Supreme Court dismisses appeal in workplace injury case, ruling employer negligence caused the accident.

Απόφαση 671 / 2012 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός: 671/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Πατινίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη και Ασπασία Καρέλλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 13 Μαρτίου 2012, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "Σ. και Α. ΜΑΜΑΔΑΣ Α.Ε." Ξενοδοχειακές και Τουριστικές Επιχειρήσεις, που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Βασιλακάκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ό. Σ. του Π., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιο δικηγόρο της Ταρσίτσα Καλλιμπάκα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26/2/2008 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 22174/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 96/2011 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 18/4/2011 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ασπασία Καρέλλου ανέγνωσε την από 29/2/2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 18/4/2011 αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τα άρθρα 1,2 και 16 του Ν. 551/1915, που κωδικοποιήθηκε με το β.δ. της 24ης Ιουλίου 25ης Αυγούστου 1920 και διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του ΑΚ με το άρθρο 38 εδ'α'του Εισ Ν.Α.Κ., προκύπτει ότι η ηθική βλάβη του παθόντος που προήλθε από τραυματισμό του σε εργατικό ατύχημα οφειλόμενο σε πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων από αυτόν προσώπων ή σε μη τήρηση των προβλεπομένων όρων ασφαλείας και η επιδίκαση της χρηματικής ικανοποιήσεως ρυθμίζεται από τις διατάξεις των άρθρων 299, 914 και 932 Α.Κ.

Επομένως, για να δικαιούται ο παθών χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, αρκεί να συνετέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων από αυτόν με την έννοια του άρθρου 914 Α.Κ., δηλαδή αρκεί να συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια των εν λόγω προσώπων και όχι μόνο η ειδική αμέλεια σχετικά με την τήρηση των όρων ασφαλείας του άρθρου 16 παρ.1 του Ν. 551/1915.

Τέτοια αμέλεια θεμελιώνεται και στη μη τήρηση των διατάξεων του άρθρου 10 παράρτημα Ι παρ. 10.3.1γ. και 12.5 του π.δ. 16/1996 "προδιαγραφές ασφάλειας εργασιακών χώρων, κατά την πρώτη των οποίων, τα δάπεδα των χώρων εργασίας πρέπει να μην παρουσιάζουν κινδύνους ολισθήματος και κατά τη δεύτερη, το δάπεδο εκατέρωθεν των θυρών και των πυλών πρέπει να είναι ομαλό, χωρίς αναβαθμούς και εμπόδια.

Περαιτέρω από τη διάταξη του άρθρου 300 Α.Κ. προκύπτει ότι όταν στην γένεση ή την επέλευση της ζημίας συνετέλεσε και πταίσμα του ζημιωθέντος κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 330 Α.Κ. το δικαστήριο της ουσίας μπορεί, κατά την κρίση του, αφού σταθμίσει τις περιστάσεις και ιδιαίτερα το βαθμό του πταίσματος του ζημιώσαντος και του ζημιωθέντος ή να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό αυτής.

Η εφαρμογή όμως της ανωτέρω διατάξεως (του άρθρου 300 Α.Κ.) προϋποθέτει την προβολή εκ μέρους του εναγομένου της ενστάσεως περί συνυπαιτιότητας, διότι αν ο εναγόμενος δεν προβάλλει τέτοιον ισχυρισμό, το δικαστήριο δεν δύναται να τον λάβει υπόψη αυτεπαγγέλτως, έστω και αν προκύπτει από τις αποδείξεις. Εντεύθεν αν δεν προβάλλεται τέτοια συνυπαιτιότητα εκ μέρους του εναγομένου αρκεί η απόφαση να δέχεται απλή υπαιτιότητα του εναγομένου, αφού στοιχείο του άρθρου 914 Α.Κ.

είναι η υπαιτιότητα του εναγομένου και όχι η αποκλειστική τοιαύτη. Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα εταιρεία εκμεταλλεύεται από την 1/9/2005 το ξενοδοχείο με την επωνυμία "Hotel Porto" που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη.

Στις 9/9/2005 προσέλαβε την ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, προκειμένου να την απασχολήσει ως υπάλληλο για πλύσιμο σκευών (λάντσα), αντί μηνιαίου μισθού 902,69 ευρώ. Η εργασία της συνίστατο στο πλύσιμο σκευών, τη μεταφορά σκευών από το χώρο της λάντσας στην κουζίνα και στο εστιατόριο του προσωπικού και στην καθαριότητα των χώρων στους οποίους εργαζόταν.

Το τμήμα της λάντσας βρίσκεται στο χώρο του μπουφέ, όπου υπάρχουν και τα πλυντήρια πιάτων. Ο χώρος της κυρίως κουζίνας βρίσκεται απέναντι ακριβώς από το χώρο του μπουφέ και της λάντσας, μεταξύ δε αυτών μεσολαβεί επιμήκης διάδρομος, το δάπεδο του οποίου είναι κατά 30 περίπου εκατοστά πιο χαμηλό από το δάπεδο του μπουφέ και της λάντσας.

Εξαιτίας της ως άνω υψομετρικής διαφοράς οι εργαζόμενοι, μεταξύ των οποίων και η ενάγουσα, προκειμένου να μεταφέρουν τα πλυμένα πιάτα στην κυρίως κουζίνα, χρησιμοποιούσαν καρότσι, το οποίο άφηναν έξω από την πόρτα που χωρίζει το μπουφέ από το διάδρομο και η οποία μένει μόνιμα ανοικτή, ακολούθως μετέφεραν με τα χέρια λίγα - λίγα τα πλυμένα πιάτα και σκεύη, τα τοποθετούσαν πάνω στο καρότσι και στη συνέχεια τα πήγαιναν με το καρότσι στην κουζίνα, όπου και τα εναπόθεταν.

Στις 5/7/2006 η ενάγουσα βρισκόταν στο χώρο του μπουφέ με σκοπό να μεταφέρει τα πλυμένα πιάτα στο χώρο της κουζίνας. Περί ώρα 11.00' κουβαλούσε με τα χέρια της δύο πιατέλες και κατευθυνόταν προς την έξοδο της πόρτας για να τις αφήσει στο καρότσι που βρισκόταν κοντά στην είσοδο της λάντζας. Βγαίνοντας από την πόρτα ξέχασε την άνω υψομετρική διαφορά, της οποίας δεν είχε ορατότητα εξαιτίας των σκευών που κουβαλούσε, με αποτέλεσμα να χάσει την ισορροπία της, να πέσει στο δάπεδο του διαδρόμου και να υποστεί σοβαρά κατάγματα και στα δύο πόδια της.

Συνεχίζει το Εφετείο ότι το πιο πάνω ατύχημα και ο συνακόλουθος τραυματισμός της ενάγουσας οφείλεται σε αμέλεια των νομίμων εκπροσώπων της εναγομένης Α. Μ. και Σ. - Π. Μ., οι οποίοι ως καταστατικά όργανα της εναγομένης ανώνυμης εταιρείας και δη πρόεδρος και αντιπρόεδρος του Δ.Σ. αντίστοιχα, παρέβησαν κατά την εκτέλεση των ανατεθειμένων καθηκόντων τους υπαιτίως νόμιμη υποχρέωσή τους, αφορώσα τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την ασφαλή εργασία των εργαζομένων στο ξενοδοχείο που εκμεταλλευόταν η εναγομένη.

Ειδικότερα, οι παραπάνω νόμιμοι εκπρόσωποι της τελευταίας είχαν υποχρέωση σύμφωνα με τις πιο πάνω διατάξεις του π.δ. 16/1996 να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την ασφαλή εργασιακή πρακτική της μεταφοράς από τους εργαζόμενους των πλυμένων πιάτων από το χώρο του μπουφέ μέσω διαδρόμου στην κυρίως κουζίνα, ώστε το δάπεδο εκατέρωθεν των θυρών και πυλών να είναι ομαλό χωρίς αναβαθμούς και εμπόδια και να μην παρουσιάζει κινδύνους ολισθήματος.

Αυτοί όμως αν και γνώριζαν ότι υπήρχε υψομετρική διαφορά 30 περίπου εκατοστών μεταξύ του δαπέδου του χώρου του μπουφέ και του δαπέδου του χώρου του διαδρόμου, που καθιστούσε επισφαλή και επικίνδυνη την μέσω αυτής και επί καθημερινής βάσεως διέλευση των εργαζομένων, παρέλειψαν να τοποθετήσουν μπροστά από την πόρτα εισόδου - εξόδου του χώρου του μπουφέ ράμπα με κατάλληλη κλίση, η οποία θα διευκόλυνε την ανωτέρω διέλευση και θα μείωνε τον κίνδυνο πτώσεως των εργαζομένων, η παράλειψη δε αυτή επέφερε αιτιωδώς το αποτέλεσμα του τραυματισμού της ενάγουσας.

Η κατασκευή μιας τέτοιας ράμπας δεν απαγορευόταν από το ν. 1469/1950 και την εκδοθείσα Υπουργική Απόφαση, δυνάμει της οποίας το κτίριο εντός του οποίου λειτούργησε η ξενοδοχειακή επιχείρηση της εναγομένης χαρακτηρίστηκε ως διατηρητέο μνημείο, καθόσον τέτοια γενική απαγόρευση δεν υφίσταται, απλώς επιβάλλεται για κάθε είδους μετατροπή η έγκριση της 4ης Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων Θεσσαλονίκης, την οποία όφειλε και μπορούσε να λάβει η εναγομένη ενόψει της άμεσης σχέσης της εν λόγω κατασκευής με την ασφάλεια των εργαζομένων, πλην όμως αυτή ποτέ δεν ζήτησε σχετική έγκριση.

Άλλωστε, προκειμένου να μεταμορφωθεί το κτίριο του παλιού βυρσοδεψείου σε ξενοδοχειακή μονάδα, δέχθηκε πληθώρα παρεμβάσεων και τροποποιήσεων, η τοποθέτηση δε μίας ακόμη ράμπας σε τίποτε δεν θα έβλαπτε την εικόνα τούτου ως διατηρητέου. Περαιτέρω, με την κατασκευή της ράμπας αυτής ούτε ο διάδρομος θα στένευε, ούτε θα καθίστατο αδύνατη η εντός αυτού είσοδος των πυροσβεστικών οχημάτων και των οχημάτων ανεφοδιασμού, αφού ο εν λόγω διάδρομος ήταν ιδιαίτερα φαρδύς και γι' αυτό άλλωστε είχαν τοποθετηθεί εντός αυτού και άλλα αντικείμενα, όπως ψυγεία, καρότσια, καρέκλες κλπ τα οποία δεν παρεμπόδιζαν τη διέλευση των άνω οχημάτων.

Δέχεται ακολούθως το Εφετείο ότι το γεγονός ότι η ενάγουσα δεν φορούσε αντιολισθητικά υποδήματα αλλά δικές της σαγιονάρες, και αληθής υποτιθέμενος, δεν ασκεί επιρροή, αφού το ατύχημα δεν προκλήθηκε από ολίσθημα, αλλά από πτώση εξαιτίας της παραπάνω υψομετρικής διαφοράς μεταξύ των δύο δαπέδων, η οποία καθιστούσε επικίνδυνο το συγκεκριμένο σημείο τόσο κατά την μεταφορά των πλυμένων πιάτων με καρότσι όσο και κατά τη μεταφορά τους με τα χέρια και ότι ο τραυματισμός της ενάγουσας από το ως άνω εργατικό ατύχημα οφείλεται σε αποκλειστική αμέλεια της εναγομένης.

Αναφορικά με την προβολή ή μη από την εναγομένη της ενστάσεως συνυπαιτιότητας το Εφετείο δέχεται ότι ο ισχυρισμός αυτός δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι περιέχεται στον ισχυρισμό του εναγομένου για αποκλειστική υπαιτιότητα του παθόντος και συγκεκριμένα ότι η εναγομένη προέβαλε πρωτοδίκως μόνο τον ισχυρισμό περί αποκλειστικής υπαιτιότητας της ενάγουσας στην πρόκληση του ατυχήματος, τον οποίο επανέφερε με την έφεσή της και τις προτάσεις της και συνεπώς δεν μπορεί να ερευνηθεί η τυχόν συνυπαιτιότητα της ενάγουσας στην πρόκληση του ατυχήματος και στον συνακόλουθο τραυματισμό της.

Κατ' ακολουθίαν των παραδοχών αυτών το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού εξαφάνισε την προσβαλλόμενη απόφαση που είχε δεχθεί ότι το ως άνω ατύχημα οφείλεται σε συγκλίνουσα υπαιτιότητα της ενάγουσας και της εναγομένης, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και υποχρέωσε την εναγομένη να καταβάλει στην ενάγουσα ως χρηματική ικανοποίηση το χρηματικό ποσό των 29.956 ευρώ.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1,2 και 16 του ν. 551/1915, 299, 914 και 932 Α.Κ. και του π.δ. 16/1996, οι οποίες ήταν εφαρμοστέες στην κρινόμενη περίπτωση, με σαφείς, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, οι οποίες καλύπτουν πλήρως το αποδεικτικό πόρισμα και το διατακτικό της παρούσας.

Ειδικότερα πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις είναι οι αιτιολογίες της προσβαλλόμενης αποφάσεως, α) ως προς τα στοιχεία που συνιστούν την αμελή συμπεριφορά των νομίμων εκπροσώπων της αναιρεσείουσας, με τις παραδοχές ότι οι τελευταίοι αν και είχαν υποχρέωση να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την ασφαλή εργασιακή πρακτική της μεταφοράς από τους εργαζόμενους των πλυμένων πιάτων από το χώρο του μπουφέ μέσω διαδρόμου στην κυρίως κουζίνα, ώστε το δάπεδο εκατέρωθεν των θυρών και πυλών να είναι ομαλό χωρίς αναβαθμούς και εμπόδια και να μην παρουσιάζει κινδύνους ολισθήματος, εν τούτοις αυτοί, αν και γνώριζαν ότι υπήρχε υψομετρική διαφορά 30 περίπου εκατοστών μεταξύ του δαπέδου του χώρου του μπουφέ και του δαπέδου του χώρου του διαδρόμου, που καθιστούσε επισφαλή και επικίνδυνη την μέσω αυτής και επί καθημερινής βάσεως διέλευση των εργαζομένων, παρέλειψαν να τοποθετήσουν μπροστά από την πόρτα εισόδου-εξόδου του χώρου του μπουφέ ράμπα με κατάλληλη κλίση, η οποία θα διευκόλυνε την ανωτέρω διέλευση και θα μείωνε τον κίνδυνο πτώσεως των εργαζομένων, η παράλειψη δε αυτή επέφερε αιτιωδώς το αποτέλεσμα του τραυματισμού της αναιρεσίβλητης και β) ως προς τη δυνατότητα κατασκευής της ως άνω ράμπας, με τις παραδοχές ότι το γεγονός ότι το κτίριο στο οποίο στεγάζονταν η επιχείρηση της αναιρεσείουσας ήταν διατηρητέο, δεν εμπόδιζε την κατασκευή της ράμπας αυτής, η οποία ήταν εφικτή και από την κατασκευή της οποίας δεν θα βλάπτονταν η εικόνα του κτιρίου ως διατηρητέου, ούτε θα στένευε ο διάδρομος, ώστε να είναι αδύνατη η είσοδος εντός αυτού των πυροσβεστικών οχημάτων και των οχημάτων ανεφοδιασμού.

Η μνεία στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι η αναιρεσίβλητη "ξέχασε" την υψομετρική διαφορά, "της οποίας άλλωστε δεν είχε ορατότητα εξαιτίας των σκευών που κουβαλούσε....", δεν συνιστά αντιφατική αιτιολογία, καθόσον τα πραγματικά περιστατικά που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, για την ύπαρξη αμελούς συμπεριφοράς των νομίμων εκπροσώπων της αναιρεσείουσας είναι τα προεκτεθέντα και όχι το αν η αναιρεσίβλητη ξέχασε ή όχι την ύπαρξη της υψομετρικής διαφοράς.

Επιπλέον το γεγονός ότι η αναιρεσίβλητη "ξέχασε" την υψομετρική διαφορά που συνιστά πλεοναστική αιτιολογία, εξουδετερώνεται από την εν συνεχεία αναφορά ότι η αναιρεσίβλητη δεν είχε ορατότητα εξαιτίας των σκευών που κουβαλούσε. Περαιτέρω το Εφετείο με τις παραδοχές ότι η αναιρεσείουσα πρότεινε πρωτοδίκως μόνο τον ισχυρισμό περί αποκλειστικής υπαιτιότητας της αναιρεσίβλητης στην πρόκληση του ατυχήματος, τον οποίο επανέφερε ενώπιον του Εφετείου και ότι ο ισχυρισμός περί συντρέχοντος πταίσματος δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι περιέχεται στον ως άνω περί αποκλειστικής υπαιτιότητας της παθούσας, δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 300 και 330 του Α.Κ., οι οποίες δεν ήταν εφαρμοστέες, καθόσον η εφαρμογή των ως άνω διατάξεων προϋποθέτει την προβολή εκ μέρους του εναγομένου της ενστάσεως συνυπαιτιότητας.

Επομένως, όλοι οι λόγοι αναιρέσεως, κατ' ορθή υπαγωγή μόνο από το άρθρο 559 αρ.1 και 19 του Κ.Πολ.Δ. είναι αβάσιμοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 18/4/2011 αίτηση για αναίρεση της 96/2011 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 27 Μαρτίου 2012 και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στην Αθήνα στις 24 Απριλίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ