Και τούτο επειδή "οι στενές επαγγελματικές σχέσεις" με τον τελευταίο, που αορίστως αναφέρουν στην ανακοπή τους, αφορούσαν τη σύσταση εταιρειών και κοινοπραξιών με σκοπό την ανάληψη τεχνικών έργων, στις οποίες ο Ε1 οριζόταν εκπρόσωπος και διαχειριστής". Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως εναντιώνονται οι ηττηθέντες εφεσίβλητοι-ανακόπτοντες με την ένδικη αίτηση αναιρέσεως και με την έννοια αυτή ερευνώνται στη συνέχεια οι διατυπούμενοι δι' αυτής λόγοι αναιρέσεως.

Ειδικότερα, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αρ.1 Κ.Πολ.Δ., εννοιολογικά ταυτόσημα με εκείνη του άρθρου 559 αρ.1 Κ.Πολ.Δ., ιδρύεται λόγος αναιρέσεως για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, αν αυτός δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 211 ΑΚ "Δήλωση βούλησης από κάποιον (αντιπρόσωπο) στο όνομα άλλου (αντιπροσωπευομένου) μέσα στα όρια της εξουσίας αντιπροσώπευσης ενεργεί αμέσως υπέρ και κατά του αντιπροσωπευομένου. Το αποτέλεσμα αυτό επέρχεται είτε η δήλωση γίνει ρητά στο όνομα του αντιπροσωπευομένου είτε συνάγεται από τις περιστάσεις ότι έγινε στο όνομά του.

Η διάταξη κατά εφαρμόζεται αναλόγως και όταν η δήλωση της βούλησης απευθύνεται προς τον αντιπρόσωπο". Κατά δε την ΑΚ 212" Αν δεν μπορεί να διαγνωστεί ότι κάποιος ενεργεί στο όνομα άλλου, θεωρείται ότι ενεργεί στο δικό του όνομα". Επίσης κατά την ΑΚ 216 εξουσία αντιπροσώπευσης παρέχεται με τη σχετική δικαιοπραξία (πληρεξουσιότητα).

Εξάλλου, όπως προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 11 του Ν.5960/1933, η υπογραφή του εκδότη ή του οπισθογράφου επί της επιταγής μπορεί να τεθεί και με αντιπρόσωπο, ο οποίος υπογράφει είτε με το δικό του όνομα για λογαριασμό του αντιπροσωπευόμενου, οπότε πρέπει να γίνεται σχετική μνεία στην επιταγή, είτε με το όνομα του ίδιου αντιπροσωπευόμενου, χωρίς να αναγράφεται στην περίπτωση αυτή στην επιταγή το όνομα του αντιπροσώπου.

Η πληρεξουσιότητα για την υπογραφή από αντιπρόσωπο, πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 217 §2 ΑΚ, να είναι έγγραφη και δύναται να παρέχεται και με ιδιωτικό έγγραφο, εκτός του τίτλου της επιταγής (Ολ. ΑΠ 19/2003). Όταν προβάλλεται ένσταση πλαστότητας της υπογραφής, που τέθηκε στο όνομα του φερομένου ως υποχρέου εκδότη ή οπισθογράφου από άλλον, ο εκδότης ή ο οπισθογράφος αρκεί να επικαλεσθεί και να αποδείξει ότι η υπογραφή δεν είναι δική του, αλλά τέθηκε από άλλον, ο δε κομιστής φέρει το βάρος να επικαλεσθεί και να αποδείξει ότι εκείνος που υπέγραψε είχε πληρεξουσιότητα προς τούτο, προβάλλοντας σχετική περί τούτου αντένσταση.

Κατά τις σημειούμενες στην αρχή της παρούσης ανέλεγκτες περί πραγμάτων αιτιολογίες της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η επίμαχη τραπεζική επιταγή, στην οποία στηρίχθηκε η έκδοση της ανακοπτόμενης διάταξης πληρωμής, εκδόθηκε από τον Ε1 θέτοντας στη θέση του εκδότη τη σφραγίδα της πρώτης των αναιρεσειόντων ομμόρυθμης εταιρείας και την υπογραφή του νομίμου εκπροσώπου της Μ1, ενεργώντας ως αντιπρόσωπος του τελευταίου και με την προδιαληφθείσα ιδιότητά του, στα όρια της εξουσίας αντιπροσωπεύσεως, η οποία του χορηγήθηκε από τον τελευταίο με το ...

ειδικό πληρεξούσιο της συμ/φου Αλεξανδρουπόλεως Χρυσής Μαυρουδή-Μηναΐδη, διαλαμβάνοντας παράλληλα ότι τον περί τούτου ισχυρισμό της παραδεκτά προσέβαλε η αναιρεσίβλητη το πρώτον με το δικόγραφο της εφέσεως, σε συνέπεια με την ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση της ότι έλαβε γνώση αυτού μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης πρωτοβάθμιας αποφάσεως, περίπτωση η οποία υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής της διατάξεως του άρθρου 269 §2 περ.δ' Κ.Πολ.Δ., η οποία, κατ' επιταγή του άρθρου 527 αρ.3 Κ.Πολ.Δ., εφαρμόζεται και στην προβολή από τον εκκαλούντα στην κατ' έφεση δίκη πραγματικών ισχυρισμών που δεν προτάθηκαν στην πρωτόδικη δίκη δεν παραβίασε τις προαναφερόμενες διατάξεις του ΑΚ.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο, με αναφορά στο άρθρο 560 αρ.1 Κ.Πολ.Δ., προσάπτεται στην προσβαλλόμενη δι' αυτής απόφαση, ευθεία παραβίαση των εν λόγω ουσιαστικών περί αντιπροσωπεύσεως στην έκδοση τραπεζικής επιταγής κανόνων δικαίου και μάλιστα εκείνων των άρθρων 211, 212 και 216 ΑΚ είναι αβάσιμος.

Ο ίδιος λόγος κατά το μέρος του που πλήττει εμμέσως πλην σαφώς, ανεπιτρέπτως, την ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ότι η έκδοση της επίμαχης τραπεζικής επιταγής, έγινε στα όρια της εξουσίας αντιπροσωπεύσεως, ελέγχεται ως απαράδεκτος. Όμοια αρνητικά αξιολογείται, ως απαράδεκτη, η προβαλλόμενη με τον επόμενο κατά σειρά και τελευταίο λόγο αναιρετική αιτίαση, με την έννοια της ευθείας παραβιάσεως των κανόνων δικονομικού δικαίου των άρθρων 527, 269 §2 περ.δ' και 529 Κ.Πολ.Δ..

Στην τελευταία αυτή περίπτωση προσήκει η αναιρετική αιτίαση από το άρθρο 559 αρ.8 ή 14 Κ.Πολ.Δ., που δεν προβλέπονται από το άρθρο 560 Κ.Πολ.Δ. ως λόγοι αναιρέσεως κατ' αποφάσεως Πρωτοδικείου, που εκδόθηκε επί εφέσεως κατά αποφάσεως Ειρηνοδικείου. Συνακόλουθα αυτών πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως, με παράλληλη καταδίκη των αναιρεσειόντων στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, τα οποία ορίζει στο ποσό των 2700,00 ευρώ (ΚΠολΔ 183).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την 144/26-8-2008 αίτηση για αναίρεση της 118/1-7-2008 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καβάλας. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700,00) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Μαρτίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 19 Απριλίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ