Supreme Court allows appeal against appellate court failure to address defendant's limitation of liability argument.

Απόφαση 668 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 668/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ιωάννη Σίδερη (κωλυομένης της Αρεοπαγίτου Ελένης Μαραμαθά) και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Ιανουαρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ" , η οποία εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νομίμως, και η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Τριανταφύλλου, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: ......., η οποία παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Φώτιου Σταθόπουλου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1/8/2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4344/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 8193/06 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 15/3/2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, ανέγνωσε την από 15/1/2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου και την απόρριψη του δεύτερου λόγου της αναίρεσης. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του ν. 489/1976 "περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης", όπως κωδικοποιήθηκε με το ΠΔ 237/1986, "ο κύριος ή κάτοχος αυτοκινήτου κυκλοφορούντος εντός της Ελλάδος επί οδού υποχρεούται να έχη κεκαλυμμένην δι' ασφαλίσεως την εκ τούτου έναντι τρίτων αστικήν ευθύνην, συμφώνως προς τας διατάξεις του παρόντος".

Η παράγραφος 2 του άρθρου 6 του ίδιου νόμου ορίζει τις περιπτώσεις της ασφαλιστικής αυτής κάλυψης, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η έναντι τρίτων αστική ευθύνη λόγω θανατώσεως ή σωματικής βλάβης, ζημιές σε πράγματα και της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης ή ηθικής βλάβης, ενώ κατά την παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου το ασφαλιστικό ποσό είναι τουλάχιστον ίσο με αυτό που καθορίζει κάθε φορά με αποφάσεις του ο Υπουργός Εμπορίου για κάθε είδους κίνδυνο που υπάγεται στην υποχρεωτική ασφάλιση.

Επίσης, κατά την παράγραφο 3 του άρθρου 10 του ίδιου νόμου " επί πλειόνων ζημιωθέντων προσώπων, οσάκις το σύνολον των καταβλητέων υπό του υπαιτίου αποζημιώσεων υπερβαίνει το ασφαλιστικόν ποσόν, το δικαίωμα εκάστου τούτων κατά του ασφαλιστού περιορίζεται συμμέτρως, μέχρι συμπληρώσεως του όλου ασφαλιστικού ποσού.

Εάν ο ασφαλιστής τελών εν αγνοία της υπάρξεως ή του μεγέθους άλλων απαιτήσεων ή κατόπιν δικαστικής αποφάσεως κατέβαλεν εις τι των προσώπων τούτων ποσόν ανώτερον του αναλογούντος αυτώ μεριδίου, ο ασφαλιστής υποχρεούται έναντι των λοιπών ζημιωθέντων μόνον μέχρι συμπληρώσεως του ασφαλιστικού ποσού. Τα πρόσωπα ταύτα έχουν δικαίωμα αναγωγής κατά του καθ' υπέρβασιν λαβόντος".

Περαιτέρω, και κατά το άρθρο 5 της Κ4/585/5-4-1978 ΑΥΕ "το ανώτατο όριο ευθύνης του ασφαλιστή κατ' ατύχημα συμπεριλαμβανομένων των τόκων των εύλογων δικαστικών δαπανών ως και των πάσης φύσεως εξόδων δεν δύναται να υπερβεί τα εις το ασφαλιστήριο αναφερόμενα ποσά ανεξαρτήτως του αριθμού των καθ' έκαστο ατύχημα ζημιωθέντων.

Περισσότερες της μιας κατ' ατύχημα, εκ της αυτής αιτίας προκληθείσες ζημίες, λογίζονται ως ενιαίο ατύχημα". Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι ο ασφαλιστής ευθύνεται έναντι του ζημιωθέντος από τη λειτουργία του ασφαλισμένου αυτοκινήτου με βάση την ασφαλιστική σύμβαση μέχρι του ασφαλιστικού ποσού και σε περίπτωση, κατά την οποία τα ζημιωθέντα πρόσωπα είναι περισσότερα, η ευθύνη του δεν δύναται να υπερβεί "τα εις το ασφαλιστήριον αναφερόμενα ποσά" ως προς όλους τους ζημιωθέντες και για κάθε ασφαλισμένο κίνδυνο, σε περίπτωση δε καταβολής κάποιου ποσού προς ζημιωθέντα, η καταβολή αυτή καταλογίζεται στο ασφαλιστικό ποσό, το σύνολο του οποίου ο ασφαλιστής υποχρεούται να καταβάλει στους παθόντες από το ίδιο ατύχημα.

Αν δε ο ζημιωθείς αξιώνει από τον ασφαλιστή μεγαλύτερο ποσό από αυτό της ασφαλιστικής κάλυψης, νόμιμα ο τελευταίος προτείνει κατ' εκείνου την ένσταση περιορισμού της ευθύνης του μέχρι το ασφαλιστικό ποσό. Ακόμη, από το άρθρο 527 περ. 1 ΚΠολΔ, το οποίο εφαρμόζεται και στις υπαγόμενες στο άρθρο 681 Α ΚΠολΔ διαφορές, προκύπτει ότι ο εφεσίβλητος παραδεκτώς προτείνει ως υπεράσπισή του κατά της εφέσεως, με τις ενώπιον του Εφετείου προτάσεις του και ισχυρισμούς που δεν πρότεινε ή πρότεινε απαραδέκτως στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο.

Οι ενστάσεις, μάλιστα, αυτές μπορεί να υπάγονται και στην εξαίρεση του άρθρου 269 ΚΠολΔ. Εξάλλου, ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 8 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής θεωρούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί, που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασής τους, θεμελιώνουν, καταλύουν ή παρακωλύουν ουσιαστικό ή δικονομικό δικαίωμα, που ασκείται με την αγωγή, ανταγωγή, ένσταση ή αντένσταση (ΟλΑΠ 3/1997). Στη συγκεκριμένη περίπτωση η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την προαναφερόμενη πλημμέλεια, διότι, κατά τα εκτιθέμενα, το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του και δεν απάντησε στην ένσταση περιορισμού της ευθύνης του έναντι της αναιρεσίβλητης παθούσας όσον αφορά τις αξιώσεις για αποζημίωση λόγω της σωματικής βλάβης και χρηματικής ικανοποίησης της ηθικής της βλάβης, και συγκεκριμένα για τον τραυματισμό της σε ατύχημα που προκλήθηκε από αυτοκίνητο που ήταν ασφαλισμένο από αυτήν για τις προς τρίτους προξενούμενες ζημίες, την οποία είχε προτείνει νόμιμα και ενώπιον του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, αλλά και ενώπιον του Εφετείου αμυνόμενη κατά της έφεσης της αναιρεσίβλητης.

Από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων και ειδικότερα των πρακτικών δημόσιας συνεδρίασης του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, των προτάσεων ενώπιον αυτού και των προτάσεων ενώπιον του Εφετείου προκύπτει ότι η αναιρεσείουσα είχε προτείνει παραδεκτώς κατά τρόπο ευσύνοπτο, προς υπεράσπισή της ως εφεσίβλητης, κατά της έφεσης της αναιρεσίβλητης την ένσταση περιορισμού της ευθύνης της, το πρώτον με τις προτάσεις της στο Εφετείο, και μάλιστα με εκείνες της δεύτερης συζήτησης, ως οψιγενή και αποδεικνυόμενη αμέσως από έγγραφα, αναφέροντας το ποσό που έχει καταβάλει σε άλλους παθόντες δικαιούχους ( 499.340,50 ευρώ) με βάση αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις, και συγκεκριμένα στους συγγενείς των θανάσιμα τραυματισθέντων στο ίδιο ατύχημα .....

και ....., με εντεύθεν σχεδόν εξάντληση του ποσού του ασφαλίσματος βάσει της ισχυούσης ασφαλιστικής συμβάσεως, το οποίο ανέρχεται εις το ποσό των 500.000 ευρώ για την κάλυψη των σωματικών βλαβών της επίδικης υπόθεσης". Από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του την ανωτέρω νόμιμη ένσταση, αφού δεν αναφέρεται καθόλου σ' αυτήν και δεν απαντά για τη βασιμότητά της ή όχι.

Έτσι όμως το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και συνεπώς ο πρώτος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, ενώ παρέλκει η εξέταση του δεύτερου λόγου που αποδίδει πλημμέλεια από τον αρ. 11 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Η αναίρεση, επομένως, πρέπει να γίνει δεκτή, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη κατά το αναφερόμενο ανωτέρω μέρος ήτοι όσον αφορά τις μεταξύ των παρόντων διαδίκων σχέσεις, και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω συζήτηση στο ίδιο Εφετείο , η συγκρότηση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή ( ΚΠολΔ 580 παρ. 3, όπως ισχύει).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 8193/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, μόνο κατά το άνω αναιρούμενο μέρος.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία καθορίζει σε δύο χιλιάδες (2000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 19-3-2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 2-4-2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ