Supreme Court allows appeal against first instance dismissal of air rights claim due to failure to establish separate ownership via deed.

Απόφαση 630 / 2006 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 630/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Γκιάφη, Αντιπρόεδρο, Αλέξανδρο Κασιώλα, Χαράλαμπο Αντωνιάδη, Γεώργιο Φώσκολο και Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Νοεμβρίου 2005, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος : Σ. Φ. του Ι., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Κριτσάνο.

Των αναιρεσίβλητων : 1) Α. Κ. του Κ., κατοίκου ... και 2) Χ. Κ. του Κ. Α. Κ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Καλέ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-9-1998 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο ...ς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 21/1999 μη οριστική,5/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 658/2002 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 1-7-2003 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου-Μρίλλη ανέγνωσε την από 20-10-2005 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αίτησης για αναίρεση της 658/2002 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λάρισας.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Στο άρθρο 1001 εδ. α Α.Κ. ορίζεται ότι η κυριότητα πάνω σε ακίνητο εκτείνεται, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, στο χώρο πάνω και κάτω από το έδαφος. Εξάλλου από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 953, 954, 1002 και 1117 Α.Κ., 1 και 14 του ν. 374/1929, 1 και 2 του ν.δ. 1024/1971 προκύπτει, ότι, εκτός από τις περιπτώσεις σύστασης οροφοκτησίας με βάση τη διάταξη του άρθρου 480 Α' του Κ.Πολ.Δ., που προστέθηκε με το άρθρο 11 του ν. 1562/1985 ή τις διατάξεις των άρθρων 1 και 6 του τελευταίου νόμου, χωριστή κυριότητα σε όροφο οικοδομής ή σε διαμέρισμα ορόφου μπορεί να συσταθεί μόνο με δικαιοπραξία του κυρίου (ή όλων των συγκυρίων) του όλου ακινήτου, δηλαδή, είτε με σύμβαση μεταξύ όλων των συγκυρίων του όλου ακινήτου είτε με μονομερή δικαιοπραξία του κυρίου του όλου ακινήτου, εν ζωή ή αιτία θανάτου, όχι όμως και με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία, η οποία, σημειωτέον, είναι δυνατή μόνο επί συνεστημένης ήδη χωριστής κυριότητας ορόφου ή διαμερίσματος, η σύσταση δε της οροφοκτησίας περιβάλλεται τον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου και της μεταγραφής.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, δέχθηκε, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, κατ' ορθή εκτίμηση και, ως ευθέως προκύπτουσα από την από 5-5-1984 ιδιόγραφη διαθήκη του θανόντα στις 11-5-1984 Ν. Φ. του Ι., που νόμιμα δημοσιεύθηκε και κηρύχθηκε κυρία, τη θέληση του τελευταίου να εγκαταστήσει τον ενάγοντα - εφεσίβλητο και ήδη αναιρεσείοντα, αδελφό του, κληρονόμο του στη ψιλή κυριότητα του ισόγειου (δυτικού) καταστήματος της ιδιοκτησίας διόροφης οικοδομής, ο οποίος μετά το θάνατο της επίσης έχουσας εγκατασταθεί κληρονόμου συζύγου του διαθέτη Φ.

Φ. στην εφ' όρου ζωής επικαρπία του ίδιου καταστήματος, επισυμβάντα στις 14-8-1994, απέκτησε με τήρηση των νόμιμων τύπων, πρώτα την ψιλή και ακολούθως την πλήρη κυριότητα στο εν λόγω κατάστημα, δεν κατέλειπε, όμως, ο διαθέτης με τη διαθήκη στον τελευταίο και το δικαίωμα της μελλοντικής δόμησης επί του καταστήματος αυτού, καθώς και το επίδικο ακίνητο, δηλαδή, ένα κτίσμα, ύψους 3 μέτρων και εμβαδού 13,48 τετρ.

μέτρων, που βρίσκεται πάνω στο προαναφερόμενο ισόγειο κατάστημα, κατά πλήρη κυριότητα. Το πιο πάνω Δικαστήριο δέχθηκε, επίσης, τα ακόλουθα : Με το νόμιμα μεταγραμμένο ... συμβολαιογραφικό πωλητήριο συμβόλαιο οι εναγόμενοι - εκκαλούντες και ήδη αναιρεσίβλητοι απέκτησαν την κυριότητα ενός διαμερίσματος, εμβαδού 112,52 τ.μ., του πρώτου πάνω από το ισόγειο ορόφου οικοδομής, που βρίσκεται στην ...

και στη συνοικία ..., επί της οδού ..., με αριθμό…. Το ακίνητο αυτό τους το πούλησε η Σ. Μ. του Μ., η οποία είχε αποκτήσει την κυριότητά του με δωρεά εν ζωή από την εκ πατρός θεία της Φ. Φ., με το νόμιμα μεταγραμμένο ... συμβολαιογραφικό δωρητήριο συμβόλαιο. Η δικαιοπάροχος αυτής Φ. χήρα Ν. Φ. είχε αποκτήσει τη ψιλή κυριότητα αυτού με αγορά από τον Π. - Α.

Π. του Κ., με το νόμιμα μεταγραμμένο ... συμβολαιογραφικό συμβόλαιο, ο οποίος το είχε αποκτήσει, κατά ψιλή κυριότητα, από την προαναφερόμενη Φ. χήρα Ν. Φ., με το νόμιμα μεταγραμμένο ... συμβολαιογραφικό πωλητήριο συμβόλαιο. Η Φ. Φ. είχε αποκτήσει κατά πλήρη κυριότητα το ακίνητο αυτό από κληρονομία του προμνημονευόμενου συζύγου της Ν.

Φ. του Ι., με βάση την από 5-5-1984 ιδιόγραφη διαθήκη του, που προπαρατέθηκε, την οποία (κληρονομία) αποδέχθηκε αυτή με τη νόμιμα μεταγραμμένη ... συμβολαιογραφική δήλωσή της. Στην ανατολική πλευρά του διαμερίσματος αυτού βρίσκεται το επίδικο ακίνητο. Αυτό αποτελεί ξεχωριστό δωμάτιο - διαμορφωμένο αίθριο, που επικοινωνεί μόνο με το σαλόνι του εν λόγω διαμερίσματος, δηλαδή, πρόκειται για ενιαίο με το διαμέρισμα κτίσμα.

Το δωμάτιο αυτό και ο περιβάλλων αυτό χώρος (ταράτσα) χρησιμοποιούνταν από τους δικαιοπαρόχους των εναγομένων ως αίθριο και διαμορφώθηκε από τους τελευταίους σε αποθήκη και έχει ενιαία στέγη με αυτό. Εξάλλου, πρόσβαση στον πρώτο όροφο της οικοδομής, όπου βρίσκεται η προαναφερθείσα κατοικία, γίνεται από μία και μοναδική είσοδο.

Δυνατότητα πρόσβασης για τα ισόγεια καταστήματα στον όροφο αυτό δεν υπάρχει. Ωστόσο, από εσφαλμένη περιγραφή τόσο στη συμβολαιογραφική πράξη μεταβίβασης του διαμερίσματος αυτού στους εναγομένους, όσο και στη δήλωση αποδοχής κληρονομίας της Φ. χήρας Ν. Φ., δεν συμπεριλήφθηκε και το επίδικο ακίνητο. Ακολούθως, το Πρωτοδικείο, κρίνοντας ότι ο ενάγων δεν απέκτησε την κυριότητα του επίδικου ακινήτου, απέρριψε την ένδικη διεκδικητική αγωγή ως αβάσιμη. 'Ετσι, όμως, που έκρινε το Πολυμελές Πρωτοδικείο, παραβίασε τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου αφού το δικαίωμα του κυρίου ακινήτου πάνω στην υπερκείμενη του ακινήτου "αέρινη στήλη", δεν είναι αυτοτελές εμπράγματο δικαίωμα, αλλά αποτέλεσμα του δικαιώματος κυριότητάς του πάνω στο έδαφος, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά πράγμα που συμβαίνει με τις διατάξεις περί οροφοκτησίας, που προϋποθέτουν όμως σύσταση, κατά τους νόμιμους τύπους, τέτοιας οροφοκτησίας, ενώ τέτοια δεν συνάδη στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Πρέπει, επομένως, να γίνουν δεκτοί ως παραδεκτοί και βάσιμοι οι δεύτερος και τέταρτος, λόγοι της αναίρεσης, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από την παραβίαση των πιο πάνω διατάξεων πλημμέλεια του άρθρου 560 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ. και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Πρωτοδικείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, αφού τέτοια σύνθεση κρίνεται δυνατή.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 658/2002 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λάρισας.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο πάνω Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Μαρτίου 1996. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Απριλίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ