Supreme Court allows appeal against traffic accident verdict due to erroneous interpretation of priority rules at T-junctions.

Απόφαση 630 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 630/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Παναγιώτη Παρτσιλίβα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Ιανουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ανώνυμης εταιρίας γενικών ασφαλίσεων ζημιών με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ ΑΕΓΑ ΖΗΜΙΩΝ", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. ... και 3. ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αλέξανδρο Τζανετάκη.

Των αναιρεσίβλητων: ....(αναφέρονται 10 ονόματα). Οι υπό στοιχεία 1, 2, 6, 7, 9 και 10 εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Τριανταφυλλίδη, ενώ οι λοιποί (υπό στοιχεία 3, 4, 5 και 8) δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 20-11-2001 και 29-3-2002 αντίθετες αγωγές των ήδη αναιρεσειόντων και αναιρεσιβλήτων, αντίστοιχα, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Φλώρινας και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 114/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 143/2005 οριστική του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 8 Νοεμβρίου 2005 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι πλην των υπό στοιχεία 3, 4, 5 και 8 εκ των αναιρεσιβλήτων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Παρτσιλίβας, ανέγνωσε την από 3 Ιανουαρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.'Οπως προκύπτει από τις επικαλούμενες και νόμιμα προσκομιζόμενες από τους αναιρεσείοντες υπ'αριθ..... εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο πρωτοδικείο Αθηνών .... ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης από 8-11-2005 αίτησης αναίρεσης, μαζί με την κάτω από αυτήν Πράξη προσδιορισμού δικασίμου για τη σημειούμενη στην αρχή της παρούσας και κλήση προς συζήτηση κατ'αυτή, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα σε καθένα από τους ανωτέρω αναγραφομένους με τους αριθμούς 3,4,5 και 8 αναιρεσίβλητους. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως, σύμφωνα με το άρθρο 576 ΚΠολΔ παρότι οι ως άνω αναιρεσίβλητοι δεν εμφανίσθηκαν κατά την ανωτέρω δικάσιμο κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από το πινάκιο στη σειρά της.

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 914, 297 και 298 ΑΚ προκύπτει, ότι προϋπόθεση της ευθύνης προς αποζημίωση για τη ζημία που προήλθε από παράνομη και υπαίτια πράξη ή παράλειψη του υπόχρεου προς αποζημίωση, είναι η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ του ζημιογόνου γεγονότος και του επιζήμιου αποτελέσματος, καθώς και ότι η ύπαρξη της υπαιτιότητας δεν αποκλείεται καταρχήν από το γεγονός, ότι στο αποτέλεσμα του ατυχήματος, συνετέλεσε και συνυπαιτιότητα του ζημιωθέντος, εφόσον δεν διακόπτεται ο αιτιώδης σύνδεσμος καθώς και ότι η ύπαρξη της υπαιτιότητας ή της συνυπαιτιότητας δεν αναιρείται από μόνο το γεγονός, ότι ο ένας από τους εμπλακέντες στο ατύχημα ή και αμφότεροι παραβίασαν τις διατάξεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Κ.Ο.Κ.), αφού μόνη η παραβίαση των διατάξεων τούτων, δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση, αυτοκινητικού ατυχήματος.

Αποτελεί απλώς στοιχείο η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως και του επελθόντος αποτελέσματος. Εξ άλλου κατά το άρθρο 559 αριθμ.1 ΚΠολΔ δημιουργείται λόγος αναιρέσεως και αν παραβιασθεί κανόνας ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, συνίσταται δε η παραβίαση στην εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή κανόνα, που υπάρχει, όταν εφαρμόζεται ή δεν εφαρμόζεται κατά περίπτωση, κανόνας ουσιαστικού δικαίου, αν και δεν υπάρχουν ή υπάρχουν, αντίστοιχα, οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, σύμφωνα με όσα ανελέγκτως δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας.

Περαιτέρω, από τα άρθρα 26 παρ.4 και 5 του ν.2696/1999, (Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας) προκύπτει ότι στους κόμβους, που κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 2 παρ.1 του ίδιου Κώδικα, αποτελούν: οι ισόπεδες συμβολές, διακλαδώσεις ή διασταυρώσεις οδών, περιλαμβανομένων και των ελεύθερων χώρων που σχηματίζονται από αυτές, όταν δεν υπάρχει σήμανση, η προτεραιότητα ανήκει σε εκείνον που έρχεται από δεξιά.

Εξαίρεση από αυτόν τον κανόνα αναγνωρίζεται μόνο στις περιοριστικώς αναφερόμενες στην εν λόγω διάταξη περιπτώσεις: α) όσων κινούνται σε αυτοκινητόδρομους, εθνικές οδούς ή οδούς ταχείας κυκλοφορίας και β) τα σιδηροδρομικά και τροχιοδρομικά οχήματα, οι οποίοι έχουν, σε κάθε περίπτωση, προτεραιότητα, γ) όσων εισέρχονται σε οδό από χωματόδρομο, μονοπάτια, παρόδια ιδιοκτησία, χώρους στάθμευσης και σταθμούς ανεφοδιασμού και δ) όσων εκκινούν ή κινούνται προς τα πίσω, όπου αυτό επιτρέπεται, οι οποίοι οφείλουν σε κάθε περίπτωση, να παραχωρούν προτεραιότητα στους εξ αριστερών τους κινούμενους οδηγούς.

Στην πιο πάνω εξαίρεση δεν περιλαμβάνεται η περίπτωση κατά την οποία σε ισόπεδο κόμβο μία οδός τέμνει καθέτως άλλη σε σχήμα "Τ", ήτοι καταλήγει σ'αυτήν χωρίς να συνεχίζεται, διότι ούτε ρητά στο νόμο αναφέρεται αυτή η περίπτωση, ούτε και κατ΄αναλογίαν μπορεί να ενταχθεί στην εξαίρεση, είναι δε διαφορετικό το γεγονός ότι ο κινούμενος στην τέμνουσα οδό οδηγός, είναι υποχρεωμένος, στα πλαίσια των διατάξεων των άρθρων 19 παρ.1, 2 και 3 και 21 παρ.1 και 2 του ΚΟΚ, να έχει τον έλεγχο του οχήματός του, να ρυθμίζει την ταχύτητά του ανάλογα με τις κρατούσες συνθήκες, να την μειώνει πλησίον των ισόπεδων οδικών κόμβων, να βεβαιώνεται, αν πρόκειται να εισέλθει αριστερά ή δεξιά σε άλλη οδό, ότι μπορεί να το πράξει χωρίς κίνδυνο ή παρακώλυση των λοιπών χρηστών της οδού και να χρησιμοποιήσει τους δείκτες κατεύθυνσης για να καταστήσει έγκαιρα γνωστή την πρόθεσή του να αλλάξει διεύθυνση προς τα αριστερά ή δεξιά κατά περίπτωση.

Επομένως επί ισόπεδου κόμβου σε σχήμα "Τ", η προτεραιότητα ανήκει στον κινούμενο επί της τέμνουσας οδού, έναντι των εξ αριστερών του κινουμένων έστω και σε κύρια οδό οχημάτων. Στην προκείμενη περίπτωση, δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, ότι κατά τη σύγκρουση των αυτοκινήτων, που έγινε την 17-9-2000 και περί ώρα 16.30 στον ισόπεδο κόμβο επί των εθνικών οδών .... , που συμβάλλονται σε σχήμα "Τ", όπου δεν υπάρχει σήμανση, η ευθύνη βάρυνε κυρίως και συγκεκριμένα κατά ποσοστό 70% τον δεύτερο των αναιρεσειόντων (κατά το υπόλοιπο τον πρώτο των αναιρεσιβλήτων), που εκινείτο στην τέμνουσα την πρώτη πιο πάνω Εθνική οδό ... , επειδή ο εν λόγω αναιρεσείων, κατά την οδήγηση του υπ'άριθ.

Κυκλοφορίας .... Ι.Χ.Ε αυτοκινήτου του, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην πρώτη αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία, δεν παραχώρησε προτεραιότητα όπως είχε, κατά την προσβαλλόμενη, υποχρέωση στον πρώτο των αναιρεσιβλήτων, που κινείτο από αριστερά του στην πρώτη πιο πάνω Εθνική οδό οδηγώντας το υπ'αριθ.κυκλοφ. ...

Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητό του, αλλά, έχοντας πρόθεση να πραγματοποιήσει στροφή προς τα αριστερά για να κατευθυνθεί στην πόλη της 'Εδεσσας, αντί να ακινητοποιήσει το εν λόγω όχημά του και να ελέγξει αν εκινούντο και άλλα οχήματα επί της πρώτης πιο πάνω εθνικής οδού, εισήλθε ανέλεγκτα στο οδόστρωμα αυτής με αποτέλεσμα να συγκρουσθεί με το όχημα που οδηγούσε ο πρώτος των αναιρεσιβλήτων.

Τη ευθύνη του δεύτερου των αναιρεσειόντων κατά το προαναφερθέν ποσοστό για την επισυμβάσα σύγκρουση, εστίασε η προσβαλλομένη κυρίως στην παραδοχή ότι η προτεραιότητα δεν ανήκει στην περίπτωση της συμβολής των οδών σε σχήμα "Τ" στον εκ δεξιών προερχόμενο, αφού η πορεία του τελευταίου αναγκαστικά διακόπτεται στη συμβολή των οδών, αλλά ότι ανήκει στον πρώτο των αναιρεσιβλήτων οδηγό του υπ'αριθ.κυκλοφ. ....

Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου ο οποίος με βάση το όλο πνεύμα των διατάξεων των άρθρων 21 και 23 του ΚΟΚ είχε προτεραιότητα έναντι των εκ δεξιών του κινουμένων οχημάτων. Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, το οποίο και επικύρωσε την ομοίως αποφανθείσα απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου εσφαλμένα ερμήνευσε την προμνηθείσα διάταξη του άρθρου 26 παρ.5 ΚΟΚ.

Πρέπει, επομένως, κατά το βάσιμο περί αυτού πρώτο, εκ του άρθρου 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, λόγο της αίτησης αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε και θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν (άρθρ. 580 παρ.3 ΚΠολΔ), καταδικαστούν δε οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων (άρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ), οι οποίοι κατέθεσαν και προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 143/2005 απόφαση του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 21 Φεβρουαρίου 2007.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 23 Μαρτίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ