Supreme Court quashes appealable judgment and remands case to determine if employment contracts exist instead of service contracts.

Απόφαση 639 / 2013 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 639/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Πατινίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Αθηναίο, Δημήτριο Μουστάκα, Νικόλαο Τρούσα και Ασπασία Καρέλλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Φεβρουαρίου 2013, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Δ. Ρ. του Δ., 2) Π. Μ. του Λ., 3) Χ.-Ο. Λ. του Τ.-Σ., 4) Α. Χ. του Μ., 5) Ι. Φ. του Μ., 6) Μ. Δ. του Α., 7) Ε. Τ. του Γ., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Φωτεινή Δερμιτζάκη και κατέθεσαν προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αγία Παρασκευή Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Λαλλά και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16/12/2006 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1420/2008 μη οριστική και 2114/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4810/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 6/2/2012 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ασπασία Καρέλλου ανέγνωσε την από 14/2/2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πέμπτου λόγου αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών. Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 648 επ. ΑΚ και 6 του Ν. 765/1943 που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 38 ΕισΝΑΚ, προκύπτει ότι σύμβαση εξαρτημένης εργασίας υπάρχει όταν οι συμβαλλόμενοι με τους όρους της συμφωνίας τους, αποβλέπουν στην παροχή της εργασίας που συμφωνήθηκε και στο μισθό, ανεξάρτητα από τον τρόπο καθορισμού και καταβολής του και ο εργαζόμενος υπόκειται σε νομική και προσωπική εξάρτηση από τον εργοδότη, η οποία εκδηλώνεται με το δικαίωμα του τελευταίου να δίνει δεσμευτικές για τον εργαζόμενο οδηγίες ως προς τον τρόπο, τον τόπο και το χρόνο παροχής των υπηρεσιών και ασκεί έλεγχο και εποπτεία για τη διαπίστωση της συμμόρφωσής του προς αυτές (Ολ.

ΑΠ 28/2005). Η σύμβαση αυτή διακρίνεται από την αναφερόμενη στο άρθρο 681 ΑΚ σύμβαση μίσθωσης έργου, επί της οποίας δεν έχουν εφαρμογή οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας κυρίως γιατί με τη σύμβαση εργασίας οι συμβαλλόμενοι αποβλέπουν στην εργασία που παρέχεται σε ορισμένο ή αόριστο χρόνο‚ ενώ με τη σύμβαση μίσθωσης έργου σι συμβαλλόμενοι αποβλέπουν στην επίτευξη του συμφωνηθέντος αποτελέσματος η πραγμάτωση του οποίου συνεπάγεται την αυτόματη λύση της μεταξύ των συμβαλλομένων συμβατικής σχέσης.

Ο ορθός νομικός χαρακτηρισμός ορισμένης σχέσης , ως εξαρτημένης εργασίας , ορισμένου ή αόριστου χρόνου ή έργου, αποτελεί κατ' εξοχήν έργο της δικαιοδοτικής λειτουργίας των δικαστηρίων ανεξάρτητα από τον εκ του νόμου ή τον έχοντα ισχύ νόμου κανονισμό χαρακτηρισμό της συμβατικής σχέσης (ΑΕΔ 3/2001 Ολ.ΑΠ 7/2011).

Η δυνατότητα του ορθού νομικού χαρακτηρισμού από το δικαστήριο της έννομης σχέσης ως ορισμένου ή αόριστου χρόνου ή έργου δεν αποκλείεται στις εργασιακές σχέσεις του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα (Ολ. ΑΠ 18 2006). Περαιτέρω με το Ν.1730/1087 ιδρύθηκε η Ελληνική Ραδιοφωνία - Τηλεόραση Α.Ε. ως νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, που λειτουργεί με τη μορφή ανώνυμης εταιρείας, είναι δημόσια επιχείρηση που ανήκει στον ευρύτερο δημόσιο τομέα ( Ν.1256/1982), ελέγχεται και εποπτεύεται από το Κράτος, απολαμβάνει διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας και έχει ως σκοπό την οργάνωση, εκμετάλλευση και ανάπτυξη της κρατικής ραδιοφωνίας και τηλεόρασης καθώς και τη συμβολή της στην ενημέρωση, μόρφωση και ψυχαγωγία του Ελληνικού Λαού, χωρίς την επιδίωξη απόκτησης κέρδους [άρθρα 1 και 2 του Ν.1730/1987 εγκρίθηκε με την 8265/Ζ2/815/12/4/1989 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Προεδρίας της Κυβέρνησης [ΦΕΚ 283/20/4/1989 τ.

Β'] και έχει ισχύ νόμου, το δε προσωπικό που συνδέεται με αυτήν με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου διακρίνεται σε τακτικό και έκτακτο. Το τακτικό προσλαμβάνεται σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 6 αυτού μετά από διαγωνισμό, ειδική δοκιμασία‚ επιλογή ή συνέντευξη για την κάλυψη τακτικών οργανικών θέσεων, ενώ το έκτακτο είναι το προσωπικό που προσλαμβάνεται με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου ή αορίστου χρόνου σε οργανικές θέσεις για την κάλυψη ειδικών αναγκών αποκλειστικά με την ιδιότητα του ειδικού συμβούλου, δημοσιογράφου.

Πέραν από το τακτικό και έκτακτο προσωπικό η ΕΡΤ για την εκπλήρωση των σκοπών της συνεργάζεται με έκτακτους εναλλασσόμενους εξωτερικούς συνεργάτες προγράμματος, διαφόρων ειδικοτήτων. Με το άρθρο 3 του ίδιου Κανονισμού όπως συμπληρώθηκε με την από 23/6/2006 επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας‚ ορίζεται ότι δεν αποτελούν προσωπικό της ΕΡΤ και δεν υπάγονται στον Κανονισμό της εκείνοι στους οποίους ανατίθεται για συγκεκριμένη εκπομπή, με έγγραφη σύμβαση, η εκτέλεση ορισμένου και συγκεκριμένου έργου με τους ειδικότερους όρους, που καθορίζονται από το Διοικητικό Συμβούλιο, η δε σύμβαση υπογράφεται από τον αρμόδιο Γενικό Δ/ντή αυτης, μετά από γνώμη Τριμελούς Επιτροπής σχετικά με την αναγκαιότητα εκτελέσεως του συγκεκριμένου έργου στην οποία μετέχει και εκπρόσωπος των εργαζομένων Στην περίπτωση αυτή καταβάλλεται η αμοιβή [εργολαβικό αντάλλαγμα]‚ που ρητά καθορίζεται από τη σχετική σύμβαση για το συγκεκριμένο έργο, ανεξάρτητα από το χρόνο‚ που απαιτείται ή αναλώθηκε για την εκτέλεση του έργου και εκδίδονται για την αμοιβή τα προβλεπόμενα από τον Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων στοιχεία Οι σχέσεις των εξωτερικών συνεργατών με την ΕΡΤ ΑΕ διέπονται αποκλειστικά από τη συγκεκριμένη ατομική σύμβαση έργου και τις οικείες διατάξεις των άρθρων 681 ΑΚ.

Όπως ορίζεται στην παράγραφο 3 η ανάθεση και εκτέλεση του έργου γίνεται αποκλειστικά και μόνο κατά τις διατάξεις του άρθρου αυτού του Γενικού Κανονισμού Προσωπικού και αποκλείεται η μετατροπή με οποιονδήποτε τρόπο της συμβάσεως έργου σε σύμβαση εργασίας. Για τη σύναψη των προαναφερομένων συμβάσεων έργου τηρείται η προβλεπόμενη από το άρθρο ό του Ν.2527/1997 διαδικασία, με την έκδοση κοινής υπουργικής απόφασης, με την οποία καθορίζονται οι επιμέρους ειδικότητες κατά κατηγορία προσφερόμενου έργου καθώς και οι επιμέρους υπηρεσίας της Ραδιοφωνίας και της Τηλεόρασης, στις οποίες θα παρασχεθεί το εκάστοτε έργο, εντός των ορίων συγκεκριμένης δαπάνης Εξάλλου η Οδηγία 1999/70/ΕΚ του Συμβουλίου της 28/6/1999 (που δημοσιεύθηκε στις 107/1999 στην Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και άρχισε να ισχύει από 107/2001), έχει ως σκοπό την αποτροπή της κατάχρησης σύναψης διαδοχικών συμβάσεων ή σχέσεων εργασίας ορισμένου χρόνου με τη λήψη από τα κράτη μέλη όταν δεν υπάρχουν ισοδύναμα μέτρα για την πρόληψη των καταχρήσεων συγκεκριμένων μέτρων προσαρμογής.

Η εν λόγω Οδηγία ενσωματώθηκε στην ελληνική έννομη τάξη με το Π.Δ.81/2003 το οποίο εφαρμόζεται στους εργαζόμενους που απασχολούνται στον ιδιωτικό τομέα του με σύμβαση ή σχέση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου (η ισχύς του άρχισε από 2/4/2003) και το Π.Δ. 164/2004 το οποίο εφαρμόζεται στους εργαζόμενους που απασχολούνται στο δημόσιο τομέα με σύμβαση ή σχέση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου και η ισχύς του άρχισε από τις 19/7/2004.

Ανεξάρτητα από την παραπάνω Οδηγία στην ελληνική έννομη τάξη, η διασφάλιση των εργαζομένων από την καταστρατήγηση των δικαιωμάτων τους με την προσχηματική επιλογή της συμβάσεως εργασίας ορισμένου χρόνου αντιμετωπιζόταν με το άρθρο 8 παρ. 3 του Ν.2112/1920 (σε συνδυασμό με τα άρθρα 281 671 ΑΚ, 25 παρ. 1 και 3 του Συντάγματος) το οποίο εφαρμόζεζεται σε όλες τις περιπτώσεις συμβάσεων εργασίας ιδιωτικού δικαίου, ανεξάρτητα αν έχουν συναφθεί στον ιδιωτικό ή δημόσιο τομέα και το οποίο ορίζει ότι οι διατάξεις του νόμου αυτού εφαρμόζονται και επί συμβάσεων εργασίας με ορισμένη χρονική διάρκεια αν ο καθορισμός της διάρκειας αυτής δεν δικαιολογείται από τη φύση της συμβάσεως αλλά τέθηκε σκόπιμα προς καταστρατήγηση των διατάξεων του ίδιου νόμου περί υποχρεωτικής καταγγελίας της υπαλληλικής συμβάσεως.

Η διάταξη αυτή ενώ αναφέρεται στην προστασία των εργαζομένων από τη μη τήρηση εκ μέρους του εργοδότη των τυπικών όρων που επιβάλλει κατά την απόλυση ο Ν.2112/1920 αξιοποιήθηκε γενικότερα για τον ορθό νομικό χαρακτηρισμό των συμβάσεων εργασίας ως ορισμένης ή αόριστης χρονικής διάρκειας με πληρέστερη μάλιστα προστασία έναντι εκείνης της μεταγενέστερης ως άνω κοινοτικής Οδηγίας, εφόσον πρόκειται για διαδοχικές συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου που καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες και όχι πρόσκαιρες ή απρόβλεπτες.Ο ορθός νομικός χαρακτηρισμός της συμβάσεως, εφόσον συντρέχουν οι παραπάνω προϋποθέσεις των πάγιων και διαρκών αναγκών δεν συνιστά ανεπίτρεπτη " μετατροπή " του ισχύοντος νομικού καθεστώτος απασχόλησης (Ολ.

ΑΠ 18/2006). Συνάγεται‚ περαιτέρω από τα προαναφερθέντα ότι επί διαδοχικών συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου που καταρτίσθηκαν με το Δημόσιο, τους ΟΤΑ κ.λ.π. πριν από την έναρξη ισχύος, 1) της ως άνω Οδηγίας 199/70/ΕΚ, 2) των παραγράφων 7 και 8 του Συντάγματος που προστέθηκαν κατά την αναθεώρηση αυτού το έτος 2001 και ισχύουν από 18/4/2001 και απαγορεύουν την ακόμη και από το νόμο μονιμοποίηση του ως άνω προσωπικού ή την μετατροπή των συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου σε συμβάσεις αορίστου χρόνου, ακόμη και σε περίπτωση που σι εργαζόμενοι με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες του δημοσίου και 3) των άρθρων 5 και 11 του Π.Δ. 164/2004 που ορίζει τις προϋποθέσεις μετατροπής των κατά την έναρξη της ισχύος του ενεργών συμβάσεων σε αορίστου χρόνου και καλύπτουν κατά τη φύση τους πάγιες και διαρκείς ανάγκες, δεν εφαρμόζονται οι ως άνω διατάξεις διότι οι συμβάσεις αυτές είχαν προσλάβει ήδη κατά το χρόνο που εκτείνεται η έννομη σχέση και το αντικείμενό της δηλαδή και πριν την έναρξη ισχύος των ως άνω συνταγματικών και άλλων διατάξεων, το χαρακτήρα της σύμβασης αορίστου χρόνου κατ' ορθό νομικό χαρακτηρισμό, παρά την απαγόρευση από το νόμο της σύναψής τους ως τέτοιων (αορίστου χρόνου), τον οποίο χαρακτήρα διατηρούν και μετά ταύτα, δηλαδή και μετά την έναρξη ισχύος των πιο πάνω διατάξεων ως ενιαίες πλέον συμβάσεις αορίστου χρόνου (Ολ.ΑΠ 7/2011).

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.19 του Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από τη διάταξη αυτή, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναιρέσεως ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Το κατά νόμο δε αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος προτάσεως προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της αποφάσεως στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες. Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (Ολ.ΑΠ 861/-1984).

Δηλαδή μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε. Στην προκείμενη περίπτωση επί αγωγής των αναιρεσειόντων κατά της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης, στην οποία οι πρώτοι ανέφεραν ότι προσλήφθηκαν από τη δεύτερη το έτος 1989 η πρώτη, το έτος 1988 ο τρίτος και το έτος 1993 οι λοιποί με συμβάσεις οι οποίες χαρακτηρίζονταν ως συμβάσεις έργου /" εξωτερικής συνεργασίας", στην πραγματικότητα όμως με συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου‚ απασχολούμενοι συνεχώς και αδιαλείπτως για την κάλυψη πάγιων και διαρκών της εναγομένης, ως μέλη της χορωδίας της, απασχολούμενοι υπό τις ίδιες ακριβώς συνθήκες και όρους, παρέχοντας ίσης αξίας και ποιότητας εργασία με τους κατονομαζόμενους στην αγωγή συναδέλφους τους ,οι οποίο απασχολούνται στην εναγομένη ως χορωδοί με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου χωρίς όμως να λαμβάνουν τις ίδιες αποδοχές με εκείνους αλλά μικρότερες ότι μετά την έναρξη ισχύος του Π Δ 164/2004 και την υποβολή των σχετικών αιτήσεων από αυτούς για υπαγωγή τους στη ρύθμιση του προεδρικού αυτού διατάγματος, η εναγομένη έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 11 αυτού‚ ότι δηλαδή οι αλλεπάλληλες διαδοχικές σχέσεις που τους συνέδεαν με την εναγομένη συνιστούν μια ενιαία σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου και ότι κάλυπταν με την απασχόλησή τους πάγιες και διαρκείς ανάγκες της και εντάχθηκαν στο τακτικό προσωπικό αυτής από 1/11/2006 και ότι η εναγομένη κατά παράβαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων που παρέχουν εργασία του αυτού αντικειμένου και της ίδιας ποιότητας και ίσης αξίας ‚κάτω από τις ίδιες συνθήκες χωρίς τη συνδρομή δικαιολογητικού λόγου που να δικαιολογεί τη διαφοροποίησή τους, τους κατέβαλε μικρότερες αποδοχές από αυτές που καταβάλει στους χορωδούς που απασχολούνται με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου και με την οποία (αγωγή) ζητούσαν την επιδίκαση διαφορών αποδοχών το Εφετείο, μετά την άσκηση εφέσεως κατά της πρωτόδικης αποφάσεως που είχε απορρίψει την ένδικη αγωγή, δέχθηκε ανελέγκτως και τα ακόλουθα :

Η εναγομένη προκειμένου να εξασφαλίσει την ακώλυτη και σταθερή παραγωγή και εκτέλεση ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών συνήψε με τους ενάγοντες οι οποίοι είναι χορωδοί, έγγραφες συμβάσεις, δυνάμει των οποίων εκείνοι ανέλαβαν έναντι εργολαβικού ανταλλάγματος το οποίο συμφωνήθηκε να καταβάλλεται ανάλογα με την πρόοδο του έργου και για την καταβολή του οποίου αυτοί ήταν υποχρεωμένοι κα εκδίδουν το παραστατικό στοιχείο που προβλέπεται από τον Κώδικα Βιβλίων και στοιχείων‚ δηλαδή απόδειξη παροχής υπηρεσιών ‚σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στο άρθρο 3 παρ. 4 του Γενικού Κανονισμού Προσωπικού ΕΡΤ, την υποχρέωση να εκτελέσουν προσωπικά με δική τους επιμέλεια και αποκλειστική ευθύνη στη διάρκεια του χρονικού διαστήματος που οριζόταν στη σύμβαση το αναφερόμενο σ αυτές (συμβάσεις) έργο, δηλαδή συμμετοχή στην παραγωγή προγράμματος και ειδικότερα διενέργεια σέρβις [πρόβες ήχου, δοκιμές, ηχογραφήσεις για ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, μαγνητοσκοπήσεις, απευθείας μεταδόσεις, συμμετοχή σε συναυλίες].

Οι ανωτέρω συμβάσεις‚ οι οποίες τιτλοφορούνται ως " σύμβαση μισθώσεως έργου εξωτερικού συνεργάτη εκπομπής" καταρτίσθηκαν με την 1η ενάγουσα στις 21/11/1989‚ με τους 2η, 3ο, 4ο, και 5ο στις 12/7/1993‚ με την 6η στις 15/2/1993 και με τον 7ο ενάγοντα στις 11/10/1988. Μετά την πάροδο του συμφωνηθέντος ως άνω χρόνου διάρκειας αυτών ανανεώθηκαν με διαδοχικές αλλεπάλληλες και με ελάχιστα ετήσια μικρά κατά κανόνα κενά διαστήματα μεταξύ τους συμβάσεις με το ίδιο περιεχόμενο μέχρι 31/10/2006 [εκτός από τον τέταρτο ενάγοντα‚ ο οποίος απασχολήθηκε μέχρι τις 31/7/19991 και συγκεκριμένα 35 συμβάσεις με την 1η ενάγουσα, 45 συμβάσεις με τη 2η και τον 3° από τους ενάγοντες 36 συμβάσεις με τους 4°, 5°, και 6η και 52 συμβάσεις με τον 7ο,οι οποίες χαρακτηρίζονταν όλες ως "συμβάσεις μισθώσεως έργου εξωτερικού συνεργάτη εκπομπής".

Ο χαρακτηρισμός των συμβάσεων των εναγόντων έγινε κατ' εφαρμογή των διατάξεων του Κανονισμού Προσωπικού της εναγομένης και σε καμιά περίπτωση για την καταστρατήγηση των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας. Οι ενάγοντες ενεργούσαν κατά τον πλέον πρόσφορο καλλιτεχνικώς τρόπο‚ μη υποκείμενοι κατά τούτο στις Οδηγίες και τον έλεγχο των αρμοδίων Οργάνων της εναγομένης.

Η εκτέλεση του μουσικού έργου σε ορισμένο, συνήθως χρόνο, και σε προκαθορισμένο τόπο υπό τη διεύθυνση του μαέστρου της Ορχήστρας των Μουσικών Συνόλων της ΕΡΤ δεν ήταν συνέπεια της εξάρτησης αυτών από την εναγομένη αλλά επιβαλλόταν από την ιδιαιτερότητα του έργου για την εκτέλεση του οποίου ήταν αναγκαία η συλλογική τους δράση.

Με τις επίμαχες συμβάσεις οι διάδικοι απέβλεπαν στην εκτέλεση ορισμένου έργου και όχι στην παροχή της εργασίας των εναγόντων ως μουσικών (χορωδών) για ορισμένες ώρες. Οι ενάγοντες δεν αποτελούσαν μέρος του προσωπικού (τακτικού ή έκτακτου ) της εναγομένης, δεν υπέκειντο στον εποπτικό και πειθαρχικό έλεγχο των αρμοδίων οργάνων αυτής δεν τηρούσαν ορισμένη ώρα προσέλευσης και αναχώρησης από την υπηρεσία τους όπως το Προσωπικό αυτής (τακτικό ή έκτακτο ) και ουδέποτε τους καταβλήθηκαν επιδόματα αδείας και εορτών Χριστουγέννων και Πάσχα χωρίς ποτέ να διαμαρτυρηθούν για τη συμπεριφορά της εναγομένης.

Άλλωστε, συνεχίζει το Εφετείο, οι εν λόγω συμβάσεις σι οποίες καταρτίσθηκαν κατ' επιταγή του άρθρου 3 του έχοντος ισχύ νόμου ΓΚΠ/ΕΡΤ και όχι για την κάλυψη κενών οργανικών θέσεων, δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν ως συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας οποιασδήποτε μορφής (ορισμένου ή αορίστου χρόνου), με τις οποίες συνδέονται αποκλειστικά και μόνον, εκείνοι που προσλαμβάνονται ως τακτικό ή έκτακτο προσωπικό για την κάλυψη κενών οργανικών θέσεων.

Ούτε οι εν λόγω συμβάσεις θα μπορούσαν, κατά μετατροπή, να ισχύουν ως συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας, αφού κάτι τέτοιο θα ήταν αντίθετο προς τη ρητή διάταξη άρθρου 3 παρ.3 του Κανονισμού Προσωπικού της εναγομένης και κατά συνέπεια μια τέτοια μετατροπή θα καθιστούσε τις συμβάσεις αυτές άκυρες ως συμβάσεις εργασίας.

Περαιτέρω το επικαλούμενο από τους ενάγοντες περιστατικό ότι από την αρχή κάλυπταν πάγιες και διαρκείς ανάγκες της εναγομένης και αληθές υποτιθέμενο δεν ασκεί επιρροή στην κρινόμενη υπόθεση δοθέντος ότι τούτο δεν αποτελεί κατά τον κανονισμό της τελευταίας‚ ούτε κατ' άλλη διάταξη νόμου προϋπόθεση, είτε χαρακτηρισμού των ενδίκων συμβάσεων ως συμβάσεων εξαρτημένης εργασίας, είτε μετατροπής τους σε τέτοιες.

Εξάλλου το γεγονός ότι η εναγομένη πραγματοποιούσε υπέρ του ΙΚΑ κρατήσεις επί του καταβαλλομένου σ' αυτούς εργολαβικού ανταλλάγματος δεν αναιρεί το χαρακτήρα των ενδίκων συμβάσεων ως γνησίων συμβάσεων μισθώσεως έργου, δεδομένου ότι στην ασφάλιση του ΙΚΑ για τους κλάδους σύνταξης και ασθένειας υπάγονται υποχρεωτικά και αυτοδίκαια και οι μη παρέχοντες εξαρτημένη εργασία καθώς και οι τραγουδιστές, μουσικοί, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 4 του Ν.1210/981, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 4 παρ. 1 του Ν.1296/1982 .

Επίσης ο χαρακτήρας των επίμαχων συμβάσεων δεν μεταβάλλεται από το γεγονός ότι το εργολαβικό αντάλλαγμα, το οποίο είχε συμφωνηθεί, καταβαλλόταν όχι εφάπαξ αλλά κατά μήνα. Αλλά και στην υποθετική περίπτωση που οι επίδικες συμβάσεις χαρακτηρισθούν ως συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου και πάλι δεν είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 8 παρ. 3 του Ν.2112/1920, ώστε να χαρακτηρισθούν αυτές ως ενιαίες συμβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου , αφού η εναγομένη ως εργοδότρια δεν είχε τη δυνατότητα, σύμφωνα με τον ΓΚΠ/ΕΡΤ προσλήψεώς τους με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας και μάλιστα αορίστου χρόνου, έστω και αν αυτοί κάλυπταν πάγιες και διαρκείς ανάγκες της και συνεπώς‚ εφόσον υφίστατο σχετική νομοθετική απαγόρευση η κατάρτιση των διαδοχικών συμβάσεων δεν έγινε καταχρηστικά, προκειμένου να καταστρατηγηθούν οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας.

Συνεχίζει το Εφετείο, ότι μετά την έναρξη ισχύος του Π.Δ.164/2004 οι ενάγοντες, εκτός από τον τέταρτο του οποίου η συνεργασία με την εναγομένη είχε ήδη λήξει πριν από το έτος 1999, υπέβαλαν αιτήσεις στην εναγομένη ζητώντας την υπαγωγή τους στις ρυθμίσεις του άρθρου 11 αυτού. Το Πρωτοβάθμιο Υπηρεσιακό Συμβούλιο έκρινε με την υπ' αριθμ, 8/30/3/2005 απόφασή του, ότι αυτοί υπάγονται στις εν λόγω ρυθμίσεις.

Ακολούθως το Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού (ΑΣΕΠ), στο οποίο διαβιβάσθηκε ο φάκελος προκειμένου να αποφανθεί, κατ' εφαρμογή του άρθρου 11 παρ. 3 του ίδιου π.δ/τος, επί της ανωτέρω κρίσεως, μετά από έλεγχο των σχετικών στοιχείων με την υπ' αριθμ. 1543/22/12/2006 απόφασή του απεφάνθη ότι η κρίση του άνω Υπηρεσιακού Συμβουλίου της εναγομένης ήταν ορθή ως προς τους ενάγοντες που υπέβαλαν αιτήσεις.

Αναγνωρίσθηκε δηλαδή, ότι οι ενάγοντες (εκτός από τον 4ο) υπάγονται στις ρυθμίσεις του ως άνω άρθρου για τη μετατροπή των ορισμένου χρόνου συμβάσεών τους σε συμβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου εντάχθηκαν σε αντίστοιχους κλάδους και ειδικότητες κατετάγησαν σε βαθμούς και μισθολογικά κλιμάκια και υπέγραψαν τις από 1/11/2006 συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου για την κάλυψη διαπιστωθεισών παγίων και διαρκών αναγκών της εναγομένης, στις οποίες ρητά ορίσθηκε ως έναρξη ισχύος τους η ημερομηνία υπογραφής τους (1/11/2006 ).

Ανεξάρτητα όμως από το γεγονός ότι για τους ενάγοντες κρίθηκε από το ΑΣΕΠ ότι πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 11 του Π.Δ 164/2004 και ότι οι διαδοχικές αλλεπάλληλες συμβάσεις τους ορισμένου χρόνου μετατράπησαν σε συμβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι αυτοί πράγματι προσέφεραν εξαρτημένη εργασία στην εναγομένη κατά το προγενέστερο της κατάταξής τους σε οργανικές θέσεις αορίστου χρόνου χρονικό διάστημα σι επίμαχες συμβάσεις αυτών, κατά νομοθετική επιταγή έφεραν τον χαρακτήρα συμβάσεων μισθώσεως έργου και συνεπώς, εφόσον δεν επιτρέπεται από το νόμο διαφορετικός νομικός χαρακτηρισμός των εν λόγω συμβάσεων, δεν μπορεί να τεθεί θέμα εκτιμήσεως αυτών ως συμβάσεων ή σχέσεων εξαρτημένης εργασίας, για το χρονικό διάστημα πριν από την κατάταξή τους σε οργανικές θέσεις αορίστου χρόνου.

Καταλήγει δε το Εφετείο ότι η κατά το επίδικο χρονικό διάστημα (1998 έως 31/12/2005 ) διαφορετική μισθολογική μεταχείριση των εναγόντων έναντι των συνδεομένων με την εναγομένη, με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου μουσικών (χορωδών), δικαιολογείται από τις διαφορετικές συνθήκες υπό τις οποίες τελούσαν και παρείχαν τις υπηρεσίες τους στην εναγομένη και του διαφορετικού νομοθετικού καθεστώτος που διέπει την πρόσληψή τους, την υπηρεσιακή εξέλιξή τους, τον τρόπο της αμοιβής τους και τη λύση της σχέσεώς της με την εναγομένη και ότι εφόσον οι συνδέουσες τους ενάγοντες με την εναγομένη σχέσεις πριν την κατάταξή τους (εκτός από τον4ο ) σε οργανικές θέσεις αορίστου χρόνου σύμφωνα με το άρθρο 11 του Π.Δ.164/2004, είναι γνήσιες συμβάσεις μισθώσεως έργου δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης και την εξομοίωσή τους, αναφορικά με την αμοιβή και τις εν γένει παροχές για την επίδικη χρονική περίοδο, με τους απασχολούμενους στις αντίστοιχες ειδικότητες χορωδούς και συνδεόμενους με την εναγομένη με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου.

Κατ' ακολουθίαν των παραδοχών αυτών το Εφετείο έκρινε ως ουσία αβάσιμη την αγωγή, τόσο ως προς την κύρια βάση, όσο και ως προς την επικουρική, την ερειδόμενη στις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού, επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση που δέχθηκε τα ίδια και απέρριψε την έφεση των εναγόντων. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των παραπάνω ουσιαστικών διατάξεων που εφαρμόσθηκαν, αφού τα εκτιθέμενα στην προσβαλλόμενη απόφαση ως αποδειχθέντα ως άνω πραγματικά περιστατικά δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται με βάση το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την άρνηση επελεύσεως της αιτούμενης έννομης συνέπειας, καθώς επίσης δεν προκύπτει από την απόφαση ποια πραγματικά περιστατικά δέχθηκε, ώστε σε συνδυασμό με το διατακτικό να κριθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν τα στοιχεία των διατάξεων που εφαρμόσθηκαν.

Ειδικότερα, ανεπαρκείς και αντιφατικές είναι οι αιτιολογίες της προσβαλλόμενης αποφάσεως με τις παραδοχές, α) ότι οι τιτλοφορούμενες ως συμβάσεις μισθώσεως έργου μεταξύ των αναιρεσειόντων και της αναιρεσίβλητης, φέρουν το χαρακτήρα της συμβάσεως μισθώσεως έργου, χωρίς να διαλαμβάνονται περαιτέρω παραδοχές, αν μετά την εκτέλεση του αναλαμβανόμενου με την κάθε επιμέρους σύμβαση έργου έληγε και η κάθε επιμέρους σύμβαση ή αν η χρονική διάρκεια κάθε συμβάσεως ήταν ανεξάρτητη από την εκτέλεση συγκεκριμένου έργου, β ) ότι οι αρχικές συμβάσεις των αναιρεσειόντων ανανεώθηκαν με διαδοχικές και αλλεπάλληλες "...

με ελάχιστα ετήσια μικρά κατά κανόνα διαστήματα μεταξύ τους συμβάσεις με το ίδιο περιεχόμενο ....", χωρίς να διαλαμβάνονται περαιτέρω παραδοχές για τη διάρκεια του "ετήσιου κενού " και για το αν τα κενά χρονικά διαστήματα συνέπιπταν με ορισμένη περίοδο κάθε χρόνου ή όχι, γ) ότι η αναιρεσίβλητη για να εξασφαλίσει τη σταθερή και ακώλυτη παραγωγή και εκτέλεση ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών συνήψε με τους ενάγοντες τις τιτλοφορούμενες συμβάσεις έργου, οι οποίες μετά τη λήξη της αρχικής ανανεώθηκαν με διαδοχικές και αλλεπάλληλες συμβάσεις από 35 έως 52 για τους αναιρεσείοντες, γεγονός που προσιδιάζει με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, χωρίς να διαλαμβάνονται περαιτέρω παραδοχές για το πως η "σταθερή και ακώλυτη παραγωγή και εκτέλεση εκπομπών", καθώς και η σύναψη τόσου μεγάλου αριθμού "διαδοχικών και αλλεπάλληλων συμβάσεων " συνάδει με το χαρακτηρισμό τους ως συμβάσεων έργου δ) ότι το εργολαβικό αντάλλαγμα συμφωνήθηκε να καταβάλλεται με την πρόοδο του έργου και με τις εν συνεχεία παραδοχές ότι το εργολαβικό αντάλλαγμα που είχε συμφωνηθεί δεν καταβαλλόταν εφάπαξ αλλά κατά μήνα‚ περιστατικό που επίσης, προσιδιάζει με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αφού δεν διαλαμβάνονται περαιτέρω παραδοχές ότι η πρόοδος του κάθε επιμέρους έργου γινόταν κατά μήνα, ε) ότι οι αναιρεσείοντες στα πλαίσια των διαδοχικών και αλλεπάλληλων συμβάσεων που συνήψαν με την αναιρεσίβλητη, οι οποίες χαρακτηριζόταν από αυτή ως συμβάσεις μισθώσεως έργου‚ εκτελούσαν το έργο σε ορισμένο συνήθως τόπο και σε προκαθορισμένο τόπο‚ υπό τη διεύθυνση του μαέστρου‚ περιστατικό που, επίσης‚ προσιδιάζει με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας και στ) ότι η κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών της αναιρεσίβλητης δεν ασκεί έννομη επιρροή, ούτε αποτελεί προϋπόθεση για το χαρακτηρισμό της συμβάσεως των αναιρεσειόντων ως συμβάσεως εργασίας.

Επιπλέον στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν εκτίθενται πραγματικά περιστατικά από τα οποία να προκύπτει ότι το προσωπικό (έκτακτο και τακτικό) που ήταν χορωδοί εκτελούσαν το ίδιο έργο με τους αναιρεσίβλητους ή διαφορετικό και στον ίδιο τόπο και χρόνο ή όχι με αυτούς. Επομένως‚ πρέπει να γίνει δεκτός ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 19 του Κ.Πολ.Δ., να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, του οποίου η συγκρότηση από άλλους δικαστές είναι δυνατή.

Η δικονομική δυνατότητα παραπομπής στο ίδιο δικαστήριο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές‚ διατηρήθηκε και μετά την τροποποίηση του άρθρου 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ. με το άρθρο 113 του Ν.4055/2012, στο οποίο από παραδρομή δεν αναφέρεται η φράση " .. ή στο ίδιο αν είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές", όπως από την τελολογική ερμηνεία του άρθρου αυτού, όπως τροποποιήθηκε , προκύπτει, που είναι η δίκαιη δίκη και η εύλογη διάρκεια αυτής.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 4810/2011 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Μαρτίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Απριλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ