Supreme Court dismisses appeal on insufficient facts and excessive damages, upholding lower court judgment.

Απόφαση 672 / 2022 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 672/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Μαρία Ανδρικοπούλου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη και Αγαθή Δερέ - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Νοεμβρίου 2021, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Σ. Μ. του Β., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αλέξανδρο Κανδαράκη.

Της αναιρεσίβλητης: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού ΑΕ (ΔΕΗ Α.Ε.)", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Ναούμη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-05-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Εορδαίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 152/2011 μη οριστική, 44/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 226/2020 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 2-11-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η ανεπάρκεια των πραγματικών περιστατικών που συγκροτούν την ιστορική βάση της αγωγής ή της ένστασης, χαρακτηρίζεται ως νομική αοριστία και ελέγχεται με τον αναιρετικό λόγο από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ως παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, εφόσον το δικαστήριο της ουσίας έκρινε τελικά ως ορισμένη την αγωγή ή την ένσταση, αρκούμενο σε λιγότερα ή διαφορετικά στοιχεία από αυτά που απαιτεί ο νόμος.

Επομένως, νομική είναι η αοριστία που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου. Αντιθέτως, η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν δεν εκτίθενται στην αγωγή όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, τα πραγματικά, δηλαδή, περιστατικά που απαρτίζουν την ιστορική βάση της αγωγής και προσδιορίζουν το αντικείμενο της δίκης, δημιουργεί λόγους αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 8 και 14 του ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 15/2000).

Ο από το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο έκρινε ορισμένη και νόμιμη την αγωγή, λαμβάνοντας υπόψη αναγκαία για τη θεμελίωσή της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα που δεν εκτίθενται σε αυτήν ή εάν απέρριψε ως αόριστη ή μη νόμιμη την αγωγή, παραγνωρίζοντας εκτιθέμενα για τη θεμελίωσή της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα, που με επάρκεια εκτίθενται σε αυτήν, ενώ ο από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο, παρά τη μη επαρκή έκθεση σε αυτήν των στοιχείων που είναι αναγκαία για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, την έκρινε ορισμένη, θεωρώντας ότι αυτά εκτίθενται με επάρκεια ή αν παρά την επαρκή έκθεση των στοιχείων αυτών την απέρριψε ως αόριστη (ΑΠ 261/2020, ΑΠ 670/2020, ΑΠ 1487/2017).

Περαιτέρω, με τις διατάξεις του άρθρου 560 ΚΠολΔ, ότι "Κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο: 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου ... 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος ..., 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα, 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας, 5) αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και 6) αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης".

Όπως προκύπτει από την σαφή διατύπωση των ως άνω διατάξεων, οι λόγοι αναίρεσης κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται επί εφέσεων κατά αποφάσεων των ειρηνοδικείων, απαριθμούνται περιοριστικά σ' αυτές (ΟλΑΠ 45/1987, ΑΠ 608/2015, 91/2015), οι οποίες είναι ειδικές, ως προς τους επιτρεπόμενους λόγους αναίρεσης κατά των αναφερομένων εκεί αποφάσεων και αποκλείουν την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που αναφέρονται στους λόγους αναίρεσης των αποφάσεων των λοιπών δικαστηρίων, προς τους οποίους, όμως, δεν ταυτίζονται απολύτως (ΑΠ 196/2020, ΑΠ 894/2018, ΑΠ 967/2018).

Εξ αντιθέτου συνάγεται ότι κατά των αποφάσεων των ως άνω δικαστηρίων δεν επιτρέπεται αναίρεση για τους λοιπούς, αναφερόμενους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ, λόγους, μεταξύ των οποίων και εκείνος του αρ. 14 που ιδρύεται "αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο" (ΑΠ 394/2021, ΑΠ 288/2020, ΑΠ 196/2020) καθώς και ο από τον αρ. 11 κατά τον οποίο επιτρέπεται αναίρεση αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν (ΑΠ 299/2021, ΑΠ 1173/2020, ΑΠ 1434/2019).

Περαιτέρω, για να είναι ορισμένη κατά το άρθρ. 216 ΚΠολΔ, η αγωγή, με την οποία επιδιώκεται η επιδίκαση διαφυγόντος κέρδους, πρέπει να εκτίθενται σαφώς σ` αυτή τα περιστατικά που προσδιορίζουν την προσδοκία του αντίστοιχου κέρδους. Δεν αρκεί δηλαδή να αναφέρονται αφηρημένα στο δικόγραφο της αγωγής οι σχετικές με τον προσδιορισμό του διαφυγόντος κέρδους εκφράσεις του νόμου, αλλά απαιτείται η εξειδικευμένη και λεπτομερής, κατά περίπτωση, μνεία των περιστατικών, που καθιστούν πιθανό το κέρδος ως προς τα επιμέρους κονδύλια, καθώς και η ιδιαίτερη επίκληση των κονδυλίων αυτών (ΑΠ 2/2020, ΟλΑΠ 20/1992).

Ειδικότερα, για την πληρότητα της αγωγής, με την οποία επιδιώκεται η επιδίκαση διαφυγόντος κέρδους που συνίσταται στην αξία των απολεσθέντων καρπών, πρέπει να εξειδικεύονται οι δαπάνες που ήταν αναγκαίες για την παραγωγή τους, ως εμπίπτουσες στα ληφθέντα προπαρασκευαστικά μέτρα, που καθιστούν πιθανή την πραγματοποίηση κερδών, ώστε να αφαιρεθούν για τον προσδιορισμό του οφειλόμενου καθαρού κέρδους ( ΟλΑΠ 20/1992, ΑΠ 104/2014, ΑΠ 998/2003).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την επισκόπηση της αγωγής, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό λόγο μέρος, προκύπτει ότι ο αρχικώς ενάγων, Β. Μ., καθολικός εκ διαθήκης διάδοχος του οποίου είναι ο συνεχίζων τη δίκη από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο αναιρεσείων, εξέθετε ότι στις 27-10-2009 και 25-11-2009 οι προστηθέντες από την εναγόμενη (αναιρεσίβλητη) υπάλληλοι αυτής, ενεργούντες κατ' εντολή και υπό τις οδηγίες αυτής, από κοινού, κατέστρεψαν, μεταξύ άλλων, με εκρίζωση 5.000 δένδρα μεγάλες καρυδιές, ηλικίας δεκαπέντε (15) ετών τότε, μαζί με τους καρπούς τους, και ότι η αξία των καρπών των 5.000 καρυδιών ανέρχεται στο ποσό των 220.000,00 ευρώ, διότι η κάθε καρυδιά είχε 20 κιλά καρύδια και η τιμή τους ανέρχονταν σε 2,20 ευρώ ανά κιλό, ζήτησε, δε, με βάση το ιστορικό αυτό, μετά από παραδεκτό περιορισμό ως προς τον αριθμό των καρυδιών σε 4.970 και την αξία των καρπών σε 2,00 ευρώ ανά κιλό, την επιδίκαση του ποσού των 198.800,00 ευρώ, ως διαφυγόντα κέρδη.

Το ως Εφετείο δικάζον Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης, έκρινε ότι το αίτημα επιδίκασης του ποσού αυτού ως διαφυγόντος κέρδους είναι αόριστο, διότι δεν εξειδικεύονται οι δαπάνες που ήταν αναγκαίες για την παραγωγή των καρπών. Η ως άνω κρίση του Μονομελούς Πρωτοδικείου δεν αναφέρεται στην νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα του ουσιαστικού δικαίου, ήτοι του άρθρου 298 ΑΚ, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί ως παραβίαση από το άρθρο 560 αρ. 1 εδ.

α' ΚΠολΔ, που ο αναιρεσείων επικαλείται, αλλά αναφέρεται στην ποσοτική και ποιοτική αοριστία. Έτσι, το Δικαστήριο της ουσίας εξέφρασε κρίση, που μπορεί να ελεγχθεί μόνο κατά το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολ, ήτοι ότι παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο απορρίπτοντας την αγωγή, ως προς το ανωτέρω αίτημα επιδίκασης διαφυγόντος κέρδους, ως αόριστη, πλην όμως η αιτίαση από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ δεν προβλέπεται στο άρθρο 560 ΚΠολΔ ως λόγος αναίρεσης.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια από τον αρ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και αρ. 1α του άρθρου 560 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος.

Περαιτέρω, και ο τρίτος λόγος αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος αυτού, με τον οποίο ο αναιρεσείων πλήττει την προσβαλλόμενη από τον αρ. 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ και όχι από τον αρ. 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, επικαλούμενος ότι το δικάζον ως εφετείο Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη : 1) την από Οκτώβριο 2007 έκθεση του γεωπόνου Α. Κ., στην οποία αναφέρεται ότι στο ακίνητό του ήταν 5.000 μεγάλες καρυδιές και 600 κλήματα, 2) την με αριθμ. 143/1-11-2010 αίτηση της αναιρεσίβλητης στην οποία φαίνεται ότι μόνο 30 καρυδιές μεγάλης κατηγορίας και 355 κλήματα μεγάλης κατηγορίας έχουν απομείνει, και ότι, έτσι, τα καταστραφέντα ήταν 4.970 δένδρα μεγάλης κατηγορίας και 245 κλήματα μεγάλης κατηγορίας και 3) τη δήλωση ζημίας από χαλάζι της 10ης Ιουνίου 2006, από την οποία φαίνεται ότι η Χ. Κ. αποζημιώθηκε κατά δένδρο από τον Οργανισμό Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΕΛΓΑ), είναι επίσης απαράδεκτος, διότι, κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη, δεν προβλέπεται στους περιοριστικά αναφερόμενους λόγους αναίρεσης του άρθρου 560 ΚΠολΔ.

Από τις διατάξεις των άρθρων 914, 297, 298 ΑΚ προκύπτει ότι σε περίπτωση παράνομης συμπεριφοράς, δηλ. συμπεριφοράς που βρίσκεται σε αντίθεση με απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου, επιβάλλεται ως κύρωση η υποχρέωση αποζημίωσης, και σε περίπτωση καταστροφής πράγματος, η αποζημίωση περιλαμβάνει την αξία του και το διαφυγόν κέρδος (ΟλΑΠ 705/79, ΑΠ 508/82), ενώ ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Η αποζημίωση υπολογίζεται με βάση την αξία του πράγματος, προς την οποία αντίστοιχα μειώνεται η υπάρχουσα περιουσία του ζημιωθέντος (ΑΠ 1774/2013, ΑΠ 1006/1977). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 παρ.1 εδ. α` του ΚΠολΔ, αναίρεση κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και κατά των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται μόνο, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου....

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, και η παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σ` αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 7/2006).

Στην τελευταία περίπτωση, η παραβίαση του κανόνα αυτού ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο αποκλειστικώς και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν (ΑΠ 171/2019, ΑΠ 130/2016). Εξάλλου, κατά το άρθρο 560 αρ. 6 ΚΠολΔ, που είναι ταυτόσημο με το άρθρο 559 αρ. 19 του ίδιου Κώδικα, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω αντιφατικών ή ανεπαρκών αιτιολογιών, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης, που εφαρμόστηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της.

Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν εφαρμόστηκε ή όχι ορισμένη ουσιαστική διάταξη νόμου. Ως ζητήματα σε σχέση με τα οποία η έλλειψη ή η αντιφατικότητα ή η ανεπάρκεια των αιτιολογιών στερεί από νόμιμη βάση την απόφαση, νοούνται οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, που τείνουν δηλαδή στη θεμελίωση, την κατάλυση ή την παρακώλυση του ασκούμενου δικαιώματος, όπως είναι και τα περιστατικά που συγκροτούν την ιστορική βάση της αγωγής ή της καταλυτικής αυτής ένστασης, και επιδρούν στο διατακτικό της απόφασης (ΟλΑΠ 9/2016, ΑΠ 890/2021, ΑΠ 693/2021).

Ειδικότερα, αντιφατικές αιτιολογίες έχει η απόφαση, όταν αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης. Αντίστοιχα, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που, είτε είναι κατά νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση στη συγκεκριμένη περίπτωση, της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε, είτε αποκλείουν την εφαρμογή του, όχι δε και όταν υφίστανται ελλείψεις στην ανάλυση, στάθμιση και γενικώς στην εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα (ΟλΑΠ 15/2006).

Ελλείψεις αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων, και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (ΟλΑΠ 861/1984). Δηλαδή, αναγκαίο να εκτίθεται σαφώς στην απόφαση είναι μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε και όχι ο λόγος για τον οποίο αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 74/2016).

Εξ άλλου, από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ, προκύπτει ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον δεν υπάρχει λόγος αναίρεσης από το 560 αρ. 6, είναι ανέλεγκτη από τον Άρειο Πάγο (ΑΠ 890/2021, ΑΠ 233/2021).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε, με την προσβαλλομένη απόφασή του, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Δυνάμει της με αριθμό 3/1975 απόφασης της Επιτροπής του άρθρου 2 ν.δ. 1108/1972, νομίμως μεταγεγραμμένης στα βιβλία μεταγραφών ...και του με αριθμό .../17-12-1989 συμβολαίου γονικής παροχής του Συμβολαιογράφου Εορδαίας Κοσμά Παπακοσμά, που μεταγράφηκε νόμιμα ...

όπως αυτό διορθώθηκε με τη με αριθμό 11728/30-06-1998 πράξη του ιδίου ως άνω Συμβολαιογράφου και μεταγράφηκε νόμιμα, ο αρχικός ενάγων, Β. Μ., (δικαιοπάροχος του συνεχίζοντος τη δίκη της έφεσης - ήδη αναιρεσείοντος), κατέστη αποκλειστικός κύριος και νομέας του με αριθμό 164 αγροτεμαχίου, έκτασης 23.983 τ.μ., κείμενου στο Δ.Δ. ....

Ο ανωτέρω περιέφραξε το εν λόγω ακίνητο, άνοιξε εντός αυτού γεώτρηση και προέβη σε φύτευση σε όλη την έκτασή του 5.000 καρποφόρων δέντρων καρυδιάς και περιμετρικά αυτού 600 κλημάτων ... Με τη με αριθμό 1090718/6935/0010/3-11-2006 ΚΥΑ των Υπουργών Οικονομίας, Οικονομικών και Ανάπτυξης απαλλοτριώθηκε υπέρ και με δαπάνες της εναγομένης, ΔΕΗ Α.Ε. (αναιρεσίβλητης), έκταση 1.445.411τ.μ.

για τις ανάγκες ανάπτυξης του Ορυχείου Μαυροπηγής στα Δ.Δ. Προαστείου και Μαυροπηγής του Δήμου Πτολεμαίδας του Ν. Κοζάνης (ΟΔΠ2), στην οποία (έκταση) περιλαμβανόταν και το ως άνω με αριθμό 164 αγροτεμάχιο του αρχικού ενάγοντος. Ακολούθως, δυνάμει της με αριθμό 334/2007 απόφασης του παρόντος Δικαστηρίου ορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης των αναγκαστικώς απαλλοτριούμενων ακινήτων μετά των συστατικών και παραρτημάτων τους, ενώ δυνάμει της με αριθμό 271/2008 απόφασης του ίδιου Δικαστηρίου ο ενάγων αναγνωρίστηκε (μεταξύ άλλων) δικαιούχος της κατά τα ανωτέρω ορισθείσας αποζημίωσης.

Το ποσό της εν λόγω αποζημίωσης, που ανερχόταν συνολικά σε 208.246,43 ευρώ, κατατέθηκε στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων την 02-11-2009, οπότε όμως είχε παρέλθει η αποκλειστική προθεσμία των δεκαοκτώ (18) μηνών από τη δημοσίευση της ως άνω με αριθμό 334/2007 απόφασης, με την οποία καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης των αναγκαστικώς απαλλοτριούμενων ακινήτων και των συστατικών και παραρτημάτων αυτών, η οποία δημοσιεύθηκε στις 31-12-2007, επιπλέον δε, η εναγομένη δεν κοινοποίησε την εκπρόθεσμη καταβολή του ποσού στην ΕτΚ, ως υποχρεούτο από το Ν. 2882/2001 (Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων).

Σύμφωνα δε με το άρθρο 11 παρ. 3 Ν. 2882/2001 οι προαναφερόμενες πλημμέλειες συνεπάγονται την αυτοδίκαιη άρση της απαλλοτρίωσης και υποχρεώνουν τη Διοίκηση σε έκδοση, εντός τεσσάρων μηνών, αντίστοιχης πράξης (άρσης) και σε δημοσίευση αυτής στην ΕτΚ, την ακύρωση δε της ανωτέρω ΚΥΑ - Διοικητικής Πράξης και την αναγνώριση της αυτοδίκαιης άρσης της ως άνω απαλλοτρίωσης ζήτησε ο αρχικός ενάγων με την από 16-11-2009 αίτησή του ενώπιον του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Κοζάνης.

Παρά την κατά τα ανωτέρω αυτοδίκαιη άρση της απαλλοτρίωσης και σε χρόνο που διατηρούνταν ακέραια τα δικαιώματα του ιδιοκτήτη - αρχικού ενάγοντος, μη επιτρεπόμενης για το λόγο αυτό της κατάληψης, και συγκεκριμένα, την 27-10-2009, η εναγόμενη διά των προστηθέντων από αυτήν υπαλλήλων της εισήλθε με εκσκαπτικό μηχάνημα στο επίδικο αγροτεμάχιο, καταστρέφοντας τμήμα της περίφραξης στη βορειοδυτική πλευρά αυτού, ξεριζώνοντας 50 μεγάλα κλήματα και 200 μεγάλες καρυδιές και ανασκάπτοντας έκταση 1.000 τ.μ περίπου.

Στη συνέχεια με τη με αριθμό 1370/11-11-2009 Έκθεση Αποβολής της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Κοζάνης, Ε. Ν., επιδόθηκε στον αρχικό ενάγοντα η με αριθμό 82/2009 απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου περί διοικητικής αποβολής του από το εν λόγω ακίνητο, καθώς και η έκθεση αποβολής του και εγκατάστασης της εναγόμενης, μολονότι η αίτηση της τελευταίας, επί της οποίας εκδόθηκε η ως άνω απόφαση, είχε εσφαλμένα στραφεί κατά του Δ.Δ.

Μαυροπηγής, ενώ, ..., δυνάμει της με αριθμό 271/2008 απόφασης του παρόντος Δικαστηρίου ο αρχικός ενάγων είχε ήδη αναγνωριστεί, ως νομιμοποιούμενος ιδιοκτήτης, δικαιούχος της αναλογούσας για το ακίνητο αυτό αποζημίωσης. Ακολούθως, ο αρχικός ενάγων,..., προσέφυγε ενώπιον του Εισαγγελέα Πρωτοδικών Κοζάνης με την από 24-11-2009 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 3/2009 αίτησή του περί λήψης ασφαλιστικών μέτρων για την προστασία της νομής του επί του εν λόγω ακινήτου σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 22 του α.ν. 1539/1938.

Την 25-11-2009 μέχρι τις πρωινές ώρες της 26-11-2009, έτεροι υπάλληλοι της εναγομένης, ενεργώντας υπό τις οδηγίες και εντολές της από κοινού, παράνομα και χωρίς τη θέληση του ενάγοντος εισήλθαν με τρία εκσκαπτικά μηχανήματα από την ήδη κατεστραμμένη στις 27-10-2009 περίφραξη της βορειοδυτικής πλευράς του παραπάνω αγρού και κατέστρεψαν με εκρίζωση 4.770 μεγάλα δένδρα καρυδιές και 195 κλήματα, και συνολικά κατά τις πιο πάνω ημεροχρονολογίες (27-10- 2009 και 26-11-2009) κατέστρεψαν 4.970 μεγάλα δένδρα καρυδιές και 245 κλήματα.

Την 26-11-2009 με προσωρινή διαταγή της Εισαγγελέως Κοζάνης απαγορεύθηκε προσωρινά στην (εκεί) καθ' ης η αίτηση και εδώ εναγόμενη κάθε διακατοχική πράξη και ενέργεια κυριότητας επί του επίδικου αγρού μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης επί της ως άνω αίτησης, η οποία συζητήθηκε την 3-12-2009 κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων και εκδόθηκε επ' αυτής η με αριθμό 2/2009 απόφαση της Εισαγγελέως Πρωτοδικών Κοζάνης, δυνάμει της οποίας απαγορεύθηκε προσωρινά στην καθ' ης (εδώ εναγομένη) να ενεργεί οποιαδήποτε διακατοχική πράξη και πράξη διατάραξης και αμφισβήτησης της κυριότητας και νομής του ενάγοντος μέχρι την οριστική διευθέτηση της διαφοράς από τα αρμόδια τακτικά δικαστήρια.

Κατά της απόφασης αυτής η εναγόμενη ΔΕΗ άσκησε ανακοπή, η οποία, ωστόσο, απορρίφθηκε με τη με αριθμό 1/2010 απόφαση του Εισαγγελέα Εφετών Δυτικής Μακεδονίας ... Από την προαναφερόμενη συμπεριφορά των προστηθέντων υπαλλήλων της εναγομένης, που έλαβε χώρα την 27-10-2009 και την 26-11-2009 και που συνιστά αδικοπραξία σε βάρος του αρχικού ενάγοντος, ο τελευταίος υπέστη θετική ζημία συνιστάμενη στην καταστροφή 4.970 δέντρων καρυδιάς και 245 κλημάτων. ...Το αγροτεμάχιο 164 είναι ποτιστικό, φυτεμένο με μικρές καρυδιές σε έκταση 23.938 τ.μ., με πυκνότητα 208 καρυδιές/στρέμμα,...

λόγω της προναφερόμενης ανάκλησης της απαλλοτρίωσης με την υπ' αριθμ. Δ9Δ/Φ53/17429/3251/27-09-2010 απόφαση του Υφυπουργού Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, που νόμιμα δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α.Α. & Π.Θ. 440/21-10-2010, κηρύχθηκε εκ νέου απαλλοτρίωση, μεταξύ άλλων και του επίδικου αγροτεμαχίου (κτηματική περιοχή ...), συνολικής έκτασης 31.751 τ.μ., για λόγους δημόσιας ωφέλειας και, ειδικότερα, για τις ανάγκες εκμετάλλευσης του ορυχείου Μαυροπηγής στο ΔΔ Μαυροπηγής Δήμου Πτολεμαίδας Ν.

Κοζάνης,... Με βάση την απαλλοτρίωση αυτή εκδόθηκε η με αριθμό 252/2010 απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου, με την οποία καθορίσθηκε ως εύλογη και δίκαιη ως προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης ακινήτων και επικειμένων κατά το χρόνο της απαλλοτρίωσης και πιο συγκεκριμένα για το επίδικο ακίνητο (164) η αυτή που είχε καθοριστεί και με την προηγούμενη απαλλοτρίωση, ήτοι 2,50 €/τ.μ.

για το έδαφος, 4.800 €/στρέμμα για καρυδιές μεσαίου μεγέθους σε έκταση 1.000 τ.μ. και για 355 μεγάλα κλήματα σε 40€ το καθένα... Η (εδώ) εναγομένη παρακατέθεσε άμεσα (μεταξύ άλλων και) υπέρ του (εδώ) αρχικού ενάγοντος στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων το ποσό των ευρώ 151.919 ευρώ, γεγονός που δημοσιεύθηκε στο οικείο ΦΕΚ Α.Α. & Π.Θ. 567/31-12-2010, με δυνατότητα του ενάγοντος να λάβει το αναλογούν σε αυτόν ποσό με την έκδοση απόφασης επί της αίτησης που κατάθεσε, προκειμένου να αναγνωριστεί δικαιούχος της εν λόγω αποζημίωσης.

Ειδικότερα δε, η προαναφερθείσα παρακατάθεση (με αριθμό 13467/30-12-210 σύστασης παρακαταθήκης) σε συμμόρφωση προς την ως άνω με αριθμό 252/2010 απόφαση περιλαμβάνει αποζημίωση του αρχικού ενάγοντος ι) για ολόκληρη την έκταση των 23.938 τ.μ. του 164 αγροτεμαχίου του προς 2,50/€ τ.μ., ιι) για 1 στρέμμα καρυδεώνα με καρυδιές μεσαίου μεγέθους 4.800 ευρώ, ιιι) για 355 μεγάλα κλήματα προς 40 € /κλήμα, ιν) για γεώτρηση διαμέτρου 8 ιντσών, βάθους 150 μέτρων, προς 80 ευρώ ανά μέτρο βάθους, ν) για περίφραξη με σιδηροπασσάλους και δικτυωτό συρματόπλεγμα μήκους 616 μ.

προς 15€/τρέχον μέτρο και νι) για αποθήκη 145,60 κ.μ., προς 60€/κ.μ.... Με βάση την άνω απόφαση ο ενάγων δεν αποζημιώθηκε για όλο το φυτικό κεφάλαιο του καρυδεώνα του, αλλά μόνο για 1.000 τ.μ. αυτού, καθόσον κατά το χρόνο συντέλεσης της ως άνω νέας απαλλοτρίωσης αυτός είχε ήδη σαρωθεί, όπως παραπάνω αναφέρεται, η εναγομένη του πρότεινε να του καταβάλει αποζημίωση για το υπόλοιπο τμήμα του καρυδεώνα, έκτασης 22.938 τ.μ. (δεδομένου ότι για τα 1.000 τ.μ.

θα αποζημιωνόταν με την απόφαση αναγνώρισης) υπολογιζόμενη αναλογικά κατ' εφαρμογή της προσωρινώς επιδικασθείσας τιμής μονάδος που είχε οριστεί με την ως άνω 252/2010 απόφαση. Συγκεκριμένα, με υπολογισμό της στρεμματικής αποζημίωσης του καρυδεώνα προς 4.800 €/στρέμμα (1000 τ.μ.), η εναγομένη με την από 04-01-2011 εξώδικη πρόσκλησή της πρόσφερε στον ενάγοντα το συνολικό ποσό των 110.102,40 ευρώ (=4.800 € X 22.938 τ.μ.=) με την έκδοση της ισόποσης με αριθμό 55316900-9 επιταγής της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος, με ημερομηνία εκδόσεως 30-12-2010, την οποία, ωστόσο, όπως προκύπτει από με αριθμό 7240γ'/04-01-2011 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Κοζάνης Γ.

Γ., ο ενάγων αρνήθηκε να παραλάβει... Με τη με αριθμό 114/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης (μεταξύ άλλων και) του ακινήτου του ενάγοντος μετά των επικειμένων του (συστατικών και παραρτημάτων) καθορίστηκε αποζημίωση 2,60 €/τ.μ. για το έδαφος, 5.000 €/στρέμμα για καρυδιές μεσαίου μεγέθους σε έκταση 1.000 τ.μ.

και για 355 μεγάλα κλήματα σε 50€ το καθένα. Ειδικότερα, με την εν λόγω απόφαση έγιναν μεταξύ άλλων δεκτά τα εξής: "Η παραγωγική αξία ενός οπωροφόρου δέντρου συναρτάται με το μέγεθος του. Η πυκνότητα φυτεύσεως, σύμφωνα με τους παραδεδεγμένους κανόνες της δενδροκομικής επιστήμης, δεν επηρεάζει ουσιαστικά την στρεμματική απόδοση, αλλά μόνο την απόδοση ανά δέντρο ...

Από τα παραπάνω, σαφώς προκύπτει, ότι η αξία ενός δέντρου ενός οπωρώνα συναρτάται με την πυκνότητα φυτεύσεως αυτού. Για κάθε είδος ή ποικιλία δέντρου υπάρχει μια μέγιστη απόδοση ανά στρέμμα η οποία επιτυγχάνεται όταν εξασφαλίζεται άριστη πυκνότητα φυτεύσεως και ιδανικές συνθήκες καλλιέργειας. Το μέγεθος του δέντρου είναι συνάρτηση του είδους του (ταχείας ή αργής αναπτύξεως), της ηλικίας του, των φροντίδων και περιποιήσεων που του γίνονται, του διαθέσιμου χώρου αναπτύξεώς του και του ανταγωνισμού από τα γειτονικά φυτά και των κλιματολογικών συνθηκών και καταπονήσεων.

Τα δένδρα, αναλόγως της αναπτύξεώς τους, κατατάσσονται σε δενδρύλλια, μικρά, μεσαία και μεγάλα. Δέντρα που βρίσκονται σε πλήρη παραγωγή χαρακτηρίζονται ως μικρά, μεσαία ή μεγάλα, αναλόγως της πυκνότητας φυτεύσεως ανά στρέμμα ... Εξάλλου, σύμφωνα με τους παραδεδεγμένους κανόνες της γεωπονικής (δενδροκομικής) επιστήμης ...

για τις καλλιεργούμενες στην περιοχή εκτάσεις οι ανώτατες αποδεκτές πυκνότητες φυτεύσεως και τα αντίστοιχα μεγέθη των δέντρων σε στάδιο πλήρους αναπτύξεως είναι: Α) καρυδιά: καρυδιά για καρπούς 10-40 δέντρα (μεγάλα)/στρέμμα (27-10 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), καρυδιά για ξύλο 45-64 δέντρα (μεγάλα)/στρέμμα (6-4 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη).

Μη αποδεκτές θεωρούνται, οι πυκνότητες 68-120 δέντρων (μεσαίων)/στρέμμα (3-1,5 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη) και 130-250 δέντρων (μικρών)/στρέμμα (2-1 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), ενώ πέραν των 250 δέντρων/στρέμμα τα δέντρα είναι άνευ αξίας και δεν παράγουν καρπούς, ούτε ξυλεία. Β) αμυγδαλιά: ... επί των απαλλοτριούμενων-εδαφικών εκτάσεων υπάρχουν και τα παρακάτω φυτικά επικείμενα (καρποφόρα δέντρα).

Για την ομαλή και επιτυχή ανάπτυξη των δέντρων αυτών ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει,... η πυκνότητα φύτευσής τους, υπό την έννοια ότι αν η πυκνότητα ξεπεράσει το ανώτατο αποδεκτό κατά την επιστήμη όριο, τότε η ανάπτυξη των δέντρων ανακόπτεται και συνακόλουθα, σε δέντρα που παράγουν εδώδιμους καρπούς, η παραγωγή αρχίζει να μειώνεται μέχρι που μηδενίζεται, αναλόγως με το βαθμό υπέρβασης του ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου πυκνότητας της φύτευσης.

Τα απαλλοτριούμενα ακίνητα, τα δύο εκ των οποίων καλλιεργούνται με οπωροφόρα δέντρα, έχουν φύτευση πυκνότερη της επιτρεπόμενης, με αποτέλεσμα να μην αναπτύσσονται και να έχουν ελάχιστη καρποφορία, δεν πρέπει συνεπώς να αποζημιωθούν με τιμή μονάδας ανά δέντρο, αφού το κάθε δέντρο δεν θα έχει πλήρη ανάπτυξη και καλή παραγωγή, όπως θα είχε αν η φύτευση γινόταν μέχρι το ανώτατο επιτρεπτό όριο πυκνότητας και υπήρχε η ανάλογη φροντίδα, αλλά να αποζημιωθούν ανά στρέμμα, όσον αφορά τις καλλιέργειες με τα καρποφόρα δέντρα, ανάλογα αν είναι φυτεμένα με δενδρύλλια, μικρά, μεσαία ή μεγάλα δέντρα...Ειδικότερα (...) Το υπ' αριθμ. 164 αγροτεμάχιο, συνολικής εκτάσεως 23.938 τ.μ. (σημ.

το επίδικο) κατά το χρόνο κήρυξης της ένδικης απαλλοτρίωσης έχει σαρωθεί και ο καρυδεώνας έχει καταστραφεί στο σύνολό του, πλην ενός στρέμματος, στο οποίο διατηρούνται δέντρα καρυδιάς μεσαίου μεγέθους (ηλικίας 10 περίπου ετών). Επιπλέον, στο εν λόγω αγροτεμάχιο υφίσταντο κατά την κήρυξη της ένδικης απαλλοτρίωσης περιμετρικά 355 μεγάλα κλήματα....Το Δικαστήριο κρίνει ότι...

η ανά στρέμμα αποζημίωση των οπωρώνων κ.λπ., πρέπει να καθοριστεί, πλέον της αξίας του εδάφους, στα ακόλουθα ποσά:... β) στο υπ' αριθμ. 164 αγροτεμάχιο για καρυδιές μεσαίου μεγέθους σε έκταση ενός στρέμματος σε 5.000 ευρώ ανά στρέμμα και για 355 μεγάλα κλήματα σε 50 ευρώ το καθένα (...)".... Κατά της απόφασης αυτής ο κληρονόμος του αρχικού ενάγοντος - εκκαλών της υπό στοιχείο α έφεσης άσκησε...

αίτηση αναίρεσης και... πρόσθετους λόγους..., πλην όμως... απορρίφθηκαν με τη με αριθμό 261/2018 απόφαση του Αρείου Πάγου..... Με βάση τις παραπάνω παραδοχές, τις οποίες υιοθετεί πλήρως και το παρόν Δικαστήριο, και δη ότι, εν προκειμένω, για τα κατεστραμμένα δέντρα καρυδιάς η αποζημίωση πρέπει για τους αναφερόμενους στην ως άνω απόφαση λόγους να υπολογισθεί ανά στρέμμα, ...

και όχι ανά δέντρο, ... αυτός δικαιούται αποζημίωση για έκταση 22.938 τ.μ. δέντρων καρυδιάς ανερχόμενη στο ποσό των 114.690 ευρώ [=22.938 τ.μ. (=22,938 στρέμματα) X 5.000 ευρώ /στρέμμα]. Επιπλέον, δικαιούται αποζημίωση και για τα 245 κλήματα, τα οποία δεν αποζημιώθηκαν με την ως άνω με αριθμό 252/2010 απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου, το ύψος της οποίας ανέρχεται στο ποσό των 12.250 ευρώ (=245 X 50€/κλήμα, όπως η τιμή του κάθε κλήματος ορίστηκε στο ποσό αυτό με την ίδια ως άνω απόφαση)...".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το ως Εφετείο δικάζον Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης, δέχθηκε τις αντίθετες εφέσεις των διαδίκων, εξαφάνισε την αντιθέτως κρίνασα πρωτόδικη απόφαση και στη συνέχεια, κρατώντας την υπόθεση, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή του αναιρεσείοντος και επιδίκασε σ'αυτόν το ποσό των 114.690,00 ευρώ ως αποζημίωση για την ένδικη έκταση των 22.938 τ.μ.

δένδρων καρυδιάς [22,938 στρέμματα Χ 5.000,00 ευρώ/ ανά στρέμμα]. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε ευθέως με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 17 του Σ., 953, 297, 298, 914 και 922 ΑΚ, καθώς και του άρθρου 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, καθόσον, υπό τα περιστατικά που δέχτηκε ανελέγκτως, ορθά προσδιόρισε την οφειλόμενη αποζημίωση, για τη θετική ζημία, την οποία υπέστη λόγω καταστροφής των ανωτέρω, κειμένων στην ένδικη έκταση, δέντρων καρυδιάς από υπαιτιότητα των προστηθέντων της αναιρεσίβλητης, με υπολογισμό αυτής ανά στρέμμα και όχι ανά δέντρο, ενόψει της υφισταμένης, υψηλής πυκνότητας φύτευσης των δέντρων, αφού αυτή, κατά τις ίδιες παραδοχές, συνεπάγεται μειωμένη ανάπτυξη και καρποφορία, χωρίς όμως να επηρεάζει την στρεμματική αλλά μόνο την ανά δέντρο απόδοση.

Εξάλλου, υπό τις προεκτεθείσες παραδοχές, δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, καθόσον διέλαβε σ' αυτή επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των πιο πάνω διατάξεων, διαλαμβάνοντας όλα τα αναγκαία πραγματικά περιστατικά που δικαιολογούν την εν μέρει παραδοχή του αιτήματος επιδίκασης αποζημίωσης θετικής ζημίας για την καταστροφή του φυτευμένου σε 22,938 στρέμματα οπωρώνα 4.970 μεσαίου μεγέθους δένδρων καρυδιάς.

Ειδικότερα, παραθέτει αναλυτικά το λόγο για τον οποίο τα ένδικα αποζημιούμενα δένδρα, με πυκνότητα 208 καρυδιές/στρέμμα, έχουν μειωμένη αξία και, συνεπώς, η αποζημίωση υπολογίζεται με βάση τη στρεμματική αξία και όχι ανά δέντρο, καθόσον, σύμφωνα με τους παραδεδεγμένους κανόνες της γεωπονικής (δενδροκομικής) επιστήμης, για τις καλλιεργούμενες στην περιοχή εκτάσεις οι ανώτατες αποδεκτές πυκνότητες φύτευσης και τα αντίστοιχα μεγέθη των δέντρων σε στάδιο πλήρους ανάπτυξης, είναι για καρυδιά για καρπούς 10-40 δέντρα (μεγάλα)/στρέμμα (27-10 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), καρυδιά για ξύλο 45-64 δέντρα (μεγάλα)/στρέμμα (6-4 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη) και, επίσης, ότι είναι μη αποδεκτές οι πυκνότητες 68-120 δέντρων (μεσαίων)/στρέμμα (3-1,5 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη) και 130-250 δέντρων (μικρών)/στρέμμα (2-1 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), και ως άνευ αξίας (χωρίς να παράγουν καρπούς ούτε ξυλεία) οι πυκνότητες πέραν των 250 δέντρων/στρέμμα τα δέντρα.

Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναίρεσης κατά το δεύτερο σκέλος αυτού, και ο τρίτος λόγος κατά το πρώτο σκέλος αυτού, με τους οποίους, κατ'εκτίμηση, πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλειες από τους αρ. 1 και 6 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμοι.

Ο λόγος αναίρεσης από τον αρ. 5 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν, ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης η αντένστασης, ή λόγου έφεσης, και όχι οι αιτιολογημένες αρνήσεις τους, ούτε οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων αλλά ούτε και οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι κατά νόμο ισχυρισμοί (ΟλΑΠ 3/1997, ΑΠ 744/2021, ΑΠ 434/2021).

Εξάλλου, δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός αναίρεσης όταν το δικαστήριο έλαβε υπόψη προταθέντα ισχυρισμό (πράγμα) και τον απέρριψε ευθέως για οποιοδήποτε λόγο τυπικό ή ουσιαστικό (ΟλΑΠ 12/1997), αλλά και όταν το δικαστήριο αντιμετωπίζει και απορρίπτει στην ουσία εκ των πραγμάτων προβληθέντα ισχυρισμό, με την παραδοχή ως αποδειχθέντων γεγονότων αντίθετων προς αυτά που τον συγκροτούν (ΟλΑΠ 11/1996, ΑΠ 744/2021, ΑΠ 59/2020).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από το πιο πάνω εκτεθέν περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο έλαβε υπόψη το αγωγικό αίτημα του αναιρεσείοντος για την επιδίκαση αποζημίωσης από την καταστροφή των, ιδιοκτησίας του αρχικώς ενάγοντος, καρποφόρων δένδρων καρυδιών και έκρινε εν μέρει βάσιμο αυτό.

Συνεπώς, ο από τον αρ. 5 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ δεύτερος λόγος αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος αυτού, κατ' εκτίμηση και όχι από τον αρ. 14 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος, και υπό την επίφαση της ανωτέρω πλημμέλειας πλήττεται η ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του δικαστηρίου. Από το άρθρο 932 ΑΚ προκύπτει ότι σκοπός της διάταξης είναι να επιτυγχάνεται μία υπό ευρεία έννοια αποκατάσταση του παθόντος για την ηθική του βλάβη, λόγω της αδικοπραξίας, ώστε αυτός να απολαύει μία δίκαιη και επαρκή ανακούφιση και παρηγοριά, χωρίς, από το άλλο μέρος, να εμπορευματοποιείται η προσβληθείσα ηθική αξία και να επεκτείνεται υπέρμετρα το ύψος της αποζημιώσεως για ηθική βλάβη, που δεν μπορεί να αποτιμηθεί επακριβώς σε χρήμα.

Με βάση το σκοπό αυτόν αντλούνται, στη συνέχεια, ως ουσιώδη χαρακτηριστικά της έννοιας του "ευλόγου" εκείνα τα στοιχεία, που αποτελούν τα πλέον πρόσφορα μέσα για την εκπλήρωση του εν λόγω σκοπού της διάταξης. Τέτοια στοιχεία είναι κυρίως: το είδος και η βαρύτητα της ηθικής προσβολής, η περιουσιακή, κοινωνική και προσωπική κατάσταση των μερών και κυρίως του παθόντος, η βαρύτητα του πταίσματος του δράστη (στο βαθμό που επηρεάζει την ένταση της ηθικής βλάβης), η βαρύτητα του τυχόν συντρέχοντος πταίσματος του θύματος, οι όλες ειδικότερες συνθήκες πρόκλησης της ηθικής βλάβης.

Τα στοιχεία αυτά πρέπει να οδηγούν τον δικαστή να σχηματίσει την κατά το άρθρο 932 ΑΚ εύλογη κρίση του (όχι κατά τις υποκειμενικές του ανέλεγκτες αντιλήψεις, αλλά) κατ` εφαρμογή του αντικειμενικού μέτρου που θα εφάρμοζε και ο νομοθέτης, αν έθετε ο ίδιος τον κανόνα αποκατάστασης της ηθικής βλάβης στην ατομική περίπτωση.

Συνάγεται το αντικειμενικό αυτό μέτρο από τον ανωτέρω σκοπό του άρθρου 932 ΑΚ και, μέσω αυτού, από την όλη κλίμακα των υπερκειμένων σκοπών του συστήματος αποζημίωσης λόγω αδικοπραξίας του ΑΚ. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, όσον αφορά το ύψος της επιδικαστέας χρηματικής ικανοποίησης αποφασίζεται (κατ` αρχήν αναιρετικώς ανέλεγκτα), με βάση τους ισχυρισμούς και τα αποδεικτικά στοιχεία, που θέτουν στη διάθεσή του οι διάδικοι.

Επιβάλλεται όμως, σε κάθε περίπτωση, να τηρείται, κατά τον καθορισμό του επιδικαζόμενου ποσού, η αρχή της αναλογικότητας ως γενική νομική αρχή και δη αυξημένης τυπικής ισχύος (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 του ισχύοντος Συντάγματος), με την έννοια ότι η σχετική κρίση του Δικαστηρίου, δεν πρέπει να υπερβαίνει τα όρια, όπως αυτά διαπιστώνονται από τα δεδομένα της κοινής πείρας και την κοινή περί δικαίου συνείδηση σε ορισμένο τόπο και χρόνο, που αποτυπώνονται στη συνήθη πρακτική των Δικαστηρίων.

Και τούτο, διότι μια απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπέρμετρα μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο κατά την ελεύθερη κρίση του Δικαστηρίου, προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης, ευτελίζει, στην πρώτη περίπτωση, (όσον αφορά τον παθόντα), το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου, και στην δεύτερη, (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας του, αφού το Δικαστήριο επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών πρέπει, όπως προαναφέρθηκε, να τηρεί μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Στο σημείο αυτό σημειώνεται ότι, η έννοια της αναλογικότητας είναι έννοια αυστηρότερη του "ευλόγου" και συνακόλουθα το "εύλογο" εμπεριέχεται αναγκαίως στο "ανάλογο". Άλλωστε την αρχή αυτή, υπό την προεκτεθείσα έννοια, εκφράζει και η υπερνομοθετικής ισχύος διάταξη του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, υπό, την έννοια ότι πρέπει να υπάρχει μια ανεκτή σχέση αναλογικότητας μεταξύ των χρησιμοποιούμενων μέσων και του σκοπού που επιδιώκει κάθε μέτρο, το οποίο αποστερεί ένα άτομο από θεμελιακό δικαίωμά του, όπως από την ιδιοκτησία του.

Ενόψει όλων αυτών η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας, ως προς το ύψος του ποσού της επιδικασθείσης χρηματικής ικανοποίησης, πρέπει να ελέγχεται αναιρετικά, για το αν παραβιάζεται ευθέως ή εκ πλαγίου (άρθρο 559 ΚΠολΔ από τους αρ. 1 ή 19, αντίστοιχα και, αν πρόκειται για αποφάσεις των ειρηνοδικείων: άρθρο 560 ΚΠολΔ από τους αριθμούς 1 ή 6, αντίστοιχα), η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 2 παρ. 1 και 25 του Συντάγματος), υπό την προεκτεθείσα έννοια, αλλά και όταν διαπιστώνεται υπέρβαση από το δικαστήριο της ουσίας των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας (ΟλΑΠ 9/2015, ΑΠ 368/2021, ΑΠ 79/2020).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όσον αφορά το αίτημα του αρχικού ενάγοντος για επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης, λόγω ηθικής βλάβης, από την παράνομη συμπεριφορά των προστηθέντων της αναιρεσίβλητης, δέχθηκε τα εξής: "Λαμβάνοντας ιδίως υπόψη το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, το βαθμό και τη βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου, την ένταση και τη διάρκεια του ψυχικού άλγους εκείνου που ζημιώθηκε, την ηλικία του και την απαιτούμενη για την καταπολέμηση του άλγους προσπάθεια, τις απώλειες και ελλείψεις στο συναισθηματικό κόσμο του παθόντος, καθώς και την οικονομική (περιουσιακή)...

κατάσταση των μερών... από την παραπάνω συμπεριφορά των προστηθέντων της εναγομένης ο αρχικός ενάγων υπέστη ηθική βλάβη, συνιστάμενη στη στενοχώρια που βίωσε λόγω της προαναφερόμενης καταστροφής της ιδιοκτησίας του και είχε νόμιμη αξίωση χρηματικής ικανοποίησης, η οποία αποτελεί περιουσιακό στοιχείο της κληρονομιαίας περιουσίας και μετά το θάνατο του περιήλθε στον κληρονόμο του,...

και την οποία το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα κριτήρια, καθώς και την προσπάθεια που καταβλήθηκε από την εναγομένη για την αποκατάσταση της ζημίας, καθορίζει στο ποσό των 1.000 ευρώ, πλέον του ποσού των 44 ευρώ, για το οποίο ο αρχικός ενάγων είχε επιφυλαχθεί να παρασταθεί ως πολιτικώς ενάγων ενώπιον του αρμόδιου ποινικού Δικαστηρίου.

Επομένως, έσφαλε το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο επιδικάζοντας για την αιτία αυτή το ποσό των 10.000 ευρώ, γενομένου δεκτού του τελευταίου με αριθμό 3.4 λόγου της υπό στοιχείο β' έφεσης ως ουσία βάσιμου....". Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας και δεν υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, δεδομένου ότι τα ποσά αυτά κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και τη συνείδηση για το δίκαιο, δεν υστερούν και μάλιστα καταφανώς, εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις χρηματικής ικανοποίησης.

Επομένως, ο τέταρτος λόγος αναίρεσης, με τον πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το ύψος της επιδικασθείσας χρηματικής ικανοποίησης, λόγω ηθικής βλάβης, ως παραβιάζουσα την αρχή της αναλογικότητας που θεμελιούται στις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 25 Σ., 932 ΑΚ, 1 Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου ΕΣΔΑ, είναι αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν τούτων, και επειδή δεν υπάρχει άλλος λόγος αναίρεσης, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του προκαταβληθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρ. 495 παρ. 3 του ΚΠολΔ) και να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, η οποία κατέθεσε προτάσεις, στον αναιρεσείοντα (άρθρ. 183, 191 παρ. 2 και 176 του ΚΠολΔ), λόγω της ήττας του, όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-11-2020 αίτηση αναίρεσης του Σ. Μ. του Β. κατά της με αριθμ. 226/2020 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 23 Μαρτίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 19 Απριλίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ