Supreme Court dismisses insurance company's appeals against lower court judgments regarding insurance disputes.

Απόφαση 639 / 2025 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 639/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σωκράτη Πλαστήρα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (λόγω κωλύματος της Αντιπρόεδρου Μυρσίνης Παπαχίου και της αρχαιοτέρας της συνθέσεως Αρεοπαγίτου Ασπασίας Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη), Σταύρο Μάλαινο, Αντιγόνη Τζελέπη, Ερασμία Λιούλη και Ζωή Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Απριλίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Α. Της αναιρεσείουσας: Αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "A. E. S.", ως διαδόχου της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "A. E. L.", που εδρεύει στο …. και εκπροσωπείται νόμιμα, αντιπροσωπεύεται δε στην Ελλάδα από την μονοπρόσωπη ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "A. Ε. Α.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Βρεττό με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Γ. Α. του Α. και 2) Α. Α. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Μουλαγιάννη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Β. Της αναιρεσείουσας: Μ. Ρ. του Δ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ηλιόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "A. E. L." και ήδη "A. E. S.", που εδρεύει στο ……. και εκπροσωπείται νόμιμα, αντιπροσωπεύεται δε στην Ελλάδα από την μονοπρόσωπη ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "A. Ε. Α.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Γ. Α. του Α. και 3) Α. Α. του Γ., κατοίκων ..., εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Βρεττό με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και ο οποίος στην εν λόγω από 2-4-2024 δήλωση, καθώς και με τις κατατεθείσες προτάσεις του δήλωσε την ως άνω μεταβολή της αναιρεσίβλητης εταιρείας, ενώ οι 2ος και 3ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Μουλαγιάννη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Γ. Των αναιρεσειόντων: 1) Γ. Α. του Α. και 2) Α. Α. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Μουλαγιάννη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "A. E. S.", ως διαδόχου της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "A. E. L.", που εδρεύει στο …… και εκπροσωπείται νόμιμα, αντιπροσωπεύεται δε στην Ελλάδα από την μονοπρόσωπη ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "A. Ε. Μ." (πρώην «C. Ε. Α."), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 2) Μ. Ρ. του Δ., κατοίκου ..., εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Βρεττό με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και η 2η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ηλιόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-4-2016 αγωγή της Μ. Ρ. του Δ., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 2-9-2016 ανακοίνωση δίκης - προσεπίκληση - παρεμπίπτουσα αγωγή της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "A. E. S.". Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: …/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και …/2018 μη οριστική και 5856/2020 τελεσίδικη του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η υπό στοιχ. Α αναιρεσείουσα με την από 29-7-2022 αίτησή της, η υπό στοιχ. Β αναιρεσείουσα με την από 7-4-2021 αίτησή της και οι υπό στοιχ. Γ αναιρεσείοντες με την από 31-5-2021 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση των υποθέσεων αυτών, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ερασμία Λιούλη, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της υπό στοιχ. Β αναιρεσείουσας - υπό στοιχ. Γ 2ης αναιρεσίβλητης ζήτησε την παραδοχή και την απόρριψη των, αντίστοιχων, αιτήσεων αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι κρινόμενες: Α) από 31.5.2021 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως …/553/...2021, Β) από 7.4.2021 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως …/../...2021, και Γ) από 29.7.2022 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως …/../….2022 αιτήσεις, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5856/2020 τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από αυτοκίνητο και τη σύμβαση ασφαλίσεως του (άρθρα 591 επ. 614 παρ. 6 ΚΠολΔ, όπως τα άρθρα αυτά αντικαταστάθηκαν με το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του Ν.4335/2015), ασκήθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ.3, 566 παρ.1-2 και 144 του ΚΠολΔ) και είναι παραδεκτές (άρθρ. 577 παρ. 1 του ΚΠολΔ).

Πρέπει, συνεπώς, να ερευνηθούν, ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων τους (άρθρ. 577 παρ. 3 του ΚΠολΔ), συνεκδικαζόμενες κατά το άρθρο 246 του ΚΠολΔ, που έχει εφαρμογή και στην αναιρετική διαδικασία, σύμφωνα με το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου κώδικα, καθόσον στρέφονται κατά της ιδίας αποφάσεως, διευκολύνεται δε έτσι και επιταχύνεται η διεξαγωγή της δίκης και επέρχεται μείωση των εξόδων.

Από την κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη, με τις υπό κρίση αιτήσεις αναιρέσεως, υπ' αριθμ. 5856/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής: Η ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη - αναιρεσείουσα Μ.

Ρ. άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών την από 21.4.2016 κυρία αγωγή κατά της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης - αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "A. E. S..A..", με την οποία, ισχυρίσθηκε ότι, κατά το χρόνο και στον τόπο, που αναφέρονται σε αυτήν και υπό τις ειδικότερα εκεί αναφερόμενες συνθήκες, προκλήθηκε τροχαίο ατύχημα, που είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό της, από υπαιτιότητα του δευτέρου αναιρεσείοντος - αναιρεσίβλητου Α.

Α., οδηγού του με αριθμό κυκλοφορίας …. ΙΧΕ αυτοκινήτου, στο οποίο επέβαινε αυτή και το οποίο ανήκει στην κυριότητα του πρώτου αναιρεσείοντος - αναιρεσίβλητου Γ. Α. και ήταν ασφαλισμένο, για την έναντι τρίτων αστική του ευθύνη, στην ως άνω εναγόμενη - αναιρεσίβλητη - αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία. Με βάση το πραγματικό αυτό και μετά από νομότυπο περιορισμό του καταψηφιστικού αιτήματος της αγωγής τους σε αναγνωριστικό, ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγομένη να της καταβάλει ως αποζημίωση για τη θετική και αποθετική ζημία της το ποσό των 68.035 ευρώ, καθώς και ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική της βλάβη το ποσό των 60.000 ευρώ και να αναγνωρισθεί η υποχρέωση αυτής (εναγομένης) να της καταβάλει ως ιδιαίτερη αποζημίωση κατ' άρθρο 931 ΑΚ και ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική της βλάβη το ποσό των 350.000 και των 290.000 ευρώ, αντίστοιχα, με τους νόμιμους τόκους επιδικίας από την επίδοση της αγωγής.

Ακολούθως, η εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία άσκησε ενώπιον του ιδίου ως άνω Δικαστηρίου την από 2.9.2016 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση - παρεμπίπτουσα αγωγή της, με την οποία ισχυρίσθηκε ότι το φερόμενο ως ζημιογόνο με αριθμό κυκλοφορίας ….. ΙΧΕ αυτοκίνητο ιδιοκτησίας, νομής και κατοχής του πρώτου παρεμπιπτόντως εναγομένου Γ.

Α., που ήταν ασφαλισμένο σε αυτήν για την έναντι τρίτων ευθύνη από αυτοκινητικά ατυχήματα, οδηγούσε ο προστηθείς από τον ως άνω ιδιοκτήτη του στην οδήγησή του, κατά τον χρόνο του ατυχήματος δεύτερος παρεμπιπτόντως εναγόμενος Α. Α. υπό την επήρεια μέθης, οπότε, λόγω του συμβατικού όρου αποκλεισμού της ευθύνης της στη συγκεκριμένη περίπτωση, σε περίπτωση ήττας της επί της ως άνω κυρίας αγωγής, υποκαθίσταται στα δικαιώματα της κυρίως ενάγουσας.

Ζήτησε δε, μετά από παραδεκτή τροπή του καταψηφιστικού αιτήματος σε αναγνωριστικό, να παρέμβουν οι καθών στην διανοιγείσα, δυνάμει της κυρίας αγωγής, δίκη και να αναγνωρισθεί ότι οι παρεμπιπτόντως εναγόμενοι, ευθυνόμενοι εις ολόκληρον, υποχρεούνται να της καταβάλουν κάθε ποσό, το οποίο θα υποχρεωθεί αυτή να καταβάλει στην κυρίως ενάγουσα, με τον νόμιμο τόκο από την καταβολή της αποζημιώσεως από αυτήν.

Επί των ως άνω συνεκδικασθεισών αγωγών, κύριας και παρεμπίπτουσας, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. …/2017 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, που έκρινε ότι η ενάγουσα προέβη σε δήλωση άφεσης χρέους, δεχόμενη την ένσταση της εναγομένης και απέρριψε τις αγωγές. Κατά της αποφάσεως αυτής ασκήθηκαν ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η από 28.9.2017 (αρ.

κατ. …./2017) έφεση της κυρίως ενάγουσας Μ. Ρ. και ήδη αναιρεσίβλητης - αναιρεσείουσας και η από 23.10.2017 (αρ. κατ. …./2017) (επικουρική) έφεση της εναγομένης - παρεμπιπτόντως ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας. Επί των εφέσεων αυτών, που συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκε η υπ' αρ. …/2018 μη οριστική απόφαση, με την οποία α) έγιναν τυπικά δεκτές αμφότερες οι άνω εφέσεις, β) έγινε κατ' ουσίαν δεκτή η υπ' αρ.

κατ. …./2017 έφεση της εκκαλούσας - ενάγουσας και εξαφανίστηκε η άνω εκκαλουμένη απόφαση γ) κρίθηκε ως αποκλειστικά υπαίτιος του ατυχήματος ο οδηγός του ασφαλισμένου στην εναγομένη αυτοκινήτου, η δε ενάγουσα συνυπαίτια του τραυματισμού της, κατά ποσοστό 30%, δ) αναβλήθηκε η έκδοση οριστικής απόφασης επί της κύριας αγωγής και της επικουρικής εφέσεως και διατάχθηκε η επανάληψη της συζήτησης της υπόθεσης, προκειμένου να προσκομιστεί βεβαίωση του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) του Ε.Ο.Π.Υ.Y.

και να διενεργηθεί ιατρική πραγματογνωμοσύνη. Μετά από νόμιμες κλήσεις η υπόθεση εισήχθη προς μετ' απόδειξη συζήτηση και εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 5856/2020 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, με την οποία έγινε δεκτή κατ' ουσίαν και η έφεση της παρεμπιπτόντως ενάγουσας και εν μέρει δεκτές οι αγωγές,(κύρια και παρεμπίπτουσα), υποχρεώθηκε η εναγομένη να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 53.745 ευρώ και αναγνωρίσθηκε η υποχρέωση της να της καταβάλει το ποσό των 25.017 ευρώ, με τους νόμιμους τόκους υπερημερίας από την επομένη της επιδόσεως της αγωγής, καθώς και ότι οι παρεμπιπτόντως εναγόμενοι υποχρεούνται να καταβάλουν, έκαστος εις ολόκληρον, στην παρεμπιπτόντως ενάγουσα ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "A.

E. S..A..", κάθε χρηματικό ποσό που η τελευταία θα υποχρεωθεί να καταβάλει στην πιο πάνω ενάγουσα της κύριας αγωγής, νομιμοτόκως από την ημέρα της σχετικής καταβολής και μέχρι την εξόφληση. Με τις κρινόμενες αιτήσεις αναιρέσεως προσβάλλεται τόσο η με αριθμό 5856/2020 τελεσίδικη απόφαση, όσο και η …/2018 μη οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, μολονότι δεν απευθύνονται ρητά κατ' αυτής, καθόσον, σύμφωνα με το άρθρο 553 παρ. 2 του ΚΠολΔ "αν προσβληθεί με αναίρεση η οριστική απόφαση, θεωρούνται ότι έχουν προσβληθεί και οι μη οριστικές που έχουν εκδοθεί προηγουμένως και αν δεν απευθύνεται ρητώς εναντίον τους η αναίρεση".

Α. Επί της από 31.5.2021 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως …./…./….2021 αιτήσεως αναιρέσεως των Γ. Α. : Από τη διάταξη του άρθρου 922 Α.Κ. σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 299, 330 εδ. β', 914 και 932 του ίδιου Κώδικα προκύπτει ότι, σε περίπτωση πρόκλησης σωματικής βλάβης από αδικοπρακτική συμπεριφορά του προστηθέντος, η ευθύνη του προστήσαντος προς αποκατάσταση της ζημίας του παθόντος προϋποθέτει:

α) σχέση πρόστησης, β) παράνομη και υπαίτια (επομένως και αμελή) συμπεριφορά του προστηθέντος, τελούσα σε πρόσφορο αιτιώδη σύνδεσμο με την επέλευση της σωματικής βλάβης και γ) εσωτερική αιτιώδη σχέση της εν λόγω συμπεριφοράς και της εκτέλεσης της ανατεθειμένης στον προστηθέντα υπηρεσίας. Σχέση πρόστησης υπάρχει, όταν, στο πλαίσιο υφισταμένης μεταξύ δύο προσώπων (φυσικών ή νομικών) δικαιοπρακτικής ή οποιασδήποτε άλλης βιοτικής σχέσεως, διαρκούς ή ευκαιριακής, το ένα από τα πρόσωπα αυτά (προστήσας) αναθέτει στον άλλο (προστηθέντα), με ή χωρίς αμοιβή, την εκτέλεση ορισμένης υπηρεσίας, υλικής ή νομικής φύσεως, η οποία αποβλέπει στη διεκπεραίωση υποθέσεων και γενικότερα στην εξυπηρέτηση των επαγγελματικών, οικονομικών ή άλλων συμφερόντων του πρώτου και κατά την οποία ο δεύτερος υπόκειται στον έλεγχο ή έστω στις γενικές οδηγίες και εντολές ή μόνο στην επίβλεψη του πρώτου.

Με τις ανωτέρω προϋποθέσεις θεμελιώνεται η αντικειμενική ευθύνη του προστήσαντος για τις ζημίες που παράνομα και υπαίτια προκάλεσε ο προστηθείς, με τον οποίο ευθύνεται εις ολόκληρο, όπως συνάγεται από τις διατάξεις των άρθρων 481, 486 και 926 ΑΚ. Αντίθετα, δεν ευθύνεται ο προστήσας, όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του προστηθέντος οφείλεται σε προσωπικούς λόγους του τελευταίου, άσχετους με την υπηρεσία, που του έχει ανατεθεί, αφού η ύπαρξη των λόγων αυτών διακόπτει την αιτιώδη συνάφεια ανάμεσα στη βλαπτική πράξη του προστηθέντος και την άσκηση ή κατάχρηση της υπηρεσίας του.

Αυτό συμβαίνει και στην περίπτωση, που υπάρχει μεν τυπικός ή χρονικός σύνδεσμος της επιβλαβούς συμπεριφοράς του προστηθέντος με την υπηρεσία του, πλην όμως οφείλεται σε προσωπικό πταίσμα του προστηθέντος, τον κίνδυνο του οποίου δεν μπορεί να φέρει ο προστήσας (ΑΠ 459/2021, ΑΠ 780/2019). Περαιτέρω, κατά τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 6 παρ. 1, 10 παρ. 1 και 11 παρ. 1 του Ν. 489/1976 "περί της υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης" ο κύριος ή κάτοχος αυτοκινήτου που κυκλοφορεί μέσα στην Ελλάδα, επί οδού, υποχρεούται να έχει καλύψει με ασφάλιση την εκ τούτου έναντι τρίτων αστική ευθύνη, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος (2 παρ. 1).

Η ασφάλιση πρέπει να καλύπτει την αστική ευθύνη του κυρίου, του κατόχου και κάθε οδηγού ή προστηθέντος για την οδήγηση ή υπεύθυνου του ασφαλισμένου αυτοκινήτου (6 παρ. 1). Το πρόσωπο που ζημιώθηκε έχει από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι το ποσό αυτής ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή (10 παρ. 1). Με την επιφύλαξη του δικαιώματος άσκησης αγωγής κατά του λήπτη της ασφάλισης, του ασφαλισμένου και του οδηγού, ο ασφαλιστής δεν μπορεί να αντιτάξει κατά του ζημιωθέντος τρίτου, όταν αυτός ασκεί την αξίωση της παραγράφου 1 του άρθρου 10, ενστάσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση (11 § 1).

Περαιτέρω, με τη διάταξη του άρθρου 17 παρ. 1 εδάφιο γ` του ν. 3557/2007 καταργήθηκε η Κ4/585/5-4-1978 απόφαση του Υπουργού Εμπορίου (ΦΕΚ 795/τ. ΑΕ και ΕΠΕ), ενώ με τη διάταξη του άρθρου 4 του ίδιου νόμου, η ισχύς του οποίου άρχισε με τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης (ΦΕΚ 100/τ.Α`/14-5-2007), κατ' άρθρο 18 του νόμου αυτού, ήτοι από 14-5-2007 [και εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση ως εκ του χρόνου που έλαβε χώρα το ένδικο ατύχημα (14-8-2012)], προστέθηκε το άρθρο 6β στο π.δ. 237/1986 (που κωδικοποίησε το ν. 489/1976 "περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης"), το οποίο ορίζει, στην πρώτη παράγραφό του, ότι: "εξαιρούνται από την ασφάλιση οι ζημίες που προκαλούνται:

α)..., β) από οδηγό ο οποίος, κατά το χρόνο του ατυχήματος τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, κατά παράβαση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας όπως εκάστοτε ισχύει, εφόσον η εν λόγω παράβαση τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με την πρόκληση του ατυχήματος, γ) ...". Προϋποθέσεις για την εφαρμογή της άνω διάταξης είναι α) ο οδηγός να οδηγεί όχημα τελών υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, κατά τη διάταξη του άρθρου 42 παρ. 1 Ν. 2696/1999 (Κ.Ο.Κ.) και β) να συντρέχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της οδήγησης υπό την επίδραση οινοπνεύματος και του ατυχήματος (ΑΠ 1068/2013).

Εξάλλου, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 6β παρ. 3 του π.δ. 237/1986 (όπως το άρθρο αυτό προστέθηκε με το άρθρο 4 του Ν. 3557/2007) και 11 παρ. 1 του π/δ/τος 237/1986, ο όρος που περιλήφθηκε στη σύμβαση ασφάλισης της αστικής ευθύνης από αυτοκινητικά ατυχήματα, σύμφωνα με τον οποίο αποκλείονται της ασφάλισης ζημίες προξενούμενες σε χρόνο που ο οδηγός του αυτοκινήτου τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του ΚΟΚ, δεν απαλλάσσει μεν τον ασφαλιστή από την ευθύνη προς αποζημίωση του ζημιωθέντος τρίτου, δίνει όμως σ` αυτόν δικαίωμα αναγωγής κατά του ασφαλισμένου, του λήπτη της ασφάλισης (αντισυμβαλλόμενου) και του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου, ήτοι παρέχει στον πρώτο το δικαίωμα να εναγάγει τα εν λόγω πρόσωπα και να ζητήσει ότι κατέβαλε στο ζημιωθέντα τρίτο, είτε με δικαστική απόφαση, είτε με εξώδικο συμβιβασμό, με την προϋπόθεση βέβαια ότι η παράβαση του ασφαλιστικού αυτού όρου από τον ασφαλισμένο συνδέεται αιτιωδώς με την επέλευση του ζημιογόνου ατυχήματος, όπως ρητά πλέον ορίζεται με το άρθρο 6β του π.δ. 237/1986 (ΑΠ 1656/2018, ΑΠ 1136/2018, ΑΠ 809/2017, ΑΠ 847/2015, ΑΠ 158/2015, ΑΠ 564/2014).

Το δικαίωμα αναγωγής ασκείται είτε με αυτοτελή αγωγή του ασφαλιστή μετά την καταβολή, που έκανε αυτός προς τον τρίτο, είτε με παρεμπίπτουσα αγωγή πριν από την καταβολή, αν συνενάγονται ως απλοί ομόδικοι ο ασφαλιστής, ο ασφαλισμένος, ο αντισυμβαλλόμενος και ο οδηγός (ΑΠ 1680/2017). Η συνομολόγηση του ανωτέρω όρου, που παρέχει στον ασφαλιστή δικαίωμα αναγωγής κατά του ασφαλισμένου του, του αντισυμβαλλόμενου και του οδηγού του ζημιογόνου οχήματος, μπορεί να γίνει είτε με την ενσωμάτωση του όρου αυτού στη σύμβαση ασφάλισης, είτε με παραπομπή της σύμβασης ασφάλισης στους όρους του π.δ. 237/1986, όπως ισχύει μετά το ν. 3557/2007 (ΑΠ 323/2020), μετά την προσθήκη δηλαδή στο εν λόγω π.δ. 237/1986 του άρθρου 6β, στην παράγραφο 1β`, του οποίου, όπως προεκτέθηκε, ρητά ορίζεται ότι για τον αποκλεισμό από την ασφάλιση των ζημιών, που προκαλούνται από οδηγό ο οποίος, κατά το χρόνο του ατυχήματος τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος κατά παράβαση του Κ.Ο.Κ., απαιτείται η εν λόγω παράβαση τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με την πρόκληση του ατυχήματος.

Επισημαίνεται ότι και υπό το προϊσχύον νομοθετικό καθεστώς, της Α.Υ.Ε. Κ4/585/1978, κατά την πάγια νομολογία, η εξαίρεση από την ασφαλιστική κάλυψη και η απαλλαγή του ασφαλιστή, στην επίμαχη περίπτωση, δεν επερχόταν μόλις διαπιστωνόταν ότι ο οδηγός, που είχε εμπλακεί στο ατύχημα, έχει καταναλώσει οινόπνευμα περισσότερο του επιτρεπτού από τον Κ.Ο.Κ, αλλά τούτο επερχόταν, εφόσον συνέτρεχε υπαιτιότητα και αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παράβασης του ασφαλιστικού αυτού βάρους, δηλαδή της οδήγησης υπό την επίδραση οινοπνεύματος, κατά τη διάταξη του άρθρου 42 παρ. 1 Ν. 2696/1999 (Κ.Ο.Κ.) και του ατυχήματος (ΑΠ 262/2019, ΑΠ 847/2015, ΑΠ 1497/2014, ΑΠ 1016/2013), όπως ήδη ρητά ορίζεται πλέον από το μεταγενέστερο νομοθετικό καθεστώς του Ν. 3557/2007.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 2 του Ν. 2496/1997, τον λήπτη της ασφάλισης βαρύνουν όλες οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση, εκτός από εκείνες που από τη φύση τους πρέπει να εκπληρωθούν από τον ασφαλισμένο. Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων, της τελευταίας εφαρμοζόμενης συμπληρωματικά και στην ασφάλιση της αστικής ευθύνης εξ αυτοκινητικών ατυχημάτων (ΑΠ 1664/2017, ΑΠ 467/2017, ΑΠ 1304/2015, ΑΠ 1016/2013), συνάγεται ότι ο ασφαλιστής, ο οποίος υποχρεώθηκε να καταβάλει αποζημίωση στον ζημιωθέντα τρίτο, χωρίς να έχει ευθύνη, λόγω της εξαίρεσης από την ασφαλιστική κάλυψη των ζημιών, που προκαλούνται, όταν ο οδηγός του ασφαλισμένου αυτοκινήτου ευρίσκεται σε μέθη, δύναται, όπως προεκτέθηκε, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του νόμου, να ασκήσει αναγωγή κατά του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου, του ασφαλισμένου και του λήπτη της ασφάλισης (αντισυμβαλλόμενου) και να ζητήσει από αυτούς ό,τι κατέβαλε στον ζημιωθέντα τρίτο για την αποκατάσταση της ζημίας του.

Καθένα από τα πρόσωπα αυτά ευθύνεται αυτοτελώς, δηλαδή υπάρχει παράλληλη και εις ολόκληρον ευθύνη, κατά το άρθρο 926 του Α.Κ., ενός εκάστου των προαναφερθέντων προσώπων, έναντι του ασφαλιστή. Πλην όμως τα ως άνω πρόσωπα δεν έχουν ευθύνη εξ αναγωγής από μόνον το γεγονός ότι φέρουν την ως άνω ιδιότητα. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μπορεί η εν λόγω παράβαση να αποδοθεί σε υπαιτιότητα ενός εκάστου από τα ως άνω πρόσωπα, δηλαδή του οδηγού, του ασφαλισμένου και του αντισυμβαλλόμενου, ζήτημα που έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία εάν τα δύο τελευταία πρόσωπα είναι διαφορετικά από τον οδηγό.

Το ζήτημα αυτό, της ως άνω υπαιτιότητας, δεν ρυθμίζεται (γενικά ή ειδικά) στο Ν. 2496/1997 (περί ασφαλιστικής σύμβασης κ.λπ.), ούτε στο Ν. 3557/2007, (ούτε στα άρθρα 25 και 26 της ήδη καταργηθείσας Κ4/585/1978 AYE) και επιλύεται με την προσφυγή στις γενικές διατάξεις του ΑΚ, που ρυθμίζουν την περίπτωση της μη ομαλής εξέλιξης της σύμβασης (άρθρα 330, 335, 336, 337 ΑΚ) και καθιερώνουν την αρχή της τεκμαιρόμενης υπαιτιότητας (ΑΠ 847/2015, ΑΠ 1497/2014, ΑΠ 1068/2013).

Ειδικότερα, προϋπόθεση για να κινηθεί αποτελεσματικά ο μηχανισμός της αναγωγής, σε βάρος του ιδιοκτήτη και λήπτη της ασφάλισης (αντισυμβαλλόμενου), ο οποίος δεν έχει τις υποχρεώσεις από την ασφαλιστική σύμβαση, που μπορούν να εκπληρωθούν μόνο από τον ασφαλισμένο οδηγό του αυτοκινήτου, είναι να υφίσταται υπαιτιότητα αυτού (άρθρο 330 ΑΚ), η οποία συντρέχει όταν ο αντισυμβαλλόμενος ιδιοκτήτης παραχωρεί την οδήγηση αυτού σε πρόσωπο, για το οποίο γνωρίζει ότι δεν είναι ικανό προς ασφαλή οδήγηση, εξ αιτίας προηγούμενης κατανάλωσης οινοπνεύματος.

Εάν, επομένως, ο ιδιοκτήτης του οχήματος δεν βαρύνεται με υπαιτιότητα, διότι δεν γνώριζε, ούτε μπορούσε να γνωρίζει τη μέθη του οδηγού, τότε δεν τελεσφορεί η εναντίον του ασκηθείσα αναγωγή του ασφαλιστή. Η υπαιτιότητα τεκμαίρεται και ο ασφαλιστής αρκεί να επικαλεσθεί με την αγωγή του περιστατικά, τα οποία, στην συγκεκριμένη περίπτωση, φέρουν τα τυπικά στοιχεία ατυχήματος, διαπραχθέντος από οδηγό, που βρισκόταν υπό την επίδραση οινοπνεύματος, όταν προξένησε το ατύχημα.

Το βάρος απόδειξης της ανυπαρξίας υπαιτιότητας, στην περίπτωση της παράβασης της ασφαλιστικής υποχρέωσης της μη οδήγησης υπό την επήρεια οινοπνεύματος, έχει, κατά τις γενικές αρχές (336 ΑΚ), ο εναγόμενος αντισυμβαλλόμενος - ιδιοκτήτης, ο οποίος πρέπει να επικαλεσθεί και να αποδείξει συγκεκριμένα περιστατικά, για να καταρρίψει το, σε βάρος του, τεκμήριο υπαιτιότητας, ήτοι πρέπει κατ' ένσταση να επικαλεσθεί (και να αποδείξει) ότι δεν βαρύνεται με υπαιτιότητα, διότι δεν γνώριζε, ούτε μπορούσε να γνωρίζει ότι το πρόσωπο στο οποίο παραχώρησε την οδήγηση του αυτοκινήτου του δεν ήταν ικανό προς οδήγηση, κατά το χρόνο επέλευσης του ατυχήματος, διότι τελούσε υπό την επήρεια οινοπνεύματος (ΑΠ 262/2019, ΑΠ 847/2015, ΑΠ 1304/2015, ΑΠ 1497/2014, ΑΠ 1016/2013).

Επομένως, υπό το ανωτέρω νομοθετικό καθεστώς, που απαιτεί αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της οδήγησης υπό την επίδραση οινοπνεύματος και του επελθόντος αποτελέσματος (τροχαίου ατυχήματος), ο προστήσας τον οδηγό ιδιοκτήτης του οχήματος, ο οποίος, λόγω της διάταξης του άρθρου 922 Α.Κ., υπέχει γνήσια αντικειμενική ευθύνη, έχει τη δυνατότητα να απαλλαγεί από την ευθύνη του, εάν αποδείξει, σύμφωνα με τις γενικές αρχές (άρθρο 336 ΑΚ) ότι δεν τον βαρύνει πταίσμα (αμέλεια), διότι δεν γνώριζε, ούτε μπορούσε να γνωρίζει, ότι το πρόσωπο στο οποίο παραχώρησε την οδήγηση του αυτοκινήτου του δεν ήταν ικανό προς οδήγηση κατά το χρόνο του ατυχήματος, διότι τελούσε σε κατάσταση μέθης, εξ αιτίας προηγούμενης κατανάλωσης οινοπνεύματος (ΑΠ 1040/2021, ΑΠ 262/2019, ΑΠ 1680/2017, ΑΠ 1497/2014, ΑΠ 1068/2013).

Περαιτέρω, ο λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ, για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ιδρύεται αν το δικαστήριο δεν εφάρμοσε τέτοιο κανόνα, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του ή αν εφάρμοσε αυτόν, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθή, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη ή μη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στον κανόνα δικαίου, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (Ολ.

ΑΠ 1/2016, Ολ. ΑΠ 2/2013, Ολ. ΑΠ 7/2006, Ολ. ΑΠ 4/2005). Στην περίπτωση κατά την οποία το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, τα οποία ανελέγκτως δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της αποφάσεως καθιστούν προφανή την παραβίαση.

Τούτο συμβαίνει, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε, αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (Ολ.

ΑΠ 8/2018, Ολ. ΑΠ 7/2006, ΑΠ 3/2020, ΑΠ 192/2019). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, η οποία ορίζει ότι κάθε δικαστική απόφαση πρέπει να είναι ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.

ΑΠ 1/2020, Ολ. ΑΠ 2/2019, Ολ. ΑΠ 8/2018, Ολ. ΑΠ 1/1999). Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΑΠ 85/2020, ΑΠ 38/2020).

Συνεπώς, κατά την έννοια του αναιρετικού αυτού λόγου η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και υπάρχει, επομένως, εκ πλαγίου παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζήτημα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα έτσι, να μην μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε (ΑΠ 78/2020, ΑΠ 59/2020).

Ειδικότερα, αντιφατικές αιτιολογίες έχει η απόφαση, όταν τα πραγματικά περιστατικά που αναγράφονται σε αυτήν και στηρίζουν το αποδεικτικό της πόρισμα για κρίσιμο ζήτημα, δηλαδή για ζήτημα αναφορικά με ισχυρισμό των διαδίκων που τείνει στη θεμελίωση ή κατάλυση του επίδικου δικαιώματος, συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης.

Αντίστοιχα, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που, είτε είναι κατά νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση στη συγκεκριμένη περίπτωση, της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε, είτε αποκλείουν την εφαρμογή της, ή όταν η απόφαση έχει ελλείψεις, όσον αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των κρίσιμων περιστατικών που έγιναν δεκτά (Ολ.

ΑΠ 15/2006, ΑΠ 78/2020, 38/2020, ΑΠ 638/2019, ΑΠ 98/2017).

Συνεπώς, ως αιτιολογία που συγκροτεί τη νόμιμη βάση της απόφασης, της οποίας η έλλειψη θεμελιώνει τον προαναφερόμενο αναιρετικό λόγο, νοείται η παραδοχή ή άρνηση των περιστατικών που θεμελιώνουν το πραγματικό μέρος της οικείας διάταξης ουσιαστικού δικαίου, και όχι οι σκέψεις, κρίσεις ή τα επιχειρήματα, με τα οποία το δικαστήριο αιτιολογεί γιατί πείθεται ή δεν πείθεται ως προς τη συνδρομή των εν λόγω περιστατικών.

Δηλαδή, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης και δεν έχει εφαρμογή η παραπάνω διάταξη, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανελέγκτως, κατ` άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το αποδεικτικό πόρισμα και για το λόγο αυτό καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος (Ολ.

ΑΠ 1/2020). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 414/2019). Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου που σχετίζονται απλώς με την συνεκτίμηση των αποδείξεων, δεν συνιστούν παραδοχές με βάση τις οποίες διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ικανή να ελεγχθεί αναιρετικά με τον παραπάνω λόγο για ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα, ούτε ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ, αν το δικαστήριο της ουσίας δεν ανέλυσε ιδιαιτέρως ή διεξοδικά τα επιχειρήματα, των διαδίκων, που δεν συνιστούν αυτοτελείς ισχυρισμούς τους, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 1112/2020, ΑΠ 797/2020, ΑΠ 882/2019, ΑΠ 565/2018, ΑΠ 813/2017).

Με τους ανωτέρω αναιρετικούς λόγους (άρθρο 559 αριθμός 1 και 19 ΚΠολΔ) δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ (ΑΠ 53/2020, ΑΠ 634/2019, ΑΠ 52/2019, ΑΠ 551/2018, ΑΠ 1753/2017, ΑΠ 849/2007).

Ειδικότερα, από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ προκύπτει, ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις, απορρίπτεται ως απαράδεκτος, καθόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης, που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 992/2023, ΑΠ 508/2020, ΑΠ 90/2020, ΑΠ 22/2020, ΑΠ 145/2019, ΑΠ 198/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των συμπροσβαλλομένων υπ' αριθμ. …/2018 και 5856/2020 αποφάσεων του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, προκύπτει ότι το Εφετείο αυτό, κατά το ενδιαφέρον την παρούσα αναιρετική δίκη μέρος της, δέχθηκε ως αποδειχθέντα, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του (άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ), μετά από εκτίμηση των επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων που αναφέρει, τα ακόλουθα: (2η σελ.

του 5ου φύλλου και επ. της υπ' αρ. …/2018 μη οριστικής απόφασης του Εφετείου). "Στις 16.8.2014 και περί ώρα 6.00 η ενάγουσα της κυρίας αγωγής ηλικίας τότε 19 ετών, εξερχόμενη από το κλαμπ "…… που βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή της ……, στο οποίο διασκέδαζε με την παρέα της, αποτελούμενη από τους ....., επιβιβάστηκε μαζί τους στο υπ' αρ.

κυκλοφορίας ….. ΙΧΕ αυτοκίνητο μάρκας ......, ιδιοκτησίας του Γ. Α., το οποίο ήταν ασφαλισμένο ως προς την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία. Η ενάγουσα επιβιβάστηκε στο ανωτέρω αυτοκίνητο στη θέση του συνοδηγού, προκειμένου ο οδηγός του Α. Α., υιός του ιδιοκτήτη του Γ. Α., να την μεταφέρει με αυτό στην πόλη της Κ…., όπου φιλοξενείτο....

Μετά το χωριό ….., ..... και ενώ κινούνταν επί της επαρχιακής οδού ……. (που είναι διπλής κατεύθυνσης, με μια λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση με συνολικό πλάτος οδοστρώματος 5,5 μέτρων), με κατεύθυνση προς ….., σε μία αριστερή στροφή, ο ανωτέρω οδηγός έχασε τον έλεγχο του οχήματος του, το οποίο εξετράπη της πορείας του, ανετράπη προς τα δεξιά και σύρθηκε με τη δεξιά του πλευρά εκτός οδού, όπου και σταμάτησε σε παρακείμενο αγρό.

Το τροχαίο αυτό ατύχημα, το οποίο σημειώθηκε περί ώρα 06:20 και είχε ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, και τον τραυματισμό της κυρίως ενάγουσας, οφείλεται στην αποκλειστική υπαιτιότητα και δη αμέλεια του ως άνω οδηγού Α. Α., .......... (2η σελ. του 4ου φύλλου της υπ' αρ. 5856/2020 αποφάσεως)... Η ενάγουσα, ηλικίας, κατά το χρόνο του ενδίκου ατυχήματος, 19 ετών και ούσα απόφοιτη Λυκείου (είχε συμφωνήσει με την Γ.

Χ., η οποία διατηρεί επιχείρηση λογιστικών εργασιών στη …. , να εργαστεί σ' αυτήν, ως υπάλληλος γραφείου, με μικτές μηνιαίες αποδοχές 500 € και έναρξη της εργασιακής σχέσης την 1-9-2014. Συνεπεία του ενδίκου ατυχήματος και του συνακόλουθου τραυματισμού της κατέστη πλήρως ανίκανη να εργαστεί ως υπάλληλος γραφείου, αφού, όπως προαναφέρθηκε, πρόκειται για δεξιόχειρα και η βλάβη αφορά το δεξιό άνω άκρο.

Η παραπάνω εργασιακή σχέση θα διαρκούσε μετά πιθανότητάς και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων μέχρι και την 30-4-2016, χρόνο κατά τον οποίο συνεχιζόταν η πλήρης ανικανότητα ενάγουσας να απασχοληθεί στην παραπάνω εργασία, αφού μέχρι τότε δεν είχε εκπαιδευτεί στο να χρησιμοποιεί το αριστερό άνω άκρο για να μπορέσει να γράψει ή να χειριστεί ηλεκτρονικό υπολογιστή.

Επομένως αυτή απώλεσε, εξαιτίας της ανικανότητάς της να εργαστεί κατά το προαναφερόμενο διάστημα των 20 μηνών, το συνολικό ποσό των 10.000 € (20 μ. X 500 €) περιοριζόμενο στο αιτηθέν για την αιτία αυτή ποσό των 8.204,70 €. το οποίο θα κέρδιζε μετά πιθανότητας και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, εάν δεν μεσολαβούσε ο ένδικος τραυματισμός της. ....Κατόπιν τούτου το σχετικό αγωγικό κονδύλιο, το οποίο, παρά τα αντίθετα υποστηριζόμενα από την εναγομένη, είναι επαρκώς ορισμένο, αποδεικνύεται ως βάσιμο και κατ' ουσίαν....". (2η σελ.

του 8ου φύλλου της υπ' αρ. 5856/2020 αποφάσεως).... "Από τα ίδια ως άνω στοιχεία αποδείχθηκε περαιτέρω, όπως έχει ήδη αναφερθεί στην υπ' αρ. …./2018 μη οριστική απόφαση του παρόντος δικαστηρίου, ότι ο δεύτερος των παρεμπιπτόντως εναγομένων, Α. Α., οδηγός του ζημιογόνου αυτ/του, κατά το χρόνο του ένδικου ατυχήματος βρισκόταν υπό την επίδραση οινοπνεύματος που είχε αμέσως προηγουμένως καταναλώσει στο νυχτερινό κέντρο "….", αφού σε μέτρηση με τη μέθοδο της αιμοληψίας, στην οποία υποβλήθηκε περί ώρα 8:30, διαπιστώθηκε ότι η περιεκτικότητα του οργανισμού του σε οινόπνευμα ήταν "1,30 g/Ι αίματος" κατά την πρώτη μέτρηση και "1,24 g/Ι αίματος" κατά τη δεύτερη μέτρηση (ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ το προβλεπόμενο από τον ΚΟΚ ανεκτό όριο των 0,50 g/Ι αίματος).

Η παράβαση αυτή του ΚΟΚ (άρθρο 42 παρ. 1) από μέρους του οδηγού του ζημιογόνου αυτ/του τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με την αμελή συμπεριφορά του και την επέλευση του ατυχήματος (δεν ασκούσε τον πλήρη έλεγχο και εποπτεία του εν λόγω οχήματος, ώστε να είναι σε θέση ανά πάσα στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς, ούτε και είχε διαρκώς τεταμένη την προσοχή του περί την οδήγηση, επιπλέον δε είχε αναπτύξει μεγαλύτερη του επιτρεπόμενου ανωτάτου ορίου των 50 χ/ω, ταχύτητα, ήτοι έβαινε με ταχύτητα 80 χ/ω τουλάχιστον, η οποία κρίνεται υπερβολική ενόψει της στενότητας και των στροφών της επαρχιακής οδού, με αποτέλεσμα να απωλέσει εντελώς, κατά τη διέλευσή του από αριστερή στροφή, τον έλεγχο του αυτ/του, να εκτραπεί προς τα δεξιά εκτός οδού και μη μπορώντας να το επαναφέρει στην πορεία του με κατάλληλους οδηγικούς χειρισμούς, να σταματήσει συρόμενο με τη δεξιά του πλευρά σε παρακείμενο αγρό).

Και τούτο διότι η περιεκτικότητα του πιο πάνω ποσοστού οινοπνεύματος στον οργανισμό του, επηρέασε αρνητικά την οδηγική ικανότητα και συμπεριφορά του και δη την έγκαιρη αντίληψη και συνειδητοποίηση του κινδύνου και τις επιβεβλημένες αντιδράσεις για την αντιμετώπισή του στις οποίες ουδόλως προέβη, και περιόριζε την ικανότητά του να έχει τον πλήρη έλεγχο του αυτ/του που οδηγούσε, ώστε να μπορεί να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς προς αποφυγή ατυχήματος, ενώ συνέβαλε και στην υπερεκτίμηση των ικανοτήτων του ως οδηγού, εξαιτίας της οποίας είχε αναπτύξει την ως άνω υπερβολική ταχύτητα.

Ο ισχυρισμός, επομένως, των παρεμπιπτόντως εναγομένων περί έλλειψης αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράβασης του άρθρου 42 παρ. 1 ΚΟΚ μέρους του δεύτερου τούτων και της επέλευσης του ατυχήματος, κρίνεται αβάσιμος και απορριπτέος. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι δυνάμει του υπ' αρ. …../….-2014 ασφαλιστηρίου συμβολαίου μεταξύ της παρεμπιπτόντως εναγούσης και του πρώτου των παρεμπιπτόντως εναγομένων, κυρίου, νομέα και κατόχου του ζημιογόνου αυτ/του, συμφωνήθηκε η ασφάλιση της αστικής ευθύνης έναντι τρίτων του κυρίου, οδηγού και κατόχου από την κυκλοφορία στην Ελλάδα του ως άνω ζημιογόνου αυτ/του, για το χρονικό διάστημα από 18-7-2014 έως 18-1-2015, εντός του οποίου συνέβη το ένδικο ατύχημα.

Η παραπάνω σύμβαση συνομολογήθηκε ότι διέπεται από τις διατάξεις του Ν. 489/1976. ΠΔ 237/1986 και Ν. 3557/2007 καθώς και από τους επισυναπτόμενους γενικούς και ειδικούς όρους και εξαιρέσεις του συμβολαίου, μεταξύ των οποίο)ν και αυτός κατά τον οποίο εξαιρούνται από την ασφαλιστική κάλυψη ζημίες που προξενήθηκαν από οδηγό, ο οποίος, κατά το χρόνο του ατυχήματος τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος, κατά παράβαση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, όπως εκάστοτε ισχύει, εφόσον η εν λόγω παράβαση τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με την πρόκληση του ατυχήματος.

Ο ασφαλιζόμενος έλαβε γνώση και αποδέχθηκε με την παραλαβή του ασφαλιστηρίου τους επισυναπτόμενους ως άνω γενικούς και ειδικούς όρους. Επομένως, η παρεμπιπτόντως ενάγουσα, ενόψει αφενός της συνομολόγησης του παραπάνω όρου και αφετέρου της ύπαρξης αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της οδήγησης του ζημιογόνου αυτ/του υπό την επίδραση οινοπνεύματος και της πρόκλησης του ατυχήματος, δεν καλύπτει ασφαλιστικά τις προκληθείσες στην ενάγουσα της κύριας αγωγής, ζημίες, γεγονός που δεν μπορεί κατά νόμον να αντιτάξει κατ' αυτής.

Δικαιούται όμως, να στραφεί αναγωγικώς κατ' αμφοτέρων των παρεμπιπτόντως εναγομένων και να αξιώσει απ' αυτούς οποιοδήποτε ποσό ήθελε υποχρεωθεί να καταβάλει στην ως άνω κυρίως ενάγουσα, αφού η μεν υπαιτιότητα του δευτέρου εξ αυτών - οδηγού του ζημιογόνου αυτ/του είναι δεδομένη, η δε υπαιτιότητα του πρώτου - αντισυμβαλλομένου και λήπτη της ασφάλισης τεκμαίρεται ότι υφίσταται στο πρόσωπό του.

Ο τελευταίος για να καταρρίψει το σε βάρος του αυτό τεκμήριο ισχυρίζεται ότι ουδόλως παραχώρησε τη χρήση του ζημιογόνου αυτ/του στο δεύτερο παρεμπιπτόντως εναγόμενο, αλλ' ότι αυτός, εκμεταλλευόμενος την απουσία του από την οικία του, το ανέλαβε το βράδυ του ατυχήματος εν αγνοία του. Όμως, από κανένα αξιόπιστο στοιχείο δεν αποδεικνύεται ότι ο δεύτερος εναγόμενος, υιός του πρώτου, ιδιοκτήτη του ζημιογόνου αυτ/του, επελήφθη της χρήσεως και οδηγήσεως τούτου χωρίς να έχει την προς τούτο συναίνεση του πατρός του, ο οποίος, δεν προκύπτει από οποιοδήποτε περιστατικό, είτε ότι εναντιώθηκε στην ανάληψη της χρήσης και οδήγησης του ως άνω οχήματος από τον υιό του, είτε ότι αγνοούσε το εν λόγω περιστατικό.

Αντίθετα, αποδείχθηκε ότι ο πρώτος εναγόμενος παραχώρησε και εμπιστεύθηκε την οδήγηση του ζημιογόνου αυτ/του, ιδιοκτησίας του, στον υιό του-δεύτερο εναγόμενο, ο οποίος το ανέλαβε από την οικία του περί ώρα 00:30 της 16.8.2014, γνωρίζοντας ότι ο τελευταίος θα μετέβαινε με αυτό και τους φίλους του για νυχτερινή διασκέδαση σε κλαμπ της περιοχής, όπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας γίνεται κατανάλωση αλκοολούχων ποτών.

Επομένως, η υπ' αυτού παραχώρηση της χρήσης του ζημιογόνου αυτ/του στον δεύτερο παρεμπιπτόντως εναγόμενο, στα πλαίσια της μεταξύ τους σχέσης προστήσεως κατά τις μεταμεσονύκτιες ώρες (προς διασκέδαση, μαρτυρεί, αν όχι θετική γνώση, τουλάχιστον υποχρέωση να γνωρίζει ότι ο ως άνω προς ον η παραχώρηση - υιός του θα προέβαινε, μετά πιθανότητος και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, σε κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών και ότι ακολούθως θα οδηγούσε τούτο υπό την επήρεια αυτών, αναμένοντας δε ως πιθανή τέτοια εξέλιξη όφειλε να μην εμπιστευτεί σ' αυτόν την οδήγηση του αυτ/του του.

Συνεπώς, ο πρώτος παρεμπιπτόντως εναγόμενος όφειλε να γνωρίζει ότι ο δεύτερος παρεμπιπτόντως εναγόμενος, στον οποίο παραχώρησε την οδήγηση του οχήματος του, δεν ήταν ικανός προς οδήγηση, κατά τον χρόνο επέλευσης του ενδίκου ατυχήματος, εξαιτίας της αμέσως προηγουμένως κατανάλωσης οινοπνευματωδών ποτών και ως εκ τούτου βαρύνεται με υπαιτιότητα.......".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, απέρριψε την ένσταση ελλείψεως υπαιτιότητος του πρώτου παρεμπιπτόντως εναγομένου και ήδη πρώτου αναιρεσείοντος και έκανε δεκτή την παρεμπίπτουσα αγωγή, αφού έκρινε ότι αυτός, που είχε το βάρος απόδειξης της ανυπαρξίας υπαιτιότητας ως προς την παράβαση του ασφαλιστικού βάρους της μη οδήγησης του οχήματος από οδηγό που τελεί υπό την επήρεια οινοπνεύματος, δεν απέδειξε αυτήν.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, διέλαβε αιτιολογίες πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου που προαναφέρθηκαν (άρθρα 330, 914, 922 του ΑΚ και 6β παρ. 3 του Π.Δ. 237/1986), τις οποίες δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου ως προς το κρίσιμο ζήτημα της έλλειψης ή μη υπαιτιότητας του πρώτου αναιρεσείοντος Γ.

Α.. Ειδικότερα, το Εφετείο κατέληξε με σαφείς, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες σε σαφές πόρισμα, που αφορά στην τεκμαιρόμενη γνώση του πρώτου παρεμπιπτόντως εναγομένου ιδιοκτήτη του ενδίκου αυτοκινήτου Γ. Α., ως προς την παράβαση του επιμάχου ασφαλιστικού βάρους, αναφορικά με την οποία δεν αποδείχθηκε κανένας από τους αντίθετους ισχυρισμούς, που επικαλείται αυτός, αφού αντίθετα αιτιολογείται πλήρως, ότι αυτός γνώριζε ότι ο δεύτερος παρεμπιπτόντως εναγόμενος - αναιρεσείων υιός του, επρόκειτο να χρησιμοποιήσει το ζημιογόνο αυτοκίνητο, για να μεταβεί με αυτό και τους φίλους του σε μπαρ για νυχτερινή διασκέδαση, δεν απαιτείτο δε η παράθεση και άλλων στοιχείων για την πλήρη αιτιολόγηση του ως άνω πορίσματος.

Περαιτέρω, όσον αφορά στην σχετική με την επιδίκαση αποζημίωσης για την μελλοντική ζημία της ενάγουσας αιτίαση, ότι αυτή δεν τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με το ζημιογόνο γεγονός, επειδή δεν ασκούσε κανένα επάγγελμα κατά το χρόνο του ατυχήματος, η προσβαλλομένη επαρκώς παραθέτει ότι αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα επρόκειτο να εργαστεί στην επιχείρηση λογιστικών εργασιών, που διατηρεί στη …..

η Γ. Χ., ως υπάλληλος γραφείου, αν δεν μεσολαβούσε η συνεπεία του ατυχήματος πλήρης ανικανότητα για την συγκεκριμένη εργασία, αφού δεν μπορούσε να χρησιμοποιεί το δεξιό χέρι της. Οι περαιτέρω επικαλούμενες από τους αναιρεσείοντες ελλείψεις της προσβαλλομένης πλήττουν ανεπιτρέπτως (561 εδ. 1 ΚΠολΔ) την εκτίμηση των αποδείξεων και δεν αποτελούν "αιτιολογία", στο πλαίσιο της εν λόγω διατάξεως του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ, σύμφωνα με την ανωτέρω σκέψη.

Επομένως, ο από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ περί του αντιθέτου δεύτερος λόγος (ως όλα τα επί μέρους αλληλοσυμπληρούμενα σκέλη αυτού) της αναίρεσης είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ ορίζεται ότι αναίρεση επιτρέπεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ως ''πράγματα'' θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης (ΟλΑΠ 25/2003, ΟλΑΠ 3/1997, ΟλΑΠ 11/1996), αλλά όχι και οι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από την εκτίμηση των αποδείξεων, καθώς και οι ισχυρισμοί, που συνιστούν επιχειρήματα για την υποστήριξη των απόψεων των διαδίκων, ούτε επίσης τα προς απόδειξη των ισχυρισμών αποδεικτικά μέσα (ΑΠ 422/2022, ΑΠ 782/2019, ΑΠ 226/2016, ΑΠ 845/2011, ΑΠ 279/2010).

Εξάλλου, ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.10 ΚΠολΔ προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο δέχτηκε πράγματα, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως αληθινά χωρίς απόδειξη. Ο όρος "πράγματα" στη διάταξη αυτή έχει το ίδιο εννοιολογικό περιεχόμενο με τον αντίστοιχο του άρθρου 559 αρ.8 του ιδίου κώδικα, αφορά δηλαδή σε ισχυρισμούς που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, οι οποίοι τείνουν σε θεμελίωση ή κατάργηση δικαιώματος, ουσιαστικού ή δικονομικού, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο.

Επομένως, δεν αποτελούν "πράγματα" τα επιχειρήματα και τα συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων. Για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο οι ουσιώδεις, παραδεκτώς προταθέντες και νόμιμοι ισχυρισμοί τους οποίους το δικαστήριο δέχτηκε ως αληθινούς χωρίς απόδειξη (ΑΠ 31/2019, ΑΠ 778/2009, ΑΠ 1828/2007).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη του τα αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι νόμιμα επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Από δε τις διατάξεις των άρθρων 335, 338 έως 340 και 346 του ίδιου Κώδικα προκύπτει ότι, το δικαστήριο της ουσίας, κατά το σχηματισμό της κρίσης του για τους ουσιώδεις πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, οφείλει να λάβει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα που παραδεκτά προσκόμισαν με επίκληση οι διάδικοι, διαφορετικά, υποπίπτει στην πλημμέλεια που ιδρύει το λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 11γ' του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, χωρίς όμως να ελέγχεται η κρίση του ως προς την αξιοπιστία των μαρτύρων και την αξιολόγηση των αποδείξεων γενικά (Ολ.Α.Π. 23/2008).

Ειδικότερα, ο λόγος αυτός αναίρεσης ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη του υποστατά και αναλόγως έγκυρα αποδεικτικά μέσα, που παραδεκτά επικαλέσθηκε ο αναιρεσείων και νόμιμα προσκόμισε ο ίδιος ή οποιοσδήποτε από τους λοιπούς διαδίκους (ΑΠ 1208/2019, 779/2019, 222/2008, 774/1996) προς άμεση ή έμμεση απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή λυσιτελών ισχυρισμών κατά την ανωτέρω έννοια, δηλαδή, νόμιμων ισχυρισμών που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ.

ΑΠ 42/2002, ΑΠ 105/2005, 1874/2008), εφόσον βέβαια προτάθηκαν παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας (πρωτοβάθμιο ή δευτεροβάθμιο). Για την ίδρυση του ως άνω λόγου αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων, τα οποία όφειλε αυτό να λάβει υπόψη του (ΑΠ 1134/1993).

Καμιά, ωστόσο, διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και τη χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλ` αρκεί η γενική μνεία των κατ` είδος αποδεικτικών μέσων που λήφθηκαν υπόψη (ΑΠ 779/2019). Τέλος, κατά το άρθρο 559 αριθ. 9 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο της ουσίας άφησε αίτηση αδίκαστη.

Ως "αίτηση" νοείται κάθε αίτηση που συνιστά ιδιαίτερο κεφάλαιο της δίκης και δημιουργεί εκκρεμοδικία, άρα και κάθε μία από τις σωρευόμενες στο ίδιο δικόγραφο κατά το άρθρο 218 ΚΠολΔ περισσότερες αιτήσεις. Εξάλλου αδίκαστη μένει μία αίτηση, όταν το δικαστήριο, καίτοι υπεχρεούτο, παρέλειψε να αποφανθεί επί αυτής, δηλαδή να τη δεχθεί ή να την απορρίψει (ΑΠ 2124/2014).

Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες με τον πρώτο και τον τρίτο από τους λόγους αναίρεσης, προσάπτουν στην προσβαλλομένη, το ότι κατά την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στους ως άνω κανόνες δικαίου εμφιλοχώρησαν οι πλημμέλειες από τους αριθμούς 8 περ. β', 9 περ. γ' και 11 περ. γ' του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, υποστηρίζοντας ότι δεν έλαβε υπόψη τις προσκομισθείσες με νόμιμη επίκληση ενώπιον των δικαστηρίων αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας τις με αριθμούς 43, 44 και 45 από 16.11.2016 ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον του Ειρηνοδικείου … των Α.

Φ., Μ. Ρ. και Ε. - Π. Α., καθώς και την κατάθεση του E. M. ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, που περιλαμβάνεται στα με αριθμό …./2017 πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης αυτού, από τις οποίες προκύπτει, κατά τους ισχυρισμούς τους, η έλλειψη γνώσης της παραβίασης του ασφαλιστικού βάρους, την οποία η αναιρεσίβλητη δεν ανταπέδειξε.

Από την παραδεκτή κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και τη ρητή διαβεβαίωση, που υπάρχει στο αιτιολογικό της, προκύπτει ότι ελήφθησαν υπόψη, μεταξύ των άλλων και οι από 16.11.2016 ένορκες βεβαιώσεις των ανωτέρω μαρτύρων, που φέρουν τους αριθμούς 13, 14 και 15, (και όχι 43, 44 και 45 όπως εσφαλμένα ισχυρίζονται οι αναιρεσείοντες), τα πρακτικά συνεδρίασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, καθώς και "όλα τα έγγραφα που νομίμως προσκομίζουν και οι επικαλούνται οι διάδικοι" και επομένως δεν καταλείπεται καμία αμφιβολία ότι το Εφετείο, κατά τη διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος, έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε μετά των λοιπών αποδείξεων και τα ως άνω αποδεικτικά μέσα, που φέρονται ως "αγνοηθέντα", χωρίς να είναι υποχρεωμένο να κάνει ειδική μνεία ή χωριστή αξιολόγηση του καθενός, καθορίζοντας σύμφωνα με την αρχή της ελεύθερης και κατά συνείδηση κρίσης (ΚΠολΔ 340) τη βαρύτητά του ή την επιρροή του στα αποδεικτέα θέματα, αφού τυγχάνει αναιρετικώς ανέλεγκτη η κρίση του Εφετείου ως προς τη βαρύτητα, που προσέδωσε σε ένα έκαστο εξ αυτών, καθώς ανάγεται στην περί των πραγμάτων κρίση του.

Επομένως ο ερευνώμενος πρώτος λόγος, κατά το δεύτερο σκέλος του, της αίτησης αναίρεσης είναι αβάσιμος. Περαιτέρω οι αποδείξεις που φέρονται να συνάγονται από τις ένορκες βεβαιώσεις δεν αποτελούν "πράγματα". Επομένως, οι ερευνώμενοι πρώτος και τρίτος από τους λόγους της αίτησης αναίρεσης είναι αβάσιμοι, καθ' όλες τις αιτιάσεις τους.

Να σημειωθεί ακόμη ότι απορριπτέα κρίνεται και η αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη δεν έλαβε υπόψη της ότι η παρεμπιπτόντως ενάγουσα δεν ανταπέδειξε την τεκμαιρόμενη γνώση του πρώτου αναιρεσείοντος, καθόσον στηρίζεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στις ως άνω νομικές σκέψεις. Κατά το άρθρο 254 ΚΠολΔ το δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να διατάξει επανάληψη της συζητήσεως στο ακροατήριο, που έχει κηρυχθεί περαιωμένη, όταν κατά τη μελέτη της υποθέσεως ή τη διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολα σημεία που χρειάζονται συμπλήρωση ή επεξήγηση, και ορίζει περαιτέρω ότι η συζήτηση που επαναλαμβάνεται με τον τρόπο αυτό θεωρείται συνέχεια της προηγουμένης.

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως οι αναιρεσείοντες προσάπτουν στην προσβαλλομένη την πλημμέλεια από τον αρ. 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, υποστηρίζοντας ότι οι ισχυρισμοί (ενστάσεις) α) περί απόσβεσης της ένδικης απαιτήσεως της κυρίως ενάγουσας λόγω αφέσεως χρέους και β) περί συντρέχοντος πταίσματος αυτής, που είχαν προβληθεί με τις προτάσεις τους στα πλαίσια της (επικουρικής) εφέσεως της πρώτης αναιρεσίβλητης εναντίον τους, δεν ερευνήθηκαν από τη μη οριστική με αρ. 6249/2018 απόφαση του Εφετείου, που διέταξε την επανάληψη της συζητήσεως, για τους ανωτέρω εκτιθέμενους λόγους, στα πλαίσια της επικουρικής εφέσεως της ενάγουσας - πρώτης αναιρεσίβλητης, αλλά ότι αυτοί αφενός ερευνήθηκαν με ελλιπή αιτιολογία με βάση τους αντίστοιχους ισχυρισμούς, που προέβαλε η ασφαλίζουσα το ζημιογόνο όχημα εναγομένη και ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία, και αφετέρου ότι η οριστική απόφαση δεν ερεύνησε αυτούς, αλλά αρκείται σε συνοπτική παραπομπή στις αιτιολογίες της μη οριστικής απόφασης.

Από την παραδεκτή κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση της συμπροσβαλλομένης υπ' αρ. 6249/2018 απόφασης (στη 2η σελ. του 8ου φύλλου), προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε ως αποδειχθέντα, κατά το ενδιαφέρον μέρος της, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του (άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ), μετά από εκτίμηση των ιδίων επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων τα ακόλουθα: ".....στις 29-8-2014, ήτοι 13 ημέρες μετά το ένδικο ατύχημα, και ενώ η ενάγουσα νοσηλευόταν στο ΚΑΤ, έδωσε προανακριτική ένορκη κατάθεση ενώπιον των αστυνομικών υπαλλήλων του Τ.Τ.

Κηφισιάς Αττικής, για τις συνθήκες του τροχαίου ατυχήματος. Στην κατάθεση αυτή δήλωσε κατά λέξη "Δεν επιθυμώ την ποινική δίωξη κάποιου για τον τραυματισμό μου καθώς δεν επιθυμώ και την πλήρη αστική μου αποζημίωση για τον τραυματισμό μου". Το Δικαστήριο, ερμηνεύοντας τη δήλωση αυτή, κατά τις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, δηλαδή αναζητώντας την αληθινή βούληση της δηλώσασας χωρίς προσήλωση στις λέξεις, κατά τρόπο αντικειμενικό, όπως απαιτεί η καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, άγεται στην κρίση ότι η δήλωση αυτή ενέχει πρόταση της ενάγουσας προς σύναψη συμβάσεως αφέσεως χρέους, απευθυνόμενη προς τον συνοφειλέτη της - υπαίτιο οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου Α.

Α., με τον οποίο αυτή συνδεόταν με δεσμό φιλίας και όχι προς την εις ολόκληρον συνοφειλέτιδα εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία, την ύπαρξη και το νόμιμο λόγο ευθύνης της οποίας, λόγω του νεαρού της ηλικίας της και της απειρίας της περί τις συναλλαγές, αυτή αγνοούσε. Επομένως, η ανωτέρω δήλωσή της απαλλάσσει μόνο τον ως άνω υπαίτιο οδηγό από την υποχρέωσή του προς αποζημίωση της ενάγουσας, γι' αυτό και η τελευταία δεν τον ενήγαγε, και όχι την εναγομένη, ως προς την οποία δεν συνάγεται, αναμφίβολα, παραίτηση της ενάγουσας από το υφιστάμενο κατά το χρόνο της δήλωσης δικαίωμα αποζημιώσεώς της.

Σε κάθε περίπτωση η ενάγουσα κατά τον ανωτέρω χρόνο (29-8-2014) δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει την έκταση και τη σοβαρότητα του τραυματισμού της και συνεπώς ούτε την έκταση των ζημιών της και του προς αποκατάσταση αυτών δικαιώματος της, αφού ναι μεν γνώριζε το είδος του τραυματισμού της και είχε ήδη υποβληθεί στην πρώτη χειρουργική επέμβαση, πλην όμως δεν είχε εισέτι ενημερωθεί από τους θεράποντες ιατρούς της για την αναγκαιότητα υποβολής της στις μεταγενέστερες χειρουργικές επεμβάσεις, το χρόνο νοσηλείας και αποκατάστασης των τραυμάτων της, την τυχόν ανικανότητά της προς εργασία κ.λ.π., στοιχεία τα οποία προσδιορίζουν το είδος και την έκταση των αξιώσεών της από τον ένδικο τραυματισμό της.

Έτσι δεν μπορεί να γίνει λόγος για συνειδητή επιλογή της, και εν γνώσει της ύπαρξης της ενοχής, να παραιτηθεί από την απαίτηση αποζημιώσεώς της κατά της εναγομένης για να αποσβεστεί η ενοχή και να απαλλαγεί η τελευταία από την υποχρέωση αποζημιώσεώς της. Επομένως, η παραπάνω δήλωση της ενάγουσας δεν αποτελεί πρόταση αυτής προς την εναγομένη για σύναψη σύμβασης άφεσης χρέους, ώστε αυτή να συναφθεί με τη σιωπηρή αποδοχή της εκ μέρους της εναγομένης....".

Από τις ανωτέρω παραδοχές προκύπτει ότι το Εφετείο, που ακολούθως δέχθηκε την έφεση της κυρίως ενάγουσας - δεύτερης αναιρεσίβλητης, κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους ισχυρισμούς, σχετικά με τον μοναδικό αποδέκτη τη πρόταση της ενάγουσας προς σύναψη συμβάσεως αφέσεως χρέους, υπαίτιο οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου Α.

Α., αλλά και την συνυπαιτιότητα αυτής, οι δε ως άνω αιτιολογίες θεωρούνται ως ενιαίο περιεχόμενο της συμπροσβαλλόμενης οριστικής απόφασης, σύμφωνα με την ανωτέρω σκέψη, δεδομένου ότι η δεύτερη μετά την διαταχθείσα επανάληψη συζήτηση αποτελεί συνέχεια της πρώτης. Σημειώνεται, τέλος, ότι σε κάθε περίπτωση εκφεύγει του αναιρετικού ελέγχου, η κρίση ως προς το βαθμό, τη βαρύτητα του πταίσματος και το ποσοστό συνυπαιτιότητας, διότι αυτή σχηματίζεται από την κατ' άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων, χωρίς την υπαγωγή τους σε νομική έννοια (ΑΠ 2081/2017, ΑΠ 144/2017, ΑΠ 870/2020, ΑΠ 301/2021).

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Β. Επί της από 7.4.2021 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως 2108/254/19.4.2021 αιτήσεως αναιρέσεως: Κατά τη διάταξη του άρθρου 932 του Α.Κ. "Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του". Κατά την έννοια του άρθρου αυτού, το δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι συνεπεία αδικοπραξίας προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη, καθορίζει στη συνέχεια το ύψος της οφειλόμενης γι' αυτήν χρηματικής ικανοποίησης, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη, ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων μερών, πλην της περιουσιακής κατάστασης της εναγόμενης ασφαλιστικής εταιρείας, της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική, τη βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, καθώς και το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου.

Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 931 του Α.Κ. "η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του". Ως αναπηρία θεωρείται κάποια έλλειψη της σωματικής, νοητικής ή ψυχικής ακεραιότητας του προσώπου, ενώ ως παραμόρφωση, νοείται κάθε ουσιώδης αλλοίωση της εξωτερικής εμφάνισης του προσώπου, η οποία καθορίζεται όχι αναγκαίως κατά τις απόψεις της ιατρικής επιστήμης αλλά κατά τις αντιλήψεις της ζωής.

Περαιτέρω, ως μέλλον νοείται η επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου. Δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επιρροής της αναπηρίας ή παραμόρφωσης στο μέλλον του προσώπου. Αρκεί και απλή δυνατότητα κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων. Η Α.Κ. 931 προβλέπει επιδίκαση από το δικαστήριο χρηματικής παροχής στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση, εφόσον συνεπεία αυτών επηρεάζεται το μέλλον του.

Η χρηματική αυτή παροχή δεν αποτελεί αποζημίωση, εφόσον η τελευταία εννοιολογικά συνδέεται με την επίκληση και απόδειξη ζημίας περιουσιακής, δηλαδή διαφοράς μεταξύ της περιουσιακής κατάστασης μετά το ζημιογόνο γεγονός και εκείνης που θα υπήρχε χωρίς αυτό. Εξάλλου, η συνεπεία της αναπηρίας ή παραμόρφωσης ανικανότητα προς εργασία, εφόσον προκαλεί στον παθόντα περιουσιακή ζημία, αποτελεί βάση αξίωσης προς αποζημίωση, που στηρίζεται στη διάταξη του άρθρου 929 του Α.Κ. (αξίωση διαφυγόντων εισοδημάτων).

Όμως, η αναπηρία ή παραμόρφωση ως τέτοια, δεν σημαίνει κατ' ανάγκην πρόκληση στον παθόντα περιουσιακής ζημίας. Προέχον και κρίσιμο είναι το γεγονός της αναπηρίας ή παραμόρφωσης ως βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου, δηλαδή ως ενός αυτοτελούς έννομου αγαθού, που απολαύει και συνταγματικής προστασίας, σύμφωνα με τις παρ. 3 και 6 του άρθρου 21 του Συντάγματος, όχι μόνο στις σχέσεις των πολιτών προς το Κράτος, αλλά και στις μεταξύ των πολιτών σχέσεις, χωρίς, αναγκαία, η προστασία αυτή να συνδέεται με αδυναμία πορισμού οικονομικών ωφελημάτων ή πλεονεκτημάτων.

Έτσι, κατά την ορθή ερμηνεία της ως άνω διάταξης του άρθρου 931 του Α.Κ., με αυτή προβλέπεται η επιδίκαση στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση ενός εύλογου χρηματικού ποσού, ακριβώς λόγω της αναπηρίας ή παραμόρφωσης, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία, η οποία άλλωστε και δεν μπορεί να προσδιοριστεί, το ύψος δε του επιδικαζόμενου εύλογου χρηματικού ποσού καθορίζεται με βάση το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμόρφωσης, την ηλικία του παθόντος, καθώς και με τη συνεκτίμηση του ποσοστού τυχόν συνυπαιτιότητας του τελευταίου στην πρόκληση της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της κατά τη διάταξη του άρθρου 932 του ΑΚ αξίωσης για επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης (Α.Π. 1488/2022, Α.Π. 306/2022).

Ο προσδιορισμός του ποσού, τόσο της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, όσο και του επιδικαζόμενου εύλογου, κατά την κρίση του δικαστηρίου, χρηματικού ποσού της προβλεπόμενης από το άρθρο 931 του Α.Κ. χρηματικής παροχής, αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου, η σχετική κρίση του οποίου δεν υπόκειται, κατ' αρχήν, σε αναιρετικό έλεγχο, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να κριθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, είτε ευθέως, είτε εκ πλαγίου, για έλλειψη νόμιμης βάσης.

Επιβάλλεται, όμως, σε κάθε περίπτωση, να τηρείται, κατά τον καθορισμό του ποσού που επιδικάζεται, η αρχή της αναλογικότητας, ως γενική νομική αρχή και μάλιστα αυξημένης τυπικής ισχύος, υπό την έννοια ότι η σχετική κρίση του δικαστηρίου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, πράγμα που, αν συμβαίνει, ελέγχεται ως παραβίαση της πιο πάνω γενικής νομικής αρχής, ήτοι ως πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 του Κ.Πολ.Δ. (Ολ.Α.Π. 9/2015, Ολ.Α.Π. 9/2015, Α.Π. 858/2021, Α.Π.525/2021, Α.Π. 301/2021).

Και τούτο, διότι, μία απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπέρμετρα μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο, κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου, ευτελίζει, στην πρώτη περίπτωση (όσον αφορά τον δικαιούχο - παθόντα), το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και στη δεύτερη (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας του, αφού το δικαστήριο, επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών, πρέπει να τηρεί μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων (ΑΠ. 1524/2023, Α.Π. 1003/2021, Α.Π. 525/2021, Α.Π. 934/2020, Α.Π. 642/2020).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των συμπροσβαλλομένων υπ' αριθμ. …/2018 και 5856/2020 αποφάσεων του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, προκύπτει ότι το Εφετείο αυτό, κατά το ενδιαφέρον την παρούσα αναιρετική δίκη μέρος της, δέχθηκε ως αποδειχθέντα, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του (άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ), μετά από εκτίμηση των επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων που αναφέρει, τα ακόλουθα: (Στο 7ο φύλλο και επ.

της υπ' αρ. 6249/2018 μη οριστικής απόφασης του Εφετείου). "....η ενάγουσα μεταφέρθηκε, με ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ, στο νοσοκομείο …., όπου διαπιστώθηκε βαρειά κάκωση στο δεξιό άνω άκρο, στη δεξιά κατ' αγκώνα άρθρωση με ανοικτό κάταγμα, έλλειμμα δέρματος, μαλακών μορίων και οστού με συνοδό αδυναμία κίνησης της άρθρωσης, της τοποθετήθηκε φλεβοκαθετήρας και ορός, έγινε σταθεροποίηση με επιδέσμους και λόγω έλλειψης χειρουργού ορθοπεδικού, αναισθησιολόγου, ακτινολόγου και μικροβιολόγου, διακομίστηκε συνοδεία γιατρού με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο …., όπου διαπιστώθηκε επιπεπλεγμένο κάταγμα (ΔΕ) αγκώνα με συμμετοχή ωλενίου, και ακολούθως διακομίστηκε αυθημερόν στο ΓΝΑ "Γ.

Γ…." για νευροχειρουργική εκτίμηση και ορθοπεδική αντιμετώπιση. Στο εν λόγω νοσοκομείο νοσηλεύτηκε μέχρι την 17.8.2014, οπότε διακομίστηκε στο τμήμα Μικροχειρουργικής του Γ.Ν.Α. "ΚΑΤ", όπου διαπιστώθηκε συντριπτικό επιπεπλεγμένο κάταγμα (ΔΕ) αγκώνος με συνοδό διατομή ωλενίου νεύρου και εκτεταμένο δερματικό έλλειμμα.

Εισήχθη επειγόντως στο χειρουργείο και υπεβλήθη σε χειρουργικό καθαρισμό του τραύματος, αφαίρεση ξένων σωμάτων και σταθεροποίηση του κατάγματος με εξωτερική οστεοσύνθεση αγκώνα. Ακολούθησε αντιβιοτική αγωγή βάση καλλιεργειών και συνεχείς αλλαγές του χειρουργικού τραύματος. Στις 17-9-2014 επανεισήχθη στο χειρουργείο και υπεβλήθη σε διόρθωση ανάταξης του κατάγματος με το σύστημα εξωτερικής οστεοσύνθεσης, καθαρισμό- κινητοποίηση και τελικοτελική συρραφή του ωλενίου νεύρου και λήψη δερματικού μοσχεύματος από το δεξιό μηρό και δερματικό έλλειμμα του αγκώνος.

Εξήλθε από το ως άνω νοσοκομείο στις 26-9-2014, μετά από ομαλή μετεγχειρητική πορεία και τη σύσταση των θεραπόντων ιατρών |της για παρακολούθηση της μετεγχειρητικής κατάστασης της υγείας της στα εξωτερικά ιατρεία. Στις 7-10-2014 και 14-10-2014 η ενάγουσα εξετάστηκε εκ νέου, ως εξωτερικός ασθενής, στο τμήμα μικροχειρουργικής άκρας χειρός του ΚΑΤ.

Στις 29-10-2014 επανεισήχθη στην άνω κλινική και υποβλήθηκε σε αφαίρεση της εξωτερικής οστεοσύνθεσης και ενδοφλέβια αντιβιοτική αγωγή μετά από λήψη καλλιεργειών των βελονών της εξωτερικής οστεοσύνθεσης. Εξήλθε στις 21-11-2014 μετά από ομαλή μετεγχειρητική πορεία και τη σύσταση για παρακολούθηση στα εξωτερικά ιατρεία της κλινικής.

Στις 25-1 -2014, στις 11-12-2014 και στις 23-12-2014 εξετάστηκε εκ νέου ως εξωτερικός ασθενής στην άνω κλινική του ΚΑΤ. Στις 2.1.2015 εισήλθε εκ νέου στην ίδια κλινική, όπου διαπιστώθηκε καθυστερημένη πώρωση στο κάταγμα, γι' αυτό και αναβλήθηκε το προγραμματισμένο για την ημέρα αυτή χειρουργείο, παρέμεινε νοσηλευόμενη για μία ημέρα.

Στις 23-1-2015 επανεισήχθη στην ίδια κλινική συνεπεία καθυστερημένης πώρωσης του κατάγματος και υπεβλήθη σε νεαροποίηση των καταγματικών άκρων του βραχιονίου, εσωτερική οστεοσύνθεση με πλάκα - βίδες και τοποθέτηση οστικού αλλομοσχεύματος για πλήρωση κενού στην καταγματική εστία του αγκώνος. Εξήλθε στις 27-1-2015 μετά από ομαλή μετεγχειρητική πορεία και τη σύσταση για παρακολούθηση στα εξωτερικά ιατρεία της κλινικής.

Στις 29-1-2015, στις 17-2015, στις 19-3-2015, στις 26-5-2015, στις 16-7-2015 και στις 15-9-2015 επανεξετάστηκε ως εξωτερικός ασθενής στην άνω κλινική. Επίσης στις 15-7- 2015 και στις 27-7-2015 οι θεράποντες ιατροί του ΚΑΤ διαπίστωσαν καθυστερημένη πώρωση του κατάγματος του βραχιονίου, βελτίωση της ανανεύρωσης του ωλενίου νεύρου και απουσία κίνησης της άρθρωσης του αγκώνα λόγω οστικής καταστροφής της βραχιονιο - ωλένιας άρθρωσης, γνωμάτευσαν δε ότι μπορεί να χρειαστεί νέα χειρουργική επέμβαση για την πώρωση του κατάγματος του βραχιονίου, αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης και αλλομόσχευμα άρθρωσης του αγκώνα (βραχιόνιο και ωλένη) για την αντικατάσταση της άρθρωσης του αγκώνα, η οποία (αντικατάσταση) με χρονική πρόβλεψη 36 μηνών πρέπει να γίνει μετά από λεπτομερή κλινικό και απεικονιστικό έλεγχο και ενημέρωση της ασθενούς για τις τυχόν επιπλοκές και την μακροχρόνια αποκατάσταση της άρθρωσης (.....).

Στις 25-9-2015 η ενάγουσα επανεισήχθη στην άνω κλινική του ΚΑΤ, όπου υποβλήθηκε σε εκτομή όγκου η αγγειακής δυσπλασίας, μαλακού ιστού χεριού ή δακτύλου και εξήλθε αυθημερόν με σύσταση για επανεξέταση στις 29-9-2015 και κοπή ραμμάτων σε 18 ημέρες στα εξωτερικά ιατρεία. Σε επανεξέταση της ενάγουσας στις 17-12-2015 ο θεράπων ιατρός της γνωμάτευσε ότι θα χρειαστεί η προαναφερόμενη επέμβαση της αντικατάστασης της άρθρωσης του αγκώνα..".

Περαιτέρω, στο 3ο φύλλο επ. της υπ' αρ. 5856/2020 απόφασης του Εφετείου αναφέρονται τα ακόλουθα: "....Κατά το ένδικο ατύχημα, που έλαβε χώρα στις 16-8-2014 η κυρίως ενάγουσα, συνεπιβάτης του ζημιογόνου αυτ/του, υπέστη ανοικτό επιπλεγμένο κάταγμα (ΔΕ) αγκώνα τύπου III Β, με συνοδό οστικό έλλειμμα του περιφερικού άκρου του βραχιονίου οστού, βαρύτατες βλάβες των μαλακών μορίων της περιοχής, εκτεταμένο δερματικό έλλειμμα στην περιοχή του αγκώνα και διατομή του ωλενίου νεύρου στην ίδια περιοχή.

Κατά την κλινική εξέτασή της από τον πραγματογνώμονα παρουσία του τεχνικού συμβούλου της εναγομένης, στις 27-3-2019, διαπιστώθηκε ότι πρόκειται για δεξιόχειρα ασθενή, η οποία επισκοπικά φέρει μετατραυματική ουλή μήκους 12 εκ. στην πρόσθια έξω επιφάνεια του (ΔΕ) βραχιονίου, μετεγχειρητική ουλή μήκους 9 εκ. στο κεντρικό τμήμα της ωλένης και μετεγχειρητική ουλή μήκους 5 εκ.

κεντρικά στην ραχιαία επιφάνεια του αντιβραχίου. Επίσης, φέρει μεγάλης έκτασης δερματικό μόσχευμα με εμφανή δυσμορφία, το οποίο εκτείνεται από την όσιο επιφάνεια του (ΔΕ) βραχιονίου έως κάτωθεν της άρθρωσης του αγκώνα. Το εύρος κίνησης της άρθρωσης του (ΔΕ) αγκώνα είναι 50° - 80° (φ.τ 0° - 150°). Ο υπτιασμός του αντιβραχίου είναι 60° (φ.τ 80°) και ο πρηνισμός 0° (φ.τ 80°).

Η (ΔΕ) άκρα χείρα της εμφανίζει υπαισθησία στην κατανομή του ωλενίου νεύρου και λόγω της διατομής του τελευταίου αυτού νεύρου εμφανίζει παράλυση των αντίστοιχων μυών της άκρας χείρας, με αποτέλεσμα την πλήρη απώλεια της συλληπτικής ικανότητας αυτής (άκρας χειρός) καθιστώντας την ουσιαστικά μη λειτουργική.

Η εν λόγω κατάσταση της υγείας της προκαλεί σ' αυτήν μόνιμη αναπηρία σε ποσοστό 43,75%. ....., η ενάγουσα κατέστη, συνεπεία ~ του προαναφερόμενου τραυματισμού της, μόνιμα και εφόρου ζωής ανάπηρη σε ποσοστό 43,75%. Η αναπηρία της αυτή την καθιστά άτομο, που μειονεκτεί έναντι άλλων ατόμων του φύλου και της ηλικίας της και οπωσδήποτε επιδρά δυσμενώς στην κοινωνική, οικογενειακή, επαγγελματική, οικονομική και προσωπική της εξέλιξη.

Ειδικότερα οι παραπάνω μη αναστρέψιμες βλάβες της υγείας της επηρεάζουν δυσμενώς το μέλλον της, αφού, αδυνατεί να ασκήσει την οποιαδήποτε εργασία που απαιτεί χρήση του δεξιού άνω άκρου, χάνοντας έτσι την, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, δυνατότητα επαγγελματικής και οικονομικής εξέλιξής της, γεγονός που της δημιουργεί αίσθημα ανασφάλειας, ενώ υφίστανται και στην προσωπική και κοινωνική της δραστηριότητα αρνητικές συνέπειες, αφού λόγω του νεαρού της ηλικίας της και έχοντας ένα άκρο με εμφανείς δερματικές παραμορφώσεις με μηδαμινή κίνηση του αγκώνα και εμφανή παράλυση της άκρας χειρός, της δημιουργείται αίσθημα κατωτερότητας που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την προσωπική κοινωνική της ζωή.

Ενόψει τούτων και προκειμένου να αντιμετωπίσει τις άνω δυσμενείς επιπτώσεις, δικαιούται της αποζημίωσης του άρθρου 931 ΑΚ, το ύψος της οποίας πρέπει να καθοριστεί, λαμβανομένων υπόψη της αποκλειστικής υπαιτιότητος (ως προς την πρόκληση του ατυχήματος) του οδηγού του ασφαλισμένου στην εναγομένη οχήματος, της συνυπαιτιότητας της ενάγουσας στην πρόκληση του τραυματισμού της, της ηλικίας της και της οικογενειακής της κατάστασης (άγαμη) και των λοιπών συντρεχουσών περιστάσεων, στο ποσό των 25.000 €, το οποίο κρίνεται εύλογο και σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητος.

Επομένως, το σχετικό αγωγικό κονδύλιο, το οποίο, παρά τα αντίθετα υποστηριζόμένα από την εναγομένη, είναι επαρκώς ορισμένο αποδεικνύεται ως εν μέρει βάσιμο και κατ' ουσίαν. Ζ) Συνεπεία της σε βάρος της αδικοπραξίας, η ενάγουσα υπέστη ηθική βλάβη, για την αποκατάσταση της οποίας δικαιούται χρηματικής ικανοποίησης, το ύψος της οποίας πρέπει να καθοριστεί, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών υπό τις οποίες έλαβε χώρα το ένδικο ατύχημα, της αποκλειστικής ως προς την πρόκλησή του, υπαιτιότητος του οδηγού του ασφαλισμένου στην εναγομένη οχήματος, της συνυπαιτιότητος της ενάγουσας, ως προς τον τραυματισμό της, του είδους και της εκτάσεως του τραυματισμού της, της προκληθείσης εξ αυτού αναπηρίας της και ανικανότητάς της προς εργασία, του χρόνου νοσηλείας της, του είδους και της εκτάσεως των ζημιών της (θετικών και αποθετικής), της ηλικίας της και της κοινωνικής και οικονομικής κατάστασής της, στο ποσό των 40.000 €, το οποίο κρίνεται εύλογο και σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητος...".

Με τις ανωτέρω παραδοχές του το Εφετείο, για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα και να καθορίσει υπέρ της ενάγουσας ενάγοντος, ήδη αναιρεσιβλήτου, ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, το ποσό των 40.000 ευρώ και ως πρόσθετη παροχή - ιδιαίτερη αποζημίωση εκ του άρθρου 931 του Α.Κ., το ποσό των 25.000 ευρώ, δεν παραβίασε ευθέως την αρχή της αναλογικότητας, ούτε υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, που επιτάσσει η διάταξη του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγματος, σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 932 και 931 του Α.Κ., τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, ορθώς δε υπήγαγε σ' αυτές τα πραγματικά περιστατικά, που ανελέγκτως δέχτηκε ότι αποδείχθηκαν, δεδομένου ότι τα ως άνω επιδικασθέντα ποσά, δεν υπολείπονται, και μάλιστα καταφανώς, εκείνων, που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση.

Κατ' ακολουθίαν, οι συναφείς πρώτος και δεύτερος λόγος αναιρέσεως, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο η αναιρεσείουσα, με την επίκληση των διατάξεων των άρθρων 25 παρ. 1 του Συντάγματος και 931 και 932 του Α.Κ., αποδίδει στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση ότι, κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας και καθ' υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, το Εφετείο, κατά την εφαρμογή των διατάξεων αυτών ουσιαστικού δικαίου, επιδίκασε σε αυτήν για τις προεκτεθείσες αιτίες, τα ως άνω ποσά, τα οποία όμως είναι, κατ' αυτήν, καταφανώς μικρότερα των συνήθως επιδικαζομένων για ανάλογες περιπτώσεις, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Γ. Επί της από 7.4.2021 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως …/…./19.4.2021 αιτήσεως αναιρέσεως: Κατά το άρθρο 556 παρ.2 ΚΠολΔ, αναίρεση δικαιούται να ασκήσει και ο διάδικος που νίκησε, εφόσον έχει έννομο συμφέρον, η ύπαρξη του οποίου κρίνεται κατά τη γενική διάταξη του άρθρου 68 ΚΠολΔ. Το έννομο συμφέρον, που πρέπει να είναι ατομικό και άμεσο, εξαρτάται από το αν η απόφαση αναπτύσσει δυσμενείς συνέπειες για το νικήσαντα διάδικο, όπως συμβαίνει όταν στην απόφαση περιέχονται αιτιολογίες βλαπτικές γι' αυτόν, που δημιουργούν δεδικασμένο (ΑΠ 41/2016).

Ο νικήσας διάδικος μπορεί να ασκήσει αναίρεση για την περίπτωση που ήθελε γίνει δεκτή η αναίρεση του αντιδίκου του (επικουρική αναίρεση ή αναίρεση υπό αίρεση), εφόσον επικαλείται και δικαιολογεί ειδικό έννομο συμφέρον κατά την πιο πάνω έννοια (ΑΠ 533/2017, ΑΠ 1764/2013). Ειδικότερα, ο ενάγων που νίκησε δικαιολογεί έννομο συμφέρον να ασκήσει αναίρεση ως προς την αγωγή, που έγινε δεκτή με την προσβαλλόμενη τελεσίδικη απόφαση, για την περίπτωση ευδοκίμησης της αναίρεσης του ηττηθέντος αντιδίκου του, προς αποτροπή της αμετάκλητης απόρριψης της αγωγής του (ΑΠ 1239/2020, ΑΠ 578/1994).

Στην προκειμένη περίπτωση, η ένδικη από 7.4.2021 αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε επικουρικώς από την παρεμπιπτόντως ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα - αναιρεσίβλητη, για την περίπτωση και μόνο που θα γίνει δεκτή η αντίθετη ασκηθείσα κατ' αυτών από 31.5.2021 αίτηση αναίρεσης των παρεμπιπτόντως εναγομένων Γ. Α. και Α. Α.

και ήδη αναιρεσίβλητων κατά της προσβαλλόμενης απόφασης. Ήδη, με την παρούσα κρίθηκε απορριπτέα η ως άνω αναίρεση κατά της προσβαλλόμενης, που έχει δεχθεί την ένδικη (εξ αναγωγής) αγωγή. Υπό τα δεδομένα αυτά, η ένδικη αίτηση αναιρέσεως, η οποία, όπως από αυτή προκύπτει, ασκήθηκε υπό τον όρο ευδοκίμησης της αντίθετης αίτησης αναίρεσης κατά της αυτής απόφασης των αναιρεσειόντων - αναιρεσιβλήτων, πρέπει να απορριφθεί ως άνευ αντικειμένου.

Κατόπιν τούτων, και εφόσον δεν υπάρχουν άλλοι λόγοι αναιρέσεων των συνεκδικαζόμενων αιτήσεων για έρευνα, πρέπει να απορριφθούν οι: Α) από 31.5.2021 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως …/…/...2021, Β) από 7.4.2021 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως .…/…/….2021, και Γ) από 29.7.2022 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως …/../….2022 αιτήσεις, για αναίρεση των υπ' αριθμ.

…/2018 και 5856/2020 μη οριστικής και τελεσιδίκου, αντίστοιχα, αποφάσεων του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, να διαταχθεί η εισαγωγή των παραβόλων που κατατέθηκαν από τους αναιρεσείοντες για την άσκησή τους στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε' του ΚΠολΔ, όπως ισχύει και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015, που ισχύει, κατ' άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού, για τα ένδικα μέσα που κατατίθενται από 1.1.2016) και να καταδικαστούν, οι μεν αναιρεσείοντες της από 31.5.2021 αιτήσεως, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 183 ΚΠολΔ), που δεν εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο πληρεξούσιο δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις, η αναιρεσείουσα της από 7.4.2021 αιτήσεως, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, οι οποίοι, επίσης δεν εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο πληρεξούσιο δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτών (άρθρα 176, 180, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), και η αναιρεσείουσα της από 29.7.2022 αιτήσεως στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 183 ΚΠολΔ), που εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο πληρεξούσιο δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει τις: Α) από 31.5.2021 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως …/…/...2021, Β) από 7.4.2021 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως …/…/….2021, και Γ) από 29.7.2022 και με αρ. εκθέσεως καταθέσεως …/…/….2022 αιτήσεις, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5856/2020 τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Απορρίπτει την από 31.5.2021 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως …/…/ ….2021 αίτηση αναιρέσεως.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που κατατέθηκε από τους αναιρεσείοντες για την άσκηση της αναιρέσεως στο δημόσιο ταμείο.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ, για έκαστο εξ αυτών.

Απορρίπτει την από 7.4.2021 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως …/…/….2021 αίτηση αναιρέσεως. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που κατατέθηκε από την αναιρεσείουσα για την άσκηση της αναιρέσεως στο δημόσιο ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ, για την πρώτη εξ αυτών και στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ για τους λοιπούς.

Απορρίπτει την από 29.7.2022 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως …./…/ ...2022 αίτηση αναιρέσεως. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που κατατέθηκε από την αναιρεσείουσα για την άσκηση της αναιρέσεως στο δημόσιο ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Μαρτίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 10 Απριλίου 2025.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ