Greece Supreme Court dismisses appeal against supplier liability in financial lease chain due to lack of rights transfer.

Απόφαση 646 / 2011 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Χρηματοδοτική μίσθωση και περαιτέρω υπομίσθωση έννοια (άρθρα 1-3-ν. 1665/1986). Ευθύνη προμηθευτή εισαγόμενου προϊόντος, όπως και του παραγωγού για ελαττώματα του προϊόντος (ν. 2251/1994 που εκδόθηκε σε συμμόρφωση με την οδηγία 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 5-4-1993. Αδικοπρακτική ευθύνη (άρθρα 281, 288, 914 ΑΚ). Ο προμηθευτής του εισαγόμενου προϊόντος δεν ευθύνεται άνευ ετέρου έναντι του υπομισθωτή, αν δεν χώρησε διαδοχικώς μεταβίβαση των δικαιωμάτων του εκμισθωτή προς το μισθωτή και του τελευταίου προς τον υπομισθωτή. Απορρίφθηκε η αγωγή πρωτοδίκως και κατ΄ έφεση ως αόριστη. Ορθή εφαρμογή του νόμου.

Αριθμός 646/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Φούκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Εμμανουήλ Καλούδη), Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη Σίδερη, Νικόλαο Λεοντή και Δημήτριο Τίγγα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 28 Μαρτίου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: εταιρείας με την επωνυμία "ΜΑΡΜΑΡΑ ΝΑΞΟΥ ΑΒΕΕ - ΛΑΤΟΜΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΩΝ", που εδρεύει στο Κάτω Νευροκόπι του νομού Δράμας και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Κρούπα.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανωνύμου εταιρείας με την επωνυμία "MERCEDES - BENZ ΕΛΛΑΣ Α.Ε.Ε", η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κάρστεν (Carsten) Νίμερ (Niemer) του Κλάους, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 26 Απριλίου 2004 και 21 Νοεμβρίου 2003 αγωγές των ανωτέρω διαδίκων που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5116/2007 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 3944/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 20.8.2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Τίγγας, ανέγνωσε την από 16 Μαρτίου 2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη της αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το νόμο 1665/1986 καθιερώθηκε η σύμβαση της "χρηματοδοτικής μίσθωσης", η οποία είναι σύμβαση μεταξύ μιας εταιρίας ειδικού σκοπού και μιας επιχείρησης ή ενός επαγγελματία, με την οποία η πρώτη παραχωρεί για ορισμένο χρόνο και έναντι μισθώματος στο δεύτερο τη χρήση κεφαλαιουχικών αγαθών, κινητών ή ακινήτων και ειδικότερα χώρων επαγγελματικής εγκατάστασης καθώς και επιχειρησιακού ή επαγγελματικού εξοπλισμού, παρέχοντάς του συγχρόνως το δικαίωμα είτε να αγοράσει το πράγμα μετά την πάροδο ορισμένου χρόνου, είτε να ανανεώσει τη μίσθωση για ορισμένο χρόνο.

Από τις διατάξεις των άρθρων 1-3 του ανωτέρω νόμου προκύπτει ότι οι ουσιαστικές προϋποθέσεις της χρηματοδοτικής μίσθωσης είναι: ανώνυμη εταιρία χρηματοδοτικής μίσθωσης ως εκμισθωτής, επιχείρηση ή επαγγελματίας ως μισθωτής, αντικείμενο δε αυτής η παραχώρηση της χρήσης του πράγματος, κινητού ή ακίνητου, που προορίζεται για την επιχείρηση ή το επάγγελμα, καθώς και το μίσθωμα, ενώ για τη μεταβίβαση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του μισθωτή σε τρίτο απαιτείται έγγραφη συναίνεση της εκμισθώτριας εταιρίας (άρθρο 3 παρ.4).

Η διάρκεια εξάλλου της σύμβασης είναι ορισμένη και σε καμμία περίπτωση μικρότερη από αυτή που ορίζει ο νόμος και τέλος η παροχή στο μισθωτή του δικαιώματος είτε να αγοράσει το πράγμα είτε να ανανεώσει τη μίσθωση για ορισμένο χρόνο. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 4 του προαναφερόμενου νόμου για την σύναψη της σύμβασης απαιτείται συστατικός τύπος, ο οποίος προκειμένου για κινητά είναι έγγραφο, ενώ απαιτείται επιπλέον και τήρηση διατυπώσεων δημοσιότητας, που για τα κινητά συνίστανται σε καταχώρηση σε ειδικό δημόσιο βιβλίο στο πρωτοδικείο της έδρας ή κατοικίας του μισθωτή και στο Πρωτοδικείο Αθηνών.

Η σύμβαση χρηματοδοτικής μίσθωσης, που καταρτίζεται μεταξύ εκμισθωτή (εταιρίας) και μισθωτή, δεν είναι απλή σύμβαση μίσθωσης πράγματος (ΑΚ 574-618), αλλά σύνθετη ή μεικτή σύμβαση, η οποία έχει στοιχεία: α) Σύμβασης μίσθωσης, παραλλαγμένης, όμως, σε πολλά σημεία από τον "τύπο" που καθιερώνουν οι ΑΚ 574 επ., β) Σύμβασης εντολής, με την οποία ο εκμισθωτής εντέλλεται το μισθωτή να διαπραγματευθεί με τον προμηθευτή το αντικείμενο και τους όρους της σύμβασης πωλήσεως, την οποία θα καταρτίσει ο εκμισθωτής με τον προμηθευτή, γ) Σύμβασης εκχωρήσεως (ΑΚ 455 επ.), με την οποία η εταιρία εκχωρεί τις απαιτήσεις που έχει κατά του προμηθευτή από τη σύμβαση πωλήσεως στο μισθωτή, ώστε να μπορεί αυτός -ασκώντας τις σχετικές αξιώσεις ως δικαιούχος - να εξαναγκάσει τον προμηθευτή σε τήρηση των υποχρεώσεων του, δ) Συμφώνου προαιρέσεως, με το οποίο παρέχεται στο μισθωτή το δικαίωμα, με μονομερή δήλωσή του, είτε να αγοράσει το πράγμα (καταβάλλοντας και το συμφωνηθέν τίμημα), είτε να ανανεώσει τη μίσθωση για ορισμένο χρόνο.

Στη σύμβαση χρηματοδοτικής μίσθωσης ο εκμισθωτής (εταιρία χρηματοδοτικής μίσθωσης) και ο προμηθευτής (κατασκευαστής ή έμπορος) συνδέονται μεταξύ τους με τη σύμβαση πώλησης, την οποία ο πρώτος καταρτίζει είτε αυτοπροσώπως, είτε μέσω του μισθωτή, που ενεργεί ως άμεσος αντιπρόσωπος και, εκτός από άλλα, πρέπει να συμφωνείται:

α) ότι η παράδοση του πράγματος από τον προμηθευτή θα γίνει απευθείας στο μισθωτή, χωρίς οποιαδήποτε μεσολάβηση ή παρέμβαση του εκμισθωτή, β) ότι τα δικαιώματα του εκμισθωτή κατά του προμηθευτή από τη σύμβαση πώλησης λόγω μη εκπλήρωσης, πλημμελούς εκπλήρωσης, υπερημερίας ως προς την παράδοση ή εγκατάσταση του πράγματος, ελαττωμάτων αυτού κλπ εκχωρούνται στο μισθωτή.

Έτσι, ενώ ο μισθωτής κατά κανόνα δεν συνδέεται με κάποια συμβατική σχέση με τον προμηθευτή, με βάση τα δικαιώματα από την πώληση, που του έχουν εκχωρηθεί από τον εκμισθωτή, μπορεί να στραφεί κατά του προμηθευτή και να τον εξαναγκάσει σε τήρηση των υποχρεώσεών του, σε καταβολή αποζημιώσεων κ.λπ. Περαιτέρω κατά τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ.1 και 3 του ν.2251/1994, ο οποίος εκδόθηκε σε συμμόρφωση με την οδηγία 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 5-4-1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με τους καταναλωτές: "Ο παραγωγός ευθύνεται για κάθε ζημία που οφείλεται σε ελάττωμα του προϊόντος του.

Όποιος εισάγει ένα προϊόν για πώληση, χρηματοδότηση ή απλή μίσθωση ή άλλης μορφής διανομή στα πλαίσια έγγραφης εμπορικής του δραστηριότητας, ευθύνεται όπως ο παραγωγός". Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι καθιερώνεται δικαίωμα προς αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης του καταναλωτή, εάν υπέστη ζημία συνδεόμενη όχι με συμβατική ευθύνη του εισαγωγέα ή παραγωγού των ελαττωματικών προϊόντων, αλλά με αδικοπρακτική ευθύνη τους διότι, κατά την παραγωγή και θέση σε κυκλοφορία των προϊόντων τους δεν έλαβαν, σύμφωνα με τις αρχές της καλής πίστης και των χρηστών συναλλακτικών ηθών (άρθρα 281, 288, 914 ΑΚ), όλα τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία των τρίτων από εγγενείς κινδύνους προκλήσεως βλαβών, που τυχόν ενέχουν τα προϊόντα αυτά, στα οποία (μέτρα) περιλαμβάνεται ο έλεγχος της ελαττωματικότητας των προϊόντων, είτε κατά τον σχεδιασμό, είτε κατά τη διαδικασία της παραγωγής και η υποχρέωση πληροφορήσεως των χρηστών.

Εξάλλου η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που προβλέπεται ως λόγος αναιρέσεως κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, είναι δυνατό να έχει ως περιεχόμενο, πλην άλλων, την αιτίαση ότι η αγωγή (ή η αίτηση) επί της οποίας έκρινε σε δεύτερο βαθμό το δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη τελεσίδικη απόφαση, απορρίφθηκε ως μη νόμιμη, ενώ θα έπρεπε να γίνει το αντίθετο σύμφωνα με το συγκεκριμένο κανόνα του ουσιαστικού δικαίου (Ολ.

ΑΠ 28/1998). Στην προκείμενη περίπτωση από την επισκόπηση της από 26-4-2004 αγωγής της αναιρεσείουσας, που συντελείται επιτρεπτώς για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου (άρθρο 561 παρ.2 του ΚΠολΔ) προκύπτει ότι εκτίθενται σ' αυτή τα ακόλουθα: Η εναγόμενη (ήδη αναιρεσίβλητη) εισαγωγέας αυτοκινήτων πώλησε στη μη διάδικο EUROBANK ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΕΣ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ ΑΕ ένα αυτοκίνητο τύπου Mercedes Benz CL-600, του οποίου αυτή, με σύμβαση χρηματοδοτικής μίσθωσης, παραχώρησε την κατοχή, με δικαίωμα υπεκμίσθωσης και υπό τον όρο εκχώρησης λόγω ενεχύρου του συνόλου των απαιτήσεων του εκμισθωτή κατά του μισθωτή, στην επίσης μη διάδικο EUROLEASE Ανώνυμη Εταιρία εκμίσθωσης αυτοκινήτων και η τελευταία υπεκμίσθωσε το εν λόγω αυτοκίνητο στην ενάγουσα (ήδη αναιρεσείουσα) με το από 15-11-2000 ιδιωτικό συμφωνητικό χρηματοδοτικής υπομίσθωσης "κατά τους όρους και συμφωνίες που προβλέπονται στο εν λόγω συμφωνητικό", που περιλάμβαναν, κατά τα αναφερόμενα στην αγωγή, το μηνιαίο μίσθωμα (2.037.000 δρχ.

πλέον Φ.Π.Α. κατ' έτος) και τη διάρκεια της μισθώσεως (3 έτη), ενώ επί πλέον η εναγόμενη-διαβεβαίωσε την ενάγουσα και την υπεκμισθώτρια ότι το αυτοκίνητο ήταν σε άριστη κατάσταση, χωρίς ελαττώματα και κατάλληλο προς χρήση σύμφωνα με τις προδιαγραφές της κατασκευάστριας εταιρίας. Ωστόσο το εν λόγω αυτοκίνητο εμφάνισε τις ελλείψεις και τα πραγματικά ελαττώματα που αναφέρονται στην αγωγή, τα οποία δεν επανόρθωσε η εναγόμενη και γι'αυτό ζητείται να υποχρεωθεί αυτή να καταβάλει στην ενάγουσα προς αποζημίωσή της, λόγω των πραγματικών ελαττωμάτων του αυτοκινήτου, νομιμοτόκως το ποσό των 128.365 ευρώ, που αντιστοιχεί στα μισθώματα και την εγγύηση που κατέβαλε στην υπεκμισθώτρια μέχρι τη λύση της υπομίσθωσης με καταγγελία εκείνης, (ενάγουσας).

Με το ως άνω - και σύμφωνα με τις παραδοχές του Εφετείου - περιεχόμενο η αγωγή είναι μη νόμιμη, διότι ως προς το προβαλλόμενο αγωγικό αίτημα αποζημίωσης της αναιρεσείουσας από ενδοσυμβατική ευθύνη της αναιρεσίβλητης για ελαττώματα του πωληθέντος από αυτή πράγματος στη μη διάδικο "EUROBANK ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΕΣ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ ΑΕ", το οποίο από αυτή εκμισθώθηκε στην επίσης μη διάδικο "EUROLEASE Α.Ε.

εκμίσθωσης αυτοκινήτων" και η τελευταία το υπεκμίσθωσε στην αναιρεσείουσα, δεν γίνεται επίκληση ενοχικού δεσμού μεταξύ των διαδίκων, δυνάμει του οποίου να δημιουργείται ευθύνη της αναιρεσίβλητης προμηθεύτριας-πωλήτριας του αυτοκινήτου έναντι της υπομισθώτριας τούτου αναιρεσείουσας. Ειδικότερα δεν γίνεται επίκληση ότι τα από την πώληση δικαιώματα της αγοράστριας του αυτοκινήτου για πραγματικά ελαττώματά του εκχωρήθηκαν διαδοχικά μέχρι την αναιρεσείουσα, ή κατέστη με άλλη συμβατική σχέση (εντολής κ.λπ) δικαιούχος η αναιρεσείουσα για την άσκηση αυτών των δικαιωμάτων με το δικό της όνομα και για δικό της λογαριασμό, ούτε μπορούσαν να αποκτηθούν τέτοια δικαιώματα από μόνο τον προσδιδόμενο από τους συμβαλλομένους χαρακτήρα της υπομίσθωσης (ως χρηματοδοτικής), αφού ο νόμος 1665/1986 ρυθμίζει το πλαίσιο λειτουργίας αυτής της σύμβασης, αφήνοντας στην πρωτοβουλία των συμβαλλομένων να διαμορφώσουν ελεύθερα (άρθρο 361 ΑΚ) το περιεχόμενο αυτής ή να περιλάβουν ορισμένα από τα στοιχεία της σε μία μισθωτική σύμβαση, οπότε θα περιορίζεται το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του ειδικού αυτού νόμου.

Διαφορετική ερμηνευτική εκδοχή των διατάξεων του ν.1665/1986, κατά την οποία η εγγυητική (νόθος αντικειμενική) ευθύνη του πωλητή-προμηθευτή ενός προϊόντος υφίσταται άνευ ετέρου, επί χρηματοδοτικής μισθώσεως, ανεξαρτήτως του περιεχομένου (και της σιωπής) των διαδοχικώς συμβαλλομένων μέχρι το τελικό χρήστη (μισθωτή ή υπομισθωτή) δεν προκύπτει από τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ.1,3 και 7 του εκδοθέντος σε συμμόρφωση με την οδηγία 93/13/ΕΟΚ για την προστασία των καταναλωτών από καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων ν.2251/1994, που αναφέρονται στις προϋποθέσεις θεμελίωσης αδικοπρακτικής ευθύνης αποζημιώσεως των καταναλωτών από παραγωγούς και εισαγωγείς προϊόντων ελαττωματικών, επειδή δεν έλαβαν μέτρα προλήψεως κινδύνων και πληροφορήσεως του καταναλωτικού κοινού, ούτε επίσης από την περιέχουσα γενικές κατευθύνσεις Οδηγία 1999/Β4 ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 10-5-1999 "για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σε θέματα ευθύνης λόγω ελαττωματικών προϊόντων".

Το Εφετείο, το οποίο δέχθηκε τα ανωτέρω, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση, ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ανωτέρω ουσιαστικές διατάξεις. Επομένως ο αντίθετος από το άρθρο 559 αρ.1 του ΚΠολΔ μοναδικός λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί, η ένδικη αίτηση αναιρέσεως.

Η αναιρεσείουσα, ως ηττωμένη διάδικος, πρέπει να καταδικασθεί στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης (άρθρα 183 και 176 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό .

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20-6-2009 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας "ΜΑΡΜΑΡΑ ΝΑΞΟΥ ΑΒΕΕ" για αναίρεση της 3944/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης από δυο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 13 Απριλίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 2 Μαΐου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ