Supreme Court allows appeal against expropriation compensation, overturning lower court's application of mandatory benefit presumption.

Απόφαση 630 / 2018 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 630/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού, Σοφία Ντάντου και Γεώργιο Χοϊμέ, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Οκτωβρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Σοφία Διαμαντοπούλου, Πάρεδο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Της αναιρεσίβλητης: Εταιρίας με την επωνυμία "... ΕΠΕ", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σάββα Μανουσόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-3-2005 αίτηση (άρθρου 33 Ν. 2971/2001) της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Εφετείο Θράκης.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 227/2007 μη οριστική και 52/2016 οριστική του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 31-10-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Σοφία Ντάντου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τις διατάξεις του άρθρ. 1 του v. 653/1977 "περί υποχρεώσεως των παρόδιων ιδιοκτητών διά την διάνοιξιν εθνικών οδών κ.λπ.", οι οποίες κατά το άρθρ. 62 § 9 του ν. 947/1979 "περί οικιστικών περιοχών" εφαρμόζονται και για βελτιωτικές υφιστάμενων οδών νέες χαράξεις ή διαπλατύνσεις αυτών ή τμημάτων τους, ορίζονται τα ακόλουθα: "Προκειμένου περί διανοίξεως εκτός σχεδίου πόλεων εθνικών οδών πλάτους καταλήψεως μέχρι τριάκοντα μέτρων (το οποίο με το άρθρ. 14 § 1 του ν. 1349/1983 σε συνδυασμό με το άρθρ. 6 § 14 του ν. 2052/ 1992 αυξήθηκε σε πενήντα μέτρα), οι ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήται εκάστης πλευράς υποχρεούνται εις αποζημίωσιν ζώνης πλάτους δεκαπέντε μέτρων (που αυξήθηκε με τα αυτά άρθρ. 14 § 1 του ν. 1349/1983 και 6 § 14 του ν. 2052/1992 σε εικοσιπέντε μέτρα), διά συμμετοχής των εις τας δαπάνας απαλλοτριώσεως των καταλαμβανόμενων υπό των οδών τούτων ακινήτων, η δε επιβάρυνσις αύτη δεν δύναται να υπερβαίνη το ήμισυ του εμβαδού του βαρυνομένου ακινήτου (παρ. 1)...

Ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήται διά την εφαρμογήν του παρόντος άρθρου θεωρούνται εκείνοι των οποίων τα ακίνητα αποκτούν πρόσωπον επί των διανοιγομένων οδών (παρ. 3)... Οσάκις οι δικαιούχοι αποζημιώσεως διά την απαλλοΙίωσιν είναι και υπόχρεοι διά την πληρωμήν αυτής, επέρχεται συμψηφισμός δικαιωμάτων και υποχρεώσεων (παρ. 4)...".

Εισάγεται έτσι με τη διάταξη ειδικότερα της παρ. 3 του ως άνω άρθρου τεκμήριο ωφέλειας για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, τα οποία με τη διάνοιξη εθνικής οδού αποκτούν πρόσωπο σ’ αυτή. Το τεκμήριο αυτό κρίθηκε αρχικά ως αμάχητο, που σημαίνει ότι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να το ανατρέψουν αποδεικνύοντας την έλλειψη ωφέλειάς τους από τη διάνοιξη εθνικής οδού.

Ήδη το τεκμήριο ρητά χαρακτηρίζεται ως μαχητό από τη διάταξη του άρθρου 33 παρ. 1 του ν. 2971/2001 και κρίνεται, μετά την κήρυξη της απαλλοτρίωσης, από το αρμόδιο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης Εφετείο, κατά την ειδική διαδικασία του άρθρου αυτού (Ολ.ΑΠ 11/2011). Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των παραγράφων 1 και 4 του ως άνω νόμου προκύπτει, ότι τα στοιχεία για την ωφέλεια ή μη του ακινήτου διευρύνονται και ότι εκτός από την πρόσοψη επί της διανοιγόμενης οδού, που προέβλεπε ο ως άνω νόμος 653/1977, ορίζονται (ενδεικτικά) και η δυνατότητα πρόσβασης του ακινήτου στο έργο, που περιλαμβάνεται στη ζώνη απαλλοτρίωσης, η δημιουργία επιπτώσεων στις χρήσεις του ακινήτου και η, κατά τις ισχύουσες διατάξεις, αρτιότητα και οικοδομησιμότητα του ακινήτου.

Έτσι, ο ισχυριζόμενος ότι το απομένον τμήμα του ακινήτου του δεν ωφελείται, αλλά αντιθέτως ζημιώνεται από την απαλλοτρίωση, μπορεί, αποδεικνύοντας το αντίθετο της τεκμαιρομένης ωφέλειας, δηλαδή την επικαλούμενη ζημία του και ανατρέποντας το ως άνω μαχητό τεκμήριο, να αποζημιωθεί και για την αυτοαποζημιούμενη έκτασή του και να ζητήσει τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης και γι’ αυτή (ΑΠ 1009/2011).

Ευθεία δε παράβαση κανόνα δικαίου, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του άρθρου 559j αριθ. 1 ΚΠολΔ, υπάρχει εφόσον αυτός δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν αυτός εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε ή αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 36/1988 ΕλλΔ 1989 1153). Ενώ έλλειψη νόμιμης βάσης, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του αριθμ. 19 του ανωτέρω άρθρου υπάρχει όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου, για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας, ή την άρνησή της ή αντιφάσκουν μεταξύ τους (Ολ.ΑΠ 25/2004).

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, αναφορικά με την ανατροπή του τεκμηρίου ωφέλειας του με ... απαλλοτριωθέντος ακινήτου, δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στην έκταση που απαλλοτριώνεται περιλαμβάνεται η υπ’ αριθ. ... ιδιοκτησία, η οποία ανήκει στην αιτούσα ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "...

Α.Β.Ε.Ε.", η οποία, σημειωτέον, δυνάμει της από 28-9-2006 τροποποίησης του καταστατικού της, μετετράπη σε εταιρία περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "... Ε.Π.Ε." που κατέστη καθολική διάδοχος της πρώτης. Από την ιδιοκτησία αυτή, συνολικού εμβαδού 4.148 τ.μ., απαλλοτριώθηκε τμήμα εκτάσεως 903,75 τ.μ., για έκταση του οποίου 348,21 τ.μ.

υποχρεούται το Ελληνικό Δημόσιο να αποζημιώσει την άνω ιδιοκτησία ενώ για έκταση 555,54 τ.μ., θεωρήθηκε ως αυτοαποζημιούμενη, λόγω της ωφελείας που θεωρείται ότι επήλθε στο εναπομένον τμήμα του ακινήτου εκτάσεως 3.244,25 τ.μ. Η απαλλοτριωτέα έκταση, στην οποία περιλαμβάνεται και η άνω υπ’ αριθμ. ... ιδιοκτησία, βρίσκεται στην κτηματική περιοχή της περιφέρειας Κομοτηνής του ...

του νομού Ροδόπης, στη θέση "..." και επί της Εθνικής Οδού .... Το επίδικο ακίνητο πριν την απαλλοτρίωση είχε πρόσωπο επί της άνω Εθνικής οδού (με δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση και νησίδα διαχωρισμού στη μέση) ... (στην πλευρά της οδού με κατεύθυνση την Κομοτηνή). Στο ανωτέρω αγροτεμάχιο είχε ανεγερθεί οικοδομή αποτελούμενη από:

α) υπόγειο χώρο, συνολικού εμβαδού 511,85 τ.μ., β) ισόγειο όροφο, συνολικού εμβαδού 619,00 τ.μ., στον οποίο στεγαζόταν έκθεση αυτοκινήτων, γραφείο και λοιποί χρειώδεις χώροι, καθώς και συνεργείο αυτοκινήτων και γ) πρώτο πάνω από το ισόγειο όροφο, συνολικού εμβαδού 412,50 τ.μ., αποτελούμενο από γραφεία, αποθήκες και λοιπούς χώρους.

Με την υπ’ αριθμ. 247/2005 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης για την απαλλοτριωθείσα έκταση σε 92,00 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο ενώ δυνάμει της υπ’ αριθ. 12/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, η εταιρία με την επωνυμία "... Ε.Π.Ε." με την ιδιότητά της ως καθολικής διαδόχου της αιτούσας εταιρίας με την επωνυμία "...

Ανώνυμη Εμπορική Βιομηχανική Εταιρία", αναγνωρίσθηκε δικαιούχος της οφειλόμενης για το ως άνω ακίνητο αποζημίωσης. Περαιτέρω, η αιτούσα υπέβαλε προς την αρμόδια κατά τα άνω επιτροπή αίτηση με την οποία ισχυρίζεται ότι ουδεμία ωφέλεια επέρχεται στην εναπομένουσα ιδιοκτησία της, εκτάσεως 3.244,25 τ.μ., αλλά αντίθετα αυτή βλάπτεται καθόσον αυτή βρίσκεται πλησίον της πόλεως της Κομοτηνής (σε απόσταση 200 μέτρων από τις σιδηροδρομικές γραμμές στην έξοδο της πόλης προς Ξάνθη) έχοντας ήδη ενταχθεί στη Ζώνη Οικιστικής Επέκτασης του ..., ήτοι προσταδίου για την ένταξη στο Σχέδιο Πόλης, σε περιοχή η οποία παρουσιάζει κατά την τελευταία δεκαετία μεγάλη ανάπτυξη και συνεπώς οι ιδιοκτησίες της περιοχής που είναι άρτιες και οικοδομήσιμες δεν προορίζονται μόνο για αγροτική εκμετάλλευση, αλλά κυρίως για οικοπεδική - οικιστική ενώ επιπλέον η εν λόγω περιοχή, στην οποία στεγάζονται επιχειρήσεις εμπορίας αυτοκινήτων, καταστημάτων σούπερ μάρκετ και αποθηκών, βρίσκεται επί του οδικού άξονα που συνδέει την πόλη της Κομοτηνής με την Εγνατία Οδό, όπως και με μεγάλο τμήμα του Νομού Ροδόπης και συγκεκριμένα το δυτικό τμήμα αυτού.

Σύμφωνα με την υπ’ αριθ….2011 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του πραγματογνώμονα Ε. Π., την οποία συνοδεύουν συνημμένα: α) Κυκλοφοριακή Σύνδεση τύπου Α, β) σχέδιο κυκλοφορίας 1 και γ) σχέδιο κυκλοφορίας 2, για την επίδικη ... ιδιοκτησία το τεκμήριο ωφέλειας δεν υφίσταται στο σύνολό του, αλλά σε ποσοστό 40%, καθόσον οι αρνητικές επιπτώσεις στα χαρακτηριστικά του ακινήτου υπερέχουν εμφανώς των θετικών.

Ειδικότερα, ο άνω πραγματογνώμονας αφενός μεν επιβεβαιώνει τον ισχυρισμό ότι το εν λόγω ακίνητο ενόψει της μελλοντικής του ένταξης στο σχέδιο πόλεως της Κομοτηνής θα αποκτήσει πρόσθετη αξία, καθόσον θα αυξηθεί η επιτρεπόμενη δόμησή του, η έκταση δε που χάνεται λόγω της απαλλοτρίωσης που συντελείται, θα μπορούσε να επιφέρει πολλαπλάσια οικονομικά οφέλη στην ιδιοκτήτρια αυτού αφετέρου δε διαπιστώνει ότι το εν λόγω ακίνητο δεν αποκτά πρόσωπο επί της άνω Εθνικής οδού (ήδη είχε πρόσωπο σ’ αυτήν), δοθέντος ότι δεν πρόκειται για διάνοιξη νέας οδού, αλλά για κατασκευή πρόσθετης, μετά δε την απαλλοτρίωση και την ολοκλήρωση του έργου θα έχει πρόσωπο και πρόσβαση επί παράπλευρης οδού, δηλαδή υποβιβάζεται η κατηγορία της οδού επί της οποίας θα έχει πρόσωπο και πρόσβαση.

Ταυτόχρονα, διαπιστώνει ότι δεν θα υπάρχει πλέον η δυνατότητα της απευθείας πρόσβασης στην κύρια οδό (αρτηρία) και αντίστροφα, πλην όμως η απαγόρευση της άμεσης πρόσβασης των διερχομένων οχημάτων στην επίδικη ιδιοκτησία, δεν έχει δυσμενή επίπτωση στη χρήση της από την άποψη της οδικής ασφάλειας, αλλά αντίθετα συμβάλλει στην αποφυγή ατυχημάτων και ως εκ τούτου επιφέρει ωφέλεια στην αιτούσα.

Πριν την κατασκευή των παράπλευρων οδών εκατέρωθεν της Εθνικής οδού, η πρόσβαση της αιτούσας και των πελατών της επιχειρήσεως δε γινόταν με ασφαλή τρόπο. Ειδικότερα, τα οχήματα που κατευθύνονταν προς την Κομοτηνή και ήθελαν να εισέλθουν στην ιδιοκτησία της αιτούσας, έπρεπε να δείξουν την πρόθεσή τους αυτή ανάβοντας το δεξιό φλας και στη συνέχεια μετά από τροχοπέδηση να στρίψουν (σχεδόν κάθετα) στην είσοδο της ιδιοκτησίας της.

Η διαδικασία αυτή είναι ιδιαιτέρως επικίνδυνη, διότι η ιδιοκτησία αυτή δεν είχε κάποιου τύπου κυκλοφοριακή σύνδεση (κυκλοφοριακή σύνδεση τύπου Α, που ισχύει για την Εθνική οδό βλ. (α) συνημμένο της έκθεσης πραγματογνωμοσύνης), ώστε να καθίσταται η διαδικασία εισόδου ασφαλής. Περαιτέρω, η έξοδος από την άνω ιδιοκτησία καθίστατο το ίδιο επικίνδυνη, καθώς δεν υφίσταντο λωρίδες επιτάχυνσης για τα οχήματα αυτά και ως εκ τούτου οι οδηγοί έπρεπε να είναι ιδιαιτέρως προσεκτικοί, ελέγχοντας τις ταχύτητες των αυτοκινήτων που κινούνταν επί της Εθνικής οδού ενώ η κατάσταση αυτή ήταν ακόμη πιο επικίνδυνη για τα βαρέα οχήματα, τα οποία δεν δύνανται να αναπτύξουν μεγάλη επιτάχυνση ενώ περαιτέρω επισημαίνει ότι η ανωτέρω περιγραφείσα επικίνδυνη κατάσταση θα μπορούσε να αρθεί στην περίπτωση που δεν κατασκευαζόταν η παράπλευρη οδός, μόνο με την κατασκευή κυκλοφοριακής σύνδεσης τύπου Α, η οποία θα έπρεπε να περιλαμβάνει λωρίδες επιτάχυνσης - επιβράδυνσης, κεντρική νησίδα, μελέτη αποχέτευσης ομβρίων, κατάλληλη σηματοδότηση καθώς και μελέτη ηλεκτροφωτισμού, έργα τα οποία θα επιβάρυναν οικονομικά αποκλειστικά και μόνο την αιτούσα.

Εξάλλου, όσον αφορά τα οχήματα που εξέρχονταν της πόλεως της Κομοτηνής, με πρόθεση να επισκεφθούν την ιδιοκτησία της αιτούσας διαπιστώνει ότι είχαν δύο επιλογές: Η πρώτη επιλογή ήταν να κινηθούν επί της Εθνικής οδού, να περάσουν κάτωθεν της σιδηροδρομικής γέφυρας και στη συνέχεια, κινούμενοι επί της αριστερής λωρίδας κυκλοφορίας, ν’ ανάψουν αριστερό φλας, να σταματήσουν στο σημείο διακοπής της νησίδας και αφού βεβαιωθούν ότι δεν έρχονται οχήματα από την αντίθετη κατεύθυνση, να διασχίσουν γρήγορα το αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και να εισέλθουν στις εγκαταστάσεις της αιτούσας.

Η δεύτερη επιλογή ήταν να κινηθούν επί της παλαιάς οδού ... (τώρα ...) και αφού φτάσουν στον κόμβο ένωσης με την Εθνική οδό και βεβαιωθούν ότι δε διέρχονται οχήματα και από τα δύο ρεύματα κυκλοφορίας, να περάσουν γρήγορα στο ρεύμα κυκλοφορίας με κατεύθυνση την Κομοτηνή, με τελικό προορισμό την ιδιοκτησία της αιτούσας.

Συμπερασματικά δε καταλήγει, ενόψει του ότι και οι δύο ανωτέρω επιλογές μπορούν να χαρακτηριστούν αρκετά επικίνδυνες, ότι η απαγόρευση της άμεσης πρόσβασης των διερχομένων οχημάτων στην ιδιοκτησία της αιτούσας, δεν έχει δυσμενή επίπτωση στη χρήση της από την άποψη της οδικής ασφάλειας αλλά συμβάλλει στην αποφυγή ατυχημάτων και ως εκ τούτου επιφέρει ωφέλεια σ’ αυτήν.

Σύμφωνα με όλα αυτά, το ακίνητο ..., ωφελείται, παρά τα περί του αντιθέτου ισχυριζόμενα από την αιτούσα, εν μέρει όμως μόνο, από την απαλλοτρίωση. Αφού συνεκτιμηθούν όλα τα παραπάνω, δηλαδή οι ωφέλειες που έχει και οι ζημίες που υφίσταται από την απαλλοτρίωση και το έργο, καθώς και η σημασία τους, η υποχρέωση της συμμετοχής της αιτούσας - ιδιοκτήτριας στις δαπάνες της απαλλοτρίωσης πρέπει να ανέλθει στην αξία του 40% της έκτασης που θεωρήθηκε ότι συνεισφέρεται ως αυτοαποζημιούμενη, ενώ για το υπόλοιπο 60% το εναγόμενο πρέπει να καταβάλει στην αιτούσα, κυρία αυτού, την αποζημίωση που της αναλογεί.

Επομένως, πρέπει, να αρθεί το τεκμήριο ωφέλειας της ιδιοκτησίας της αιτούσας, να αναγνωρισθεί ότι υφίσταται υποχρέωσή της προς αυταποζημίωση για την απαλλοτριούμενη έκταση των 555,54 τ.μ., σε ποσοστό 40% επί της οριζομένης με την υπ’ αρ. 247/2005 απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου οριστικής τιμής μονάδας αποζημιώσεως και για το υπόλοιπο 60% το εναγόμενο πρέπει να καταβάλει στην αιτούσα, κυρία αυτού, την αποζημίωση που της αναλογεί, διατασσομένης της ανάλογης διορθώσεως στον οικείο πίνακα υποχρεώσεων.

Επομένως, η ένδικη αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή εν μέρει ως βάσιμη και στην ουσία και να καταδικασθεί το υπόχρεο καταβολής Ελληνικό Δημόσιο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αιτούσας δικαιούχου αποζημιώσεως, ήτοι στα έξοδα αυτής και την αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου της για την παράσταση ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου ύψους 600,00 ευρώ και στην αμοιβή αυτού για τη σύνταξη της αιτήσεως και των προτάσεων σε ποσοστό 1,5% επί της αποζημιώσεως (άρθρα 63 και 68 του Κώδικα Δικηγόρων, σε συνδυασμό με το άρθρο 130 παρ. 2 του Ν. 4070/2012)...".

Με τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο δεν διέλαβε πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες, οι οποίες καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων. Ειδικότερα, δεν εκτίθενται κατά τρόπο σαφή και επαρκή τα στοιχεία, τα οποία απαιτούνται για τη θεμελίωση του αιτήματος περί αναγνώρισης της ανυπαρξίας ωφέλειας της αναιρεσίβλητης και περί ανατροπής του τεκμηρίου ωφέλειας, όπως τα στοιχεία αυτά καθορίζονται διευρυμένα, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στην παραπάνω νομική σκέψη, όπως η ωφέλεια ή μη της αναιρεσίβλητης, ιδιοκτήτριας παρόδιου ακινήτου λόγω του έργου που συνδέεται άμεσα με την δυνατότητα πρόσβασης σ’ αυτό, η δημιουργία επιπτώσεων στις χρήσεις και στην εκμετάλλευση αυτού, αφού πρόκειται, κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, για ακίνητο στο οποίο έχει ανεγερθεί οικοδομή από ισόγειο, στο οποίο στεγάζεται έκθεση αυτοκινήτων και συνεργείο αυτοκινήτων, υπόγειο και πρώτο πάνω από το ισόγειο όροφο, διατηρεί ή όχι πρόσωπο στην εν λόγω νέα πρόσθετη οδό, που είχε πριν την απαλλοτρίωση στην εν λόγω εθνική οδό και αν το έργο για το οποίο έγινε η απαλλοτρίωση συνέβαλε ή όχι στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής και εντεύθεν του ακινήτου.

Αντίθετα η προσβαλλόμενη απόφαση, αφού αναφέρεται εξ ολοκλήρου στην υπ’ αριθμ. …2011 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του πραγματογνώμονα Ε. Π. και στις ωφέλειες από την πρόσβαση του ακινήτου στην βοηθητική οδό, τις οποίες πριν το έργο της απαλλοτρίωσης δεν είχε, καταλήγει με την εξής παραδοχή: Αφού συνεκτιμηθούν όλα τα παραπάνω, δηλαδή οι ωφέλειες που έχει και οι ζημίες, που υφίσταται από την απαλλοτρίωση και το έργο, καθώς και η σημασία τους, η υποχρέωση της συμμετοχής της αιτούσας ιδιοκτήτριας στις δαπάνες της απαλλοτρίωσης πρέπει να ανέλθει στην αξία του 40% της έκτασης, ενώ για το υπόλοιπο 60% το εναγόμενο πρέπει να καταβάλει στην αιτούσα, κυρία αυτού, την αποζημίωση, που της αναλογεί.

Επομένως, ο πρώτος, από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτός.

Σύμφωνα με τη ρητή διατύπωση του άρθρ. 18 παρ. 4 εδ. γ’ του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ΚΑΑΑ), ορίζεται ότι "προκειμένου περί απαλλοτριώσεων δεν εφαρμόζεται το άρθρο 22 του Ν. 3693/1957". Η διάταξη αυτή, σύμφωνα με την κρατούσα στη νομολογία του Αρείου Πάγου άποψη (Ολ.ΑΠ 17/2000, Ολ.ΑΠ 13/2000, ΑΠ 920/2005, βλ.

και αντίθετη 821/2007) έχει εφαρμογή όχι μόνο στις δίκες περί καθορισμού προσωρινής ή οριστικής αποζημίωσης ή αναγνώρισης δικαιούχων, αλλά και στα λοιπά συναφή προς την απαλλοτρίωση ζητήματα, όπως ασφαλώς είναι και το ζήτημα της ανατροπής του (μαχητού) τεκμηρίου ωφέλειας και του καθορισμού αποζημίωσης, για το μη ωφελούμενο και κατ’ ακολουθία, μη αυτοαποζημιούμενο απαλλοτριωθέν ακίνητο καθώς και για τη δικαστική δαπάνη, διότι αντικείμενο της δίκης του καθορισμού αποζημίωσης είναι η αποζημίωση εν συνόλω λαμβανομένη, αφού μόνον έτσι, η αποζημίωση του δικαιούχου θα είναι πλήρης, σύμφωνα με το άρθρ. 17 § 2 του Συντάγματος.

Επομένως, το Εφετείο, για τον ορισμό της δικαστικής δαπάνης, ορθώς εφήρμοσε την ως άνω διάταξη του άρθρ. 18 παρ. 4 εδ. γ’ του Ν. 2882/2001, η οποία ήταν εφαρμοστέα στην προκειμένη περίπτωση και κατά συνέπεια ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, με τον οποίον αποδίδεται η από το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ, πλημμέλεια, για παραβίαση, ευθέως και εκ πλαγίου λόγω εφαρμογής, της ως άνω διάταξης του άρθρου 18 παρ. 4 εδ.

γ’ του Ν. 2882/2001, η οποία, κατά την άποψη του αναιρεσείοντος, δεν είναι εφαρμοστέα, όταν πρόκειται για το αίτημα περί ανατροπής του τεκμηρίου ωφελείας και του καθορισμού αποζημίωσης, για το μη αυτοαποζημιούμενο τμήμα, αίτημα, για το οποίο, κατά την άποψή του η δικαστική δαπάνη καθορίζεται κατ’ εφαρμογή του άρθρ. 22 Ν. 3693/1957 (μειωμένη κατά το ήμισυ), είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους Δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), μειωμένη, όμως, κατ’ άρθρο 22 παρ. 1 του Ν. 3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 52/2016 απόφαση του Εφετείου Θράκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές.

Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε τριακόσια (300,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Φεβρουαρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Μαρτίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ