630/2023 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 630 / 2023 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 630/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη - Εισηγητή, Γεώργιο Αυγέρη και Μαρί Δεργαζαριάν, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Μαΐου 2022, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Σ. Χ., κατοίκου ... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Χαραλαμπίδη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Π. Μ. του Ε., κατοίκου ... Παραστάθηκε αυτοπροσώπως λόγω της δικηγορικής του ιδιότητας.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 28-2-2017 και 13-3-2017 αγωγές του ήδη αναιρεσείοντος και του ήδη αναιρεσιβλήτου, αντίστοιχα, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3401/2018 του ίδιου Δικαστηρίου και 2793/2020 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 7-10-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο αυτοπροσώπως παραστάς αναιρεσίβλητος ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά της διατάξεις των άρθρων 495 παρ. 1, 2 και 496 ΚΠολΔ, το ένδικο μέσο της αναίρεσης ασκείται με δικόγραφο που κατατίθεται στη γραμματεία του δικαστηρίου που έχει εκδώσει την προσβαλλόμενη απόφαση, για την κατάθεση δε αυτή συντάσσεται έκθεση στο ειδικό βιβλίο, την οποία υπογράφει ο καταθέτων, ενώ στο δικόγραφο που κατατίθεται σημειώνεται ο αριθμός της έκθεσης και η χρονολογία της και βεβαιώνεται με την υπογραφή εκείνου που συντάσσει την έκθεση.

Αν η αναίρεση δεν ασκήθηκε νόμιμα ή αν λείπει κάποια προϋπόθεση για να είναι παραδεκτή, ο Άρειος Πάγος την απορρίπτει και αυτεπαγγέλτως (άρθρ. 577 παρ. 2 ΚΠολΔ) ως απαράδεκτη. Περαιτέρω, μεταξύ των διαδικαστικών προϋποθέσεων που πρέπει να συντρέχουν για την έγκυρη γένεση και διεξαγωγή της δίκης, περιλαμβάνεται και η ικανότητα προς το δικολογείν, περί της οποίας προβλέπει το άρθρο 94 ΚΠολΔ.

Κατά την αληθινή έννοια της διάταξης αυτής, με εξαίρεση τις αναφερόμενες περιπτώσεις, οι διάδικοι στα πολιτικά δικαστήρια έχουν υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο, ο οποίος απαιτείται να έχει την ικανότητα προς επιχείρηση της συγκεκριμένης διαδικαστικής πράξης, όπως προβλέπεται από τον Κώδικα περί Δικηγόρων (ν. 4194/2013).

Συνακόλουθα, όταν οι διάδικοι ή οι νόμιμοι αντιπρόσωποί τους δεν είναι οι ίδιοι δικηγόροι υποχρεούνται να παρίστανται στο δικαστήριο και να ενεργούν κάθε διαδικαστική πράξη μόνο μετά ή διά δικηγόρου, η έλλειψη δε της ιδιότητας του δικηγόρου συνεπάγεται ακυρότητα των διαδικαστικών πράξεων που επιχειρήθηκαν.

Ειδικότερα, ο συνταξιούχος δικηγόρος δεν μπορεί να επιχειρεί αυτοπροσώπως διαδικαστικές πράξεις, το ίδιο δε ισχύει και για τους δικαστές που είναι εν ενεργεία και τους συνταξιούχους αν δεν πήραν άδεια άσκησης δικηγορίας. Αν επομένως κατατεθεί ένδικο μέσο από διάδικο που δεν είναι δικηγόρος, η διαδικαστική αυτή πράξη της καταθέσεως είναι άκυρη και το δικαστήριο οφείλει και αυτεπαγγέλτως να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως ως απαράδεκτη, ανεξάρτητα από βλάβη του αντιδίκου, το δε απαράδεκτο αυτό δεν αίρεται με την εκ των υστέρων συμμετοχή του ασκήσαντος το ένδικο μέσο στη σχετική δίκη, προς υποστήριξή του (σχετ.

ΑΠ 88/2020, ΑΠ 156/2013, ΑΠ 236/2011, ΑΠ 2204/2009, ΑΠ 819/2008, ΑΠ 1332/2007, ΑΠ 284/2005, ΑΠ 786/2003). Η ρύθμιση αυτή δεν είναι αντίθετη ούτε προς το άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος, που γενικώς εξασφαλίζει, υπό τους όρους του νόμου, το δικαίωμα παροχής έννομης προστασίας από τα δικαστήρια, ούτε προς το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, που κατοχυρώνει το δικαίωμα του ατόμου για δίκαιη δίκη.

Διότι τα συμβαλλόμενα στη Σύμβαση αυτή κράτη - μέλη δεν κωλύονται να εξαρτήσουν την άσκηση των προβλεπόμενων ενδίκων μέσων από ορισμένες προϋποθέσεις, όπως αξία αντικειμένου δίκης, υποχρεωτική παράσταση δικηγόρου, ορισμένος τύπος, τήρηση προθεσμίας (Ολ.ΣτΕ 1858/2015, ΑΠ 464/2021, ΑΠ 605/2017, ΑΠ 1332/2007), με τις άνω δε διατάξεις επιδιώκεται η εξυπηρέτηση σκοπών που συνάπτονται προς την απονομή της δικαιοσύνης και δεν υπερβαίνουν το αναγκαίο μέτρο.

Στην προκειμένη περίπτωση, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, κατά της υπ' αριθ. 2793/2020 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, υπογράφεται από τον δικηγόρο Αθηνών Κωνσταντίνο Χαραλαμπίδη, πλην όμως αυτός που την κατέθεσε στη γραμματεία του Εφετείου Αθηνών, στις 7.10.2020, και υπέγραψε τη σχετική με αριθ. 909/2020 έκθεση καταθέσεως, όπως προκύπτει από το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως, είναι ο ίδιος ο αναιρεσείων, δηλαδή ο Σ.

Χ., ο οποίος δεν είναι δικηγόρος αλλά Σύμβουλος της Επικρατείας ε.τ. Είναι συνεπώς άκυρη η κατάθεση αυτή ως διαδικαστική πράξη, με συνέπεια να μην έχει ασκηθεί νομίμως το ένδικο μέσο της αναιρέσεως. Την ακυρότητα αυτή προτείνει και ο αναιρεσίβλητος με τις προτάσεις του, χωρίς επ' αυτού να αντιλέγει ο αναιρεσείων.

Άλλωστε το απαράδεκτο που προκύπτει από αυτή ερευνάται και αυτεπαγγέλτως. Κατόπιν των ανωτέρω, πρέπει, κατ' εφαρμογή των διατάξεων άρθρων 553 εδ. β και 577 παρ. 2 του ΚΠολΔ και αυτεπαγγέλτως, να απορριφθεί η κρινόμενη αναίρεση ως απαράδεκτη και να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος για την άσκηση αυτής παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Τέλος, τα δικαστικά έξοδα πρέπει να συμψηφιστούν στο σύνολό τους μεταξύ των διαδίκων, λόγω του ότι, κατ' εκτίμηση των άνω περιστάσεων, υπήρχε εύλογη αμφιβολία για την έκβαση της δίκης (άρθρο 179 ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 8 του Ν. 4871/1921, με ισχύ από 1.1.2022, το οποίο, σύμφωνα με τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 116 παρ. 1β του αυτού νόμου, εφαρμόζεται και επί των εκκρεμών δικών).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 7 Οκτωβρίου 2020 αίτηση του Σ. Χ., για αναίρεση της με αριθ. 2793/2020 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναιρέσεως, παραβόλου. Και

ΣΥΜΨΗΦΙΖΕΙ στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα των διαδίκων της παρούσας αναιρετικής δίκης.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 27 Μαρτίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Απριλίου 2023.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ