Supreme Court allows State's intervention to correct land registry errors regarding unknown owner status.

Απόφαση 632 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 632/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 8 Φεβρουαρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομικών, ο οποίος κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου Παρέδρου του Ν.Σ.Κ. Κωνσταντίνο Γεωργιάδη, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ν. Χ. Σ. του Χ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Χαράλαμπο Περγαντή και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-10-2006 αίτηση του ήδη αναιρεσίβλητου και την από 6-11-2006 κύρια παρέμβαση του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας. Αφού συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 9/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 89/2008 του Εφετείου Αθηνών (Μεταβατική έδρα Χαλκίδας). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί τo αναιρεσείον με την από 18-3-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Βασίλειος Λαμπρόπουλος, ανέγνωσε την από έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του δεύτερου και την παραδοχή του πρώτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1 παρ. 2 εδ. α' του Ν. 2664/1998 "Εθνικό Κτηματολόγιο" παρ. 3 περ. α', όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 2 παρ. 2 του Ν. 3481/2006, 6 παρ. 1 και 2, όπως η παρ. 2 ισχύει μετά την τροποποίηση της από το άρθρο 5 του Ν. 3552/2007 συνάγεται, ότι στην περίπτωση ανακριβούς πρώτης εγγραφής στο κτηματολογικό βιβλίο του ακινήτου, όταν με την ανακριβή εγγραφή φέρεται το ακίνητο ως "αγνώστου ιδιοκτήτη", όποιος ισχυρίζεται ότι έχει εγγραπτέο στο κτηματολόγιο δικαίωμα στο ακίνητο, ασκεί αίτηση ενώπιον του κτηματολογικού δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου της τοποθεσίας του ακινήτου και μέχρις ότου οριστεί αυτός στο Μονομελές Πρωτοδικείο της τοποθεσίας του ακινήτου, που δικάζει κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, προκειμένου να ζητήσει διόρθωση της ανακριβούς πρώτης εγγραφής. Αντικείμενο της δίκης αυτής είναι η διαπίστωση της ύπαρξης του σχετικού εγγραπτέου δικαιώματος του αιτούντος και η διόρθωση της ανακριβούς πρώτης εγγραφής

σύμφωνα με αυτή τη διαπίστωση, χωρίς τη διάγνωση κανενός αμφισβητούμενου δικαιώματος, αφού η εγγραφή "αγνώστου ιδιοκτήτη" δεν ενέχει τέτοια αμφισβήτηση, αλλά ακριβώς την έλλειψη διαπίστωσης του υπάρχοντος δικαιώματος. Έτσι, αντικείμενο της δίκης που ανοίγεται δεν είναι η αυθεντική διάγνωση δικαιώματος που αμφισβητείται, ανεξαρτήτως του ότι ελέγχεται ως προϋπόθεση η ύπαρξη συγκεκριμένου δικαιώματος για τη ζητούμενη διόρθωση της ανακριβούς πρώτης εγγραφής, χωρίς όμως να καλύπτεται με ισχύ δεδικασμένου.

Γι' αυτό άλλωστε, η διάταξη του άρθρου 6 παρ. 3 του Ν. 2664/1998, όπως αντικαταστάθηκε από τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 2 του Ν. 3481/2006, αναφέρεται μόνο στη διόρθωση της πρώτης εγγραφής και όχι και στην αναγνώριση του δικαιώματος που προσβάλλεται με την εγγραφή αυτή, ενώ στην τροποποιηθείσα αυτή διάταξη ορίζεται ότι "εάν η αίτηση απορριφθεί ως νόμω και ουσία αβάσιμη ο αιτών μπορεί να ασκήσει αγωγή κατά του Ελληνικού Δημοσίου ..." (ΑΠ 309/2012).

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 79, 80, 747 και 752 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, είναι δυνατή η άσκηση κυρίας ή πρόσθετης παρέμβασης, εφόσον βέβαια συντρέχει η κατά το άρθρο 69 του ιδίου κώδικα διαδικαστική προϋπόθεση της ύπαρξης εννόμου συμφέροντος στο πρόσωπο του παρεμβαίνοντος.

Ειδικότερα ενώ στη δίκη της αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας το έννομο συμφέρον του παρεμβαίνοντος αναφέρεται στη θετική ή αρνητική διάγνωση του επιδίκου δικαιώματος, στις περιπτώσεις της εκουσίας δικαιοδοσίας το έννομο συμφέρον του παρεμβαίνοντος συνίσταται στην παραδοχή ή απόρριψη της αίτησης αναφορικά με το ζητούμενο ρυθμιστικό μέτρο.

Στη δίκη της εκουσίας δικαιοδοσίας, εφόσον η παρέμβαση του τρίτου επιδιώκει την απόρριψη της αίτησης με την οποία ανοίχθηκε η δίκη ή τη ρύθμιση του επιδίκου αντικειμένου κατά τρόπο διαφορετικό από εκείνο που ζητείται με την αίτηση, πρόκειται για κυρία παρέμβαση. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα.

Στην προκειμένη περίπτωση από την εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, και ειδικότερα της υπό ημερομηνία 6-11-2006 κυρίας παρεμβάσεως του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, που παραδεκτά άσκησε σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις και αυτή του άρθρου 6 παρ. 3 του Ν. 2664/1998, τούτο ζήτησε α) να απορριφθεί η από 2-10-2006 αίτηση του αναιρεσιβλήτου, β) να αναγνωριστεί από κύριος του επιδίκου ακινήτου με βάση τους αναφερομένους στην ως άνω κυρία παρέμβαση πρωτοτύπους τρόπους αιτήσεως της κυριότητας, γ) να υποχρεωθεί ο καθ' ου η κυρία παρέμβαση και ήδη αναιρεσίβλητος που κατέχει το επίδικο ακίνητο (αγροτεμάχιο) να του το αποδώσει και δ) να διορθωθεί η πρώτη εγγραφή ως "αγνώστου ιδιοκτήτη" του κτηματολογικού βιβλίου του κτηματολογικού γραφείου του Δήμου Χαλκιδέων με ΚΑΕΚ ...και να αναγραφεί σε αυτό ως ιδιοκτήτης το Ελληνικό Δημόσιο και όχι ο καθ' ου και ήδη αναιρεσίβλητος.

Την ως άνω κυρία παρέμβαση του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, απέρριψε ως μη νόμιμη, στο σύνολο της, με την αιτιολογία ότι δεν εξέθετε σ' αυτή ότι έχει δικαίωμα εγγραπτέο στα κτηματολογικά φύλλα, αλλά ζήτησε, ως κύριο αίτημα, την αναγνώριση της κυριότητας του στο επίδικο ακίνητο και ως παρεπόμενο αίτημα τη διόρθωση της εγγραφής, που αφορά την κυριότητα του επιδίκου ακινήτου στο οποίο φέρεται ως "αγνώστου ιδιοκτήτη".

Εν συνεχεία το Εφετείο, με βάση τις ως άνω παραδοχές του ως προς την κυρία παρέμβαση, απέρριψε την υπό ημερομηνία 30-5-2007 έφεση του κυρίως παρεμβαίνοντος και ήδη αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου κατά της υπ' αριθ. 9/2007 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδος, που είχε απορρίψει με την αυτή αιτιολογία την ένδικη κυρία παρέμβαση του.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, απορρίπτοντας στο σύνολο της την ένδικη κυρία παρέμβαση, ως μη νόμιμη, παραβίασε τους κανόνες ουσιαστικού δικαίου που αφορούν το δικαίωμα άσκησης κυρίας παρέμβασης από το Ελληνικό Δημόσιο στη δίκη της εκουσίας δικαιοδοσίας, που ανοίχθηκε με αίτηση τρίτου και με την οποία ζητείται η διόρθωση της εγγραφής στο κτηματολογικό βιβλίο του αρμοδίου κτηματολογικού γραφείου του ακινήτου που φέρεται ως "αγνώστου διαμονής", κατά το μέρος που επιδιώκεται η διόρθωση της πρώτης εγγραφής ως "αγνώστου ιδιοκτήτη" του επιδίκου ακινήτου στο αντίστοιχο κτηματολογικό βιβλίο του αρμοδίου κτηματολογικού γραφείου, ώστε να αναγραφεί σε αυτό ως ιδιοκτήτης του και όχι ο καθ' ου η κυρία παρέμβαση - αιτών και ήδη αναιρεσίβλητος, ενώ κατά το μέρος που ζητείται να αναγνωρισθεί η κυριότητα επί του επιδίκου ακινήτου και να υποχρεωθεί ο καθ' ου κατέχων το επίδικο ακίνητο και οιοσδήποτε τρίτος έλκει από αυτόν δικαίωμα ή κατέχει επ' ονόματι του να του το αποδώσει, είναι μη νόμιμη, καθόσον αντικείμενο της προκειμένης δίκης δεν είναι η αυθεντική διάγνωση του δικαιώματος που αμφισβητείται, ανεξαρτήτως του ότι ελέγχεται ως προϋπόθεση η ύπαρξη ουσιαστικού δικαιώματος για τη ζητουμένη διόρθωση της ανακριβούς πρώτης εγγραφής, χωρίς όμως να καλύπτεται με ισχύ δεδικασμένου (ΑΠ 309/2012).

Επομένως, το Εφετείο που έκρινε ότι η ένδικη κυρία παρέμβαση είναι μη νόμιμη κατά το μέρος που ζητήθηκε η διόρθωση της αρχικής εγγραφής με την ένδειξη "αγνώστου ιδιοκτήτη" στο κτηματολογικό βιβλίο του αρμοδίου κτηματολογικού γραφείου του επιδίκου ακινήτου, ώστε να αναγραφεί σ' αυτό ως ιδιοκτήτης το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο και όχι ο καθ' ού η κυρία παρέμβαση και αιτών, δεν εφάρμοσε ορθά τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 6 παρ. 3 Ν. 2669/1998 σε συνδυασμό με το άρθρο 79 ΚΠολΔ κι' επομένως υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθ. 1 περ.

α ΚΠολΔ προβλεπομένη αναιρετική πλημμέλεια. Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω πρέπει να γίνει δεκτός, ο πρώτος από το άρθρο 559 αριθ. 1 περ. α ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, ως βάσιμος, και παρελκούσης της έρευνας του δευτέρου λόγου από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Εύβοιας (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου (άρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ), μειωμένα κατά τα άρθρα 22 παρ. 1 του Ν. 3693/1957, 5 παρ. 12 του Ν. 1738/1987 και 2 της υπ' αριθ. 134423/1992 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, σύμφωνα με το διατακτικό.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 89/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών (Μεταβατική έδρα Χαλκίδος).-

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Εύβοιας. Και,

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίοντος Ελληνικού Δημοσίου τα οποία ορίζει στο χρηματικό ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 1 Μαρτίου 2013. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Απριλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ