Supreme Court quashes termination of fixed-term contract due to lack of serious cause and remands for re-examination.

Απόφαση 62 / 2009 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 62/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Θεμέλη, Ειρήνη Αθανασίου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη και Παναγιώτη Κομνηνάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Χρηματιστηριακής Εταιρείας με την επωνυμία "ΑΧΟΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΧΟΝ Α.Χ.Ε.", που εδρεύει στην ...... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Παπαδημητρίου.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, κατοίκου ......, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Τσακίρη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-3-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου και με την από 25-5-2005 ανταγωγή δια των προτάσεων της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2389/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 2324/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 24-9-2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βαρβάρα Κριτσωτάκη διάβασε την από 6-11-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο τρίτος λόγος αναιρέσεως και να απορριφθούν οι λοιποί. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 669 του ΑΚ, σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου υπάρχει όταν η διάρκειά της είναι σαφώς καθορισμένη είτε γιατί συμφωνήθηκε ρητά ή σιωπηρά, είτε γιατί συνάγεται από τον σκοπό και το είδος της σύμβασης, από τη διάταξη δε του άρθρου 672 του ΑΚ προκύπτει ότι, όταν ο εργοδότης, χωρίς να τηρήσει την προθεσμία της λήξεώς της, καταγγείλει τη σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου χωρίς σπουδαίο λόγο, η καταγγελία είναι άκυρη και θεωρείται ότι δεν έγινε (άρθρα 174, 180 ΑΚ), με αποτέλεσμα να εξακολουθεί να υφίσταται η εργασιακή σύμβαση, οπότε ο εργοδότης, αρνούμενος να αποδεχθεί τις υπηρεσίες του μισθωτού, οφείλει να του καταβάλει μισθούς υπερημερίας (άρθρο 656 ΑΚ).

Σπουδαίο λόγο καταγγελίας αποτελούν τα περιστατικά εκείνα -ακόμη και μεμονωμένα- τα οποία, ανεξαρτήτως της προέλευσής τους ή της ύπαρξης υπαιτιότητας, καθιστούν, σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, μη ανεκτή για τον καταγγέλλοντα τη συνέχιση της σύμβασης μέχρι την κανονική της λήξη, για τον προσδιορισμό δε του σπουδαίου λόγου συνεκτιμώνται οι συγκεκριμένες περιστάσεις, όπως το είδος της εργασίας και η φύση της επιχείρησης.

Τα περιστατικά μπορεί να είναι και τυχαία ή να οφείλονται σε ανώτερη βία, χωρίς να ενδιαφέρει στη σφαίρα ποιου από τα δύο μέρη γεννήθηκαν. Λαμβανομένου δε υπόψη ότι ο σπουδαίος λόγος είναι αόριστη νομική έννοια, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς την ορθή ή μη υπαγωγή σ` αυτή των συγκεκριμένων περιστατικών υπάγεται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου.

Τέτοιος λόγος συντρέχει και όταν επήλθε κλονισμός της σχέσεως εμπιστοσύνης μεταξύ των συμβαλλομένων, πράγμα που συμβαίνει ιδίως όταν ο μισθωτός παραβαίνει την υποχρέωση πίστεως έναντι του εργοδότη, αλλά και σε κάθε άλλη περίπτωση κατά την οποία, λόγω συνδρομής ορισμένων περιστατικών, τα οποία μπορεί να ανάγονται και στο πρόσωπο ή τις σχέσεις του εργοδότη, ή συνέχιση της εργασιακής σχέσεως αποβαίνει, βάσει των παραπάνω αντικειμενικών κριτηρίων, μη ανεκτή από αυτόν (Ολ.ΑΠ 858/1984).

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, κατά την ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του, δέχθηκε τα εξής: Στις 16-2-2001 καταρτίστηκε μεταξύ των διαδίκων έγγραφη σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου πενταετούς διάρκειας με την οποία συμφωνήθηκαν μεταξύ άλλων και τα παρακάτω: Η ΑΧΟΝ Ανώνυμη Χρηματιστηριακή Εταιρία (αναιρεσείουσα) προσλαμβάνει το Ψ(αναιρεσίβλητο), ως υπεύθυνο γραφείου ειδικού τύπου για να παρέχει τις υπηρεσίες του στην πόλη των ......, στο υπό ίδρυση τοπικό γραφείο ειδικού τύπου της ΑΧΟΝ, σύμφωνα με τις γνώσεις και την επαγγελματική του εμπειρία, τις ανάγκες και τα υψηλά standards της AXON, καθώς και τη φύση της εργασίας του.

Στις αρμοδιότητες του υπευθύνου εντάσσονται ενδεικτικά οι ακόλουθες. Η διεύθυνση και ο έλεγχος λειτουργίας του ειδικού γραφείου ...... εν γένει. Η διαβίβαση των δηλώσεων βουλήσεως για την κατάρτιση χρηματιστηριακών συναλλαγών στον χρηματιστηριακό εκπρόσωπο της ΑΧΟΝ. Η άσκηση, αλλά και η εποπτεία κάθε επενδυτικής υπηρεσίας που το ειδικό γραφείο παρέχει ή θα παρέχει στο μέλλον, σύμφωνα με το εγκεκριμένο από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς πρόγραμμα δραστηριοτήτων.

Η προαγωγή του καλού ονόματος, αλλά και των υπηρεσιών που η ΑΧΟΝ παρέχει στα ...... . Η σύμβαση είναι ορισμένου χρόνου πενταετούς διάρκειας με αφετηρία την 19-2-2001 και οι μηνιαίες αποδοχές του υπευθύνου ανέρχονται στο ποσό των 785.000 δρχ. Ο Υπεύθυνος δικαιούται επιπλέον των ως άνω αποδοχών και τα επιδόματα αδείας, Χριστουγέννων και Πάσχα.

Επιπλέον και ανεξάρτητα από τις αποδοχές αυτές η ΑΧΟΝ θα καταβάλει στον Υπεύθυνο και επίδομα παραγωγικότητας επί των καθαρών προμηθειών που θα προκύπτουν από τη λειτουργία του γραφείου, αφού δηλαδή αφαιρεθούν από τις ακαθάριστες προμήθειες, οι λειτουργικές δαπάνες και συγκεκριμένα οι μισθοί των υπαλλήλων και οι αντίστοιχες ασφαλιστικές εισφορές, οι λογαριασμοί υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, συνδέσεις παρακολουθήσεως της συνεδριάσεως των ελληνικών χρηματαγορών, αγορά γραφικής ύλης, ταχυδρομικά και μεταφορικά έξοδα, το μίσθωμα ακινήτου όπου στεγάζεται το γραφείο τα έξοδα συντηρήσεως του ακινήτου και του εξοπλισμού.

Τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν ότι το επίδομα παραγωγικότητας θα καθορίζεται ως εξής: α) για παραγωγή προμηθειών ύψους 3.000.000 δρχ. ανά μήνα, bonus 12% , β) για παραγωγή προμηθειών από 3.000.000 μέχρι 6.000.000 δρχ. ανά μήνα bonus 15%, γ) από 6000.000 δρχ μέχρι 12.000 000 δρχ ανά μήνα bonus 20%, δ) από 12.000.000 ανά μήνα και άνω bonus 25%. Το ποσό που αναλογεί στον Υπεύθυνο του ειδικού γραφείου ......

θα είναι 60% του συνολικού ποσού που προκύπτει από τα παραπάνω. Τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν ότι το δικαιούμενο ποσοστό του Υπευθύνου στο προαναφερόμενο επίδομα (bonus) ανέρχεται στο 1/2 , ήτοι 50%, το δε υπόλοιπο θα αποδίδεται στην ΑΧΟΝ Α.Χ.Ε., προς κάλυψη των υπαρχόντων αρνητικών θέσεων του Υπευθύνου. Η εκκαθάριση του ως άνω επιδόματος παραγωγικότητας θα γίνεται ανά τρίμηνο, με βάση τις προμήθειες που έχει εισπράξει η ΑΧΟΝ από τους πελάτες που εξυπηρετούνται από το γραφείο ειδικού τύπου ......

και την αφαίρεση των λειτουργικών δαπανών του γραφείου του συγκεκριμένου τριμήνου. Σε περίπτωση που από την εκκαθάριση θα προκύπτει αρνητική θέση, αυτή θα συμψηφίζεται σε επόμενο τμήμα. Οι αποδοχές του Υπευθύνου καταβάλλονται στο τέλος κάθε μηνός και αφού διενεργηθούν όλες οι από το νόμο προβλεπόμενες κρατήσεις.

Ο Υπεύθυνος θα παρέχει την εργασία του κατά κανόνα μεταξύ 09.00' και 18.00 έως 20.00 κάθε ημέρα από Δευτέρα έως Παρασκευή, εξαιρουμένων των ημερών αργίας. Η ΑΧΟΝ δικαιούται να μεταβάλει την ώρα ενάρξεως και λήξεως του ημερησίου ωραρίου, ανάλογα με τις ανάγκες εργασίας που εκάστοτε προκύπτουν. Σε κάθε περίπτωση, ο Υπεύθυνος ως διευθυντικό στέλεχος πρόσωπο εμπιστοσύνης και εποπτείας δεν υπάγεται στον περιορισμό του νομίμου ωραρίου εργασίας.

Είναι υποχρεωμένος να ταξιδεύει εκτός ...... και στο Εξωτερικό, οι ώρες δε του ταξιδιού δεν θεωρούνται ώρες εργασίας ... . Στο χρονικό διάστημα από 19-2-2001 έως 3-3-2003 ο αναιρεσίβλητος παρείχε στην αναιρεσείουσα την εργασία του ως υπάλληλος υπεύθυνος ειδικού τύπου γραφείου στην πόλη των ...... . Η αναιρεσείουσα δια του νομίμου εκπροσώπου της κατήγγειλε την 3-3-2003 εγγράφως τη σύμβαση εργασίας, στο έγγραφο δε της καταγγελίας αναφερόταν: "δια της παρούσης, σας γνωρίζουμε ότι λόγω κακής πορείας των εταιρικών υποθέσεων και περιστολής των εργασιών μας, επιβάλλεται η άμεση παύση της λειτουργίας του ειδικού γραφείου μας στα ......

και ως εκ τούτου η καταγγελία της εργασιακής σας συμβάσεως". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε ότι δεν συνέτρεχε σπουδαίος λόγος καταγγελίας της ένδικης συμβάσεως εργασίας ορισμένου χρόνου και αναγνώρισε ότι ο αναιρεσίβλητος έχει αξίωση για μισθούς υπερημερίας για το, μετά την καταγγελία και μέχρι τη συμπλήρωση του χρόνου λήξεως της συμβάσεως, χρονικό διάστημα.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη μείζονα σκέψη, παραβίασε εκ πλαγίου τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 656, 672 και 674 του Α.Κ., αφού ουδόλως διερευνήθηκαν οι λόγοι που οδήγησαν την αναιρεσείουσα στη διακοπή των εργασιών του πιο πάνω υποκαταστήματος της, καθώς και οι ειδικότερες συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα η ένδικη καταγγελία της συμβάσεως, με αποτέλεσμα λόγω των ως άνω ελλείψεων να μην είναι εφικτός ο έλεγχος του Αρείου ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ως άνω διατάξεων.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως αληθώς από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί προς περαιτέρω εκδίκαση η υπόθεση στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.., το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που την εξέδωσαν.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2324/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς εκ νέου εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που την εξέδωσε, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που την εξέδωσαν. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ