Supreme Court dismisses appeal on common sense violation, ruling facts constitute case substance not legal interpretation.

Απόφαση 662 / 2012 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 662/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Ερωτόκριτο Καλούδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 8 Φεβρουαρίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσίβλητης: Β. Β. του Χ. , κατοίκου ... , η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Σπηλιόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Του αναιρεσίβλητου: Θ. Π. του Π. , κατοίκου ... , ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Στο σημείο αυτό εμφανίστηκε ο δικηγόρος Σπυρίδων Μπουρίκας και δήλωσε ότι ο αναιρεσίβλητος απεβίωσε στις 5-6-2011 και κληρονομήθηκε από τον υιό του Π. Π. του Θ. , ο οποίος συνεχίζει την βιαίως διακοπείσα δίκη και εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο του.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-1-2004 αγωγή του αρχικού διαδίκου Θ. Π. , που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Παμίσου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 22/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 82/2010 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22-6-2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ερωτόκριτος Καλούδης ανέγνωσε την από 14-1-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του Παναγιώτη Πανταζόπουλου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. -Μετά την άσκηση της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης και, ειδικότερα, στις 5.6.2011, πέθανε στην Καλαμάτα ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος Θ. Π. του Π. . Ο μοναδικός - αναφορικά με το επίδικο ακίνητο - εκ διαθήκης κληρονόμος Π. Π. του Θ. , γιος του, όπως προκύπτει από τα, με επίκληση, προσκομιζόμενα από τον ίδιο έγγραφα, αλλά και δεν αμφισβητείται από την αναιρεσείουσα, με προφορική δήλωση του πληρεξούσιου δικηγόρου του Σπυρίδωνος Μπουρίκα, που καταχωρίστηκε στα πρακτικά, γνωστοποίησε νόμιμα το θάνατο του πιο πάνω άμεσου δικαιοπαρόχου του και την εκούσια στο όνομά του επανάληψη της δίκης, που διακόπηκε βίαια, η οποία πλέον συνεχίζεται νόμιμα.

ΙΙ. -Με το άρθρο 1057 του ΑΚ ορίζεται ότι "αν κινητό ενωθεί με ακίνητο έτσι, ώστε να γίνει συστατικό του, η κυριότητα του ακινήτου εκτείνεται και στο κινητό". Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι αν κινητό ενωθεί με ακίνητο και γίνει ουσιώδες συστατικό του, δηλαδή με την έννοια της ΑΚ 953, η κυριότητα του ακινήτου του εκτείνεται και σ'αυτό.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 560 αριθ. 1 εδ. α' ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης κατά των αποφάσεων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005, 36/1988), η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 7/2006). Στην προκείμενη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε τα εξής: "Ο ήδη αναιρεσίβλητος ενάγων είναι κύριος ενός αγροτικού ακινήτου, κειμένου στη θέση "Κάστρο" του Δήμου Πεταλιδίου Μεσσηνίας, συνολικού εμβαδού 21.019 τ.μ., το οποίο αποτυπώνεται στο προσκομιζόμενο από τον ενάγοντα, από 4-4-2001, τοπογραφικό διάγραμμα του μηχανικού Ι.

Δ. , με τα στοιχεία ... και συνορεύει ... νότια με ιδιοκτησίες Ι. Τ. και Β. Β. (ήδη αναιρεσείουσας) και ανατολικά με άλλη ιδιοκτησία Β. Β. (ήδη αναιρεσείουσας) και αγροτικές οδούς. Το ως άνω ακίνητο προήλθε από τη συνένωση τεσσάρων μικρότερων αγροτεμαχίων, τα οποία περιήλθαν στην κυριότητα του ενάγοντος με παράγωγο τρόπο (στη συνέχεια αναφέρονται οι τίτλοι ιδιοκτησίας και ότι αυτοί έχουν νόμιμα μεταγραφεί).

Η εναγομένη είναι κυρία δύο αγροτεμαχίων, τα οποία βρίσκονται στη νότια και την ανατολική πλευρά του μείζονος ακινήτου του ενάγοντος... και περιήλθαν στην κυριότητά της δυνάμει του με αριθμό ... /13.4.1987 συμβολαίου ... το οποίο μεταγράφηκε νόμιμα ... Το ακίνητο του ενάγοντος, σε όλο το μήκος της νότιας και ανατολικής πλευράς του ...

επί της οποίας συνορεύει με τα ακίνητα ιδιοκτησίας της εναγομένης ... διαχωρίζεται από την αγροτική οδό και τις ιδιοκτησίες με τις οποίες συνορεύει, με παλαιό και μερικώς κατεστραμμένο λίθινο μανδρότοιχο κυμαινόμενου ύψους και πλάτους 0,80 μ. Ο μανδρότοιχος αυτός κατασκευάσθηκε από τους απώτερους δικαιοπαρόχους του ενάγοντος κατά μήκος του ορίου του ακινήτου του και εντός αυτού, συνεχίζεται δε και στο μεγαλύτερο τμήμα της δυτικής και της βόρειας πλευράς του ακινήτου αυτού.

Ειδικότερα, τα ακίνητα της ιδιοκτησίας της εναγομένης συνορεύουν με τα υπό στοιχεία 1 και 3 ... αγροτεμάχια του ενάγοντος, εμβαδού 11.000 τ.μ. και 3.000 τ.μ., τα οποία περιήλθαν στην κυριότητα του δικαιοπαρόχου του δυνάμει του με αριθμό ... /8.12.1931 συμβολαίου... το οποίο μεταγράφηκε στα βιβλία μεταγραφών... και του με αριθμό ... /24.12.1935 συμβολαίου, ...

το οποίο μεταγράφηκε (επίσης) στα βιβλία μεταγραφών ... Το πρώτο των ως άνω αγροτεμαχίων περιγράφεται στον ως άνω τίτλο ως "αγρός ξηρικός μανδρογυρισμένος". Η αναφορά αυτή δεν θα γινόταν εάν ο μανδρότοιχος αυτός δεν αποτελούσε τμήμα του ανωτέρω ακινήτου, τούτο δε ενισχύεται και από το γεγονός ότι ο ίδιος μανδρότοιχος συνεχίζεται και πέραν των σημείων που το ως άνω ακίνητο συνορεύει με τις ιδιοκτησίες της εναγομένης.

Περί το έτος 1985 ο ενάγων τοποθέτησε πρόχειρη περίφραξη από σιδηροπασάλους και συρματόπλεγμα κατά μήκος της νότιας και της ανατολικής πλευράς του ακινήτου, εσωτερικά του μανδρότοιχου. Τούτο έγινε με σκοπό τη φύλαξη του ποιμνίου που διατηρούσε κατά το χρόνο αυτό ο ενάγων και όχι με σκοπό παραιτήσεως από τα δικαιώματά του επί της εδαφικής λωρίδας που καταλαμβάνεται από το μανδρότοιχο ...

Η εναγομένη (όμως) κατά το έτος 2000 άρχισε το πρώτον να αμφισβητεί την κυριότητα του ενάγοντος επί του επιδίκου". Με βάση όλα τα παραπάνω το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, κατέληξε στην κρίση, ότι η επίδικη εδαφική λωρίδα, που καταλαμβάνεται από το μαντρότοιχο, αποτελεί τμήμα του ανωτέρω ακινήτου που ανήκει στον ενάγοντα, και, αφού με βάση τις πραγματικές αυτές παραδοχές έκρινε, ότι ο αρχικός αναιρεσίβλητος (ενάγων) απέκτησε την κυριότητα της επίδικης εδαφικής λωρίδας με τον επικαλούμενο στην αγωγή παράγωγο τρόπο (τα ανωτέρω συμβόλαια που έχουν νόμιμα μεταγραφεί), δέχτηκε την έφεσή του κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου (Ειρηνοδικείου Παμίσου), το οποίο είχε εκφέρει αντίθετη κρίση.

Κρίνοντας, έτσι, το πιο πάνω Δικαστήριο δεν παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1057 ΑΚ, που επικαλείται η αναιρεσείουσα, αφού με σαφήνεια δέχτηκε ότι η επίδικη εδαφική λωρίδα ανήκει στην κυριότητα του ενάγοντος διότι αποτελεί τμήμα του ακινήτου του και ότι - επομένως- η κυριότητά του εκτείνεται και στο μανδρότοιχο, ως συστατικό, κατά την έννοια της ΑΚ 953, αυτού -του ακινήτου του- και συνεπώς ο πρώτος λόγος της αναίρεσης, από το άρθρο 560 αρ. 1 περ.

α' του ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

ΙΙΙ. -Ο από τον αριθμό 1 εδ. α' του άρθρου 560 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης είναι δυνατόν να φέρεται ότι πλήσσει την προσβαλλόμενη απόφαση γιατί παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αλλά στην πραγματικότητα πλήσσει την προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, κατά το άρθρο 560 παρ. 1 ΚΠολΔ.

Με τον πέμπτο λόγο της αναίρεσης προσάπτεται στο Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, η από το άρθρο 560 αρ. 1 περ. α' του ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί, με το να δεχθεί την αγωγή, παρότι συμπεραίνεται "από τα περιστατικά που περιέχονται στην απόφαση (αλλά και αυτά που) συνομολογούνται από τον αντίδικό (της)" ότι η ήδη αναιρεσείουσα εναγομένη απέκτησε την κυριότητα της επίδικης εδαφικής λωρίδας -και αν δεν είχε εξαρχής την κυριότητά της- με τα προσόντα της τακτικής χρησικτησίας, αφού τη νέμεται καλόπιστα και με νόμιμο τίτλο (το διανεμητήριο συμβόλαιο ... /13.4.1987 του συμβολαιογράφου Πεταλιδίου Στέφανου Δικαιουλάκου, που έχει νόμιμα μεταγραφεί) αδιατάρακτα επί χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της δεκαετίας, παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1041 ΑΚ.

Ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος, αφού η αναιρεσείουσα, υπό την επίκληση της παράβασης ως ουσιαστικού δικαίου διάταξης του άρθρου 1041 ΑΚ, πλήσσει την ανέλεγκτη από τον Άρειο Πάγο εκτίμηση των αποδείξεων, αφού στον ως άνω λόγο αναίρεσης αναφέρεται ότι το Δικαστήριο της ουσίας έπρεπε να δεχθεί αλλά από εκείνα που δέχτηκε, κατ' αυτήν, εσφαλμένα ως προς το κατ' ουσίαν βάσιμο της αγωγής, την οποία και έπρεπε να απορρίψει.

IV.-Ως διδάγματα της κοινής πείρας θεωρούνται γενικές αρχές που συνάγονται επαγωγικώς από την καθημερινή παρατήρηση της εμπειρικής πραγματικότητας, τη συμμετοχή στις συναλλαγές και τις γενικές τεχνικές ή επιστημονικές γνώσεις, οι οποίες έχουν γίνει κοινό κτήμα και χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο για την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών και για την έμμεση απόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή την εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν.

Η παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας ιδρύει, κατά τη σαφή έννοια του άρθρου 560 παρ. 1 εδάφ. β' ΚΠολΔ, λόγο αναίρεσης μόνο αν αυτά χρησιμοποιήθηκαν εσφαλμένως από το δικαστήριο κατά την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή σ' αυτούς των πραγματικών περιστατικών που αποδείχθηκαν και όχι προς έμμεση απόδειξη ή προς εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν (Ολ.ΑΠ 2/2008, 8,10,11/2005).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τους δεύτερο, τρίτο και τέταρτο λόγους της αναίρεσης, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 1 εδάφιο β' του άρθρου 560 του ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, με το να δεχθεί ότι "αγρός ξηρικός μανδρογυρισμένος", που περιέχεται στο συμβόλαιο κτήσης του δικαιοπαρόχου του ήδη αναιρεσιβλήτου ενάγοντος, σημαίνει ότι ο κύριος του μανδροτοίχου είναι κύριος και της εδαφικής λωρίδας στην οποία εδράζεται ο μανδρότοιχος και έτσι παραβίασε δίδαγμα της κοινής πείρας το οποίο παρέλειψε να χρησιμοποιήσει, αφού όλοι οι αγροί στην περιοχή είναι "μανδρογυρισμένοι" και το οποίο, -δίδαγμα- αν χρησιμοποιούσε, θα κατέληγε στην κρίση, ότι με τη μνεία στο πιο πάνω συμβόλαιο "αγρός ξηρικός μανδρογυρισμένος" περιγράφεται το οικόπεδο και δεν δηλώνεται ότι η μάνδρα ανήκει στο οικόπεδο.

Και επίσης ότι παραβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας, τα οποία παρέλειψε να χρησιμοποιήσει, ότι: 1)η μάνδρα κτίζεται στο χαμηλότερο οικόπεδο για λόγους ευστάθειας αυτής και (ότι) 2) η συντήρηση κάθε πράγματος γίνεται εφ' όλου του πράγματος, και τα οποία, αν χρησιμοποιούσε, θα κατέληγε στην κρίση ότι στο δικό της οικόπεδο κατασκευάσθηκε ο μανδρότοιχος, διότι 1) το δικό της οικόπεδο είναι χαμηλότερο και (διότι) 2) ενώ η μάνδρα που περιβάλλει το κτήμα του αντιδίκου της δεν είναι στην ίδια κατάσταση σε όλο το μήκος αλλά σε σημεία είναι κατεστραμμένη, αντιθέτως η μάνδρα που περιβάλλει το δικό της κτήμα είναι σε άριστη κατάσταση σ' όλη της την έκταση.

Οι ερευνώμενοι αναιρετικοί λόγοι πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτοι, αφού τα αναφερόμενα ως διδάγματα της κοινής πείρας πραγματικά περιστατικά, παρεκτός του ότι δεν συγκροτούν την έννοια τέτοιων διδαγμάτων, δεν αφορούν την ερμηνεία ή την εφαρμογή συγκεκριμένων κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς, αλλά αναφέρονται στην ουσία της υπόθεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22.6.2010 αίτηση της Β. Β. του Χ. για αναίρεση της 82/2010 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας, που δίκασε ως Εφετείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Απριλίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Απριλίου 2012.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ