Supreme Court partially allows appeal against expropriation compensation, ruling lower court omitted special damages for remaining property value loss.

Απόφαση 626 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 626/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Μ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Κεφαλά με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις. Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Σοφία Διαμαντοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-10-2013 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης του ήδη αναιρεσείοντος (μετά την έκδοση της 54/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Θράκης και συνεκδικάστηκε με την από 31-10-2013 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου, καθώς και με τις αιτήσεις, ανταιτήσεις και παρεμβάσεις άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκε η 287/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29-6-2015 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου διάβασε την από 25-2-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των πρώτου και δευτέρου λόγων της από 29-6-2015 και με αρ. εκθ. καταθ. 43/2015 αιτήσεως για αναίρεση της υπ' αριθμ. 287/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θράκης. Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 17 του ισχύοντος Συντάγματος και 13 παρ. 1 του ν. 2882/2001 "Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων" (ΚΑΑΑ), όπως ισχύει μετά το ν. 2985/2002, κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση που ανταποκρίνεται στην αξία που είχε το απαλλοτριούμενο κατά τον χρόνο της συζητήσεως στο δικαστήριο για τον προσωρινό προσδιορισμό ή κατά τον χρόνο της συζητήσεως για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημιώσεως, αν η συζήτηση για τον τελευταίο διεξαχθεί μετά παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό ή ζητηθεί απευθείας ο οριστικός προσδιορισμός.

Ως κριτήριο δε για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριούμενου λαμβάνεται υπόψη και η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, καθώς και η πρόσοδος αυτού. Εξάλλου, κατά το άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ), που κυρώθηκε, μαζί με την σύμβαση, αρχικώς με το ν. 2329/1953 και εκ νέου με το ν.δ. 53/1974 και έχει αυξημένη έναντι των κοινών νόμων ισχύ, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του και κανένας δεν μπορεί να στερηθεί αυτής παρά μόνο για λόγους δημόσιας ωφέλειας και υπό τους προβλεπόμενους από το νόμο και τις γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου όρους.

Περαιτέρω, κατά την διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί ή το τμήμα αυτό να γίνει άχρηστο για τη χρήση που προορίζεται, με την απόφαση προσδιορισμού της αποζημιώσεως για το απαλλοτριούμενο τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη ορίζεται ιδιαίτερη αποζημίωση, η οποία καταβάλλεται μαζί με την αποζημίωση για το απαλλοτριούμενο.

Εξάλλου, κατά την έννοια της προαναφερθείσας διατάξεως του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, με την οποία (διάταξη) προστατεύονται και τα ενοχικά περιουσιακά δικαιώματα, όπως είναι και το δικαίωμα αποζημιώσεως για την προσγενόμενη ζημία στην περιουσία του προσώπου, υπάρχει έλλειψη σεβασμού της περιουσίας και όταν η συνεπεία του λόγου της αποζημιώσεως, μείωση της περιουσιακής δυναμικότητας του προσώπου δεν αποκαθίσταται πλήρως.

Συνεπώς, στην περίπτωση που, λόγω απαλλοτριώσεως μέρους του ακινήτου, το απομένον τμήμα αυτού μετά των συστατικών του, που εξακολουθεί να αποτελεί στοιχείο περιουσίας του ιδιοκτήτη, υφίσταται μείωση της αξίας του ή καθίσταται άχρηστο για την χρήση που προορίζεται, το αναγνωριζόμενο από την άνω διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 δικαίωμα αποζημιώσεως ικανοποιείται πλήρως και εντεύθεν διασφαλίζεται ο σεβασμός στην περιουσία του ιδιοκτήτη, όταν η αποζημίωση καλύπτει όχι μόνο την εκ της απομειώσεως και μόνο της εκτάσεως του όλου ακινήτου ζημία, αλλά και εκείνη που επήλθε από την εκτέλεση του έργου για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση μέρους του ακινήτου.

Γιατί αλλιώς ως προς την τελευταία αυτή ζημία το παραμένον στον ιδιοκτήτη μέρος του ακινήτου και επομένως η περιουσία του θα παρέμενε χωρίς αποκατάσταση. Σημειωτέον ότι, ανεξαρτήτως του ότι το περιεχόμενο αυτό της αποζημιώσεως είναι απότοκο της εφαρμογής της πιο πάνω υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεως του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, είναι αδιάφορη στην περίπτωση αυτή η διάταξη του άρθρου 13 παρ. 2 του ν. 2882/2001 κατά την οποία ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας του απαλλοτριουμένου μετά την δημοσίευση της πράξεως της απαλλοτριώσεως και μόνο εξαιτίας της δεν λαμβάνεται υπόψη.

Και τούτο γιατί η διάταξη αυτή αφορά την αύξηση ή μείωση της αξίας του απαλλοτριουμένου μέρους, το πλήρες της αξίας του οποίου κρίνεται προ και όχι μετά την εκτέλεση του έργου. Αντίθετα η αποζημίωση κατά την παρ. 4 του ίδιου άρθρου αφορά το απομένον στον ιδιοκτήτη μέρος του ακινήτου, που εξακολουθεί ν' αποτελεί περιουσία του και μετά την εκτέλεση του έργου, δια το οποίο η απαλλοτρίωση (ΟλΑΠ 31/2005, ΑΠ 926/2015, ΑΠ 217/ 2014).

Τέτοια αποζημίωση μπορεί να επιδικαστεί και για τα κτίσματα που υπάρχουν στα εναπομείναντα τμήματα του απαλλοτριωθέντος, τα οποία μετά την απαλλοτρίωση καθίστανται άχρηστα ή μετά την απαλλοτρίωση του περιβάλλοντος χώρου μειώνεται η αξία τους (ΑΠ 191/2007, ΑΠ 654/2004). Τέλος, από την διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 9 του Κ.Πολ.Δικ.

προκύπτει ότι ως αίτηση που άφησε αδίκαστη το δικαστήριο νοείται αυτή που αποτελεί κεφάλαιο της δίκης. Έτσι ιδρύεται ο από την διάταξη αυτή σχετικός λόγος και όταν το δικαστήριο δεν αποφάνθηκε (στο διατακτικό ή στις αιτιολογίες με προσόντα διατακτικού) επί αιτήματος καθορισμού ιδιαίτερης αποζημιώσεως των επικειμένων ή συστατικών εναπομείναντος τμήματος απαλλοτριωθέντος ακινήτου, το οποίο υφίσταται μείωση της αξίας του ή καθίσταται άχρηστο για την χρήση που προορίζεται.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την από 11.10.2013 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 56/15.10.2013 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος, ενώπιον του Εφετείου Θράκης, κατά του ήδη αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου, που επιτρεπτώς επισκοπείται (άρθρο 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ.), η οποία συνεκδικάστηκε με την από 31.10.2013 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, απευθυνομένη κατά 142 καθ' ων, μεταξύ των οποίων και ο ήδη αναιρεσείων, αυτός (αναιρεσείων) ζήτησε, εκτός άλλων, και τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημιώσεως για το εναπομείναν, μετά την απαλλοτρίωση μέρους του με στοιχ.

ΚΠ ... ακινήτου του, τμήμα της ιδιοκτησίας του, συμπεριλαμβανομένου και του κόστους κατασκευής των εγκαταστάσεων της (επί του εναπομείναντος τμήματος) υφιστάμενης επιχειρήσεώς του εμπορίας υγρών καυσίμων. Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την επιτρεπτή, κατά την προαναφερόμενη διάταξη, επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεώς του, δέχθηκε, κατά το ενδιαφέρον, εν προκειμένω, μέρος της (μείωση της αξίας του εναπομείναντος τμήματος μετά των επ' αυτού υπέργειων και υπόγειων εγκαταστάσεων της με στοιχ.

ΚΠ ... ιδιοκτησίας) κατ' ανέλεγκτη κρίση, τα ακόλουθα: "Η ιδιοκτησία ΚΠ ... βρίσκεται στο Δημοτικό Διαμέρισμα ... του Δήμου ... και αντιστοιχεί στο με αριθμό 1 αγροτεμάχιο, εμβαδού προ της απαλλοτρίωσης 6.020,52 τ.μ. Από αυτήν απαλλοτριώνεται τμήμα εμβαδού 2.350,76 τ.μ. και απομένει έκταση 3.669,76 τ.μ. Το ακίνητο αυτό πριν την κήρυξη της απαλλοτρίωσης διέθετε εμβαδόν 6.020,52 τ.μ., πρόσωπο επί της εθνικής οδού περίπου 49 μ.

και μέσο βάθος περίπου 165 μ. και θεωρείτο άρτιο και οικοδομήσιμο κατά παρέκκλιση, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 1 του Π.Δ./24-05-85 (Δόμηση Εκτός Σχεδίου) (ΦΕΚ - 270/Δ/31-5-85). Μετά τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης το ακίνητο θα διαθέτει εμβαδόν 3.669,76 τ.μ., πρόσωπο επί της εθνικής οδού 149,60 μ. και μέσο βάθος περίπου 40 μ.

και θα θεωρείται άρτιο και οικοδομήσιμο κατά παρέκκλιση, σύμφωνα με την παρ. 2β και 2γ του άρθρου 1 του Π.Δ./24-05-85 (Δόμηση Εκτός Σχεδίου) (ΦΕΚ-270/Δ/31-5-85), σε συνδυασμό με το χρόνο δημιουργίας του ακινήτου. Επί του ακινήτου αυτού βρίσκεται εγκατεστημένη και λειτουργεί σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 38/2009 εκδοθείσα οικοδομική άδεια της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ροδόπης - Έβρου του Νομαρχιακού Διαμερίσματος Έβρου, της Διεύθυνσης Χωροταξίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών, επιχείρηση ..., εκμετάλλευσης του ως άνω κυρίως παρεμβαίνοντος.

Η δομημένη επιφάνεια του ακινήτου καλύπτει περί τα 200,48 τ.μ. για κτίρια και περί τα 186,30 τ.μ. για στέγαστρα. Όπως αναφέρεται στην από 02/2012 τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού Δ. Π., ο οποίος κατέθεσε ένορκα και κατά τη συζήτηση της παρούσης, η θέση του πρατηρίου είναι ιδιαίτερα προνομιούχα, δεδομένου ότι βρίσκεται μόλις 1.000 μέτρα βόρεια από τον κόμβο Α.

της Εγνατίας οδού και εξυπηρετεί μεγάλο πλήθος οχημάτων τα οποία κινούνται προς το κεντρικό και βόρειο τμήμα του νομού Έβρου, προς την Βουλγαρία και προς την περιοχή της Αδριανούπολης στην Τουρκία, είτε προέρχονται μέσω της Εγνατίας Οδού, είτε μέσω της Εθνικής οδού Αλεξανδρούπολης - Α.. Στην ουσία στην περιοχή της εν λόγω ιδιοκτησίας (με ΚΠ ...) "συσσωρεύονται" τα οχήματα που κινούνται προς τις παραπάνω κατευθύνσεις προερχόμενα από πιο νότιες περιοχές του νομού Έβρου είτε και από πιο απομακρυσμένες περιοχές.

Δεδομένου ότι επί του ακινήτου λειτουργεί ήδη πρατήριο υγρών καυσίμων, η αξία του ακινήτου, σύμφωνα με την ίδια τεχνική έκθεση του πιο πάνω πολιτικού μηχανικού δεν προσδιορίζεται με βάση την αγροτική του απόδοση, αλλά με βάση την απόδοση της επιχείρησης σε συνδυασμό με την προνομιούχο θέση στην οποία αυτό βρίσκεται, λαμβανομένου υπόψη ότι, σύμφωνα με την παρ.

γ. αα του άρθρου 5 του ΒΔ 465/1970 ΦΕΚ-156/Α/9-7-70, απαγορεύεται η ίδρυση πρατηρίου, επί της ίδιας πλευράς της οδού, σε απόσταση 10.000 μέτρων από το ήδη υπάρχον. Ειδικότερα, με την ένδικη απαλλοτρίωση τμήματός του μειώνεται αρχικά το ποσοστό κάλυψης και δόμησής του κατά 253,07 τ.μ. και 470,15 τ.μ. αντίστοιχα (βλ. την ως άνω τεχνική έκθεση του Δ.

Π. και την από 07-03-2012 έκθεση εκτίμησης ακινήτου του πολιτικού μηχανικού Α. Μ.). Μετά τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης το ακίνητο δε θα έχει πλέον πρόσωπο επί της εθνικής οδού, αλλά επί της προβλεπόμενης να κατασκευαστεί παράπλευρης οδού και δε θα υπάρχει δυνατότητα σύνδεσης του ακινήτου με την εθνική οδό.

Συγκεκριμένα, η παράπλευρη αυτή οδός με πλάτος οδοστρώματος περί τα 6,00 μέτρα θα είναι αμφίδρομη (διπλής κατεύθυνσης). Η αρχή της παράπλευρης αυτής οδού προς βορρά βρίσκεται στο ύψος της διασταύρωσης της κύριας οδού (αρτηρίας) με τις οδούς που ανατολικά οδηγούν στον οικισμό ... και δυτικά στον οικισμό Τ..

Στο σημείο της διασταύρωσης, σύμφωνα με την εγκεκριμένη μελέτη οδοποιίας, προβλέπεται κατασκευή κόμβου, ο οποίος θα απέχει περίπου 750 μ. νότια της ΚΠ ... ιδιοκτησίας. Η παράπλευρη αυτή οδός θα κατασκευαστεί προς νότο παράλληλα με την κύρια οδό, θα διέρχεται έμπροσθεν του ακινήτου με ΑΚΠ ... και θα συνεχίζει νότια για περίπου 400 μ.

μέχρι το ακίνητο επί του οποίου λειτουργεί επιχείρηση παρασκευής άρτου, χωρίς να συνδέεται όμως με την κύρια οδό. Αποτέλεσμα της μη σύνδεσης του νότιου άκρου της παράπλευρης οδού με την κύρια οδό (αρτηρία) είναι η στέρηση της δυνατότητας των οχημάτων που κινούνται επί της κύριας οδού, με κατεύθυνση από νότο προς βορρά, να εισέλθουν στην παράπλευρη να συνεχίσουν την πορεία τους βόρεια για 400 μ.

περίπου προκειμένου να επισκεφτούν και να εξυπηρετηθούν από το πρατήριο υγρών καυσίμων. Προκειμένου να επισκεφτούν το πρατήριο υγρών καυσίμων θα πρέπει να συνεχίσουν την πορεία τους επί της κυρίας οδού προς βορρά για περίπου 750 μ. μέχρι να συναντήσουν τον κόμβο στο ύψος της διασταύρωσης προς Π. και Τ., να εξέλθουν από την κύρια οδό μέσω των κλάδων του κόμβου, να εντοπίσουν την βόρεια αρχή της προαναφερθείσας παράπλευρης οδού, να εισέλθουν σε αυτή, να κινηθούν προς νότο για 750 μ.

περίπου για να φτάσουν στο πρατήριο και αφού εξυπηρετηθούν να κινηθούν επί της παράπλευρης οδού για 750 μ. προς βορρά προκειμένου να συναντήσουν τον προαναφερθέντα κόμβο, και μέσω των κλάδων του κόμβου να εισέλθουν στην κύρια πάλι οδό και να συνεχίσουν προς βορρά στην πορεία της αρχικής τους κατεύθυνσης.

Με τον τρόπο αυτό δυσχεραίνεται ουσιωδώς η προσβασιμότητα των οχημάτων που κινούνται στην κύρια οδό προς το πρατήριο υγρών καυσίμων, με συνέπεια η επιχείρηση που λειτουργεί στην προκείμενη ιδιοκτησία να απωλέσει με βεβαιότητα σημαντικό αριθμό πελατών - οδηγών διερχόμενων από την κύρια οδό αυτοκινήτων, οι οποίοι θα προσπεράσουν το εν λόγω πρατήριο και θα προτιμήσουν να εξυπηρετηθούν από άλλο πρατήριο ευκολότερα προσβάσιμο.

Με τον τρόπο αυτό και μετά την ολοκλήρωση των έργων οδοποιίας το πρατήριο θα μπορεί να εξυπηρετεί κατά το κύριο μέρος τα οχήματα των αγροτών που έχουν ιδιοκτησίες στην ίδια πλευρά του δρόμου με το ακίνητο με ΑΚΠ ... μεταξύ του κόμβου Π. - Τ. και του αρτοποιείου, καθώς και τα οχήματα του αρτοποιείου. Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και η Επιτροπή του άρθρου 15 του Ν. 2882/2001 της Κτηματικής Υπηρεσίας Ν.

Έβρου στην από 20-03-2012 έκθεση προεκτίμησης, σύμφωνα με την οποία το πρατήριο υγρών καυσίμων μετά την εκτέλεση του έργου θα εξυπηρετεί κυρίως οχήματα από τους γύρω οικισμούς (Τ., Π.) και γεωργικά μηχανήματα, ενώ θα υπάρχει μείωση των οχημάτων που εξέρχονται από την κύρια οδό και θα εισέρχονται στην παράπλευρη με σκοπό να εξυπηρετηθούν από το πρατήριο υγρών καυσίμων.

Περαιτέρω, εξαιτίας της απαλλοτρίωσης το ακίνητο με ΑΚΠ ... απομειώνεται κατά 2.350,76 τ.μ., που αντιστοιχεί σε ποσοστό 39,05% μείωσης επί της συνολικής επιφάνειας του ακινήτου που ήταν προ της απαλλοτρίωσης 6.020,52 τ.μ. Το υπό απαλλοτρίωση τμήμα του ακινήτου αποτελεί ζωτικό χώρο για τη λειτουργία της επιχείρησης, καθώς εξυπηρετεί ανάγκες προσωρινής στάθμευσης των οχημάτων που αναμένουν να εξυπηρετηθούν ή οχημάτων που ανεφοδιάζουν το πρατήριο.

Εξάλλου ο εναπομείναν χώρος των 3.669,76 τ.μ. λαμβανομένου υπόψη ότι μέσα στο εμβαδό της απαλλοτρίωσης περιλαμβάνονται και οι εγκαταστάσεις, είναι ιδιαιτέρως μικρός για ελιγμούς, ή για την παραμονή των οχημάτων, καθώς ο χώρος που αφαιρείται είναι ο χώρος έμπροσθεν των αντλιών που αποτελεί ζωτικό χώρο για τη λειτουργία της επιχείρησης.

Ακόμη, η απομείωση της έκτασης του απαλλοτριούμενου ακινήτου, σχεδόν κατά 1/3, που περιορίζει ουσιαστικά το χώρο στάθμευσης, αποκλείει επιπλέον τη δυνατότητα της επιχείρησης να επεκταθεί στον τομέα της εστίασης και του γρήγορου φαγητού και των υπηρεσιών cafe με πρατήριο - mini market. Ακόμη, κατά τη φάση της κατασκευής της βελτίωσης - διαπλάτυνσης της οδού η υπάρχουσα κυκλοφοριακή σύνδεση θα καταστραφεί προκειμένου να κατασκευαστεί το έργο και αφενός μεν ο ιδιοκτήτης του πρατηρίου - κυρίως παρεμβαίνων δε θα αποζημιωθεί για την μετεγκατάσταση εσώτερων της κυκλοφοριακής σύνδεσης του πρατηρίου, αφετέρου δε από τη χρονική στιγμή καταστροφής της κυκλοφοριακής σύνδεσης και για όλο τον υπόλοιπο χρόνο κατασκευής του έργου και μέχρι την παραλαβή αυτού από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου και την απόδοσή του σε κοινή χρήση, το πρατήριο δε θα είναι σε θέση να λειτουργεί με αποτέλεσμα την απώλεια σημαντικών εσόδων.

Με βάση τις ανωτέρω συνέπειες της ένδικης απαλλοτρίωσης στην ΚΠ ... ιδιοκτησία, η επιχείρηση πρατηρίου υγρών καυσίμων που λειτουργεί σ' αυτήν καθίσταται μη βιώσιμη, εξαιτίας κυρίως της έλλειψης προσβασιμότητας στην κύρια εθνική οδό που επιδρά καίρια στην πελατεία του. Τα έξοδα δε που αντιστοιχούν στην ίδρυση της επιχείρησης, δηλαδή το κόστος αγοράς της γης, οι αμοιβές όλων των εμπλεκομένων για τη σύνταξη των απαραίτητων μελετών (π.χ.

αμοιβές μηχανικών), το κόστος κατασκευής, υλικών και υπηρεσιών, οι οποίες συνολικά κόστισαν με βάση τα προσκομιζόμενα αποδεικτικά μέσα (τιμολόγια κ.λπ.) ποσό 576.000 ευρώ, δεν θα έχουν μετά την κατασκευή των έργων οδοποιίας ανταποδοτικό χώρο, ενώ, επιπλέον οι κατασκευές του πρατηρίου που βρίσκονται εντός του μη απαλλοτριωθέντος τμήματος του ακινήτου (κτίριο πρατηρίου, αντλίες, στέγαστρα, δεξαμενές καυσίμων, δίκτυα αποχέτευσης ομβρίων υδάτων, ασφαλτοτάπητας κ.λπ.) δεν μπορούν λόγω της ειδικής φύσης της επιχείρησης και των εγκαταστάσεων να ανταποκριθούν σε κάποια άλλη χρήση.

Ούτε ακόμη υφίσταται δυνατότητα αλλαγής χρήσης του ακινήτου (για αγροτική χρήση) λόγω των εγκαταστάσεων που υπάρχουν σ' αυτό και προορίζονται αποκλειστικά για χρήση πρατηρίου υγρών καυσίμων, το δε κόστος απεγκατάστασής τους είναι ιδιαίτερα υψηλό και ασύμφορο. Εν τέλει ο τοπογράφος μηχανικός Δ. Π., όπως και ο Α.

Μ., λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραπάνω συνέπειες που θα έχει η ένδικη απαλλοτρίωση στην αξία του εναπομένοντος ακινήτου, προσδιορίζουν το ποσοστό της μείωσης αυτής σε 95%, η δε Επιτροπή του άρθρου 15 του ν. 2882/2001 στην έκθεση προεκτίμησης σε ποσοστό 50%. Με βάση τα παραπάνω το Δικαστήριο εκτιμώντας ότι λόγω της απαλλοτρίωσης η ιδιοκτησία με αριθμό ΚΠ ...

στερείται την αναγκαία για τη λειτουργία της επιχείρησης που, είναι εγκατεστημένη σ' αυτήν, πρόσβαση στο πρωτεύον Βασικό Εθνικό Οδικό δίκτυο, όπως είχε μέχρι πρότινος, με συνέπεια να μειώνεται η αξία της κατά την εμπορική της χρήση και αξιοποίηση, σε σχέση ειδικά με την πρόσοδο του απαλλοτριούμενου ακινήτου από την ήδη ασκούμενη σ' αυτό επιχειρηματική δραστηριότητα κρίνει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημιώσεως σε ποσοστό, κατά την εκτίμηση του Δικαστηρίου, 80% της αξίας της".

Και υπό τις παραδοχές αυτές καθόρισε ιδιαίτερη αποζημίωση για το εναπομείναν μετά την απαλλοτρίωση τμήμα της ΚΠ ... ιδιοκτησίας, λόγω της μειώσεως της αξίας του, κατά ποσοστό 80%, παρέλειψε όμως να δικάσει την, αποτελούσα ιδιαίτερο κεφάλαιο δίκης, αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος, για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημιώσεως και για τα επί του εναπομείναντος τμήματος επικείμενα και συγκεκριμένα για τις υπάρχουσες επ' αυτού κτιριακές και μηχανολογικές εγκαταστάσεις του πρατηρίου υγρών καυσίμων (κόστος κατασκευής, υλικών και εργασιών) και να αποφανθεί επί του υποβληθέντος σχετικού αιτήματος.

Επομένως, το Εφετείο άφησε αδίκαστη την ανωτέρω αίτηση και, επομένως, οι συναφείς πρώτος και δεύτερος λόγοι, με τους οποίους αποδίδονται στην προσβαλλομένη απόφαση οι πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 9 του Κ.Πολ.Δικ. (αληθώς μόνο από τον αριθμό 9 του Κ.Πολ.Δικ.) είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλομένη απόφαση κατά το ανωτέρω κεφάλαιο. Ακολούθως πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση, που χρειάζεται διευκρίνιση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δικ.) και να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο στην δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που δεν κατέθεσε προτάσεις, μειωμένη όμως, κατ' άρθρο 22 παρ. 1 του ν. 3693/1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ.18 Εισ.Ν. Κ.Πολ.Δικ). Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στον αναιρεσείοντα του καταβληθέντος από αυτόν παραβόλου, ενόψει της νίκης του (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε' του Κ.Πολ.Δικ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 287/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το ως άνω αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στην δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ. Και

Διατάζει να επιστραφεί στον αναιρεσείοντα το καταβληθέν από αυτόν παράβολο.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Μαρτίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Απριλίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ