Supreme Court allows appeal against insurance fund judgment due to procedural error in standing analysis.

Απόφαση 652 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 652/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Γεώργιο Πετράκη και Παναγιώτη Παρτσιλίβα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. .... και 2. .... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Γαλάνη, χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Ν.Π.Ι.Δ., με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μανουσάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4 Νοεμβρίου 2002 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2581/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7884/2005 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 25 Φεβρουαρίου 2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 7 Φεβρουαρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 19 παρ. 1 και 4 και 25 παρ. 4 του ν. 489/1976, όπως κωδικοποιήθηκε με το Π.Δ. 237/1986, προκύπτει, ότι το επικουρικό κεφάλαιο αποτελεί οργανισμό που προεχόντως ιδρύθηκε από το νόμο για χάρη του ζημιωθέντος τρίτου στις προβλεπόμενες από το νόμο περιπτώσεις, στις οποίες οι αξιώσεις του παθόντος δεν είναι αρκετά εξασφαλισμένες στην ικανοποίησή τους κατά του υπόχρεου ή υπεύθυνου για το ατύχημα.

Αυτό σαφώς καταφαίνεται από το μηχανισμό της υποκατάστασης που καθιερώνεται από την παράγραφο 4 του άρθρου 19 ν. 489/1976, μέσω του οποίου το επικουρικό κεφάλαιο μετακυλίει την υποχρέωση για αποζημίωση στον υπόχρεο για το ατύχημα. Όμως τέτοια δυνατότητα, κατ' εξαίρεση, δεν ισχύει όταν το ζημιογόνο αυτοκίνητο ήταν πράγματι ασφαλισμένο, αλλά ο ασφαλιστής πτώχευσε, η σε βάρος του εκτέλεση απέβη άκαρπη ή ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας της ασφαλιστικής επιχείρησης.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση, αν το επικουρικό κεφάλαιο ικανοποιήσει τον παθόντα δεν έχει δικαίωμα υποκατάστασης κατά του ασφαλισμένου κυρίου, κατόχου ή οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου. Επίσης στην περίπτωση αυτή, αν ο παθών ατύχημα τρίτος επιδιώξει και επιτύχει ικανοποίησή του από τον κύριο του αυτοκινήτου, ο ασφαλιστής του οποίου εμπίπτει σε μία από τις περιπτώσεις του εδαφίου δ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 19 του ν. 489/1976 (γιατί πτώχευσε, η εκτέλεση σε βάρος του απέβη άκαρπη ή ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας ασφαλιστικής επιχείρησης για παράβαση νόμου), ο κύριος του ζημιογόνου αυτοκινήτου δύναται να αναζητήσει το καταβληθέν στον τρίτο ποσό από το επικουρικό κεφάλαιο, το οποίο κατά νόμο υποκαθίσταται στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις του ασφαλιστή, όπως θα δικαιούταν να πράξει το ίδιο υλοποιώντας με τον τρόπο αυτό την αξίωση ελευθέρωσης κατά του ασφαλιστή του.

Παρέπεται απ' αυτά, ότι ο ασφαλισμένος, όταν ενάγεται από το ζημιωθέντα τρίτο ως υπόχρεος σε αποζημίωση από αυτοκινητικό ατύχημα, έχει δικαίωμα να ασκήσει εδώ προσεπίκληση, ενωμένη με αγωγή, κατά του επικουρικού κεφαλαίου, που υποχρεούται να του παράσχει ασφαλιστική κάλυψη, δηλαδή να του καταβάλει όσα εκείνος υποχρεωθεί να πληρώσει στο ζημιωθέντα τρίτο.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχτηκε τα ακόλουθα: "Οι ενάγοντες (αναιρεσείοντες), οδηγός ο πρώτος και ιδιοκτήτης ο δεύτερος του ζημιογόνου .... ΙΧΕ αυτοκινήτου, το οποίο ήταν ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρεία "Στάνταρ ΑΕ", η άδεια της οποίας ανακλήθηκε, με την από 4-11-2002 αγωγή τους κατά του αναιρεσίβλητου επικουρικού κεφαλαίου ισχυρίστηκαν, ότι υποχρεώθηκαν με την 5812/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε στην από 7-10-1998 αγωγή του τραυματισθέντος πεζού .... , να πληρώσουν, σε ολόκληρο ο καθένας, στον παθόντα αυτό το συνολικό ποσό των 9.440 Ευρώ, ζήτησαν δε με βάση αυτά να αναγνωριστεί η υποχρέωση του αναιρεσίβλητου - εναγομένου επικουρικού κεφαλαίου, που υπεισήλθε στη θέση της ως άνω ασφαλιστικής εταιρείας της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε για παράβαση νόμου, να τους καταβάλει το παραπάνω ποσό των 9.440 Ευρώ, από το οποίο 8.640 Ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της πιο πάνω από 7-10-1998 αγωγής του ζημιωθέντος τρίτου.

Η αγωγή αυτή των αναιρεσειόντων (κρινόμενη), με τέτοιο ιστορικό και αίτημα, είναι μη νόμιμη και απορριπτέα για έλλειψη ενεργητικής και παθητικής νομιμοποίησης, αφού οι ενάγοντες δεν είναι ζημιωθέντες τρίτοι από το αναφερόμενο αυτοκινητικό ατύχημα που έγινε στις 15-1-1993 στη λεωφόρο ... , αλλά ζημιωθείς είναι ο ενάγων στην προηγούμενη δίκη ....

έναντι του οποίου αυτοί (αναιρεσείοντες) είναι υπόχρεοι σε αποζημίωση, καμία δε έννομη σχέση δεν ιδρύεται μεταξύ των εναγόντων (οδηγού και ιδιοκτήτη του ζημιογόνου αυτοκινήτου) και του εναγομένου επικουρικού κεφαλαίου που να τους νομιμοποιεί ώστε να στραφούν αναγωγικά κατά του τελευταίου και να αξιώνουν το ποσό που οι ίδιοι (ως ζημιώσαντες) κατέβαλαν στον τρίτο ... ".

Στη συνέχεια το Εφετείο, κατά παραδοχή βάσιμου λόγου έφεσης του αναιρεσιβλήτου εξαφάνισε την πρωτόδικη 2581/2004 απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου Αθηνών που είχε δεχτεί την από 4-11-2002 αγωγή ως νόμιμη και βάσιμη κατά ένα μέρος, απορρίπτοντας την προβληθείσα από το αναιρεσίβλητο ένσταση έλλειψης ενεργητικής και παθητικής νομιμοποίησης.

Όμως με τις παραδοχές αυτές εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις παραπάνω επικαλούμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου. Έτσι υπέπεσε στην πλημμέλεια που προβλέπεται από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ. Άρα ο μοναδικός λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο προσάπτεται η ελεγχόμενη από την αμέσως παραπάνω διάταξη πλημμέλεια, είναι βάσιμος.

Μετά απ' αυτά πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε, γιατί είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 § 3 ΚΠολΔικ).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 7884/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκασή της, στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από αυτούς που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, που ορίζει σε εννιακόσια εβδομήντα (970) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Μαρτίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 23 Μαρτίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ