Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds for missing prior ruling on burden of proof allocation.

Απόφαση 670 / 2009 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 670/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Θεμέλη, Ειρήνη Αθανασίου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη και Παναγιώτη Κομνηνάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Συνεταιρισμού με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ - Η ΠΙΝΔΟΣ", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σωτήριο Μποροδήμο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: Ψ, κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σωτήριο Σδούκο, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-1-2005 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 23/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 486/2007 του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 2-4-2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Θεμέλης διάβασε την από 20-1-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της από 2-4-2008 αίτησης για αναίρεση της 486/2007 απόφασης του Εφετείου Ιωαννίνων.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τα άρθρα 914, 932 του ΑΚ και 1, 16 του Ν. 551/1915 προκύπτει ότι χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη οφείλεται και επί εργατικού ατυχήματος όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας. Οι διατάξεις του άρθρου 16 παρ.1 του Ν. 551/1915, κατά τις οποίες ο παθών σε εργατικό ατύχημα δικαιούται να εγείρει την αγωγή του κοινού αστικού δικαίου και να ζητήσει πλήρη αποζημίωση μόνο όταν το ατύχημα μπορεί να αποδοθεί σε δόλο του εργοδότη ή των προστηθέντων του ή όταν επήλθε σε εργασία στην οποία δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών για τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων και εξαιτίας της μη τηρήσεως των διατάξεων αυτών, αναφέρονται στην επιδίκαση αποζημιώσεως για περιουσιακή ζημία και όχι στη χρηματική ικανοποίηση για την οποία δεν υπάρχει πρόβλεψη στον ανωτέρω νόμο και εφαρμόζονται γι'αυτό μόνο οι γενικές διατάξεις.

Επομένως για να δικαιούται ο παθών σε εργατικό ατύχημα χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, αρκεί να συνετέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων από αυτόν, με την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, δηλαδή αρκεί να συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια αυτών και όχι μόνο η ειδική αμέλεια περί την τήρηση των όρων ασφαλείας του άρθρου 16 παρ. 1 του Ν. 551/1915.

Περαιτέρω, ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.1 εδ.α' ΚΠολΔ προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα.

Επίσης ο από το άρθρο 559 αρ.19 λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας αυτή, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν επαρκώς από τις παραδοχές της τα πραγματικά περιστατικά που είναι αναγκαία στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της.

Ελλείψεις ή αντιφάσεις ως προς τη μείζονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, τον καθορισμό δηλαδή και την έννοια του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου είναι αδιάφορες, αφού αν το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης κρίνεται εσφαλμένο, αλλά το διατακτικό της ορθό, απορρίπτεται η αναίρεση. Το ουσιώδες στοιχείο του λόγου αυτού αναίρεσης αποτελεί η έλλειψη νόμιμης βάσης σε "ζήτημα", δηλαδή σε πραγματικό αυτοτελή ισχυρισμό που τείνει στη θεμελίωση ή κατάλυση ασκηθέντος ουσιαστικού δικαιώματος, το οποίο "ζήτημα" ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και όχι όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος, που έχει συναχθεί με βάση αυτές, εφόσον τούτο παρατίθεται σαφώς.

Στην προκειμένη το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση τα εξής: Ο αναιρεσείων Συνεταιρισμός έχει ως αντικείμενο την παραγωγή, σφαγή και εμπορία πουλερικών στο ... . Μέρος της διαδικασίας παραγωγής είναι η αποστέωση των νωπών κοτόπουλων που γίνονται σε ειδικό προς τούτο χώρο, όπου υπάρχουν τραπέζια, δίπλα από τα οποία στοιβάζονται τα τελάρα με τα νωπά κοτόπουλα απ'όπου τα παίρνουν οι εργάτριες για να προχωρήσουν στην αποστέωση.

Την 14-2-2003 προσέλαβε την ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου για να εργασθεί ως εργάτρια στην επιχείρησή του και της ανέθεσε την ανωτέρω εργασία της αποστέωσης των νωπών κοτόπουλων. Με την ειδικότητα αυτή προσέφερε την εργασία της μέχρι την 24-7-2003, οπότε υπέστη τραυματισμό οσφυϊκής μοίρας, χωρίς θετική βλάβη στο Ro.

Ειδικότερα το Εφετείο δέχθηκε ότι την 24-7-2003 και περί ώρα 8.00 π.μ., ενώ η αναιρεσίβλητη βρισκόταν στο χώρο εργασίας της και εκτελούσε τα ανατεθειμένα σε αυτήν καθήκοντα στον πάγκο αποστέωσης, κάποια τελάρα με νωπά κοτόπουλα, που δεν είχαν τοποθετηθεί επιμελώς από συνάδελφό της κατά την στοιβασία τους, μετακινήθηκαν από τη στοίβα και την κτύπησαν στην πλάτη, με αποτέλεσμα να διακόψει την εργασία της και να επισκεφθεί τη νοσοκόμα της επιχείρησης για τις πρώτες βοήθειες, ο δε σύζυγός της τη μετέφερε στο Γ.Π.Ν.

Ιωαννίνων, χωρίς εν τω μεταξύ να γίνει δήλωση του ατυχήματος από τον αναιρεσείοντα στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας. Στο νοσοκομείο διαγνώσθηκε αρχικά κάκωση οσφυϊκής χωρίς θετική βλάβη στο Ro. Στη συνέχεια με γνωματεύσεις της αρμόδιας επιτροπής του ΙΚΑ η αναιρεσίβλητη κρίθηκε ανίκανη προς εργασία από 24-7-2003 μέχρι 10-5-2004.

Στις 20-2-2004 εξετάσθηκε στα εξωτερικά ιατρεία της Νευροχειρουργικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων και κρίθηκε ανίκανη για εργασία λόγω ιστορικού κατάγματος Θ12 σπονδύλου που υπέστη προ επταμήνου και για το λόγο αυτό παρέμεινε έντονη ραχιαλγία-οσφυαλγία και συνεστήθη η αποφυγή ανύψωσης βάρους, κατά δε την επανεξέτασή της την 5-5-2004 διαπιστώθηκε η ίδια κατάσταση και επιπρόσθετα συστήθηκε η παράταση της αναρρωτικής άδειας επί τρίμηνο.

Η αναιρεσίβλητη υπέβαλε την από 11-5-2004 αίτηση για συνταξιοδότηση. Με την ... γνωμάτευση της Πρωτοβάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής του ΙΚΑ κρίθηκε, κατά τις αναφερόμενες παθήσεις, ότι κατέστη ανάπηρη κατά ποσοστό 67% και κατά ιατρική πρόβλεψη για μία διετία (από 11-5-2004 μέχρι 31-5-2006). Ότι από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν προέκυψε ότι η αναιρεσίβλητη είχε υποστεί κάποιο άλλο τραυματισμό μεταγενέστερα από αυτόν που υπέστη στην εργασία της στις 24-7-2004 ή ότι η υδροσυριγγομυελία είναι αποτέλεσμα άλλης αιτίας. 'Ότι ο τραυματισμός της αναιρεσίβλητης οφείλεται στο ότι ο προστηθείς από τον αναιρεσείοντα υπάλληλος στη μεταφορά των παλετών με τα τελάρα με τα νωπά κοτόπουλα από έλλειψη της προσοχής και της δέουσας επιμέλειας, την οποία όφειλε και υποχρεούτο να επιδείξει, δεν φρόντισε για την σταθερή στοιβασία των τελάρων με αποτέλεσμα κατά την πτώση τους να τραυματίσουν την αναιρεσίβλητη, που εργαζόταν στον πάγκο αποστεϊσμού και να υποστεί τις προαναφερθείσες σωματικές βλάβες, οι οποίες συνδέονται αιτιωδώς με τον εν λόγω τραυματισμό, απορρίπτοντας, κατά τούτο τον αντίθετου ισχυρισμό του αναιρεσείοντος, ότι δηλαδή οι βλάβες αυτές δεν είναι αποτέλεσμα του παραπάνω τραυματισμού.

Το Εφετείο, στη συνέχεια, αφού δέχθηκε ότι συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας με την έννοια της αμέλειας του κοινού δικαίου, ότι η αναιρεσίβλητη υπέστη λόγω του τραυματισμού της, που οφείλεται στην προαναφερθείσα αμέλεια του προστηθέντος υπαλλήλου του αναιρεσείοντος, ηθική βλάβη, επιδίκασε για την αιτία αυτή 30.000 ευρώ, δεχόμενο, κατά ένα μέρος, ως ουσιαστικά βάσιμη, την ένδικη αγωγή.

Το Εφετείο με την κρίση του αυτή δεν παραβίασε τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις. Επομένως ο πρώτος από το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί. Επίσης το Εφετείο, με βάση τις ανωτέρω παραδοχές του και κρίνοντας κατά τον άνω μνημονευόμενο τρόπο, διέλαβε στην πρσοβαλλόμενη απόφασή του πλήρεις, σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο των εν λόγω διατάξεων, αφού το αποδεικτικό πόρισμα είναι πλήρες και σαφές, στο κρίσιμο για την έκβαση της δίκης ως άνω ζήτημα.

Επομένως, ο δεύτερος από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ λόγος της αναίρεσης είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί.

Από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.10 περ.α' του ΚΠολΔ, που ορίζει ότι η αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως αληθινά, χωρίς απόδειξη, προκύπτει ότι ο λόγος αυτός αναίρεσης, ιδρύεται όταν το δικαστήριο δέχεται πράγματα, δηλαδή αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι τείνουν σε θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος, που ασκείται με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση χωρίς να έχει προσαχθεί οποιαδήποτε απόδειξη για τα πράγματα αυτά, ή όταν δεν εκθέτει από ποια αποδεικτικά στοιχεία άντλησε την απόδειξη γι'αυτά.

Με τον τρίτο λόγο αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ως πλημμέλεια η παραδοχή ως αληθινού του ουσιώδους πραγματικού γεγονότος της διακρίσεως υψηλού σήματος ενδομυελικά στην Τ2 ακολουθία στο ύψος των Θ5-Θ7 σπονδύλων με χαρακτήρες υδροσυριγγομυελίας ή μετατραυματικές εγκάρσιας μυελίτιδας στην αναιρεσίβλητη χωρίς αποδείξεις. 'Όμως, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο για την ουσιαστική βασιμότητα του τραυματισμού της αναιρεσίβλητης, κατά το ένδικο ατύχημα, και γενικά για την πάθησή της από αυτό, κατέληξε ύστερα από εκτίμηση, όπως βεβαιώνει, των ενόρκων καταθέσεων των μαρτύρων κλπ, καθώς επίσης και, όλων των εγγράφων, τα οποία με επίκληση προσκόμισαν οι διάδικοι. 'Ετσι στην εν λόγω παραδοχή το Εφετείο δεν κατέληξε χωρίς απόδειξη και γι'αυτό πρέπει ο λόγος αυτός από το άρθρο 559 αρ.10 ΚΠολΔ να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αρ.13 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, αν το δικαστήριο εσφαλμένα εφάρμοσε τους ορισμούς του νόμου ως προς το βάρος της απόδειξης, δεν ιδρύεται όταν δεν έχει εκδοθεί προδικαστική απόφαση, γιατί η κατανομή του βάρους απόδειξης γίνεται με την προδικαστική απόφαση. Συνακόλουθα ο τέταρτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση περί εσφαλμένης κατανομής του βάρος απόδειξης ως προς τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ότι η υδροσυριγγομυελία, ως εκ της φύσεώς της, δεν οφείλεται ούτε συνδέεται αιτιωδώς με το επίδικο συμβάν, είναι απορριπτέος προεχόντως ως απαράδεκτος, διότι δεν εκδόθηκε προδικαστική απόφαση από το πρωτοβάθμιο Μονομελές Πρωτοδικείο, ενώπιον του οποίου η συζήτηση ήταν προφορική και οι διάδικοι προσκόμισαν κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο προαποδεικτικώς όλα τα αποδεικτικά μέσα, σύμφωνα με το άρθρο 270 παρ.1 και 7 ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 12 του ν. 2915/2001.

Ο από το άρθρο 559 αρ.8 πέμπτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, δεν έλαβε υπόψη του τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος για τα ιατρικά δεδομένα περί της φύσης και του τρόπου πρόκλησης της βαρύτατης ασθένειας της υδροσυριγγομυελίας, είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί, καθόσον ενόψει των προαναφερθεισών παραδοχών της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, καθίσταται σαφώς ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό αυτόν και τον απέρριψε εκ του πράγματος.

Ο λόγος αναίρεσης του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο εσφαλμένα χρησιμοποίησε ή παρέλειψε να χρησιμοποιήσει τα διδάγματα της κοινής πείρας για την ανεύρεση, με βάση αυτά, της αληθινής έννοιας κανόνα δικαίου ή την υπαγωγή στον κανόνα αυτό των πραγματικών περιστατικών που αποτέλεσαν τις παραδοχές του Εφετείου και όχι όταν χρησιμεύουν προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων ή προς εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων.

Για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός, πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο ποια είναι τα διδάγματα της κοινής πείρας που παραβιάστηκαν καθώς και ο κανόνας του δικαίου στην εξειδίκευση του οποίου δεν χρησιμοποιήθηκαν ενώ, έπρεπε να χρησιμοποιηθούν ή χρησιμοποιήθηκαν μεν, αλλά εσφαλμένα. Στην προκειμένη περίπτωση με τον πέμπτο, κατά το δεύτερο μέρος του από το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ, λόγο αναίρεσης προβάλλεται η αιτίαση της παραβάσεως από το Εφετείο των διδαγμάτων της κοινής πείρας περί της φύσης και του τρόπου λειτουργίας της βαρύτατης ασθένειας της υδροσυριγγομυελίας, πέραν του ότι ο λόγος αυτός κατά το μέρος αυτό είναι αόριστος, καθόσον στο αναιρετήριο δεν αναφέρεται ποια είναι τα διδάγματα της κοινής πείρας που παραβιάστηκαν, καθώς και ο κανόνας του δικαίου στην εξειδίκευση του οποίου δεν χρησιμοποιήθηκαν ενώ έπρεπε να χρησιμοποιηθούν, και συνεπώς πρέπει να απορριφθεί, στηρίζεται δε και σε εσφαλμένη προϋπόθεση, αφού όπως προκύπτει από την επισκόπηση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο, δεν προσέφυγε στην εφαρμογή διδαγμάτων της κοινής πείρας, ούτε προέκυψε ανάγκη προσφυγής στους κανόνες αυτούς, και συνεπώς πρέπει να απορριφθεί, όπως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος και η αίτηση στο σύνολό της.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-4-2008 αίτηση για αναίρεση της 486/2007 απόφασης του Εφετείου Ιωαννίνων. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε επτακόσια (700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 24 Φεβρουαρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 17 Μαρτίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ