Supreme Court allows appeal against insurance company's partial payment in accident liability case due to invalid contract cancellation.

Απόφαση 638 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 638/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Γεώργιο Πετράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΙΣ - ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ελένη Σφέτσου.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ..... για τον εαυτό της ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα του ανήλικου γιού της .... και 2. ....., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Αναγνωστόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμούς έκθ. κατάθεσης 14/2001, 77/2001, 141/2001, 340/2001 και 342/2001 αγωγές και 151/2002 προσεπίκληση προς παρέμβαση, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 130/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 341/2005 οριστική του Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 6 Φεβρουαρίου 2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αντώνιος Παπαθεοδώρου, ανέγνωσε την από 26 Ιανουαρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 10 παρ. 1 και 11 του ν. 489/1976 "περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχήματος αστικής ευθύνης" όπως ο νόμος αυτός κωδικοποιήθηκε με το π.δ. 237/1986 και οι διατάξεις εκείνες περιελήφθηκαν στα αντίστοιχα ταυτάριθμα, άρθρα του, το πρόσωπο που ζημιώθηκε από αυτοκινητικό ατύχημα έχει, από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι του ποσού αυτής, ίδια αξίωση κατά του ασφαλιστή ο οποίος δεν μπορεί να αντιτάξει κατ΄ αυτού, όταν ασκεί την παραπάνω αξίωση, ενστάσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση, ενώ η ακύρωση, η λήξη ή η αναστολή της ασφαλιστικής σύμβασης μπορεί να αντιταχθεί κατά του τρίτου που ζημιώθηκε, μόνο εφόσον το ατύχημα συνέβη μετά πάροδο δέκα έξι ημερών από τη γνωστοποίηση της ακύρωσης ή λήξης ή αναστολής από τον ασφαλιστή.

Η γνωστοποίηση αυτή γίνεται στην κατοικία ή διαμονή του ασφαλισμένου ή αντισυμβαλλομένου, με έγγραφο του οποίου αποδεικνύονται η χρονολογία λήψης και το περιεχόμενο. Με το άρθρο 7 παρ. 3 του ν. 2170/10.9.1993, η τελευταία διάταξη αντικαταστάθηκε και ορίστηκε ότι "η γνωστοποίηση γίνεται στην κατοικία ή διαμονή του ασφαλισμένου ή αντισυμβαλλομένου με επιστολή του ασφαλιστή προς αυτόν".

Ο σκοπός της γνωστοποίησης αυτής είναι να άρει κάθε αμφισβήτηση ως προς το χρόνο παύσης της ευθύνης του ασφαλιστή και έτσι να αποτρέψει τη δυνατότητα συμπαιγνίας μεταξύ ασφαλισμένου και ασφαλιστή σε βάρος του ζημιωθέντος τρίτου, στη προστασία του οποίου και αποβλέπει το περιεχόμενο του άρθρου στο οποίο αυτή η διάταξη έχει ενταχθεί.

Επομένως για την έναντι του ζημιωθέντος τρίτου απαλλαγή της ασφαλιστικής εταιρείας, είναι αναγκαία η τήρηση του από το νόμο επιβαλλόμενου τύπου της γνωστοποίησης αυτής και αν ακόμη η ακύρωση της ασφαλιστικής σύμβασης επήλθε με μεταγενέστερη αντισυμφωνία του ασφαλιστή και του ασφαλισμένου κατ΄ άρθρο 361 ΑΚ.

Στην περίπτωση, όμως, της συμβατικής κατάργησης της ασφαλιστικής κάλυψης στην οποία συμμετέχει και ο αντισυμβαλλόμενος στην ασφαλιστική σύμβαση και επομένως γνωρίζει τη λύση της, δεν απαιτείται να γίνει οποιαδήποτε γνωστοποίηση, η οποία, άλλωστε, θα ήταν χωρίς νόημα, αφού η λύση της ασφαλιστικής σύμβασης προκλήθηκε με τη σύμπραξή του στην καταργητική σύμβαση.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Η προσεπικαλούμενη και παρεμπιπτόντως εναγομένη από τους εναγόμενους πέμπτο και έκτο στην υπό στοιχείο 1 κύρια αγωγή, ανώνυμη ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "Ευρωπαϊκή Ένωση ΑΕΕΓΑ-ΜΙΝΕΤΑ", το ανωτέρω ζημιογόνο φορτηγό αυτοκίνητο υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας .... εργοστασίου κατασκευής NISSAN MOTOR, το είχε ασφαλίσει για την περίπτωση πρόκλησης ζημιών σε τρίτους κατά την κυκλοφορία του, δυνάμει του υπ' αρ. ..... ασφαλιστηρίου συμβολαίου για το χρονικό διάστημα από 1.8.1994 μέχρι 1.8.2000 και κατόπιν με την υπ΄ αριθμ. .... πρόσθετη πράξη ακυρώθηκε η ασφάλισή του για το χρονικό διάστημα από 1.8.1999 μέχρι 1.8.2000, όπως αυτά προκύπτουν από το με χρoνολογία 23.3.2001 ακριβές αντίγραφο του εγγράφου της υπηρεσίας στατιστικής των ασφαλιστικών εταιρειών, χωρίς να αναγράφεται στο έγγραφο αυτό ο λόγος και ο χρόνος της ακύρωσης.

Ισχυρίζεται η προσεπικαλούμενη και παρεμπιπτόντως εναγόμενης ασφαλιστικής εταιρεία, ότι το ζημιογόνο φορτηγό αυτοκίνητο το είχε μεν ασφαλίσει με το υπ' αριθμ. ..... ασφαλιστήριο συμβόλαιο για το χρονικό διάστημα από 1.8.1994 έως 1.8.1995. Το ασφαλιστήριο αυτό συμβόλαιο ανανεώθηκε σε ετήσια βάση, τελευταία δε εκδόθηκε το υπ΄ αριθμ. .....

ανανεωτήριο συμβόλαιο για το χρονικό διάστημα από 1.8.1999 μέχρι 1.8.2000. Το τελευταίο όμως αυτό ανανεωτήριο συμβόλαιο αρνήθηκε να το παραλάβει ο κύριος του ασφαλισμένου αυτοκινήτου έκτος εναγόμενος ..... , ζητώντας την ακύρωση και διακοπή της ισχύος του τελευταίου αυτού ανανεωτηρίου συμβολαίου, οπότε αυτή (ασφαλιστική εταιρεία) εξέδωσε την υπ΄ αριθμ. ....

πρόσθετη πράξη ακύρωσης του τελευταίου ανανεωτηρίου ασφαλιστηρίου συμβολαίου, και ως εκ τούτου δεν ήταν ασφαλισμένο σ΄ αυτήν κατά το χρόνο του ατυχήματος 24.6.2000. Ο ισχυρισμός αυτός της προσεπικαλούμενης ασφαλιστικής εταιρείας, ότι κατά το χρόνο του ατυχήματος 24.6.2000 δεν ήταν ασφαλισμένο σ' αυτή το ζημιογόνο φορτηγό αυτοκίνητο ιδιοκτησίας του έκτου εναγομένου, κρίνεται απορριπτέος ως μη νόμιμος, διότι την υπ' αριθμ. .....

πράξη ακύρωσης του τελευταίου ανανεωτηρίου ασφαλιστηρίου συμβολαίου δεν την γνωστοποίησε η παρεμπιπτόντως εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία στον ασφαλισμένο κύριο του ζημιογόνου φορτηγού αυτοκινήτου ..... κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 11 παρ. 2 του κωδ. ν. 489/1976, αφού δεν έγινε με έγγραφο εκ του οποίου να αποδεικνύεται η χρονολογία λήψης και το περιεχόμενο, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στην ανωτέρω σκέψη της παρούσας, και ως εκ τούτου η εν λόγω ακύρωση δεν επέφερε έννομα αποτελέσματα, επομένως είχε χωρήσει αναγκαίως ισόχρονη ανανέωση της ασφαλιστικής σύμβασης για το διάστημα από 1.8.999 μέχρι 1.8.2000 και συνεπώς κατά το χρόνο του ατυχήματος 20.6.2000 υπήρχε ενεργός ασφαλιστική κάλυψη.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, κατά παραδοχή της υπ΄ αριθ. καταθ. 151/17.6.2002 παρεμπίπτουσας αγωγής, υποχρέωσε την παρεμπιπτόντως εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα ανώνυμη ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "Ευρωπαϊκή Ένωση ΑΕΕΓΑ-ΜΙΝΕΤΑ" να καταβάλει στους συνεχίζοντες τη δίκη κληρονόμους του αποβιώσαντος, στις 11.1.2004, πρώτου παρεμπίπτοντος ενάγοντος ......

και ήδη υπό στοιχ. 1 αναιρεσιβλήτους καθώς και στο δεύτερο παρεμπίπτοντα ενάγοντα και ήδη δεύτερο αναιρεσίβλητο ..... οποιοδήποτε χρηματικό ποσό υποχρεωθούν οι τελευταίοι να καταβάλουν στους ενάγοντες παθόντες της υπ΄ αριθ. καταθ. 14/16.1.2001 κύριας αγωγής.΄Ετσι που έκρινε το Εφετείο, ότι η σύμβαση ασφάλισης του ζημιογόνου αυτοκινήτου δεν λύθηκε με την ως άνω αντισυμφωνία μεταξύ ασφαλιστή και ασφαλισμένου, διότι δεν έγινε από τον πρώτο στο δεύτερο η γνωστοποίηση της ακύρωσης της ασφαλιστικής σύμβασης και κατά συνέπεια παραμένει ενεργός η ασφαλιστική κάλυψη, παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 10 και 11 του ν. 489/1976 και 361 ΑΚ, αφού για τη συμβατική κατάργηση της προκείμενης ασφαλιστικής σύμβασης και τα αποτελέσματα αυτής έναντι των συμβαλλομένων αξίωσε στοιχεία περισσότερα από όσα κατά νόμο απαιτούνται και συγκεκριμένα την τήρηση του, ως δήθεν επιβαλλόμενου από τις διατάξεις αυτές, εγγράφου συστατικού τύπου.

Επομένως ο πρώτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στο Εφετείο, η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ, για ευθεία παραβίαση των ως άνω ουσιαστικών διατάξεων, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Κατόπιν όλων αυτών, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που έγινε δεκτή η με αριθ. καταθ. 151/17-6-2002 παρεμπίπτουσα αγωγή των αναιρεσιβλήτων και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ). Τέλος οι αναιρεσίβλητοι πρέπει να καταδικαστούν στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ), η οποία κατέθεσε και προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 341/2005 απόφαση του Εφετείου Δωδεκανήσου κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Φεβρουαρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 23 Μαρτίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ