Supreme Court partially allows appeal against lower court ruling on ship ownership and hire contract breach.

Απόφαση 629 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 629/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Πηνελόπη Ζωντανού, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Συμπλοιοκτησίας που αποτελείται από τους: 1) Σ. - Σ. Ξ. του Χ., 2) Α. Ξ. του Χ., 3) Ε. Ξ. του Χ., 4) Γ. Κ. του Θ. και 5) Ε. Κ. του Θ., εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευάγγελο Χλούπη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΟΣΕΑΝ ΓΙΩΤΣ - ΝΑΥΠΗΓΗΣΗ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΣΚΑΦΩΝ ΑΝΑΨΥΧΗΣ ΑΕ", που εδρεύει στα ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Κυπριωτάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 25-7-2007 και 14-3-2008 αντίθετες αγωγές των ήδη διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1746/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 335/2012 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 8-10-2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Πηνελόπη Ζωντανού διάβασε την από 9-9-2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρο 559 αρ.8β και 19 Κ.Πολ.Δ ιδρύονται, αντιστοίχως, λόγοι αναίρεσης αν το δικαστήριο παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Περαιτέρω: Κατά το άρθρο 361 ΑΚ, "Για τη σύσταση ή αλλοίωση ενοχής με δικαιοπραξία απαιτείται σύμβαση, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά". Κατά το άρθρο 513 ΑΚ. "Με τη σύμβαση της πώλησης ο πωλητής έχει την υποχρέωση να μεταβιβάσει την κυριότητα του πράγματος ή το δικαίωμα, που αποτελούν το αντικείμενο της πώλησης, και να παραδώσει το πράγμα και ο αγοραστής έχει την υποχρέωση να πληρώσει το τίμημα που συμφωνήθηκε". Κατά το άρθρο 202 ΑΚ: "Αν με τη δικαιοπραξία εξαρτήθηκε η ανατροπή των αποτελεσμάτων της από γεγονός μελλοντικό και αβέβαιο (αίρεση διαλυτική), μόλις συμβεί το γεγονός αυτό παύει η ενέργεια της δικαιοπραξίας και επανέρχεται αυτοδικαίως η προηγούμενη κατάσταση". Κατά το άρθρο 207 παρ. 2 ΑK: "Η αίρεση θεωρείται ότι δεν πληρώθηκε, αν την πλήρωση της προκάλεσε αντίθετα προς την καλή πίστη εκείνος που θα τον ωφελούσε η πλήρωση της".

Στην προκειμένη περίπτωση, η υπόθεση έχει ως εξής:

Α. Η εδώ αναιρεσίβλητη εταιρεία ιστορούσε στην από 25-7-2007 αγωγή της: (α) Ότι, ύστερα από σχετική σύμβαση με την εναγομένη και εδώ αναιρεσείουσα συμπλοιοκτησία, ναυπήγησε και μεταβίβασε σ' αυτήν λόγω πώλησης το νηολογηθέν στον Πειραιά και έχον χωρητικότητα κοχ 28,48 πλοίο αναψυχής "Ο ...", (β) Ότι ένα μέρος του συμβατικού τιμήματος του σκάφους πιστώθηκε σε είκοσι τριμηνιαίες ισόποσες δόσεις,(γ) Ότι η σύμβαση της πώλησης και της μεταβίβασης της κυριότητας είχε συμφωνηθεί να τελεί υπό τη διαλυτική αίρεση της εμπρόθεσμης αποπληρωμής (των δόσεων) του τιμήματος.(δ) Ότι η αγοράστρια συμπλοιοκτησία περιήλθε σε υπερημερία περί την εκπλήρωση της παροχής που την βάρυνε και όφειλε στην ενάγουσα μέρος του πιστωθέντος τιμήματος εξ 97.525,50 ευρώ, με συνέπεια την ανατροπή των αποτελεσμάτων της σύμβασης και την αυτοδίκαιη επάνοδο της κυριότητας του σκάφους στην ενάγουσα.

Ζητούσε δε η ενάγουσα εταιρεία να αναγνωριστεί η κυριότητα της στο πλοίο και να υποχρεωθεί η συμπλοιοκτησία να της το αποδώσει. Η εναγομένη συμπλοιοκτησία-κατά την εκτίμηση των οικείων ισχυρισμών της-προέβαλε τόσο στο Πρωτοδικείο όσο και στο Εφετείο (πλην άλλων) την εκ του ως άνω άρθρου 207 παρ. 2 ΑΚ ένσταση, υποστηρίζοντας ότι την οικονομική της αδυναμία να εξοφλήσει το υπόλοιπο του τιμήματος προκάλεσε υπαιτίως και κακοπίστως η ενάγουσα-πωλήτρια εταιρεία παραβιάζοντας δική της συναφή συμβατική υποχρέωση.

Συγκεκριμένα η εναγομένη επικαλέστηκε ότι ο όρος περί αυτοδίκαιης επιστροφής της κυριότητας του σκάφους στην πωλήτρια εταιρεία τελούσε σε άρρηκτο σύνδεσμο με την αναληφθείσα από την τελευταία συμβατική υποχρέωση για εξασφάλιση στην αγοράστρια συμπλοιοκτησία ναύλους 119 ημερών ανά έτος και επί πέντε έτη αντί ημερήσιου ναύλου 440 ευρώ, ότι αν και πωλήτρια εταιρεία γνώριζε ότι η αγοράστρια δεν θα ήταν σε θέση να ανταπεξέλθει στην έγκαιρη καταβολή των δόσεων του πιστωθέντος τιμήματος σε περίπτωση που αυτή (πωλήτρια) δεν της εξασφάλιζε κατ' έτος τους ως άνω εγγυημένους ναύλους και ότι η τελευταία, ενεργώντας υπαίτια και καταχρηστικά, δεν τήρησε την ως άνω αναληφθείσα υποχρέωση και οδήγησε την αγοράστρια συμπλοιοκτησία σε οικονομική αδυναμία έγκαιρης καταβολής του πιστωθέντος τιμήματος.

Β. Τον αυτό ως άνω ισχυρισμό, ότι δηλαδή η πωλήτρια εταιρεία παραβίασε την συμβατική υποχρέωση της για εξεύρεση ναυλωτών - πελατών για το ένδικο σκάφος και εγγυήθηκε 119 ημέρες ναύλωσης ανά έτος για πέντε έτη αντί ημερήσιου ναύλου 440 ευρώ, προέβαλε η συμπλοιοκτησία (και) με την από 14-3-2008 αγωγή της, με την οποία ζήτησε να της επιδικαστεί συνολικό ποσό 194.080 ευρώ (νομιμοτόκως) ως αποζημίωση και η οποία συνεκδικάστηκε στα ουσιαστικά δικαστήρια με την προαναφερθείσα αγωγή της πωλήτριας.

ΙΙΙ) To Εφετείο δέχθηκε σχετικώς τα ακόλουθα: "Δυνάμει της από 29.1.2001 σύμβασης ναυπήγησης που καταρτίστηκε μεταξύ της εταιρείας ... η ενάγουσα εταιρεία ανέλαβε την υποχρέωση να κατασκευάσει και παραδώσει στη συμπλοιοκτησία ένα σκάφος ιστιοπλοϊκό τύπου ... αντί τιμήματος 95.000.000 δραχμών. Στη συνέχεια, εκτός της ως άνω σύμβασης ναυπήγησης καταρτίστηκε μεταξύ των ίδιων ως άνω συμβαλλομένων συμφωνητικό πώλησης του ...σκάφους, με το οποίο η ...

εταιρεία πώλησε, παραχώρησε και μεταβίβασε στη συμπλοιοκτησία κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή το ένδικο νεοναυπηγηθέν από αυτή σκάφος ...με τη διαλυτική αίρεση αποπληρωμής του συμφωνηθέντος τιμήματος των 72.000.000 δραχμών. Από το ως άνω τίμημα, ποσό 17.000.000 δραχμών συμφωνήθηκε ότι θα καταβληθεί με την υπογραφή του συμφωνητικού πώλησης και το υπόλοιπο τίμημα ποσού 161.408,66 ευρώ (55.000.000 δραχμών) πιστώθηκε και συμφωνήθηκε ότι θα εξοφληθεί εντόκως σε είκοσι (20) τριμηνιαίες δόσεις σε ευρώ, συνολικού ποσού καθεμιάς, συμπεριλαμβανομένων των τόκων, 9.752,55 ευρώ (συνολικού ποσού 195.051 ευρώ), κατά τις καθοριζόμενες ειδικότερα στο ως άνω συμφωνητικό πώλησης ημερομηνίες, της πρώτης καταβλητέας στις 25.11.2001 και της τελευταίας (20ης) την 25.08.2006.

Η μεταβίβαση αυτή καταχωρήθηκε στα νηολόγια Πειραιά με αριθμό 7655 ... Επίσης, με το προαναφερόμενο από 29-1-2001 ιδιωτικό συμφωνητικό ναυπήγησης, όρο 6 αυτής, η κατασκευάστρια εταιρεία ... ανέλαβε την υποχρέωση έναντι της συμπλοιοκτησίας ... ναύλωσης του σκάφους για 119 ημέρες ανά έτος και για πέντε έτη. Στο ως άνω συμφωνητικό δεν καθορίστηκε ποσό ημερήσιου ναύλου, και μάλιστα 440 €, ποσό που επικαλείται η συμπλοιοκτησία στην αγωγή της ως συμφωνημένο ναύλο και με βάση το οποίο προσδιορίζει τις αναφερόμενες στην ένδικη αγωγή αξιώσεις της λόγω της επικαλούμενης παράβασης της απορρέουσας από τον ως άνω όρο της σύμβασης υποχρέωσης της πρώτης εναγομένης.

Ακόμη, δεν αποδεικνύεται ότι το ως άνω ποσό ημερήσιου ναύλου καθορίστηκε με μεταγενέστερη του ως άνω συμφωνητικού ρητή ή σιωπηρή συμφωνία μεταξύ των συμβαλλομένων αυτών, καθόσον ο άνω όρος ναύλωσης του σκάφους ουδέποτε λειτούργησε μεταξύ αυτών, αφού η πρώτη εναγομένη ουδένα ναύλο εξασφάλισε στην ενάγουσα για το επίδικο σκάφος, ενώ αντίθετα ο σχετικός για εξασφάλιση ναύλων όρος λειτούργησε με τη δεύτερη εναγομένη, όπως θα εκτεθεί πιο κάτω.

Με βάση τα πιο πάνω γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά η αγωγική αξίωση της ενάγουσας συμπλοιοκτησίας έναντι της πρώτης εναγόμενης δεν αποδεικνύεται βάσιμη ... Στη συνέχεια αποδεικνύεται ότι η ... συμπλοιοκτησία κατέβαλε στην ... πωλήτρια ως προκαταβολή για την αγορά του σκάφους κατά το από 29.1.2001 έως 18.6.2001 χρονικό διάστημα ποσό 117.388 ευρώ (40.000.000 δραχμών) και έναντι του πιστωθέντος τιμήματος κατέβαλε συνολικά 97.525,5 ευρώ ...

Με τις προαναφερόμενες καταβολές ύψους 214.909,4 ευρώ (ήτοι 117.388 συν 97.521 ευρώ = 214.909,4) δεν εξοφλήθηκε το αναγραφόμενο στο συμφωνητικό πώλησης του σκάφους τίμημα, συνολικού ποσού 244.941 ευρώ ... παραμένει δε ανεξόφλητο υπόλοιπο 30.031,6 ευρώ.

Συνεπώς, ο ισχυρισμός της εναγόμενης συμπλοιοκτησίας που αυτή προέβαλε πρωτοδίκως και επαναφέρει με λόγο έφεσης της ότι το τίμημα της πώλησης αποπληρώθηκε και για το λόγο αυτό η σχετική διαλυτική αίρεση που είχε τεθεί στη σύμβαση πώλησης δεν πληρώθηκε δεν είναι βάσιμος. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που δέχθηκε με διαφορετικές αιτιολογίες, που αντικαθίστανται μ' αυτές της παρούσας, ότι πληρώθηκε η αίρεση μη αποπληρωμής του τιμήματος, με συνέπεια να εκπέσει η εναγομένη από κάθε δικαίωμα που απορρέει από την πώληση και η κυριότητα του ένδικου σκάφους να επανέλθει αυτοδικαίως στην ενάγουσα της αγωγής αυτής -πωλήτρια εταιρεία, δεν έσφαλε και όσα αντίθετα υποστηρίζει η εναγομένη με το συναφή λόγο έφεσης της είναι αβάσιμα".

IV) Από αυτά που δέχθηκε το Εφετείο προκύπτει ότι πράγματι δεν έλαβε υπόψη του τον προβληθέντα ισχυρισμό της αναιρεσείουσας, ότι η διαλυτική αίρεση υπό την οποία τελούσε η σύμβαση πώλησης και μεταβίβασης σ'αυτή του επιδίκου σκάφους πληρώθηκε συνεπεία της αντισυμβατικής και καταχρηστικής συμπεριφοράς της αναιρεσίβλητης, ισχυρισμό, τον οποίο είχε προβάλει η αναιρεσείουσα με τις προτάσεις της πρώτης συζήτησης (σελ. 4 αυτών) αλλά και με την έφεση της (σελ. 6 και 7 αυτής), όπως προκύπτει από παραδεκτή επισκόπηση και ορθή εκτίμηση των δικογράφων. Ο ως άνω δε ισχυρισμός, ερειδόμενος στις διατάξεις των άρθρων 361 και 207 ΑΚ, έχει ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, διότι, σε περίπτωση βασιμότητας του, πρέπει η από 25-7-2007 αγωγή της αναιρεσίβλητης εταιρείας ..., με την οποία αυτή ζητεί να αναγνωριστεί η κυριότητα της επί του επιδίκου σκάφους καθώς και η υποχρέωση της αναιρεσείουσας συμπλοιοκτησίας να της το αποδώσει λόγω πλήρωσης της διαλυτικής αίρεσης περί μη αποπληρωμής του τιμήματος, να απορριφθεί ως αβάσιμη.

Συνεπώς ο λόγος αυτός αναίρεσης (κατά το πρώτο μέρος του) πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Επίσης το Εφετείο, δεχόμενο ότι, με το από 29-1-2001 ιδιωτικό συμφωνητικό ναυπήγησης και με τον όρο 6 αυτής, η αναιρεσίβλητη ανέλαβε έναντι της αναιρεσείουσας την υποχρέωση ναύλωσης του σκάφους για 119 ημέρες ανά έτος και για πέντε έτη και στη συνέχεια ότι ο άνω όρος ναύλωσης του σκάφους ουδέποτε λειτούργησε μεταξύ των διαδίκων, διότι η αναιρεσίβλητη ουδένα ναύλο εξασφάλισε στην αναιρεσείουσα για το επίδικο σκάφος, στέρησε την απόφαση του νόμιμης βάσης και κατέστησε αναιρετέα την απόφαση του, εφόσον κατέληξε στο παραπάνω συμπέρασμα αναιτιολόγητα, δεδομένου ότι, σε περίπτωση μη τήρησης εκ μέρους του υπόχρεου κάποιου όρου της συμφωνίας (στην προκειμένη περίπτωση εκ μέρους της αναιρεσίβλητης δεν απαλλάσσεται αυτή από την αποκατάσταση της ζημίας που τυχόν υπέστη η αναιρεσείουσα δικαιούχος από την αθέτηση της συμβατικής υποχρέωσης της αντισυμβαλλομένης της, εκτός αν η μη τήρηση του συγκεκριμένου όρου καταργήθηκε με νεότερη συμφωνία των μερών, πράγμα όμως που δεν αναφέρεται στην απόφαση. Πρέπει, επομένως, ο τέταρτος λόγος αναίρεσης και κατά το δεύτερο μέρος του να γίνει δεκτός.

Κατόπιν τούτων, πρέπει να αναιρεθεί μερικώς η προσβαλλομένη απόφαση, δηλαδή μόνο κατά το μέρος που αφορά την αναιρεσίβλητη (1η εναγομένη στην από 14-3-2008 αγωγή και ενάγουσα στην από 25-7-2007 αγωγή), παρελκούσης πλέον της έρευνας των λοιπών λόγων αναίρεσης. Να παραπεμφθεί δε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότηση του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη, που ηττάται, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί μερικώς την 335/2012 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση κατά το αναιρεθέν μέρος, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10 Δεκεμβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Μαρτίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ