Supreme Court dismisses appeal on overtime work as not violating common sense teachings.

Απόφαση 639 / 2008 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 639/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αναστάσιο - Φιλητά Περίδη, Αντιπρόεδρο, Μάριο - Φώτιο Χατζηπανταζή, Ειρήνη Αθανασίου, Αλέξανδρο Νικάκη και Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Ιανουαρίου 2008, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΜΥΝΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και το διακριτικό τίτλο "ΕΒΟ - ΠΥΡΚΑΛ", που εδρεύει στον Υμηττό Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου των ανωνύμων εταιρειών, α) "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΟΠΛΩΝ (ΕΒΟ) Α.Ε.", που έδρευε στον Υμηττό Αττικής και εκπροσωπείτο νόμιμα και β) "ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΥΡΙΤΙΔΟΠΟΙΕΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΛΥΚΟΠΟΙΕΙΟΥ (ΠΥΡΚΑΛ) Α.Ε.", που έδρευε στον Υμηττό Αττικής και εκπροσωπείτο νόμιμα, από την συγχώνευση των οποίων συστάθηκε η νέα εταιρεία, δυνάμει του υπ' αριθμ. ...... συμβολαίου της συμβολαιογράφου Αθηνών Αργυρώς Σεργάκη - Παπαδογιάννη. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Δήμητρα Παπαϊωάννου. Του αναιρεσιβλήτου: ........, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Λάμπρο Σέμπο, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-1-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1252/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 8049/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 25-4-2007 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μάριος - Φώτιος Χατζηπανταζής, διάβασε την από 3-1-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 648, 649 και 653 Α.Κ. προκύπτει ότι, αν ο εργοδότης στα πλαίσια ασκήσεως του διευθυντικού του δικαιώματος και προς θεραπεία διαρκών και μονίμων αναγκών του αναθέσει στο μισθωτό κατά τη διάρκεια του κανονικού ωραρίου του (νομίμου ή συμβατικού) εργασία της ειδικότητάς του πέραν από τη συμφωνημένη ή συνηθισμένη (πρόσθετη), η οποία συνεπάγεται την καταβολή περισσότερο εντατικών, σωματικών ή πνευματικών, δυνάμεων ή την ανάληψη μεγαλύτερης ευθύνης και από τη φύση της ή το χρόνο και τον τόπο, που παρέχεται, δεν είναι κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής αναποσπάστως συνδεδεμένη ή παρεμφερής με τα κύρια καθήκοντά του, οπότε πρόκειται για εργασία, που σιωπηρά συμφωνήθηκε ότι θα παρέχεται στο κανονικό ωράριο χωρίς καταβολή άλλης αμοιβής, τότε ο μισθωτός μπορεί ή να αποκρούσει τη σχετική πρόταση, θεωρώντας την ως μονομερή βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας με τις εντεύθεν συνέπειες, ή να την αποδεχθεί ρητά ή σιωπηρά.

Στη δεύτερη όμως περίπτωση, εφόσον δεν συμφωνήθηκε ρητά ή σιωπηρά η μη καταβολή ιδιαίτερης αμοιβής και δεν προσδιορίσθηκε η ιδιαίτερη αμοιβή, δικαιούται να ζητήσει ως τέτοια το συνηθισμένο μισθό, δηλαδή εκείνο που θα έπαιρνε άλλος μισθωτός, ο οποίος παρέχει την ίδια εργασία, στον ίδιο τόπο και χρόνο και κάτω από τις ίδιες συνθήκες.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανέλεγκτα τα εξής: Ο αναιρεσίβλητος στις 16-11-1987 προσλήφθηκε από την εταιρία περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "...... Ε.Π.Ε", της οποίας καθολική διάδοχος τγχάνει η αναιρεσείουσα, ως προϊστάμενος του Τμήματος Προσωπικού αυτής και τη 1-6-1989 προήχθη σε προϊστάμενο Υπηρεσίας Προσωπικού και Μισθοδοσίας.

Τα καθήκοντα του αναιρεσιβλήτου ως προϊσταμένου της εν λόγω Υπηρεσίας, που υπαγόταν στη Λιεύθανση Διοικητικού, ανάγονταν στην παρακολούθηση και εφαρμογή της εργατικής και της ασφαλιστικής νομοθεσίας, την ευθύνη και εποπτεία της εκδόσεως μισθοδοσίας του προσωπικού της εταιρίας, των εργατικών θεμάτων, της κύριας και επικουρικής ασφάλισης των εργαζομένων, των υπερωριών, αδειών, επιδομάτων κλπ., τη συμμετοχή και τη συνεργασία με τη διεύθυνση του εργοστασίου για την αντιμετώπιση θεμάτων του προσωπικού, τη συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις με το σωματείο των εργαζομένων, την υλοποίηση και εφαρμογή των διμερών ΣΣΕ, που αφορούν μισθολογικά και θεσμικά θέματα και την παρακολούθηση και εφαρμογή των κλαδικών ΣΣΕ, που αφορούν το προσωπικό της εταιρίας.

Στη συνέχεια δέχθηκε το Εφετείο ότι η πρώτη καθολική διάδοχος της αρχικής εργοδότριας "ΕΒΟ Α.Ε." στις 17.12.199ο ανέθεσε στον αναιρεσίβλητο τα πρόσθετα καθήκοντα του διευθυντή Διοικητικού, τα οποία μέχρι τότε ασκούσε ο διευθυντής Διοικητικού ...... που είχε αποχωρήσει από την εταιρία, ο δε αναιρεσίβλητος αποδέχθηκε την άσκηση των προσθέτων αυτών καθηκόντων, ενώ η "ΕΒΟ Α.Ε." εξουσιοδότησε συγχρόνως αυτόν να υπογράφει για λογαριασμό αυτής και του συγκροτήματός της στη Μάνδρα Αττικής τα αναφερόμενα λεπτομερώς έγγραφα.

Ο αναιρεσίβλητος, ως προϊστάμενος της Διευθύνσεως Διοικητικού, είχε μέχρι τις 8-9-2000, οπότε μετατάχθηκε στο Υπουργείο Εθνικής Αμυνας, τα καθήκοντα της εποπτείας των Τμημάτων Προσωπικού, Ασφαλείας των εγκαταστάσεων, Ιατρείου, Εστιατορίου και Γραφείου Κίνησης του εργοστασίου, της διαδικασίας προσλήψεως, απολύσεως, συνταξιοδοτήσεως και μεταβολών των εργαζομένων και της εκπροσωπήσεως της εταιρίας για εργατικά θέματα στο Υπουργείο Εργασίας, τον Ο.Α.Ε.Δ, το ΙΚΑ και τα Επικουρικά Ταμεία.

Ακολούθως έκρινε το Εφετείο ότι τα ανωτέρω πρόσθετα καθήκοντα δεν ήταν συναφή ή παρεμφερή με εκείνα, τα οποία ο αναιρεσίβλητος ασκούσε ως προϊστάμενος του Τμήματος Προσωπικού, εντεύθεν δε ότι συνεπάγονταν αυτά την καταβολή περισσότερο εντατικών, σωματικών και πνευματικών, δυνάμεων και την ανάληψη μεγαλύτερης ευθύνης και επιπλέον, ότι ο ίδιος, κατά το επίδικο χρονικό διάστημα, κάλυπτε διαρκείς και μόνιμες ανάγκες της αντιδίκου του στη θέση του ελλείποντος διευθυντή Διοικητικού.

Επίσης, ότι για την εκτέλεση της πρόσθετης αυτής εργασίας δεν συμφωνήθηκε η μη καταβολή ιδιαίτερης αμοιβής, ούτε και προσδιορίσθηκε η ιδιαίτερη αμοιβή και συνεπώς, δικαιούται ο αναιρεσίβλητος, ο οποίος απασχολείτο επί μία ώρα κατ' ελάχιστον ημερησίως με τα εν λόγω πρόσθετα καθήκοντα ως συμπληρωματική αμοιβή, το ωρομίσθιο κατά μέσο όρο των αναφερομένων διευθυντών Ποιοτικής Εξασφάλισης, Παραγωγής και Οικονομικών κατά το ως άνω χρονικό διάστημα.

Κατόπιν αυτών το Εφετείο δέχθηκε κατά ένα μέρος την ένδικη από 15-1-2004 αγωγή του αναιρεσιβλήτου, ως ουσιαστικά βάσιμη. Με την κρίση του αυτή δεν παραβίασε τούτο τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, αφού ο αναιρεσίβλητος πλέον της ως άνω συμφωνημένης και συνηθισμένης εργασίας του προϊσταμένου του Τμήματος Προσωπικού της αναιρεσείουσας παρείχε σ' αυτή κατ' ανάθεση και ρητή αποδοχή από μέρους του την εν λόγω πρόσθετη εργασία, ασκώντας παράλληλα και τα καθήκοντα του Διευθυντή Διοικητικού, η οποία από τη φύση της δεν ήταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και της λογικής, αναπόσπαστα συνδεδεμένη ή παρεμφερής με τα κύρια καθήκοντα αυτού.

Επομένως, ο μοναδικός, κατά το πρώτο μέρος του, λόγος της αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 1α Κ.Πολ.Δ. είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί.

Επειδή, κατά το άρθρο 559 αριθ. 1β Κ.Πολ.Δ., λόγος αναιρέσεως της αποφάσεως για παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας ιδρύεται μόνο όταν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνα δικαίου ή την υπαγωγή σ' αυτόν των πραγματικών περιστατικών, που αποτέλεσαν τις παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας, όταν δηλαδή το δικαστήριο εσφαλμένα χρησιμοποιεί ή παραλείπει να χρησιμοποιήσει διδάγματα της κοινής πείρας για να ανεύρει με βάση αυτά την αληθή έννοια κανόνα δικαίου ή για να υπαγάγει τα πραγματικά γεγονότα της διαφοράς στον κανόνα αυτό.

Ο ανωτέρω λόγος δεν δημιουργείται όταν έγινε χρήση των διδαγμάτων της κοινής πείρας κατά την εκτίμηση από το δικαστήριο των αποδείξεων ή την ερμηνεία δικαιοπραξίας, ούτε όταν χρησιμεύουν προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Στην προκείμενη περίπτωση, με τον αυτό ως άνω, κατά το δεύτερο μέρος του, λόγο της αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 1 β Κ.Πολ.Δ.

αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας, ότι ο εργαζόμενος σε μία μεγάλη βιομηχανική και εμπορική επιχείρηση επιθυμεί και επιδιώκει τη διεύρυνση και την ποιοτική αναβάθμιση των εργασιακών καθηκόντων και αρμοδιοτήτων της κατεχόμενης απ' αυτόν θέσεως εργασίας, χωρίς να συνδέει αυτή με άμεση καταβολή συμπληρωματικής αμοιβής, ακόμη και όταν είναι αναγκαίο εξ αντικειμένου να παράσχει την πρόσθετη εργασία εντός του νομίμου ή συμβατικού ωραρίου και επιπλέον, ότι ο ίδιος γνωρίζει πως ο εργοδότης του θα ανταμείψει τον επαρκώς ανταποκριθέντα στα εν λόγω διευρυμένα και ποιοτικώς αναβαθμισθέντα εργασιακά καθήκοντα είτε με την προαγωγή του σε ανώτερη θέση εργασίας, είτε με αύξηση των αποδοχών του.

Με το περιεχόμενο όμως αυτό ο ανωτέρω λόγος της αναιρέσεως, κατά το προαναφερόμενο μέρος του, είναι απαράδεκτος και πρέπει να απορριφθεί, διότι το παρατιθέμενο συμπέρασμα δεν έχει χαρακτήρα διδάγματος κοινής πείρας με την προεκτιθέμενη έννοια και δεν χρησιμοποιήθηκε κατά την ερμηνεία κανόνα δικαίου ή την υπαγωγή στον ίδιο πραγματικών γεγονότων, αλλά χρησιμοποιήθηκε απλώς κατά την εκτίμηση των αποδεικτικών μέσων, που αποτελούνται από τις καταθέσεις των νομίμως εξετασθέντων ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου μαρτύρων των διαδίκων, των αναφερομένων ενόρκων βεβαιώσεων των μαρτύρων αυτών, που συντάχθηκαν ενώπιον της συμβολαιογράφου Αθηνών Παναγιώτας Μιχαηλίδη - Κοκκαλιάρη και Ειρηνοδίκη Χαλανδρίου αντίστοιχα και των εγγράφων, που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 25-4-2007 αίτηση της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα ΑΒΕΕ" και το διακριτικό τίτλο "ΕΒΟ - ΠΥΡΚΑΛ" για αναίρεση της υπ' αριθ. 8049/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

-ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων διακοσίων (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Φεβρουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 1 Απριλίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ