Supreme Court dismisses State's appeal on land ownership proof burden in cadastral proceedings.

Απόφαση 646 / 2015 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 646/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Νικόλαο Μπιχάκη Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Ιωάννη Σίδερη), Ελένη Διονυσοπούλου, Ευγενία Προγάκη, Μαρία Βαρελά και Ασπασία Μαγιάκου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 22 Απριλίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομικών που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Βασίλειο Κορκίζογλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Σ. του Ν. και 2) Α. Γ. το γένος Ν. Σ., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Εμμανουήλ Μουζάκη, με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28/1/2009 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4348/2009 μη οριστική, 5649/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2279/2014 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με την από 26/9/2014 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ασπασία Μαγιάκου ανέγνωσε την από 8/4/2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Στο πλαίσιο της δίκης που ανοίγεται κατά τη διαδικασία κτηματογράφησης του ν. 2308/1995 μεταξύ ιδιώτη και Δημοσίου, όπου κρίνεται μεταξύ άλλων το δικαίωμα κυριότητας τους σε ορισμένο ακίνητο, στο μέτρο που δεν υπάρχει ειδική διάταξη που να θεσπίζει διαδικαστικό προνόμιο του Δημοσίου, με τη μορφή επιρρίψεως του βάρους απόδειξης στον ιδιώτη ανεξαρτήτως της δικονομικής του θέσης, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του άρθρου 62 παρ.1 εδ.α’ ν. 998/1979 για τα δάση, δασικές εκτάσεις ή τα αναφερόμενα στο άρθρο 74 του ίδιου νόμου εδάφη, το Δημόσιο, εφόσον προβάλει δικαίωμα κυριότητας στο ακίνητο της υπό κτηματογράφηση περιοχής θα πρέπει να επικαλείται και να αποδεικνύει τα παραγωγικά γεγονότα του πιο πάνω δικαιώματος του, λόγω της ανυπαρξίας γενικού τεκμηρίου κυριότητας υπέρ αυτού επί παντός ακινήτου της ελληνικής επικράτειας.

Ειδικότερα, μπορεί να ισχυριστεί ότι το επίδικο ακίνητο περιήλθε στην κυριότητα του, εκτός των άλλων, διότι: α) αποτελούσε πάντοτε δασική έκταση, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1, 2, 3 του ΒΔ της 17/29.11.1836 "περί ιδιωτικών δασών" άλλως β) αποτελούσε λιβάδι ή βοσκότοπο, κατά την έναρξη ισχύος του ΒΔ της 3/15.12.1883, για την επικαρπία του οποίου κανένας δεν παρουσίασε έγγραφο "ταπίο" που να είχε εκδοθεί από την τουρκική εξουσία.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Έλλειψη νόμιμης βάσης, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό τη£ απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόστηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της.

Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν παραβιάστηκε ή όχι ορισμένη ουσιαστική διάταξη νόμου. Αναφέρεται σε πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται, όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα, στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να εκτίθεται σαφώς, πλήρως και χωρίς αντιφάσεις.

Ως ζητήματα, τέλος, των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί από την απόφαση τη νόμιμη βάση, νοούνται μόνο οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, που τείνουν δηλαδή στη θεμελίωση ή κατάργηση του δικαιώματος που ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναίρεσης (Ολ ΑΠ 24/1992).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση του δέχθηκε τα ακόλουθα περιστατικά: Με το από 26/4/1935 Διάταγμα, που δημοσιεύθηκε στο υπ’ αριθμ. 179 τεύχος Β’ της 8ης Μαΐου 1935 ΦΕΚ, κυρώθηκε η οριστική διανομή των γαιών και του Προσφυγικού-Συνοικισμού "..." (...). Η διανομή αυτή τροποποιήθηκε με την υπ’ αριθμ.

Ε/20197/27.5.1957 απόφαση του Υπουργού Γεωργίας, με την οποία, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 164 παρ. 1 του Αγροτικού Κώδικα (Β.Δ. της 29 Οκτωβρίου 6 Δεκεμβρίου 1949), μεταβιβάσθηκαν ως κοινοτικοί κλήροι κατά κυριότητα στο Νομικό Πρόσωπο της Κοινότητας Ν. Περάμόυ οι κοινόχρηστες εκτάσεις του Κτήματος, στις οποίες περιλαμβανόταν και το υπ’ αριθμ.

…τεμάχιο, και παραπέμφθηκαν στην Επιτροπή Απαλλοτριώσεων του άρθρου 71 Αγροτικού Κώδικα τα στοιχεία της οριστικής διανομής, με σκοπό το χαρακτηρισμό ως διαθεσίμων τόσο βραχώδους τμήματος του … τεμαχίου, όσο και τμήματος ελώδους εκτάσεως, που περιλαμβανόταν στο υπ’ αριθμ. ... τεμάχιο, το οποίο χαρακτηριζόταν στα διαγράμματα της διανομής ως χώρος για επέκταση του συνοικισμού, οι οποίες εκτάσεις με την ίδια απόφαση χαρακτηρίσθηκαν ως έχουσες οικοπεδική αξία, προκειμένου να εκποιηθούν με δημοπρασία.

Με την υπ’ αριθμ. 52/11.6.1957 απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων Αθηνών αναθεωρήθηκε, σύμφωνα με το άρθρο 186 παρ. 3 του Αγροτικού Κωδικός, η οριστική διανομή του κτήματος ειδικά ως προς το με αριθμό … τεμάχιο, που αντιστοιχούσε στο με αριθμό …κοινόχρηστο, και το με αριθμό ... τεμάχιο, από τα οποία χαρακτηρίσθηκαν ως διαθέσιμα τμήματα τους, όπως αυτά εμφαίνονταν στο συνημμένο στο υπ’ αριθμ.

ΤΒ/7239/5.6.1957 έγγραφο της Διεύθυνσης Τοπογραφικής Υπηρεσίας ειδικό σχεδιάγραμμα, ήτοι από το με αριθμό ... τεμάχιο, τμήμα του (...δ) με τα στοιχεία Α-Β-Γ-Δ-Ε-ΣΤ-Ζ-Η-Κ-Λ και από το με αριθμό …τεμάχιο, τμήμα του (...) με τα στοιχεία Γ-Δ-Ε-Θ-Ι-ΙΑ-ΙΒ-ΙΓ-ΙΔ-ΙΕ-ΙΣΤ-Γ. Κατόπιν της διενεργηθείσας δημοπρασίας, στην οποία αναδείχθηκε ως τελευταίος πλειοδότης ο Ν.

Σ. του Η., εκδόθηκε ο υπ’ αριθμ. ...16.12.1957 οριστικός τίτλος κυριότητας (Παραχωρητήριο) του Υπουργείου Γεωργίας, το οποίο μεταγράφηκε νόμιμα στο Υποθηκοφυλακείο Μεγάρων στον τόμο ΡΞΔ με αριθμό ..., με το οποίο ο πιο πάνω πλειοδότης απέκτησε κατά πλήρη κυριότητα το ακίνητο, που βρισκόταν κατά τον παραπάνω τίτλο κτήσης στην εποικισθείσα περιοχή του αγροκτήματος "..." Αττικής, το οποίο αποτελεί τμήμα του Προσφυγικού Συνοικισμού "..." (...), εκτάσεως 56.638 τ.μ., όπως αυτό αποτυπώνεται στο από 14/8/1944 σχεδιάγραμμα της Τοπογραφικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Γεωργίας και αποτελεί, σύμφωνα με το εν λόγω Παραχωρητήριο, τμήμα α) του υπ’ αριθμ. ...

τεμαχίου, με τα στοιχεία Α-Β-Γ-Δ-Ε-ΣΤ-Ζ-Η-ΙΕ-Α, εκτάσεως 40.165 τ.μ. και, β) του υπ’ αριθ. 83 (44) κοινόχρηστου τεμαχίου του αυτού σχεδιαγράμματος, με τα στοιχεία Γ-Δ-Ε-Θ-Ι-Ια-Ιβ-Ιγ-Ιδ-Ιε-Ιστ-Γ, εκτάσεως 16.473 τ.μ. Με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ...10.7....0 απόφαση του Διευθυντή Γεωργίας Ν. Αττικής σημειώθηκε στα κτηματολογικά στοιχεία της οριστικής διανομής του αγροκτήματος "..." η μεταβολή, που επήλθε με τις προαναφερόμενες αποφάσεις, και ειδικότερα το με αριθμό … τεμάχιο (δασώδης έκταση του ανωτέρω αγροκτήματος), συνολικής εκτάσεως 53 στρεμμάτων, διαχωρίσθηκε στο με στοιχεία …τεμάχιο, εκτάσεως 36,527 στρεμμάτων (υπόλοιπος δασώδης έκταση), που παρέμεινε στην κυριότητα της Κοινότητας Ν.

Περάμου, προς την οποία είχε μεταβιβασθεί με την υπ’ αριθμ. Ε/16872/1955 Υπουργική απόφαση, και στο με στοιχεία ... αγροτεμάχιο, εκτάσεως 16,473 στρεμμάτων, που εκποιήθηκε κατά τα προεκτεθέντα με δημοπρασία, το οποίο εγγράφηκε στα στοιχεία της διανομής στο όνομα του αγοραστού Ν. Σ.. Με τον τρόπο αυτό ο Ν. Σ. κατέστη αποκλειστικός κύριος των με στοιχεία ...δ και ...

τεμαχίων της παραπάνω διανομής, συνολικής εκτάσεως 56.638 τ.μ., που αποτελούν τμήματα του αγροκτήματος "..." και καταχωρίσθηκε ως κύριος στα κτηματολογικά στοιχεία της οριστικής διανομής του κτήματος αυτού (βλ από 15/2/2007 απόσπασμα της διανομής ..., συνταχθέν από την Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών της Νομ. Αυτοδιοίκησης Δυτ.

Αττικής). Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι δυνάμει του υπ’ αριθμ. ...24.10.1964 πωλητηρίου συμβολαίου του συμβολαιογράφου Αθηνών Απόστολου Κολτσιδόπουλου, το οποίο έχει μεταγραφεί νόμιμα στο Υποθηκοφυλακείο Μεγάρων στον τόμο ... με αριθμό ..., ο τελευταίος πώλησε και μεταβίβασε στους αγοραστές Ν. Κ. και Δ. Ψ. ποσοστό 1/3 εξ αδιαιρέτου στον καθένα της παραπάνω εκτάσεως των 56.638 τ.μ., όπως αυτή αποτυπώνεται στο προσαρτημένο στο συμβόλαιο αυτό από Ιανουαρίου 1964 τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Γ.

Β., ενώ περαιτέρω, ο δεύτερος των αγοραστών Δ. Ψ., δυνάμει του υπ’ αριθμ. ...21.1.1966 πωλητηρίου συμβολαίου της συμβολαιογράφου Αθηνών Ασπασίας Καλούδη-Αλικάκη, το οποίο έχει μεταγραφεί νόμιμα στο Υποθηκοφυλακείο Μεγάρων στον τόμο ... με αριθμό ..., πώλησε και παρέδωσε στον αγοραστή Ν. Κ., ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου του ως άνω ανήκοντος σ’ αυτόν εξ αδιαιρέτου ποσοστού 1/3, ήτοι ποσοστό 1/6 εξ αδιαιρέτου του όλου ακινήτου των 56.638 τ.μ.

Στη συνέχεια, οι συγκύριοι, Ν. Σ., Ν. Κ. και Δ. Ψ., δυνάμει του υπ’ αριθμ. ...9.2.1968 συμβολαίου του συμβολαιογράφου Αθηνών Κωνσταντίνου Φωτόπουλου, το οποίο έχει μεταγραφεί νόμιμα στο Υποθηκοφυλακείο Μεγάρων στον τόμο ... με αριθμό ..., προέβησαν αφενός σε διαχωρισμό του όλου ακινήτου σε δύο (2) αυτοτελείς και διακεκριμένες ιδιοκτησίες (τμήματα), οι οποίες αποτυπώνονται με τους αριθμούς … και … στο από Νοεμβρίου 1965 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Κ.

Λ., που προσαρτήθηκε στο παραπάνω συμβόλαιο, και ειδικότερα την υπ’ αριθμ…. (…) κάθετη ιδιοκτησία, με τα στοιχεία Κ-Λ-ΣΤ-Ζ-Η-Μ-Ιζ-Κ, εκτάσεως 5.703 τ.μ. και την υπ’ αριθμ. …(…) κάθετη ιδιοκτησία με τα στοιχεία Α-Β-Ιστ-Ιδ-Ιγ-Ιβ-Ια-Ι-Θ-Ε-ΣΤ-Λ-Κ-Α, εκτάσεως 50.933 τ.μ., και αφετέρου προέβησαν σε ανταλλαγή ποσοστών ως ακολούθως: 1) ο Ν.

Σ. απέκτησε αφενός την πλήρη και αποκλειστική κυριότητα της υπ’ αριθμ. …(…) αυτοτελούς ιδιοκτησίας και αφετέρου μειώθηκε το εξ αδιαιρέτου ποσοστό του επί της υπ’ αριθμ. …ιδιοκτησίας, με τρόπο ώστε να αναλογούν στη μερίδα του 13.175,60 τ.μ. της τελευταίας, 2) ο Ν. Κ. απέκτησε αυξημένο, εξ αδιαιρέτου ποσοστό συγκυριότητας, στο οποίο αναλογούν 28.317,90 τ.μ.

της υπ’ αριθμ. …(…) ιδιοκτησίας και, 3) ο Δ. Ψ. απέκτησε αυξημένο εξ αδιαιρέτου ποσοστό συγκυριότητας, στο οποίο αναλογούν 9.439,33 τμ της υπ’ αριθ. …(…) ιδιοκτησίας, το οποίο τμήμα πώλησε και μεταβίβασε στον αγοραστή Ν. Τ., δυνάμει του υπ’ αριθμ. ...22.3.1971 πωλητηρίου συμβολαίου του συμβολαιογράφου Αθηνών Ν. Π., το οποίο έχει μεταγραφεί νόμιμα στο Υποθηκοφυλακείο Μεγάρων στον τόμο ...

με αριθμό .... Οι παραπάνω συγκύριοι δυνάμει του υπ’ αριθμ. 8.600/22.3.1971 συμβολαίου διανομής του συμβολαιογράφου Αθηνών Ν. Π., διένειμαν την παραπάνω υπ’ αριθμ. …(…) αυτοτελή ιδιοκτησία ως εξής: α) ο Ν. Σ. απέκτησε (α.1) τμήμα, εμβαδού 11.925 τ.μ., το οποίο αποτυπώνεται με τα στοιχεία Χ-Ψ-Ω-Ω’ -Μ’ -Μ-Ρ-Σ-Τ-Υ-Χ στο προσαρτημένο στο διανεμητήριο συμβόλαιο από Μαρτίου 1971 τοπογραφικό διάγραμμα του αρχιτέκτονα μηχανικού Χ.

Κ. και (α.2) τμήμα, εμβαδού 1.250 .τ.μ, το οποίο αποτυπώνεται με τα στοιχεία Ε’ -Ω-Χ-Χ’ -Ψ’ -Ε’ στο ίδιο παραπάνω τοπογραφικό, β) ο Ν. Τ. απέκτησε τμήμα εμβαδού 8.000 τ.μ., το οποίο αποτυπώνεται με τα/V στοιχεία Ζ-Ζ’ -Μ’ -Ω’ -Ζ στο ίδιο τοπογραφικό και, γ) ο Ν. Κ. απέκτησε (γ.1) τμήμα, εμβαδού 10.588 τ.μ., το οποίο αποτυπώνεται με τα στοιχεία Α-Β-Γ-Δ-Ε-Ε’ -Ψ-’ Χ’ -Φ-Α και (γ.2) τμήμα, εμβαδού 19.200 τ.μ., με τα στοιχεία Ζ-Η-Θ-Ι-Κ-Λ-Ζ’ -Ζ του ίδιου ως άνω τοπογραφικού.

Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι στις 13/2/1993 απεβίωσε χωρίς διαθήκη ο Ν. Σ. του Η. και της Κ. και κληρονομήθηκε, από τα τέκνα του Α. Σ. και Α. (A.) Σ. - Γ. (εφεσίβλητοι-ενάγοντες), ως μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους του, κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου από τον καθένα, μεταξύ άλλων και των παραπάνω περιγραφόμενων τμημάτων αγροτεμαχίων, με στοιχεία (α.1), εμβαδού 11.925 τ.μ.

και (α.2), εμβαδού 1.250 .τ.μ, της υπ’ αριθμ. …(…) αυτοτελούς ιδιοκτησίας. Την επαχθείσα κληρονομιά οι εφεσίβλητοι-ενάγοντες αποδέχθηκαν δυνάμει της υπ’ αριθμ. ...10.3.2004 πράξεως αποδοχής κληρονομιάς του συμβολαιογράφου Μαραθώνος Σταύρου Παπαδογεώργη, η οποία έχει μεταγραφεί νόμιμα στο Υποθηκοφυλακείο Μεγάρων στον τόμο ...

με αριθμό .... Επίσης αποδείχθηκε ότι τόσο τα δύο ακίνητα που περιήλθαν στους ενάγοντες, όσο και τα τεμάχια που είχαν περιέλθει αρχικά στο δικαιοπάροχο τους με το παραχωρητήριο του Υπουργείου Γεωργίας, δεν είχαν ποτέ δασικό χαρακτήρα, αλλά αποτελούσαν τμήματα του ευρύτερου αγροκτήματος, το οποίο παραχωρήθηκε το έτος ...

στην Κοινότητα Ν. Περάμου ως κοινοτικός κλήρος (άρθρο 164 Αγροτικού Κώδικα). Η κρίση αυτή ενισχύεται από την επιτόπια αυτοψία και την ερμηνεία ζευγών αεροφωτογραφιών των ετών 1945, 1960, 1967, 1979, που έγινε από τον ορισθέντα με την μη οριστική συνεκκαλούμενη απόφαση πραγματογνώμονα Μ. Α. και περιλαμβάνεται στην κατατεθείσα έκθεση πραγματογνωμοσύνης, ο οποίος διαπίστωσε ότι η συνολική έκταση των ακινήτων των εναγόντων διαχωρίζεται σε δύο τμήματα από τη γραμμή αλλαγής κλίσης εδάφους, που αποτυπώνεται στο συνημμένο στην πραγματογνωμοσύνη σχεδιάγραμμα με αριθμό 4 με τα στοιχεία Ρ-93-α-β-γ-δ-ε-ζ-η-θ-ι-κ-λ-μ-65-68-ν-ξ- 95, από τα οποία α) το προς βορράν τμήμα, εμβαδού 6.680,72 τ.μ., είναι έκταση επίπεδη, με κλίση μικρότερη του 1%, έχει έδαφος μετρίως αβαθές έως αβαθές, δεν καλύπτεται από βλάστηση ή από δασοπονικά είδη, υπάρχουν δύο φοίνικες, ένας ευκάλυπτος και ένα πηγάδι και δεν προκύπτει ότι έχει κηρυχθεί αναδασωτέα έκταση, ενώ και στο παρελθόν παρουσίαζε την ίδια μορφή, με εξαίρεση την εμφάνιση πενιχρός φρυγανώδους βλάστησης στο δυτικό μέρος αυτού σε ποσοστό περίπου 5% στις αεροφωτογραφίες ετών 1945, 1967 και 1979, β) το προς νότον τμήμα, εμβαδού 5.912,84 τ.μ., αποτελεί την αρχή πλαγιάς και οι κλίσεις κυμαίνονται από 2,5-23,5%, έχει έδαφος αβαθές και πετρώδες, καλύπτεται σποραδικά από θυμάρι, αφάνες και λουμίνια σε ποσοστό που δεν ξεπερνά το 10%, υπάρχουν διάσπαρτα τέσσερα πεύκα, ένας ευκάλυπτος και ένα ελαιόδενδρο πλησίον κτίσματος, ενώ και στο παρελθόν παρουσίαζε την ίδια μορφή.

Το παραπάνω συμπέρασμα ενισχύεται και την με ημερομηνία 27/12/2004 έκθεση εισήγησης του Δασολόγου του Δασαρχείου Μεγάρων Δ. Κ., ο οποίος εξέτασε τμήμα 13,872 στρεμμάτων του ... τεμαχίου, το οποίο είχε περιέλθει στο Ν. Σ. κατά τα προεκτεθέντα, για το χαρακτηρισμό της σύμφωνα με το άρθρο 14 ν. 998/79 και, κατόπιν αυτοψίας και ελέγχου των αεροφωτογραφιών ετών 1945, 1960, ...0 και ...7, διαπίστωσε ότι η έκταση καλύπτεται από πέτρωμα σκληρό ασβεστολιθικό, με κλίση 15-20%, είναι βραχώδης, περιλαμβάνει διάπαρτα δέκα πεύκα μεγάλης ηλικίας και δύο ευκαλύπτους, καλύπτεται κατά θέσεις από χαμηλή θαμνώδη βλάστηση σε ποσοστό μικρότερο του 10%, την ίδια μορφή δε εμφάνιζε και στο παρελθόν, χωρίς vα παρατηρείται αλλαγή στη μορφή χρήσης διαχρονικά.

Με βάση την παραπάνω εισήγηση εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. πρωτ. ...31.12.2004 πράξη χαρακτηρισμού του Δασαρχείου Μεγάρων, που χαρακτήρισε την έκταση αυτή μη δασικής μορφής έκταση, υπαγόμενη στις παρ. 6β και 6γ του άρθρου 3 ν. 998/79. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκαν αντιρρήσεις από το Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Αττικής (η εκδίκαση των οποίων αποδείχθηκε ότι εκκρεμεί), κατόπιν εισήγησης του Δασολόγου Π.

Α. προς τον Διευθυντή Δασών Δυτ. Αττικής, ο οποίος στο από 26/1/2005 έγγραφο του προτείνει να εξετασθεί η υπόθεση από την Πρωτοβάθμια Επιτροπή Εξέτασης Δασικών Αμφισβητήσεων (Ε.Ε.Δ.Α.), καθώς έκρινε ότι έπρεπε να γίνει διαχωρισμός των τμημάτων του 83 τεμαχίου, που αποδείχθηκε ότι ανήκουν σε διαφορετικές κατηγορίες, ως προς την έκταση που περιήλθε δε στον Ν.

Σ. (...) αναφέρει ότι ο Χαρακτηρισμός από την Επιτροπή Απαλλοτριώσεων ως προς τη μορφή των εκτάσεων, που απετέλεσαν αντικείμενο διανομής, σύμφωνα με τις διατάξεις της αγροτικής νομοθεσίας, είναι έγκυρος και δεσμευτικός και δεν επανεξετάζεται από το όργανα της Διοίκησης. Όπως προαναφέρθηκε η Επιτροπή Απαλλοτριώσεων χαρακτήρισε τις παραχωρούμενες εκτάσεις ως τμήματα αγροτεμαχίων, με τον χαρακτήρα δε αυτό έχουν εγγραφεί στα κτηματολογικά στοιχεία της διανομής (από 15/2/2007 απόσπασμα της τοπογράφου μηχανικού Μ.

Β., της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών Νομ. Αυτοδιοίκησης Δυτ. Αττικής). Εξάλλου, κατά το άρθρο 164 του Αγροτικού Κώδικα, η παραχώρηση γαιών προς τους Δήμους και τις Κοινότητες μπορεί να αφορά οικόπεδα, αγροτικές ή βοσκήσιμες εκτάσεις του άρθρου 31 περ. α, γ, δ, ε του Αγροτικού Κώδικα ή λατομεία, όχι όμως και σε δάση ή δασικές εκτάσεις (ΣτΕ 456/2004 Α’ Δημ.

ΝΟΜΟΣ), ώστε αποδεικνύεται ότι η αρχικώς παραχωρηθείσα στην Κοινότητα Ν. Περάμου έκταση, η οποία τελικά περιήλθε με παραχωρητήριο στον δικαιοπάροχο των εφεσίβλητων, δεν είχε ποτέ /δανικό χαρακτήρα. Σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, είναι απορριπτέοι ως ουσιαστικά βάσιμοι οι ισχυρισμοί του εκκαλούντος-εναγομένου, που περιλαμβάνονται στο πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου της κρινόμενης έφεσης, με τον οποίο ισχυρίζεται ότι τα επίδικα τμήματα συνιστούν δημόσιες δασικές εκτάσεις, που περιήλθαν στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου δυνάμει της από 9 Ιουλίου 1832 Συνθήκης της Κων/πόλεως, άλλως σύμφωνα με τις διατάξεις των 1, 2 και 3 του από 17/29-11-1836 Β.Δ. "περί ιδιωτικών δασών", άλλως ως λιβάδι ή βοσκότοπος, άλλως ως αδέσποτες κατά τον από 10-7-1837 νόμο "περί διακρίσεως κτημάτων", άλλως με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία.

Περαιτέρω, από την έκθεση πραγματογνωμοσύνης του τοπογράφου μηχανικού Μ. Α., ο οποίος ορίστηκε πραγματογνώμονας με την συνεκκαλούμενη μη οριστική απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, ως προς τα εδαφικά τμήματα, που περιήλθαν κατά τα προεκτεθέντα στους εφεσίβλητους-ενάγοντες, αποδείχθηκαν τα ακόλουθα, όπως προέκυψαν μετά από εφαρμογή των παραπάνω τίτλων στο έδαφος και την εκ νέου αποτύπωση τους, με βάση το σύστημα συντεταγμένων του Εθνικού Κτηματολογίου και τα λοιπά ισχύοντα κτηματολογικά στοιχεία, στα από Νοεμβρίου 2011 τοπογραφικά διαγράμματα, που συνοδεύουν την έκθεση πραγματογνωμοσύνης :

από το πρώτο ακίνητο (Α-01 της αγωγής), το οποίο αποτυπώνεται στο ως άνω συνοδεύον την έκθεση πραγματογνωμοσύνης τοπογραφικό διάγραμμα με αριθμό 4 με ακριβή έκταση 12.043,40 τ.μ., τμήμα του, εμβαδού 11.407,60 τ.μ., με τα στοιχεία του εν λόγω τοπογραφικού Μ’ , 98, 99, 100, 101, 102, 107, Ω’ , 106, 9, 104, 48, 53, 10, 95, 55, 69, 64, Ψ, 91, 73, 74, 75, 76, 87, 89, 90, Τ, Σ, Ρ, Μ, Μ’ , απαρτιζόμενο από τα μερικότερα τμήματα με στοιχεία Α1 μέχρι Α12 (από τα οποία επίδικα είναι μόνο τα τμήματα με στοιχεία Α4-Α11), εμπίπτει εντός των ορίων των τι ...δ και ...

που προαναφέρθηκαν, ενώ τμήματα, συνολικού εμβαδού 63 τ.μ., τα οποία αναφέρονται με τους αριθμούς 1, 2, 3, 4, 5 και 6 στην έκθεση πραγματογνωμοσύνης και περιγράφονται ως προς τα όρια τους, από τα οποία τα με αριθμούς 3 και 4 και μέρος του 1 και 2 δεν είναι επίδικα, εντοπίζονται - κατά την ίδια ως άνω έκθεση πραγματογνωμοσύνης - εκτός των ορίων των τεμαχίων ...δ και ....

Επίσης, από το δεύτερο ακίνητο (05 της αγωγής), το οποίο αποτυπώνεται στο ως άνω συνοδεύον την έκθεση πραγματογνωμοσύνης τοπογραφικό διάγραμμα με αριθμό 4 με ακριβή έκταση 1.244,31 τ.μ., τμήμα του, εμβαδού 1....,96 τ.μ., με τα στοιχεία του συνοδεύοντος την έκθεση πραγματογνωμοσύνης τοπογραφικού διαγράμματος Ψ, 64, 65, 55, 95, 96, 59, 72, 63, 72, Ψ", 79, 80, 81, 76, 75, 74, 73, 91, Ψ, απαρτιζόμενο από τα μερικότερα τμήματα με στοιχεία Β1-Β8, εμπίπτει εντός των ορίων των τεμαχίων ...δ και ...

που προαναφέρθηκαν, ενώ τμήματα, συνολικού εμβαδού 58,35 τ.μ., τα οποία αναφέρονται με τους αριθμούς 7 και 8 στην έκθεση πραγματογνωμοσύνης και περιγράφονται ως προς τα όρια τους, εντοπίζονται κατά την ίδια ως άνω έκθεση πραγματογνωμοσύνης-εκτός των ορίων των τεμαχίων ...δ και .... Από τα παραπάνω αναλυτικά εκτιθέμενα σαφώς αποδεικνύεται ότι οι εφεσίβλητοι-ενάγοντες έχουν καταστεί συγκύριοι με παράγωγο τρόπο, κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου ο καθένας, των παραπάνω εδαφικών τμημάτων, που αποδείχθηκε ότι εμπίπτουν εντός των τεμαχίων ...

και ...δ, που είχαν περιέλθει αρχικά στο δικαιοπάροχο τους, περιγράφονται μετά στοιχεία Α4, Α5, Α6, Α7, Α8, Α9, Α10, Α11, Β1, Β2, Β3, Β4, Β5, Β6, Β7 και Β8 στην έκθεση πραγματογνωμοσύνης και στο συνοδεύον αυτή με αριθμό 4 σχεδιάγραμμα και αποτελούν αντικείμενο της κρινόμενης αγωγής. Με την εκκαλούμενη απόφαση αναγνωρίσθηκε το δικαίωμα κυριότητας των εναγόντων-εφεσίβλητων και διατάχθηκε η διόρθωση της πρώτης εγγραφής στα βιβλία του Κτηματολογικού Γραφείου Μεγάρων ως προς τα τμήματα με τα στοιχεία Α4, Α5, Α6, Α7, Α10, Α11, Β1, Β2, Β3, Β4, Β5 και Β6, ενώ ως προς τα Α8, Α9, Β7 και Β8 τμήματα, τα οποία αποτελούν τμήματα των επιδίκων και εμπίπτουν επίσης στους τίτλους κυριότητας των εναγόντων, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο παρέλειψε να τα περιλάβει στο διατακτικό του, πλην όμως δεν εκκαλείται από τους ενάγοντες η απόφαση του, ώστε δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας δίκης.

Σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, απορριπτέος είναι ο ισχυρισμός του εκκαλούντος, που περιλαμβάνεται στο δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου της έφεσης, ότι έσφαλε η εκκαλουμένη, που έκρινε ότι τα επίδικα τμήματα εμπίπτουν στην έκταση, που περιήλθε στον πατέρα των εφεσίβλητων με το προαναφερθέν παραχωρητήριο του Υπουργείου Γεωργίας, αφού, όπως αποδείχθηκε, τα επίδικα τμήματα εμπίπτουν στο ευρύτερο ακίνητο, που περιγράφεται στο παραχωρητήριο ως τεμάχια ...δ και ..." Με βάση τις πραγματικές αυτές παραδοχές, το Εφετείο δέχθηκε την ένδικη αγωγή των αναιρεσιβλήτων ως ουσιαστικά βάσιμη και αναγνώρισε το δικαίωμα κυριότητας τους στα επίδικα τμήματα των ακινήτων τους που απέκτησαν με παράγωγο τρόπο, διέταξε δε στη συνέχεια τη διόρθωση των αρχικών εγγραφών στα κτηματολογικά βιβλία του κτηματολογικού γραφείου Μεγάρων, με βάση τις οποίες (εγγραφές) τα πιο πάνω εδαφικά τμήματα καταχωρίστηκαν στα οικεία κτηματολογικά φύλλα ως ανήκοντα στην κυριότητα του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση, που είχε εκφέρει όμοια κρίση.

Έτσι που έκρινε και με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο δεν στέρησε την απόφαση του νόμιμης βάσης, αφού διέλαβε σε αυτή πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο ως προς τα ουσιώδη ζητήματα της απόκτησης κυριότητας των αναιρεσιβλήτων, με παράγωγο τρόπο, στα επίδικα τμήματα των ακινήτων τους (αγροτεμάχια) και της μη απόδειξης της ένστασης του αναιρεσείοντος ότι τα πιο πάνω εδαφικά τμήματα έχουν περιέλθει στην κυριότητα του ως δημόσιες εκτάσεις με βάση την από 9/7/1832 Συνθήκης της Κωνσταντινουπόλεως και τα πρόσθετα πρωτόκολλα αυτής, άλλως ως δάσος, άλλως ως λιβάδι ή βοσκότοπος, άλλως ως αδέσποτες, άλλως με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα είναι αβάσιμος. Οι με τον ίδιο λόγο προσβαλλόμενες περαιτέρω αιτιάσεις ότι το Εφετείο: α) δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του σαφή αιτιολογία ως προς την ιδιότητα των επίδικων ακινήτων, αν δηλαδή αυτά αποτελούν αγροτεμάχια ή χορτολιβαδικές εκτάσεις και β) με αντιφατική αιτιολογία δέχθηκε ότι τα πιο πάνω ακίνητα δεν αποτελούν μεν δασικές εκτάσεις, αλλά ότι εμπίπτουν στις διατάξεις των παρ.6β και 6γ του άρθρου 3 του ν. 998/79, ότι δηλαδή αποτελούν χορτολοβαδικές εκτάσεις, και ως εκ τούτου, ανήκουν (κατά τους ισχυρισμούς τους αναιρεσείοντος) στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου, είναι απορριπτέες και ειδικότερα η υπό στοιχείο (α) αιτίαση ως αβάσιμη αφού όπως προκύπτει από το προαναπτυχθέν περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης υπάρχει σαφής παραδοχή ότι οι επίδικες εκτάσεις αποτελούν τμήματα αγροτεμαχίων, η δε υπό στοιχείο (β) αιτίαση προεχόντως ως αλυσιτελής, ενόψει των σχετικών παραδοχών του Εφετείου ότι τα επίδικα ακίνητα εμπίπτουν εντός των ορίων των με αριθμούς ...

και ...δ εδαφικών τμημάτων που είχαν περιέλθει στο δικαιοπάροχο των αναιρεσιβλήτων με παραχωρητήριο του Υπουργείου Γεωργίας του έτους 1957, και άρα είναι χωρίς έννομη επιρροή ο επικουρικός ισχυρισμός του αναιρεσείοντος ότι αυτά εξακολουθούν να ανήκουν στην κυριότητα του ως έχοντα χορτολιβαδικό χαρακτήρα.

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ’ ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης της απόφασης και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Για την ίδρυση του λόγου αυτού αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, τα οποία ήταν υποχρεωμένο να λάβει υπόψη, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 335 και 338 έως 340 ΚΠολΔ, υπό την προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός που επικαλείται ο διάδικος προς απόδειξη με το αποδεικτικό, μέσο ασκεί επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ ΑΠ 2/2008), επιδρά δηλαδή στο διατακτικό της απόφασης.

Καμία, ωστόσο, διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και τη χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλ’ αρκεί η γενική μνεία των κατ’ είδος αποδεικτικών μέσων που λήφθηκαν υπόψη. Μόνο αν από τη γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της απόφασης, δεν προκύπτει κατά τρόπο αναμφίβολο ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο, στοιχειοθετείται ο αναιρετικός αυτός λόγος.

Στην προκείμενη περίπτωση, το αναιρεσείον με το δεύτερο λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 11 περ.γ’ ΚΠολΔ, αποδίδει στο Εφετείο ότι κατά το σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος δεν έλαβε υπόψη την από 7/5/2010 έκθεση αυτοψίας-φωτοερμηνείας της δασολόγου του Δασαρχείου Μεγάρων Ε. Μ., που επικαλέστηκε και προσκόμισε με τις κατ’ έφεση προτάσεις του και από την οποία προκύπτει ότι οι επίδικες εκτάσεις φέρουν δασικό χαρακτήρα.

Από την επισκόπηση όμως του προσκομιζόμενου αντιγράφου της προσβαλλόμενης απόφασης και από την περιεχόμενη σε αυτή γενική μνεία ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα κατ’ είδος αναφερόμενα αποδεικτικά μέσα και μάλιστα και τα έγγραφα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, σε συνδυασμό με τις λοιπές αιτιολογίες αυτής δεν γεννάται αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε με τα υπόλοιπα αποδεικτικά μέσα και το έγγραφο αυτό.

Επομένως, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 26/9/2014 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 2279/2014 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Μαΐου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 20 Μαΐου 2015.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ