Supreme Court partially allows appeal on price revision right while dismissing secondary appeal grounds.

Απόφαση 643 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 643/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη, Ασημίνα Υφαντή και Στέφανο - Σπυρίδωνα Πανταζόπουλο - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 21 Φεβρουαρίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Α. Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Αντωνία Βουρλιώτη και Αδαμάντιο Αρετάκη που ανακάλεσε την από 20/1/2022 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παραστάθηκε στο ακροατήριο, και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως οιονεί καθολικού διαδόχου της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΘΕΜΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε." η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Μπακταλιά και κατέθεσε προτάσεις.

Β. Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως οιονεί καθολικού διαδόχου της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΘΕΜΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε." η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Μπακταλιά και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Αντωνία Βουρλιώτη και Αδαμάντιο Αρετάκη που ανακάλεσε την από 20/1/2022 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παραστάθηκε στο ακροατήριο, και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24/1/2014 προσφυγή της υπό στοιχείο Α ήδη αναιρεσείουσας και υπό στοιχείο Β ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πενταμελές Εφετείο Κρήτης.

Εκδόθηκε η 1/2018 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί η υπό στοιχείο Α αναιρεσείουσα με την από 26/2/2019 αίτησή της και η υπό στοιχείο Β αναιρεσείουσα με την από 12/2/2019 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Οι πληρεξούσιοι της υπό στοιχείο Α αναιρεσείουσας και υπό στοιχείο Β αναιρεσιβλήτου ζήτησαν την παραδοχή της από 26/2/2019 αιτήσεως και την απόρριψη της από 12/2/2019 αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της υπό στοιχείο Β αναιρεσείουσας και υπό στοιχείο Α αναιρεσιβλήτου την παραδοχή της από 12/2/2019 αιτήσεως και την απόρριψη της από 26/2/2019 αιτήσεως και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Υπόκεινται προς κρίση: α) η από 26-2-2019 αίτηση για αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 1/2018 απόφασης του (Πενταμελούς) Εφετείου Κρήτης της εναγόμενης εταιρείας με την επωνυμία "Κτιριακές Υποδομές ΑΕ", και β) η από 12-2-2019 αίτηση για αναίρεση της ίδιας απόφασης της ενάγουσας εταιρείας με την επωνυμία "...".

Με την απόφαση αυτή έγινε εν μέρει δεκτή η από 24-1-2014 προσφυγή της προσφεύγουσας και ήδη αναιρεσείουσας- αναιρεσίβλητης εταιρείας με την επωνυμία ..." με την οποίαν ζητούσε, εκτός των άλλων, να αναγνωριστεί ότι η εναγόμενη οφείλει να της καταβάλει το ποσό των 4.453.323,40 ευρώ που αφορά σε αναθεώρηση τιμών, και αναγνωρίστηκε ότι αυτή έχει δικαίωμα αναθεώρησης τιμών για τη σύμβαση κατασκευής του δημόσιου έργου "Νέο Σωφρονιστικό Κατάστημα Χανίων Φάση Β-Αποπεράτωση Οικοδομικών Εργασιών και Ηλεκτρολογικές Εργασίες" επί 629 ημέρες.

Οι αιτήσεις αναίρεσης πρέπει να συνεκδικασθούν, σύμφωνα με το άρθρο 246 ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, κατά το άρθρο 573 ΚΠολΔ, διότι πρόκειται περί εκκρεμών δικών μεταξύ των ίδιων διαδίκων, στρέφονται κατά της αυτής απόφασης και κατά την κρίση του δικαστηρίου διευκολύνεται η διεξαγωγή της δίκης.

Αυτές ασκήθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτές (άρθρα 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθούν περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων τους.

Κατά το άρθρο 216 παρ.1 του Κ.Πολ.Δ., "η αγωγή, εκτός από τα στοιχεία που ορίζονται στα άρθρα 118 ή 117 πρέπει να περιέχει: α) σαφή έκθεση των γεγονότων, που θεμελιώνουν σύμφωνα με τον νόμο την αγωγή και δικαιολογούν την άσκησή της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, β) ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς και γ) ορισμένο αίτημα".

Τα απαιτούμενα για την νομική θεμελίωση της αξίωσης πραγματικά περιστατικά πρέπει να αναφέρονται με σαφήνεια, ώστε να μη καταλείπεται αμφιβολία περί της αξίωσης του ενάγοντος που απορρέει απ' αυτά και ασκείται με την αγωγή και επί πλέον να παρέχεται η δυνατότητα στον εναγόμενο να αμυνθεί κατά της αγωγής και στο δικαστήριο να εκδώσει συγκεκριμένη, σαφή και επιδεκτική εκτέλεσης απόφαση.

Αν λείπουν αυτά τα στοιχεία, η αγωγή είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη λόγω αοριστίας. Το απαράδεκτο δε αυτό ερευνάται και αυτεπαγγέλτως ως αναγόμενο στην προδικασία, η οποία αφορά τη δημοσία τάξη, γι αυτό η αοριστία αυτή δεν μπορεί να θεραπευθεί με τις προτάσεις, ούτε με την παραπομπή σε άλλα έγγραφα της δίκης ή με την εκτίμηση των αποδείξεων (Α.Π. 224/2007, 365/2000, 1363/1997).

Περαιτέρω, η νομική αοριστία της αγωγής, στηρίζει λόγο αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ.), συντρέχει δε αν το δικαστήριο της ουσίας για τη θεμελίωση της αγωγής στον συγκεκριμένο κανόνα ουσιαστικού δικαίου αρκέσθηκε σε στοιχεία λιγότερα ή αξίωσε περισσότερα από εκείνα που ο κανόνας αυτός απαιτεί για τη γένεση του οικείου δικαιώματος, κρίνοντας αντιστοίχως νόμιμη ή μη στηριζομένη στο νόμο αγωγή (Ολ.

ΑΠ 18/1998, ΑΠ 1967/2006). Αντιθέτως, η ποσοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν δεν συγκεκριμενοποιούνται σ' αυτήν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη στήριξη του αιτήματός της, τα πραγματικά δηλαδή περιστατικά που απαρτίζουν την ιστορική βάση της αγωγής και προσδιορίζουν το αντικείμενο της δίκης, δημιουργεί λόγους αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 8 και 14 του Κ.Πολ.Δ. (Ολ.ΑΠ 15/2000).

Ειδικότερα, ο από το άρθρο 559 αριθ. 14 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο, παρά τη μη επαρκή έκθεση σ' αυτήν των στοιχείων που είναι αναγκαία για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, την έκρινε ορισμένη, θεωρώντας ότι αυτά εκτίθενται με επάρκεια ή αν παρά την επαρκή έκθεση των στοιχείων αυτών την απέρριψε ως αόριστη (Α.Π. 536/2011, 705/2011, 604/2009).

Στο άρθρο 5 παρ. 7 εδ. α' και β' του ν. 2408/1996, όπως αυτό ισχύει μετά την αντικατάστασή του από τα άρθρα 3 παρ. 15α του ν. 2479/1997, 21 παρ. 5α του ν. 2521/1997 και 31 του ν. 2664/1998, ορίζονται, μεταξύ άλλων, και τα εξής: "α) Ιδρύεται ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "ΘΕΜΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε.", η οποία διέπεται από τον παρόντα νόμο και συμπληρωματικά από τον κ.ν. 2190/1920, όπως κάθε φορά ισχύει.

Η εταιρεία εποπτεύεται από τον Υπουργό Δικαιοσύνης και λειτουργεί χάριν του δημοσίου συμφέροντος, κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας. Επί αυτής έχουν εφαρμογή οι διατάξεις των παρ. 8, 9, 12, 13, 14, 15, 16, 17 και 19 του άρθρου 5 ν. 2229/1994 καθώς και οι διατάξεις των παρ. 2, 4, 5 και 6 του άρθρου εβδόμου, παρ. 1 του άρθρου ογδόου και παρ. 3 του άρθρου δεκάτου του ν. 1955/1991 ... .

Μέχρις εκδόσεως των κατά την παρ. 8 του άρθρου 5 του ν. 2229/1994 κανονισμών εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν. 1418/1984, όπως ισχύει, β) Σκοπός της εταιρείας είναι η μελέτη, η κατασκευή, η επέκταση, η επισκευή, η συντήρηση, ο εξοπλισμός και η οργάνωση των δικαστικών κτιρίων, των σωφρονιστικών καταστημάτων και των καταστημάτων των υπηρεσιών του Υπουργείου Δικαιοσύνης και των εποπτευομένων από αυτό νομικών προσώπων, εφόσον τα έργα αυτά ανατίθενται στην εταιρεία με απόφαση του Υπουργείου Δικαιοσύνης.

Η εταιρεία μπορεί να αναθέτει σε τρίτους, με διαγωνισμό ή απευθείας ..., την εκτέλεση των έργων αυτών ..." Σε εκτέλεση της εξουσιοδοτικής αυτής διατάξεως εγκρίθηκε με την 117460 οικ/22-10-1997 απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης ο Κανονισμός Ανάθεσης και Εκτέλεσης Έργων (Κ.Α.Ε.Ε.) της ανωτέρω εταιρείας, ο οποίος, αφού τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με την 29/5-2-1998 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου αυτής, εγκρίθηκε με την 24599/6-2-1998 απόφαση του ιδίου ως άνω Υπουργού.

Με βάση τη διάταξη του άρθρου 132 ν. 4199/2013 σε συνδυασμό με την υπ' αριθμ. Δ16γ/05/483/Γ κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, Υγείας, Δικαιοσύνης Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Παιδείας και Θρησκευμάτων συγχωνεύθηκαν οι εταιρείες "ΔΕΠΑΝΟΜ ΑΕ", ΘΕΜΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΕ" και "ΟΣΚ ΑΕ", με σύσταση ως νέας εταιρείας της αναιρεσείουσας.

Μετά την καταχώρηση της ως άνω συγχώνευσης στις 22-11-2013 στο ΓΕΜΗ και κατ' εφαρμογή του άρθρου 132 παρ. 3 του ν. 4199/2013 η αναιρεσείουσα εταιρεία κατέστη οιονεί καθολική διάδοχος σε όλα τα δικαιώματα, απαιτήσεις και υποχρεώσεις των ως άνω απορροφούμενων εταιρειών. Εξ άλλου, το άρθρο 34 του εν λόγω Κανονισμού με τον τίτλο "Αποκλεισμός Αναθεώρησης Τιμών" ορίζονται τα εξής: "1.0 ανάδοχος κατά την υπογραφή της σύμβασης αναλαμβάνει την ευθύνη της έγκαιρης αποπεράτωσης του έργου.

Δεν αποτελεί ανωτέρα βία η μετά την υπογραφή της σύμβασης μεταβολή της τιμής των υλικών που θα χρησιμοποιηθούν, του ύψους των ημερομισθίων, των φόρων προς το δημόσιο και των εισφορών σε ασφαλιστικούς οργανισμούς και γενικά των στοιχείων που επηρεάζουν το κόστος κατασκευής και επομένως δεν αποτελούν λόγους αναθεώρησης των τιμών του συμβατικού τιμήματος βάσει της κείμενης νομοθεσίας.

Για την αντιμετώπιση των ενδεχόμενων οικονομικών αναγκών που προκύπτουν από τις ανωτέρω αιτίες προκαταβάλλεται στον ανάδοχο ποσοστό έως και 25% του συμβατικού τιμήματος όπως ορίζεται στο άρθρο 31 του παρόντος Κανονισμού. 2. Κατ' εξαίρεση επιτρέπεται αναθεώρηση τιμών μόνο σε περίπτωση καθυστέρησης του χρονοδιαγράμματος από αποκλειστική υπαιτιότητα του κυρίου του έργου ή της αναθέτουσας αρχής, πέραν του τριμήνου".

Επίσης στο άρθρο 46 του αυτού Κανονισμού με τον τίτλο " επίλυση διαφορών" ορίζεται ότι "κάθε διαφορά που ανακύπτει μέχρι την οριστική παραλαβή του έργου επιλύεται από το Εφετείο Αθηνών ανεξάρτητα από την περιφέρεια, πόλη, νομό που εκτελείται το έργο κατά τους ορισμούς του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Κατά της απόφασης του Εφετείου επιτρέπεται μόνο αναίρεση ενώπιον του Αρείου Πάγου για τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 13 του Ν 1418/1984".

Τέλος στο άρθρο 54 του ν. 3669/2008 (Κωδικοποίηση της Νομοθεσίας για την Κατασκευή Δημοσίων Έργων), με τον τίτλο Αναθεώρηση Τιμών, ορίζονται μεταξύ άλλων και τα εξής: "1. Οι συμβατικές τιμές κάθε σύμβασης δημόσιου έργου αναθεωρούνται ενιαία για όλη τη χώρα κατά ημερολογιακό τρίμηνο (αναθεωρητική περίοδος) και με βάση τα στοιχεία και δεδομένα της εικοστής ημέρας του πρώτου μήνα της περιόδου αυτής.

Σε όλη τη διάρκεια της κάθε αναθεωρητικής περιόδου οι αναθεωρημένες συμβατικές τιμές παραμένουν σταθερές. 2. Η αναθεώρηση υπολογίζεται για τις εργασίες που πραγματικά εκτελέστηκαν μέσα στο προβλεπόμενο από το άρθρο 46 χρονοδιάγραμμα. Εργασίες που, για οποιονδήποτε λόγο, εκτελέστηκαν σε αναθεωρητική περίοδο μεταγενέστερη της προβλεπόμενης από το χρονοδιάγραμμα, θεωρούνται για τον υπολογισμό της αναθεώρησης ότι εκτελέστηκαν στην αναθεωρητική περίοδο κατά την οποία έπρεπε να εκτελεστούν.

Για τις εργασίες που εκτελέστηκαν πριν από την προβλεπόμενη από το χρονοδιάγραμμα αναθεωρητική περίοδο, η αναθεώρηση υπολογίζεται με βάση το χρόνο της πραγματικής εκτέλεσης τους. Για τις εργασίες που εκτελέστηκαν μετά την πάροδο της αρχικής συμβατικής προθεσμίας, η αναθεώρηση υπολογίζεται με βάση τους συντελεστές, που ίσχυαν κατά την τελευταία αναθεωρητική περίοδο του αρχικού χρονοδιαγράμματος κατασκευής του έργου, εφόσον η καθυστέρηση οφείλεται σε υπαιτιότητα του αναδόχου... 3.

Για την εφαρμογή της προηγούμενης παραγράφου κατά την έγκριση παρατάσεων της συνολικής ή των τμηματικών προθεσμιών των συμβάσεων των δημόσιων έργων εκτιμάται και προσδιορίζεται πάντοτε το υπαίτιο για την επιμήκυνση του χρόνου συμβαλλόμενο μέρος για το σύνολο ή για μέρος των έργων ή κατά κονδύλια εργασιών...Ως χρόνος εκκίνησης για τον υπολογισμό της αναθεώρησης κάθε εργολαβικής σύμβασης ορίζεται το ημερολογιακό τρίμηνο μέσα στο οποίο:

α) υποβλήθηκε η προσφορά, αν πρόκειται για σύμβαση, που καταρτίσθηκε ύστερα ... Οι τιμές της σύμβασης παραμένουν σταθερές για τις εργασίες που εκτελούνται ή που έπρεπε να εκτελεστούν μέσα στο τρίμηνο που θεωρείται χρόνος εκκίνησης και στο αμέσως επόμενο ημερολογιακό τρίμηνο. Κατ' εξαίρεση η σταθερότητα των τιμών περιορίζεται μόνο στο ημερολογιακό τρίμηνο εκκίνησης όταν πρόκειται για έργα οποιασδήποτε κατηγορίας συνολικού αρχικού προϋπολογισμού δημοπρατούμενου ή ανατιθέμενου έργου, χωρίς αναθεώρηση, μέχρι το ανώτερο όριο της δεύτερης τάξης εργοληπτικών επιχειρήσεων, όπως ορίζεται, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 102 του παρόντος. 5.

Η αναθεώρηση (αύξηση ή μείωση) για κάθε αναθεωρητική περίοδο υπολογίζεται με βάση τον τύπο: An ΔΤν=Τ-- -1 *(1-s) Αο όπου είναι: Τ: η υπόψη τιμή της σύμβασης, ΔΤν: η αναθεώρηση της παραπάνω τιμής στην υπόψη αναθεωρητική περίοδο ν, Αο: τιμή που προκύπτει αφού συμπληρωθεί με βασικές τιμές του χρόνου εκκίνησης το οριζόμενο για την τιμή Τ άρθρο ανάλυσης τιμών ή συνδυασμός άρθρων με τα βάρη τους, όπως προσδιορίζονται από τη σύμβαση σύμφωνα με την παράγραφο 7, Αν:

τιμή που προκύπτει όπως παραπάνω με τις βασικές τιμές της αναθεωρητικής περιόδου ν, σ: σταθερός συντελεστής που αντιπροσωπεύει το μη αναθεωρούμενο μέρος της τιμής και που προσδιορίζεται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων μεταξύ του 0,07 και 0,20 κατά κατηγορίες ή μέγεθος έργων και ανάλογα με τον αριθμό των αναθεωρητικών περιόδων, που μεσολαβούν μεταξύ του χρόνου εκκίνησης και της συγκεκριμένης κάθε φορά αναθεωρητικής περιόδου. ... 7.

Η αναθεώρηση της τιμής κάθε συμβατικού κονδυλίου γίνεται με βάση τα αντίστοιχα άρθρα εγκεκριμένων αναλύσεων τιμών που ορίζονται με τα συμβατικά τεύχη. Όταν πρόκειται για κονδύλια που δεν ταυτίζονται με άρθρα εγκεκριμένων αναλύσεων ή σε περιπτώσεις κατ' αποκοπή τιμών ή σύνθετων τιμών τα συμβατικά τεύχη ή τα πρωτόκολλα νέων τιμών καθορίζουν για την αναθεώρησή τους παρεμφερή άρθρα εγκεκριμένων αναλύσεων ή ομάδα τέτοιων κονδυλίων με τα αντίστοιχα βάρη καθενός άρθρου.... 15.

Πέρα από την προβλεπόμενη στις διατάξεις του άρθρου αυτού αναθεώρηση τιμών αποκλείεται η αναπροσαρμογή του εργολαβικού ανταλλάγματος ή η διάλυση των συμβάσεων δημόσιων έργων, κατ' εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 288 ή 388 του Αστικού Κώδικα ένεκα της αυξομείωσης των τιμών....20. Στις πιστοποιήσεις εμφανίζονται συνολικά τα ποσά αναθεώρησης κάθε αναθεωρητικής περιόδου, όπως προκύπτουν από το σχετικό πίνακα.

Οι ποσότητες εργασιών που έχουν εκτελεσθεί ή έπρεπε να εκτελεσθούν μέσα σε κάθε αναθεωρητική περίοδο προκύπτουν από σχετικούς πίνακες κατανομής των εργασιών που απαιτούνται για τον υπολογισμό της αναθεώρησης. Με τους πίνακες αυτούς γίνεται και η εφαρμογή της παραγράφου 2 βάσει του χρονοδιαγράμματος του έργου, όπως αυτό οριστικοποιήθηκε ως εγκεκριμένο πρόγραμμα κατασκευής και με ανοχή εκτιμήσεων δέκα τοις εκατό (10%) προς τα πάνω ή προς τα κάτω από τη συνολική αξία εκτελεστέων εργασιών κατά αναθεωρητική περίοδο όπως προκύπτει από το πρόγραμμα αυτό. 21.

Η αναθεώρηση κάθε αναθεωρητικής περιόδου περιλαμβάνεται στην πρώτη πιστοποίηση μετά την κοινοποίηση των συντελεστών της περιόδου αυτής. Μέχρι τότε υπολογίζεται η αναθεώρηση προσωρινά με τους συντελεστές της τελευταίας αναθεωρητικής περιόδου για την οποία έχουν κοινοποιηθεί οι συντελεστές αναθεώρησης......".

Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσίβλητη, με την ένδικη αγωγή - προσφυγή της ενώπιον του Πενταμελούς Εφετείου Κρήτης, όπως προκύπτει από την αραδεκτή κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπησή της, εξέθετε, κατά συνοπτική εδώ μεταφορά, τα εξής: Κατόπιν διενεργηθέντος ανοικτού μειοδοτικού διαγωνισμού υπεγράφη, την 18-3-2004, μεταξύ αυτής και της εναγομένης ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΘΕΜΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε." σύμβαση για την κατασκευή του έργου υπό τον τίτλο "Νέο Σωφρονιστικό Κατάστημα Χανίων Φάση Β-Αποπεράτωση Οικοδομικών Εργασιών και Ηλεκτρολογικές Εργασίες", έναντι εργολαβικού ανταλλάγματος 18.706.821,85,88 ευρώ συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.

Η προθεσμία περαίωσης του εν λόγω έργου ήταν 550 ημερολογιακές ημέρες από την υπογραφή της σύμβασης, ήτοι αυτό έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί μέχρι την 18-9-2005. Η ανωτέρω προθεσμία όμως δεν τηρήθηκε από λόγους αναγομένους στην σφαίρα ευθύνης της εναγομένης και δη στην καθυστέρηση χορήγησης των αναγκαίων για την έναρξη των συμβατικών εργασιών οικοδομικών σχεδίων, που αποτελούσε δική της αποκλειστική υποχρέωση και στην κατ' απαίτηση αυτής εκτέλεση νέων και υπερσυμβατικών εργασιών, που απετέλεσαν λόγους επανειλημμένων παρατάσεων της προθεσμίας εκτέλεσης του έργου, το οποίο τελικώς περατώθηκε εμπροθέσμως την 15-11-2012, σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 68983/7-1-2013 βεβαίωση περαίωσης εργασιών της εναγομένης.

Ακολούθως, η προσφεύγουσα με το υπ' αριθμ. 70037/14-3-2013 έγγραφό της υπέβαλε στην εναγομένη τον 32ο λογαριασμό του έργου, ποσού, όπως παραδεκτώς περιορίστηκε με το δικόγραφο των προτάσεών της σε 4.453.323,49 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.), που περιελάμβανε αποκλειστικώς την δαπάνη αναθεώρησης, πίνακες διαχωρισμού εργασιών τριμήνου για τις εκτελεσθείσες συμβατικές εργασίες και τα πινάκια αναθεώρησης.

Η Διευθύνουσα Υπηρεσία της εναγομένης όμως δεν ενέκρινε τον ως άνω λογαριασμό εντός μηνός, αλλά με την υπ' αριθμ. πρωτ. 71300/5-6-2013 πράξη της επέστρεψε σ' αυτήν τον ως άνω λογαριασμό και τους πίνακες αναθεωρήσεως των τιμών μονάδος των εργασιών, που τον συνόδευαν, με την αιτιολογία "ως απαράδεκτο σύμφωνα με το άρθρο 34 του ΚΑΕΕ".

Την ως άνω απόφαση της Διευθύνουσας Υπηρεσίας του έργου, η προσφεύγουσα προσέβαλε εμπροθέσμως με την από 20-6-2013 ένστασή της προς την Προϊσταμένη Αρχή, η οποία όμως δεν έτυχε απάντησης και για το λόγο αυτό προέβη εμπροθέσμως στην άσκηση της από 5-9-2013 αιτήσεως θεραπείας, η οποία απερρίφθη σιωπηρώς. Κατόπιν των ανωτέρω ασκήθηκε η ένδικη προσφυγή-αγωγή, λαμβανομένου δε υπόψη του ότι στον Κ.Α.Ε.Ε.

της εναγομένης δεν προβλέπεται τρόπος υπολογισμού του ποσού της αναθεώρησης τιμών, ο τρόπος, με τον οποίο αυτή υπολογίζεται επισήμως, είναι αυτός, που ορίζεται από τη νομοθεσία δημοσίων έργων και συγκεκριμένα από το προαναφερθέν άρθρο 54 του ν. 3669/2008. Έτσι το ποσό της αναθεώρησης ανά ημερολογιακό τρίμηνο για το χρονικό διάστημα από Δ τρίμηνο έως και το Γ τρίμηνο 2012 υπολογίσθηκε ως ακολούθως :

Ζήτησε δε η προσφεύγουσα με την ένδικη προσφυγή να αναγνωρισθεί η ακυρότητα της υπ' αριθμ. πρωτ. 71300/5-6-2013 πράξης με την οποία η Διευθύνουσα Υπηρεσία του έργου επέστρεψε τον επίδικο λογαριασμό και τους πίνακες αναθεώρησης των τιμών μονάδος των εργασιών, που τον συνόδευαν, να αναγνωρισθεί το μη σύννομο και ανενεργό της μη απάντησης επί της από 20-6-2013, ένστασής της, της σιωπηρής απόρριψης της από 2-9-2013 αίτησης θεραπείας της, να αναγνωρισθεί ότι η καθής η προσφυγή-εναγομένη έχει ήδη εγκρίνει τον 32ο λογαριασμό του επιδίκου έργου, να αναγνωρισθεί ότι η καθής η προσφυγή-εναγομένη, κατά την κύρια βάση της, οφείλει να καταβάλει σ' αυτήν τη δαπάνη αναθεώρησης του ποσού των 4.453.323,40 ευρώ εντόκως από την άσκηση της ένστασής της, άλλως από την κοινοποίηση της από 5-9-2013 αιτήσεως θεραπείας της, άλλως από την άσκηση της αγωγής.

Άλλως δε και όλως επικουρικώς να αναγνωρισθεί ότι η επίδικη αξίωση για καταβολή της δαπάνης αναθεώρησης στηρίζεται στα άρθρα 200, 288, 281, και 388 του Α.Κ. και επικουρικότερον στο άρθρο 904 επ. του Α.Κ. Το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, απέρριψε ως απαράδεκτα τα α - γ αιτήματα της προσφεύγουσας, "επειδή πρόκειται για εκτελεστές διοικητικές πράξεις, οι οποίες δεν μπορούν να προσβληθούν ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου", ενώ κατά τα λοιπά δέχθηκε εν μέρει κατ' ουσίαν την αγωγή ως προς την κύρια βάση της και αναγνώρισε ότι η εναγόμενη έχει δικαίωμα για αναθεώρηση των τιμών του ως άνω εκτελεσθέντος έργου για συνολικά 629 ημέρες, κατά τα εκεί αναφερόμενα επιμέρους χρονικά διαστήματα, απορρίπτοντας το αίτημα για την αναθεώρηση των τιμών για τις υπερσυμβατικές εργασίες αυτές δηλ.

που έγιναν στο πλαίσιο μεταγενεστέρων συμφωνιών των διαδίκων, κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του ως άνω έργου, δίχως όμως να επιδικάσει στην προσφεύγουσα κάποιο ποσό. Έτσι που έκρινε το Εφετείο και ειδικότερα δεχόμενο ότι η ως άνω αγωγή είναι ορισμένη και ότι παραδεκτώς συμπληρώθηκε κατά το άρθρο 224 ΚΠολΔ ως περιέχουσα τα απαιτούμενα κατά το νόμο στοιχεία, απορρίπτοντας σχετικό ισχυρισμό της καθ'ης η προσφυγή, παρεβίασε, με εσφαλμένη εφαρμογή, τις προπαρατεθείσες διατάξεις του άρθρου 54 του ν. 3669/2008 και του άρθρου 34 παρ. 2 του Κ.Α.Ε.Ε, αφού αρκέστηκε σε λιγότερα στοιχεία απ' ό,τι ορίζονται στις προαναφερθείσες διατάξεις, εν όψει του ότι στο σχετικό δικόγραφο δεν περιέχονται τα αναγκαία για τη νομική θεμελίωση αυτής στοιχεία και δη για την συγκρότηση της ιστορικής της βάσης και τον ακριβή προσδιορισμό του αντικείμενου της και συγκεκριμένα δεν αναφέρονται οι επί μέρους συμβατικές εργασίες για τις οποίες ζητείται η αναθεώρηση τιμών, ο χρόνος, κατά τον οποίο έπρεπε, βάσει του συμφωνηθέντος χρονοδιαγράμματος, να εκτελεσθούν οι εργασίες αυτές και η κατά τον ίδιο χρόνο, συμβατική αξία εκάστης των εργασιών τούτων, ο χρόνος κατά τον οποίον εξετελέσθησαν τελικώς οι εν λόγω εργασίες, εκτός χρονοδιαγράμματος, αλλά εντός του χρόνου αναθεώρησης, η δαπάνη αναθεώρησης αυτών, αναλυτικώς ανά εργασία, ο τρόπος υπολογισμού αυτών και οι συντελεστές αναθεώρησης, ανάλογα δε ισχύουν και για τις στην προσφυγή αναφερόμενες υπερσυμβατικές εργασίες για τις οποίες η προσφεύγουσα επίσης ζητεί την αναθεώρηση των τιμών τους και εντάσσει το ποσό αυτών, δίχως διάκριση, στον τελικώς αιτούμενο προαναφερθέν ποσό.

Τα στοιχεία αυτά είναι απαραίτητα, σύμφωνα με τις προδιαληφθείσες διατάξεις του άρθρου 54 του ν. 3669/2008, για τον υπολογισμό της αιτουμένης αναθεώρησης, την οποία αρνείται η εναγομένη, και η έλλειψή τους καθιστά την προσφυγή - αγωγή αόριστη και ανεπίδεκτη δικαστικής εκτίμησης (ΑΠ 1205/2015 ad hoc). Η συμπλήρωση του ως άνω δικογράφου με τα προαναφερθέντα απαιτούμενα κατά νόμο στοιχεία με την κατάθεση μεγάλου όγκου προτάσεων από την προσφεύγουσα με επίκληση του άρθρου 224 ΚΠολΔ που αφορούν τον μη περιληφθέντα στην ένδικη προσφυγή υπ' αριθμ. 32ο λογαριασμό "εκ παραδρομής" κατά την προσφεύγουσα, που κατ' αυτήν περιέχει όλα τα προαναφερθέντα αναγκαία κατά νόμο στοιχεία είναι απαράδεκτη, καθότι με το ως άνω άρθρο μπορεί να διορθωθεί μόνον η πραγματική αοριστία του δικογράφου και όχι η νομική αοριστία όπως στην προκειμένη περίπτωση (ΑΠ 556/2009, 263/2005).

Συνεπώς ο δεύτερος λόγος της ένδικης αναίρεσης με τον οποίον η αναιρεσείουσα της από 12-2-2019 αναίρεσης προβάλλει πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, διότι στο δικόγραφο της προσφυγής δεν περιέχονται τα ως άνω στοιχεία είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός και να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, κατά το αναγνωρισθέν αίτημα του δικαιώματος αναθεώρησης των τιμών του προαναφερθέντος έργου λόγω υπηρημερίας της καθ' ης η προσφυγή, παρελκωμένης της εξέτασης των λοιπών πρώτου και τρίτου λόγου αναίρεσης.

Συνακόλουθα, δεκτής γενομένης της ως άνω από 12-2-2019 αναίρεσης της καθ' ης η προσφυγή, παρέλκει η εξέταση της από 26-2-2019 αντίθεσης αναίρεσης της προσφεύγουσας, λόγω έλλειψης εκ των υστέρων του αρχήθεν υπάρχοντος εννόμου συμφέροντός της για την προσβολή της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης, με βάση την αρχή της δικονομικής υπερκέρασης και πρέπει αυτή να απορριφθεί ως απαράδεκτη.

Κατά το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ: "Αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για οποιονδήποτε άλλο λόγο, εκτός από εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 (για υπέρβαση δικαιοδοσίας και για παράβαση των διατάξεων των σχετικών με την αρμοδιότητα), μπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να τη δικάσει, αν κατά την κρίση του δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση...".

Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη και με τη διάταξη της παραγράφου 4 του ίδιου άρθρου, η οποία ορίζει ότι "οι αποφάσεις της ολομέλειας και των τμημάτων του Αρείου Πάγου δεσμεύουν τα δικαστήρια που ασχολούνται με την ίδια υπόθεση ως προς τα νομικά ζητήματα που έλυσαν", συνάγεται ότι, οσάκις μετά την αναίρεση της απόφασης δεν υπάρχει δικονομικώς έδαφος για περαιτέρω εκδίκαση της υπόθεσης από το δικαστήριο της ουσίας, υπολείπεται δε μόνο η διατύπωση του διατακτικού της απόφασης με βάση την έκταση της αναίρεσης, μπορεί η τελειωτική επί της υπόθεσης απόφαση να εκδοθεί και από τον Άρειο Πάγο.

Τέτοιο δικονομικό έδαφος για τη μετά την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης επανεκδίκαση της υπόθεσης από το ως πρωτοβάθμιο δικαστήριο δικάσαν Εφετείο στην ουσία δεν υπάρχει και στην κρινόμενη περίπτωση, ενόψει του ότι η ένδικη προσφυγή είναι απορριπτέα κατά τα προαναφερθέντα. Κατ' ακολουθίαν τούτων, πρέπει η ένδικη αίτηση αναίρεσης να γίνει δεκτή, να αναιρεθεί η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ως προς το προαναφερθέν αίτημα αναγνώρισης του δικαιώματος αναθεώρησης τιμών της προσφεύγουσας κατά την κύρια βάση της προσφυγής, να κρατηθεί και δικαστεί η υπόθεση από το Δικαστήριο αυτό και να απορριφθεί η ένδικη προσφυγή κατά την κύρια βάση της.

Ομοίως πρέπει να απορριφθούν και οι μη εξετασθείσες από το ως πρωτοβάθμιο δικαστήριο δικάσαν Εφετείο, λόγω αποδοχής της κύριας βάσης της ένδικης προσφυγής, επικουρικές βάσεις αυτής εκ των άρθρων 200, 288 ΑΚ και 904 ΑΚ, διότι τα προαναφερθέντα ελλείποντα στοιχεία που είναι απαραίτητα για την πληρότητα της κυρίας βάσεως της αγωγής είναι επίσης αναγκαία για την πληρότητα και την νομική θεμελίωση και των ως άνω επικουρικών βάσεων αυτής, οι οποίες συνεπώς τυγχάνουν ωσαύτως αόριστες (ΑΠ 1205/2015).

Επίσης πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου της από 26-2-2019 αναίρεσης στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ). Τέλος, τα δικαστικά έξοδα για τη δίκη ενώπιον του ως πρωτοβάθμιου επιληφθέντος δικαστηρίου Εφετείου ως προς την από 12-2-2009 αίτηση αναίρεσης καθώς και της ένδικης αναίρεσης πρέπει να επιβληθούν κατά ένα μέρος μεταξύ των διαδίκων, συμψηφιζομένων κατά τα λοιπά μεταξύ των διαδίκων, σύμφωνα με τα άρθρα 179 εδ.

β ΚΠολΔ, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 8 ν. 4842/2021, που εφαρμόζεται κατά το άρθρο 116 του ίδιου νόμου και στις εκκρεμείς δίκες 183 ΚΠολΔ, ενώ ως προς την από 26-2-2019 αναίρεση η δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, η οποία κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθεί σε βάρος της αναιρεσείουσας, λόγω της ήττας της (άρθρα 106, 176, 183, 191 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Συνεκδικάζει την από 12-2-2019 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Κτιριακές Υποδομές ΑΕ" και την από 26-2-2019 αίτηση της αναιρεσείουσας με την επωνυμία "..." για αναίρεση της υπ' αριθ. 1/2018 οριστικής απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Κρήτης.

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1/2018 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κρήτης δεχόμενο την από 12-2-2009 αίτηση αναίρεσης και απορρίπτει την από 26-2-2019 αίτηση αναίρεσης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο για την από 26-2-2019 αναίρεση.

Κρατεί την υπόθεση και δικάζει επί της από 24-1-2014 προσφυγής.

Απορρίπτει αυτήν.

Επιβάλλει μέρος των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας της δίκης επί της ως άνω προσφυγής και της αναιρετικής δίκης της από 12-2-2009 αίτησης αναίρεσης σε βάρος της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε πέντε χιλιάδες (5000) ευρώ, ενώ επιβάλλει τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης της από 26-2-2019 αίτησης αναίρεσης σε βάρος της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ).

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Μαρτίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 18 Απριλίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ