Supreme Court dismisses appeal against insurance liability ruling due to lack of gross negligence and error in fact-finding.

Απόφαση 663 / 2014 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 663/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Γεωργέλλη, Δημήτριο Κράνη, Αντώνιο Ζευγώλη και Αθανάσιο Καγκάνη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 3 Φεβρουαρίου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: της εδρευούσης στο Πειραιά ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "N. P Insuance - Ν. ΠΟΣΕΙΔΩΝ Ανώνυμος Ελληνική Ασφαλιστική Εταιρεία", νομίμως εκπροσωπουμένης, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Πετσάλα.

Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Κ. του Σ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Σκορίνη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔικ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14 Σεπτεμβρίου 2008 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1667/2010 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 6025/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 31 Ιανουαρίου 2013 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Αθανάσιος Καγκάνης, ανέγνωσε την από 24 Ιανουαρίου 2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθ. 559 αρ.1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, λόγος αναιρέσεως για ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμόστηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόστηκε ενώ δεν έπρεπε καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε-με ψευδή ερμηνεία του κανόνα δικαίου, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περιπτώσεως (Ολ.ΑΠ 10/2011, ΑΠ 191/2013, ΑΠ 486, 568/13).

Προς εξεύρεση της παραβιάσεως ελέγχεται ο δικανικός συλλογισμός που διατυπώνεται, έστω και ατελώς, και συγκροτείται από τη μείζονα πρόταση (νομική διάταξη), την ελάσσονα πρόταση (πραγματικές παραδοχές) και το συμπέρασμα. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στα νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναιρέσεως, αν οι πραγματικές παραδοχές της αποφάσεως καθιστούν φανερή την παραβίαση και τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των περιστατικών στη διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται. (ΑΠ 609/13, ΑΠ 495/13).

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914, ΑΚ συνάγεται ότι αμέλεια, η οποία θεμελιώνει, τόσο τη δικαιοπρακτική όσο και την αδικαιοπρακτική ευθύνη εκείνου που από ενέργεια ή παράλειψή του προκλήθηκε ζημία, υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή η επιμέλεια την οποία καταβάλλει ο συνετός άνθρωπος μέσα στο κύκλο της επαγγελματικής του δραστηριότητας.

Βαριά χαρακτηρίζεται η αμέλεια όταν η παρέκκλιση από τη συμπεριφορά του μέσου επιμελούς ανθρώπου είναι σημαντική, ασυνήθης, ιδιαιτέρως μεγάλη καταδεικνύουσα πλήρη αδιαφορία του δράστη για τα παράνομα σε βάρος τρίτων αποτελέσματά της. Εξ άλλου η έννοια της βαριάς αμέλειας είναι αόριστη νομική και επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς την συνδρομή ή όχι βαριάς αμέλειας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου ως προς τον εάν τα περιστατικά που το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ανελέγκτως ως αποδειχθέντα συγκροτούν την έννοια αυτή (ΑΠ 1306/2007).

Με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης προβάλλεται από την αναιρεσείουσα η από το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ αιτίαση με την επίκληση ότι, η προσβαλλομένη απόφαση, κατ' εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της, ουσιαστικού δικαίου, διάταξης του άρθρου 330 ΑΚ απέρριψε την, προς απόκρουση της κατ' αυτής ασκηθείσας από τον αναιρεσίβλητο πλαγιαστικής αγωγής, προβληθείσα και επί του ογδόου όρου της μεταξύ αυτής (αναιρεσείουσας) και του μεταφορέα καταρτισθείσας ασφαλιστικής σύμβασης θεμελιουμένη ένσταση εξαίρεσης από την ασφαλιστική κάλυψη της ζημίας που προκλήθηκε στον αναιρεσίβλητο κατά τη διενέργεια από τον ασφαλισμένο της μεταφορέα της αναφερομένης σ' αυτήν οδικής μεταφοράς, δεχθείσα ότι δεν συνέτρεχε τέτοια περίπτωση (εξαίρεση), καθόσον, η επιδειχθείσα αμέλεια του τελευταίου (μεταφορέα) κρίθηκε ότι δεν ήταν βαρεία, παρόλο που τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα θεμελιώνουν την έννοια αυτής (βαρείας αμέλειας) και, συνακόλουθα, την εξαίρεση της ένδικης ζημίας από τη συμφωνημένη ασφαλιστική κάλυψη.

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης προκύπτει ότι, αυτή, μετ' εκτίμηση του συνόλου των από τους διαδίκους προσκομισθεισών αποδείξεων, δέχθηκε αναφορικά με το κρίσιμο ως άνω ζήτημα, της έρευνας δηλ. του λόγου της έφεσης της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας που αφορούσε την παραδοχή της παρεμπίπτουσας εναντίον της αγωγής του αναιρεσίβλητου και την απόρριψη της από εκείνη προβληθείσας ένστασης συμβατικής απαλλαγής της από το γεγονός ότι συνέτρεξε συμπεριφορά του μεταφορέα οδηγού οφειλόμενη σε βαρεία αμέλειά του τα ακόλουθα: "Ο ενάγων (αναιρεσίβλητος) είναι επαγγελματίας ανθοπαραγωγός, ο οποίος καλλιεργεί σε έκταση 60 στρεμμάτων στο ...

της Έδεσσας καλλωπιστικά φυτά και άνθη, τα οποία διακινεί με μεταφορείς που τα μεταφέρουν και τα παραδίδουν στην ανθαγορά Αμυγδαλέζας, στις Αχαρνές Αττικής όπου και παραλαμβάνονται και πωλούνται από τον συνεργάτη του Ν. Λ.. Στις 31-03-2007 απέστειλε από το ... της Έδεσσας προς την παραπάνω ανθαγορά για τη μεταφορά των οποίων κατάρτισε με τον πρώτο των εναγομένων (που δεν είναι διάδικος στην παρούσα αναιρετική διαδικασία), σύμβαση δυνάμει της οποίας θα μετέφερε τα εμπορεύματα από το ...

της Έδεσσας στις Αχαρνές Αττικής, αντί κομίστρου. Τα εμπορεύματα παραδόθηκαν αυθημερόν αλλά έφθασαν στον προορισμό τους διότι καταστράφηκαν ολοσχερώς από, πυρκαϊά, η οποία εκδηλώθηκε την 1η Απριλίου 2007 και περί ώρα 01.35 στο αυτοκίνητο που τα μετέφερε ιδιοκτησίας του εναγομένου Α. Π. που το οδηγούσε ο ίδιος.

Ειδικότερα κατά τη μεταφορά τους με το αριθ. κυκλοφορίας ... Δ.Χ αυτοκίνητο και το ρυμουλκούμενο Ρ ..., ιδιοκτησίας του προαναφερόμενου εναγομένου, το οποίο οδηγούσε ο ίδιος και ενώ εκινείτο στο πρώτο χιλιόμετρο της Π.Ε.Ο Αιγινίου-Κατερίνης στο ρεύμα προς Κατερίνη, εκδηλώθηκε πυρκαϊά στο ρυμουλκούμενο τμήμα του οχήματος από την οποία καταστράφηκαν ολοσχερώς τόσο το ρυμουλκούμενο τμήμα όσο και το φορτίο που μεταφερόταν.

Κατά την έκθεση απλής αυτοψίας της Π.Υ Κατερίνης, η πυρκαϊά προκλήθηκε πιθανόν από υπερθέρμανση του συστήματος πέδησης της ρυμούλκας, η οποία επεκτάθηκε σε ολόκληρο το επικαθήμενο και στο μεταφερόμενο φορτίο. Ο οδηγός του εναγόμενος και ήδη εκκαλών- εφεσίβλητος (μη διάδικος στην παρούσα δίκη) μόλις αντιλήφθηκε τους καπνούς ακινητοποίησε το όχημα και προσπάθησε να κατασβέσει την πυρκαϊά με πυροσβεστήρα χωρίς αποτέλεσμα και στη συνέχεια διαχώρισε το ρυμουλκούμενο τμήμα από τον τράκτορα ώστε να μην επεκταθεί η πυρκαϊά από το ρυμουλκούμενο τμήμα στον ελκυστήρα και κάλεσε την πυροσβεστική υπηρεσία, η οποία και προέβη στην κατάσβεση της πυρκαΐάς.

Εξάλλου αποδείχθηκε ότι δυνάμει του ... ασφαλιστηρίου συμβολαίου που είχε καταρτισθεί μεταξύ των ως άνω (μεταφορέα και της ασφαλιστικής εταιρείας) (αναιρεσείουσας) ασφαλισθεί η ευθύνη του πρώτου από μεταφορές εντός της Ελληνικής Επικράτειας. Ειδικότερα είχε ασφαλισθεί το γενικό φορτίο των μεταφερόμενων εμπορευμάτων αλλά είχε συμφωνηθεί ότι δεν καλύπτονται, μεταξύ άλλων, ζημιές ή απώλειες που οφείλονται σε δόλο ή βαριά αμέλεια του ασφαλισμένου και των συνεργατών του, μεταφορέων, οδηγών, βοηθών κλπ καθώς και μεταφορές που γίνονται με ανοιχτά ή ακατάλληλα οχήματα στο βαθμό που η ακαταλληλότητα τους αυτή συνετέλεσε στην επέλευση της ζημιάς (άρθρο 8 του ασφαλιστηρίου συμβολαίου).

Στην προκείμενη περίπτωση όσον αφορά το όχημα δεν ήταν ανοιχτό αλλά καλυπτόταν με μουσαμά αλλά ούτε αποδείχθηκε ότι ήταν ακατάλληλο για τη μεταφορά διότι είχε προηγηθεί τεχνικός έλεγχος αυτού και επί πλέον ούτε αποδείχθηκε βαρεία αμέλεια του εναγομένου μεταφορέως διότι αυτός πίστευε ότι το όχημα του ήταν κατάλληλο.

Βαριά χαρακτηρίζεται η αμέλεια όταν η απόκλιση από το μέτρο της συμπεριφοράς του μέσου συνετού και επιμελούς ανθρώπου είναι ασυνήθης και ιδιαίτερα μεγάλη, όταν δηλαδή φανερώνει πλήρη αδιαφορία του δράστη για τα επιζήμια εις βάρος τρίτων αποτελέσματα της (βλ. ΑΠ 1568/2009, απ 512/2008 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Αυτού του βαθμού η αμέλεια όμως δεν αποδείχθηκε διότι ναι μεν ο εναγόμενος μεταφορέας ενήργησε αμελώς χωρίς να ελέγξει το όχημα για να διαπιστώσει την κατάσταση στην οποία βρισκόταν αρκεσθείς στον έλεγχο που είχε γίνει πριν το αγοράσει από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη του αλλά η αμέλεια του είναι η συνήθης στις συναλλαγές αμέλεια και όχι βαρεία.

Συνεπώς δεν συντρέχει περίπτωση εξαιρέσεως της ασφαλιστικής καλύψεως." Έτσι που έκρινε το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφαση ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε την παραπάνω, ουσιαστικού δικαίου, διάταξη αναφορικά με την υποκείμενη στον αναιρετικό έλεγχο αόριστη έννοια της βαρείας αμέλειας δεχθείσα, ορθώς, ότι τα κυριαρχικώς από το εν λόγω δικαστήριο της ουσίας διαπιστωθέντα ως άνω πραγματικά περιστατικά δεν θεμελιώνουν υπαιτιότητα του ασφαλισμένου στην αναιρεσείουσα μεταφορέα υπό τη μορφή της βαρείας αμέλειας αφού, πραγματικά, η ως άνω αποδειχθείσα απόκλιση της συμπεριφοράς αυτού από τη συμπεριφορά του μέσου επιμελούς και συνετού οδηγού- μεταφορέα δεν είναι ασυνήθης και ιδιαιτέρως μεγάλη σε βαθμό καταδεικνύοντα πλήρη αδιαφορία αυτού για τα επιζήμια, σε βάρος τρίτων, αποτελέσματα, την οποία ασφαλώς και δεν αποδεικνύει, όπως εσφαλμένως υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, ούτε η παράλειψη του μεταφορέα να προβεί στον τεχνικό έλεγχο του οχήματος αμέσως μετά την αγορά του από τον Θ.

Δ., αφού αυτό είχε υποβληθεί στον επιβαλλόμενο κατά νόμον τεχνικό έλεγχο μόλις 4 μήνες πριν την προς αυτόν μεταβίβαση ούτε η συνεχής χρησιμοποίηση αυτού στη διενέργεια οδικών μεταφορών καθόσον αυτές αποτελούν συνηθισμένες παραβάσεις στις οποίες υποπίπτει η πλειονότητα των οδηγών, με αποτέλεσμα να κρίνεται απορριπτέα ως αβάσιμη η προβαλλόμενη με τον παραπάνω αναιρετικό λόγο αιτίαση.

Εξ άλλου το Εφετείο κατά την έρευνα της αντίστοιχης καταλυτικής ένστασης της αναιρεσείουσας περί συμβατικού αποκλεισμού της ευθύνης της κατ' αρθ.8 παρ.1 και 10 του ασφαλιστηρίου, λόγω της συνδρομής συμπεριφοράς του ασφαλισμένου μεταφορέα οφειλομένης σε βαρεία αμέλειά του, δεν ερεύνησε ούτε αξιολόγησε από άποψη υπαγωγής στην έννοια της ίδιας βαρειάς αμέλειας, το περιστατικό της οδήγησης του ασφαλισμένου αυτοκινήτου με αυξημένη ταχύτητα σε σχέση με τα ανεκτά όρια του οχήματος του, και επομένως ο ίδιος λόγος αναίρεσης αλυσιτελώς προβάλλεται στηριζόμενος σε ανύπαρκτη προϋπόθεση.

Απορριπτέα επίσης κρίνεται και η προβαλλόμενη με το δεύτερο από το αρθρ. 559 αρ.19 ΚΠολΔ, κατ' ορθή εκτίμηση των προς θεμελίωση του εκτιθεμένων, προβλεπόμενο αναιρετικό λόγο αιτίαση με την επίκληση ότι, κατ' εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων η προσβαλλομένη απόφαση απέρριψε την ίδια ως άνω ένσταση εξαίρεσης από την ασφαλιστική κάλυψη, κατά το μέρος που αυτή στηριζόταν στην ακαταλληλότητα του χρησιμοποιηθέντος για τη μεταφορά οχήματος, δεχθείσα ότι δεν συνέτρεχε τέτοια περίπτωση "αφού το χρησιμοποιηθέν ως άνω όχημα αποδείχθηκε ότι δεν ήταν ακατάλληλο για την ένδικη μεταφορά", καθόσον υπό την επίκληση της προβαλλόμενης αιτιάσεως πλήττεται η αναιρετικά ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας αναφορικά με την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων όπως ακαταλληλότητα του οχήματος (βλ. ΑΠ 229/95).

Κατ' ακολουθίαν όλων των ως άνω αναφερθέντων και ενόψει της μη προβολής άλλου αναιρετικού λόγου προς έρευνα, πρέπει ν' απορριφθεί στο σύνολό της η ένδικη αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (αρ.495 παρ.4 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 31-1-2013 και με αριθμ. καταθ. 469/2013 αίτηση αναίρεσης της 6025/2012 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου από δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Φεβρουαρίου 2014.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 24 Μαρτίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ