Supreme Court allows appeal on abuse of right due to failure to consider 14-year delay argument.

Απόφαση 640 / 2013 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 640/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Πατινίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Αθηναίο, Δημήτριο Μουστάκα, Νικόλαο Τρούσα και Ασπασία Καρέλλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 12 Μαρτίου 2013, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΚΤΥΠΩΣΕΙΣ IRIS ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ελένη Καρυοφύλλη και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Τ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Μάριου Αρμάου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4/6/2007 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θηβών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 210/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4837/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23/12/2011 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αντώνιος Αθηναίος ανέγνωσε την από 12/9/2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πέμπτου λόγου αναίρεσης και την απόρριψη όλων των λοιπών λόγων αυτής. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, ο από τη διάταξη του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται, αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπό ψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, είναι οι πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, παρακώλυση ή κατάλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, το οποίο ασκήθηκε είτε ως επιθετικό (βάση αγωγής, ανταγωγής) είτε ως αμυντικό (ένσταση, αντένσταση) μέσο.

Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 281 ΑΚ, το δικαίωμα ασκείται καταχρηστικά και όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου που προηγήθηκε της ασκήσεως του, καθώς και η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά το διάστημα που μεσολάβησε, δημιούργησαν στον οφειλέτη την εύλογη πεποίθηση ότι δεν θα ασκηθεί το δικαίωμα, σε τρόπο ώστε η μεταγενέστερη άσκηση του, που θα έχει επαχθείς για τον οφειλέτη συνέπειες, να μη δικαιολογείται επαρκώς και να υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.

Μόνη η μακροχρόνια αδράνεια του δικαιούχου και όταν ακόμη δημιούργησε στον οφειλέτη τη πεποίθηση ότι δεν υπάρχει το δικαίωμα ή ότι δεν πρόκειται πλέον να ασκηθεί δεν αρκεί για να καταστήσει καταχρηστική τη μεταγενέστερη άσκηση αυτού, αλλ' απαιτείται να συντρέχουν επιπρόσθετα ειδικές συνθήκες και περιστάσεις, προερχόμενες κυρίως από την προ ηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου και του οφειλέτη, ενόψει των οποίων και της αδράνειας του δικαιούχου η επακολουθούσα άσκηση του δικαιώματος που τείνει σε ανατροπή της καταστάσεως που δημιουργήθηκε υπό τις παραπάνω ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε επί μακρό χρόνο, να εξέρχεται των ορίων που τίθενται με τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ.

Στην περίπτωση αυτή η επιχειρούμενη από το δικαιούχο ανατροπή της πιο πάνω καταστάσεως δεν είναι απαραίτητο να προκαλεί αφόρητες ή δυσβάσταχτες συνέπειες για τον οφειλέτη και να θέτει έτσι σε κίνδυνο την οικονομική υπόσταση της επιχειρήσεως του, αλλ' αρκεί να έχει δυσμενείς απλώς επιπτώσεις στα συμφέροντα του (ΟλΑΠ 8/2001).

Εξάλλου, η μελλοντική άσκηση και από τρίτους παρομοίων αξιώσεων, στη περίπτωση που ευδοκιμήσει η επίδικη, δεν συνιστά από μόνη της τις προαναφερόμενες ειδικές περιστάσεις, αφού η ενέργεια αυτή αφορά αποκλειστικά στις συνέπειες που μπορεί να έχει για τον οφειλέτη η ικανοποίηση του ήδη ασκηθέντος δικαιώματος και δεν συνδέεται με την προηγηθείσα της ασκήσεως του δικαιώματος συμπεριφορά του δικαιούχου και του οφειλέτη.

Εάν όμως συντρέχουν οι προερχόμενες από τη συμπεριφορά αυτών ειδικές περιστάσεις οι ενέργειες των τρίτων, που έχουν ήδη ασκήσει ή αναμένεται βασίμως ότι θα ασκήσουν όμοιες αξιώσεις, μπορούν να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση επαχθών συνεπειών που θα έχει για τον οφειλέτη η ικανοποίηση της επίδικης αξιώσεως, στις περιστάσεις ιδίως που κρίνεται ότι η ικανοποίηση μόνο της επίδικης αξιώσεως δεν θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στα συμφέροντα του οφειλέτη.

Περαιτέρω, η διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, έχουσα έντονο χαρακτήρα κανόνα δημόσιας τάξης, δεν αποκλείεται να εφαρμοσθεί και στην άσκηση δικαιώματος που πηγάζει επίσης από διάταξη δημόσιας τάξης, όπως είναι και οι διατάξεις νόμων που προβλέπουν την καταβολή στον εργαζόμενο ως αντιπαροχή της εργασίας του νόμιμου μισθού στον οποίο περιλαμβάνονται και τα επιδόματα.

Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθρου 527 περ.1 είναι απαράδεκτη η προβολή στη κατ' έφεση δίκη πραγματικών ισχυρισμών που δεν προτάθηκαν στην πρωτόδικη δίκη, εκτός εάν 1) προτείνονται από τον εφεσίβλητο, ενάγοντα, εναγόμενο ή εκείνον που είχε παρέμβει, ως υπεράσπιση κατά της έφεσης και δεν μεταβάλλεται με τους ισχυρισμούς αυτούς η βάση της αγωγής ή της παρέμβασης ή προτείνονται από εκείνον που παρεμβαίνει με κυρία παρέμβαση για πρώτη φορά στην κατ' έφεση δίκη ή παρεμβαίνει με πρόσθετη παρέμβαση, θεωρείται όμως αναγκαίος ομόδικος του αρχικού διαδίκου.

Στην προκείμενη περίπτωση, από τα προσκομιζόμενα διαδικαστικά έγγραφα, προκύπτουν τα εξής: Ο αναιρεσίβλητος με την ένδικη αγωγή του, επικαλούμενος σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου με την αναιρεσείουσα στην οποία προσέφερε τις υπηρεσίες του αρχικά ως βοηθός εκτυπωτή και στη συνέχεια ως τεχνίτης, από 1-1-2002 έως 30-4-2007, ζητούσε, μετά την τροπή του αγωγικού αιτήματος από καταψηφιστικό σε αναγνωριστικό, να αναγνωρισθεί η υποχρέωση της δεύτερης (αναιρεσείουσας) να του καταβάλλει για διαφορές μεταξύ καταβληθεισών και οφειλομένων αποδοχών με βάση τις ΣΣΕ που ίσχυαν για τον κλάδο του, για το χρονικό διάστημα από 1-1-2002 έως 30-4-2007 το συνολικό ποσό των 21.683,36 ευρώ.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η 210/2008 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θηβών, η οποία την απέρριψε ως κατ' ουσία αβάσιμη. Στη συνέχεια δε ο αναιρεσίβλητος άσκησε κατά της αποφάσεως αυτής έφεση κατά τη συζήτηση δε αυτής στο Εφετείο η αναιρεσείουσα, με τις προτάσεις που κατέθεσε πρόβαλε μεταξύ των άλλων, παραδεκτώς, προς υπεράσπιση κατά της ως άνω της έφεσης, επικουρικά και τον αυτοτελή ισχυρισμό της καταχρηστικής άσκησης της αγωγής, διατεινομένη ότι ο αναιρεσίβλητος 1) αδράνησε επί 14 έτη μέχρι να ασκήσει την ένδικη αγωγή του, 2)δεν διαμαρτυρήθηκε καθόλου κατά το ως άνω διάστημα για το ύψος των αποδοχών του, ούτε ποτέ προέβαλε κάποια επιφύλαξη γι'αυτές, με αποτέλεσμα, λόγω της παρόδου τόσου μεγάλου χρονικού διαστήματος, να δημιουργηθεί σ'αυτή η εύλογη πεποίθηση ότι δεν πρόκειται να ασκήσει τις επίδικες αξιώσεις του, που αφορούσαν την καταβολή μισθού με βάση την ειδικότητα του αναιρεσίβλητου ως υπεύθυνου μηχανής, επιδόματος ανθυγιεινής εργασίας και επιδόματος ταχυπιεστηρίου offset ρολού, και να δημιουργηθεί μέχρι σήμερα συγκεκριμένη κατάσταση, η αναδρομική ανατροπή της οποίας θα είναι υπέρμετρα επαχθής οικονομικά για την αναιρεσείουσα, η οποία από το έτος 2007 έως και το 2010 εμφάνιζε στους ισολογισμούς των ετών αυτών ζημίες, οι οποίες για το έτος 201ο ανήλθαν στο ποσό των 10.794.474,98 ευρώ, και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι έχουν ήδη ασκηθεί για τις επίδικες αξιώσεις αγωγές από δεκαπέντε ακόμα εργαζομένους αυτής (αναιρεσείουσας), από άλλους δε πενήντα εργαζομένους αναμένεται βασίμως η άσκηση παρομοίων αγωγών, ώστε η άσκηση των ενδίκων αξιώσεων του αναιρεσιβλήτου να παρίσταται αντίθετη με τους κανόνες της καλής πίστης, των χρηστών ηθών και του οικονομικού και κοινωνικού σκοπού του δικαιώματος.

Τον ισχυρισμό όμως αυτό, ο οποίος ήταν νόμιμος και ορισμένος, και προτάθηκε παραδεκτώς στο Εφετείο, όπως ήδη προεκτέθηκε, το τελευταίο (Εφετείο), όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης, δεν τον έλαβε καθόλου υπόψη, αφού δεν διέλαβε τίποτα περί αυτού. Επομένως πρέπει να γίνει δεκτός, ως βάσιμος, ο πέμπτος λόγος αναίρεσης, που στηρίζεται στον αριθμό 8β του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Μετά απ'αυτά πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 65 παρ.1εδ.β Ν.4139/2013 που αντικατέστησε το άρθρο 580 παρ.3 Κ.Πολ.Δ.), παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων της αίτησης αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 4837/2011 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο Εφετείο προς περαιτέρω εκδίκαση, από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που εξέδωσαν τη προσβαλλομένη απόφαση. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 26 Μαρτίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Απριλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ