Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds, ruling the insurance company must pay the minor's future loss of income.

Απόφαση 648 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 648/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 8 Φεβρουαρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ Η ΕΘΝΙΚΗ, που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ιωάννη Αρνέλλο και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ε. συζ. Σ. Α., υπό την ιδιότητά της ως δικαστικής συμπαραστάτριας του ανηλίκου τέκνου της Κ. Σ. Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Νικόλαο Εμμανουηλίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 398/2-11-2005 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου και την 60/31-1-2006 κύρια παρέμβαση-αγωγή προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα υπόθεση, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Τρικάλων. Αφού συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκαν οι αποφάσεις:299/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 510/2007 του Εφετείου Λάρισας. Κατά της τελευταίας απόφασης άσκησε την από 29-10-2007 αίτηση αναίρεσης η ήδη αναιρεσίβλητη. Εκδόθηκε η 1966/2008 απόφαση του Αρείου Πάγου, που αναιρεί εν μέρει την 510/2007 απόφαση του Εφετείου Λάρισας και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο. Εκδόθηκε η 568/2011 απόφαση του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 16-5-2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γρηγόριος Κουτσόπουλος, ανέγνωσε την από 20-1-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Ορίζεται από μεν τη διάταξη του άρθρου 929 ΑΚ ότι: "σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από νοσήλια και τη ζημία που έχει ήδη επέλθει, οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επιπλέον εξαιτίας της αύξησης των δαπανών του", από δε τη διάταξη του άρθρου 298 ΑΚ, ότι: "η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία) καθώς και το διαφυγόν κέρδος. Τέτοιο κέρδος λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς με πιθανότητα σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί". Από το συνδυασμό των άνω διατάξεων προκύπτει, ότι ο υποστάς βλάβη του σώματος ή της υγείας του δικαιούται να αξιώσει και την μελλοντική αποθετική του ζημία (διαφυγόν κέρδος), γιατί, λόγω της, συνεπεία της βλάβης της υγείας ή του σώματος, μειωμένης ικανότητας προς εργασία, χάνει τα εισοδήματα από την εργασία την οποία έχοντας πλήρη ικανότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα ασκούσε στο μέλλον. Προς τούτο, όμως, δεν απαιτείται βεβαιότητα, αρκούσης πιθανότητας κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων πράγμα που πρέπει να προκύπτει από τις ιδιαίτερες περιστάσεις, ιδιαίτερα δε από τα προς τούτα ληφθέντα προπαρασκευαστικά μέτρα (ΑΠ 1582/2001 Ελλ.Δ 2002.701).

Εξάλλου παράβαση κανόνα δικαίου, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, υπάρχει εφόσον αυτός δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν αυτός εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε ή εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 36/1988 Ελλ.Δ 1989.1153). Ενώ έλλειψη νόμιμης βάσης, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του αριθμ. 19 του ανωτέρω άρθρου υπάρχει όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου, για την επέλευση της απαγγελθεισας έννομης συνέπειας, ή την άρνηση της ή αντιφάσκουν μεταξύ τους.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά, κατά την ανέλεγκτη επί της ουσίας εκτίμηση των αποδείξεων: Την 31-12-2004 και περί ώρα 00.10 πμ ο εναγόμενος Κ. Β. οδηγώντας το υπό στοιχεία κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας της δεύτερης εναγομένης Ε.

Λ.-Ζ., ασφαλισμένο ως προς την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία υπό την επωνυμίαν "Α.Ε.Γ.Α. Η ΕΘΝΙΚΗ" εκινείτο επί της Ε.Ο., Λάρισας Βόλου, με κατεύθυνση την πόλη του Βόλου, με συνεπιβάτη τον Κ. Α., τέκνο της εναγούσης, ο οποίος ήδη έχει τεθεί υπό δικαστική συμπαράσταση (αρθρ. 1667 επ.

του ΑΚ) αυτής. Επί της ως άνω οδού και επί του 53ου χιλ. αυτής, επισυνέβη τροχαίο ατύχημα, το οποίον οφείλεται σε αμέλεια του εναγομένου Κ. Β., ο οποίος δεν κατέβαλε την κατά αντικειμενική κρίση απαιτουμένη προσοχή, την οποίαν έκαστος μετρίως συνετός και ευσυνείδητος οδηγός οφείλει να καταβάλει υπό τις αυτές συνθήκες.

Ειδικότερα ο ανωτέρω δεν οδηγούσε με διαρκώς εντεταμένη την προσοχή και δεν ασκούσε τον απαιτούμενο έλεγχο επί του οχήματος, παραλλήλως δε εκινείτο με υπερβολική ταχύτητα υπεράνω των 100 χ/ω, εν όψει της ολισθηρότητας της οδού λόγω βροχοπτώσεως, με αποτέλεσμα κατά την κίνηση του οχήματος σε αριστερή ως προς την πορεία του οχήματος στροφής, να παρεκκλίνει της κανονικής του πορείας και να προσκρούσει με σφοδρότητα επί στύλου φωτισμού της ΔΕΗ, ευρισκομένου σε νησίδα της οδού, αφού προηγουμένως επραγματοποίησε περιστροφές επί του οδοστρώματος.

Αυτά ήδη έχει δεχθεί μετά δυνάμεως δεδικασμένου η υπ' αριθμ. 510/2007 απόφαση του Εφετείου Λάρισας, η οποία εκ παραλλήλου εδέχθη συνυπαιτιότητα του παθόντος Κ. Α. κατά ποσοστό 30% λόγω της μη χρήσεως της ζώνης ασφαλείας. Περαιτέρω αποδεικνύεται ότι ο συνεπιβάτης του οχήματος Κ. Α., τέκνο της εναγούσης Ε. συζ. Σ.

Α., υπό την δικαστική συμπαράσταση της οποίας ήδη έχει τεθεί, διεκομίσθη στο Γενικό Νοσοκομείο Βόλου, όπου ενοσηλεύθη στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) ως πολυτραυματίας με βαρείες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και αρκετές κακώσεις κορμού, ακολούθως δε λόγω της σοβαρής καταστάσεως της υγείας του διεκομίσθη στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας, όπου ενοσηλεύθη επίσης σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) με βαρείες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, τραχειοτομημένος και υπό μηχανική υποστήριξη της αναπνοής σε κωματώδη κατάσταση, αφού υπεβλήθη σε αλλεπάλληλες χειρουργικές επεμβάσεις.

Ήδη ο Κ. Α. εκρίθη από την Α/βάθμια Υγειονομική Επιτροπή του ΙΚΑ (υποκατάστημα Βόλου) με την υπ' αριθμ. 550/1-07-2008 γνωμάτευση ανάπηρος κατά ποσοστό 100% μέχρι 31-07-2012, ημερομηνία μέχρι την οποία, ο διευθυντής του αρμοδίου υποκαταστήματος παρέτεινε την λήψη του επιδόματος παραπληγίας και διέταξε την μετά την ημερομηνία αυτή επανεξέταση του (βλ.

την υπ' αριθμ. 1721/31-07-2008 απόφαση). Κατά τον χρόνο του τραυματισμού του ο παθών, ο οποίος εγεννήθη την 3-9-1985, εσπούδαζε στα ΤΕΙ Λάρισας και συγκεκριμένα στην Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών, στο Τμήμα Τεχνολογίας Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών. Στη σχολή αυτή είχε εγγραφεί από την 19-09-2003, φοιτούσε στο Α' εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2004-2005 (βλ.

την από 7-01-2006 βεβαίωση του προϊσταμένου του τμήματος της Σχολής Ν. Σ.) και με βάσιμη πιθανότητα θα ελάμβανε το πτυχίο του το έτος 2007, ακολούθως δε μετά την στρατιωτική του θητεία και από την 1-01-2009 θα ασκούσε το επάγγελμα του τεχνολόγου πληροφορικής και επικοινωνιών, αποκερδαίνοντας 1.300 Ευρώ μηνιαίως. Όπως προελέχθη, ο παθών εκρίθη ανάπηρος κατά 100% μέχρι την 31-07-2012, μετά δε την ως άνω ημερομηνία απεφασίσθη η επανεξέταση αυτού.

Σύμφωνα με τα εκτεθέντα κατά το χρονικό διάστημα από την 1-01-2009 μέχρι την 31-07-2012 ο παθών κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων και μετά βάσιμου πιθανότητος θα απεκέρδαινε μηνιαίως το ποσόν των 1.300 Ευρώ, ποσόν το οποίο πρέπει να επιδικασθεί σε αυτόν σε μηνιαίες δόσεις (αρθρ. 930 παρ. 1 εδ. α' του ΑΚ), αφού αφαιρεθεί το ποσοστό του 30% λόγω συντρέχοντος πταίσματος (1.300 Ε - 390 Ε =910 ευρώ).

Έτσι, που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε με την προσβαλλόμενη απόφασή του ευθέως ή εκ πλαγίου τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, και επιπλέον διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο περί της ορθής ή μη εφαρμογής των εν λόγω διατάξεων, αφού το αποδεικτικό πόρισμα είναι επαρκές και πλήρες στο κρίσιμο για την έκβαση της δίκης ζήτημα της απωλείας των εισοδημάτων του αναιρεσιβλήτου εξαιτίας της ανικανότητάς του για εργασία από το ένδικο χρονικό διάστημα.

Επομένως, ο αντίθετος πρώτος λόγος αναιρέσεως από τους αριθμ.1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. 2. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ ως πράγματα των οποίων η λήψη ή η μη λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας ιδρύει τον από τη διάταξη αυτή λόγο αναιρέσεως, νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης προτάσεως τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής ή ενστάσεως ή αντενστάσεως, ως και οι λόγοι εφέσεως που περιέχουν παράπονα κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης (ΟλΑΠ 11/1996).

Δεν συνιστούν πράγματα η αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής, ανταγωγής ή ενστάσεως ή αντενστάσεως και τα συμπεράσματα ή επιχειρήματα από την εκτίμηση των αποδείξεων, όπως και η νομική επιχειρηματολογία των διαδίκων ή του Δικαστηρίου. Επίσης ο από. την παραπάνω διάταξη λόγος αναιρέσεως δεν στοιχειοθετείται αν το Δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη τον προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (Ολ.ΑΠ 3/1997).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως από τον αριθμ.8 περ.β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του τον αυτοτελή ισχυρισμό της αναιρεσείουσας σχετικά με το ότι ο παθών ανήλικος δεν είχε αξιώσεις εκ των άρθρων 298 και 929 ΑΚ, αφού κατά το χρόνο του ατυχήματος δεν είχε περατώσει τις σπουδές του, ούτε είχε εκπληρώσει την στρατιωτική του θητεία ... Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι απαράδεκτος, γιατί ο παραπάνω ισχυρισμός δεν αποτελεί "πράγμα" κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ.8 περ.β' ΚΠολΔ, αλλά αρνητικό ισχυρισμό της αναιρεσείουσας - εναγομένης ως προς το παραπάνω κεφάλαιο της αγωγής. Εκτός αυτού, ο ως άνω λόγος είναι απορριπτέος και ως αβάσιμος, καθόσον από τα εκτενώς παρατιθέμενα στην προηγούμενη σκέψη, προκύπτει ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του τον εν λόγω ισχυρισμό της αναιρεσείουσας, τον οποίον απέρριψε ως αβάσιμο και στη συνέχεια δέχθηκε την αγωγή κατά το ως άνω αγωγικό κονδύλιο ως εν μέρει κατ' ουσίαν βάσιμη.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης (αρθρ.176 και 183 ΚΠολΔ και να διεταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο αρθρ.495 παρ.4 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16-5-2012 αίτηση της ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "Ανώνυμη Ελληνική Γενικών Ασφαλειών "Η ΕΘΝΙΚΗ", για αναίρεση της 568/2011 απόφασης του Εφετείου Λάρισας.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Μαρτίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Απριλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ